What do you think?
Rate this book
Stadium IV
‘Er is geen stadium V.' Met die woorden vat Sarie Vervoort haar kankerdiagnose (niet-kleincellig longcarcinoom, stadium IV) samen. Ze gaat sterven. In plaats van een behandeling kiest ze voor een reis: terug naar het Zweedse Öland waar zij en haar man Barend elkaar ooit ontmoetten, in de zomer van 1968. Het wordt een wonderbaarlijke reis. In het idyllische zomerlandschap waar ze indertijd verliefd werden, moeten ze nu afscheid nemen. Stadium iv is een verhaal over twee mensen die hun liefde in onmogelijke omstandigheden staande proberen te houden.
157 pages, Paperback
First published January 1, 2015
54 people are currently reading
796 people want to read
About the author
Sander Kollaard
16 books51 followersSander Kollaard (1961) is geboren in Amstelveen en studeerde geschiedenis in Amsterdam. Hij woont en werkt op het Zweedse platteland, in een voormalige pastorie, samen met zijn vrouw en drie kinderen. Hij debuteerde in Tirade en publiceerde verder in De Gids en Passionate Magazine.
Voor zijn debuut, de verhalenbundel Onmiddelijke terugkeer van uw geliefde, ontving Sander Kollaard de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 2014. Zijn tweede boek, Stadium IV, werd tevens lovend ontvangen.
Voor zijn debuut, de verhalenbundel Onmiddelijke terugkeer van uw geliefde, ontving Sander Kollaard de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 2014. Zijn tweede boek, Stadium IV, werd tevens lovend ontvangen.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 75 reviews
March 19, 2018
Review to come.
January 22, 2018
4 stars
Berend Vervoort is sixty-four and a retired police officer and his wife, Sarie at sixty-two is a retired geography teacher. Their dream is that when they retire, to travel in a camper all over Europe. Sarie has always dreamed of traveling. She would pour over maps and dream about going to these places in reality; places she has only gone to in her mind.
They set out to their first destination. In Belgium, Sarie falls ill and is taken to the hospital. A diagnosis of stage four lung cancer sends Berend and Sarie reeling. It has spread throughout her body. She has chemotherapy which makes her ill. Her hair falls out. She is tired. But, most pointedly, she has what she calls her “poison dreams.” She recalls the thousands of snapshots of her life. She likens it to dreaming her own memories.
Berend looks into euthanasia. Sarie decides that she is done with chemotherapy and she doesn’t want euthanasia. She is dying – just accept it.
The reader then flashbacks to 1968 when Berend and Sarie first met. But, most of all, it describes the love this couple felt for one another. This book is about the acceptance of dying, the anger and hopelessness and the memories we hold dear and those that still bring pain.
I’m not sure how I feel about this book. The ending was a surprise, but I can understand what caused it? Why it was done? (I’m not sure what I want to say here.) I liked the novel, but it brought pain. Especially when one is of a certain age where thoughts of mortality weighs on one’s mind. It is well written, but wanders in the plot a little. I would suppose that such thoughts do wander at a time like that.
I want to thank NetGalley and AmazonCrossing for forwarding to me a copy of this thoughtful book to read and give me pause.
Berend Vervoort is sixty-four and a retired police officer and his wife, Sarie at sixty-two is a retired geography teacher. Their dream is that when they retire, to travel in a camper all over Europe. Sarie has always dreamed of traveling. She would pour over maps and dream about going to these places in reality; places she has only gone to in her mind.
They set out to their first destination. In Belgium, Sarie falls ill and is taken to the hospital. A diagnosis of stage four lung cancer sends Berend and Sarie reeling. It has spread throughout her body. She has chemotherapy which makes her ill. Her hair falls out. She is tired. But, most pointedly, she has what she calls her “poison dreams.” She recalls the thousands of snapshots of her life. She likens it to dreaming her own memories.
Berend looks into euthanasia. Sarie decides that she is done with chemotherapy and she doesn’t want euthanasia. She is dying – just accept it.
The reader then flashbacks to 1968 when Berend and Sarie first met. But, most of all, it describes the love this couple felt for one another. This book is about the acceptance of dying, the anger and hopelessness and the memories we hold dear and those that still bring pain.
I’m not sure how I feel about this book. The ending was a surprise, but I can understand what caused it? Why it was done? (I’m not sure what I want to say here.) I liked the novel, but it brought pain. Especially when one is of a certain age where thoughts of mortality weighs on one’s mind. It is well written, but wanders in the plot a little. I would suppose that such thoughts do wander at a time like that.
I want to thank NetGalley and AmazonCrossing for forwarding to me a copy of this thoughtful book to read and give me pause.
January 7, 2022
Niet het mooiste boek van Kollaard, en niet zo toegankelijk door het springerige perspectief (Barend, Sarie, de wat opdringerige alwetende verteller), maar toch een boek dat me pakte en aan me bleef kleven (wat als ik of mijn naaste plots terminaal is….). Melancholie als vorm van leven en herleven.
June 20, 2020
Barend wou het zo graag goed doen. In goede en in kwade dagen. En ook al was de stroming nog zo sterk: ze gingen niet ten onder. Sterk!
February 28, 2018
I received an ARC of this book in exchange for an honest review.
Berend and Sari want to see Europe with their camper bus...they have waited a long time to do it...but Sarie is diagnosed with stage IV lung cancer...they will take the trip together... Touching and somber, brutal and gentle, caring and hurtful...you will remember this novel.
Berend and Sari want to see Europe with their camper bus...they have waited a long time to do it...but Sarie is diagnosed with stage IV lung cancer...they will take the trip together... Touching and somber, brutal and gentle, caring and hurtful...you will remember this novel.
April 15, 2022
“Melancholie: verdriet dat zich tooit in schoonheid.”
Spoiler alert: aantekeningen voor mezelf gemaakt - ze verraden de afloop en details van de vertelling.
In de proloog haalt de hoofdpersoon herinneringen op aan het Zweedse eiland Öland en de aanwezigheid ervan in sprookjes van Nils Holgersson. Hij beschrijft hoe koeien er wezenloos over de zee uitkijken. De zee die onbereikbaar is voor het begrip van koeien: “(…) ze keken naar de zee en zagen een ontzagwekkend niets dat steeds opnieuw de aandacht opeiste, juist omdat het niets was.” Net zoals de mens naar de dood kijkt.
Kanker
“Wie aan kanker sterft, sterft aan een hysterische overdaad aan leven.” Kanker als het essentie van leven - celdeling en vernieuwing - dat zich niet aan de regels houdt en zich na verloop van tijd tegen het organisme, en daarmee tegen zichzelf keert. Dat laatste maakt kanker tot een domme destructieve ziekte. Bij de zij van het stel dat net met pensioen is wordt kanker geconstateerd; in ontwikkelingsfase stadium 4. “ ‘Als ik het goed begrijp,’ vatte Sarie samen, ‘is er dus geen stadium V?’ “ Stadium 4 betekent uitgezaaid - in haar geval zit de oorspronkelijke tumor in de longen en de metastase in de hersenen. Uitgezaaide kanker is niet te genezen, enkel levensverlengende behandeling is mogelijk en daarmee moet de patiënt afwegingen maken over lengte en kwaliteit van leven. Behandeling van kanker richt zich tegen alle cellen en alle celdeling, omdat chemo-medicatie het onderscheid tussen gezonde en ongezonde cellen niet kan maken: “(…) in veel opzichten is de behandeling van kanker een poging tot moord die doodslag moet voorkomen.”
Leven en dood
De twee hoofdpersonen hebben elkaar ontmoet op het eiland Öland in Zweden ten tijde dat Olaf Palme één van de jongste ministers van het land is. Palme blaakt van gezondheid en levenslust; Kollaard vergelijkt hem met Kennedy. Kollaard schetst het tijdsbeeld: Palme, Joop den Uyl, de Ford Taunus, ouders die nog nooit naar het buitenland zijn geweest, buitenlandse jongerenkampen van politieke partijen, Moffrika (=West-Duitsland)… En hij schetst feilloos de overmoed en zorgeloosheid van jongeren. Sarie gaat geologie studeren en praat over de eeuwige kringloop van het leven op aarde alsof de aarde een lichaam is met levend weefsel - een vooruitblik naar haar latere ziekte Kanker.
Zwemmen
Als het echtpaar op het eiland Öland is, zij ziek, gaat hij op een ochtend vroeg zwemmen. Hij gaat de eindeloze blauwe vlakte in die Kollaard al eerder gebruikte al metafoor voor de dood. De zwemmer wordt door de stroming gegrepen en weggevoerd van het land; de dood krijgt vat op hem en voert hem weg. Hij slaagt erin zich eerst niet teveel te verzetten en op enig moment uit de stroom te raken en aan land te komen. “Hij had het gehaald. Hij was kalm gebleven en hij had het gehaald.” Moe en verbaasd over wat hem overkwam komt hij tot zinnen - aanval van de dood afgeslagen, vooralsnog…
Schijnbaar gewoon
Kollaard weidt uit over schijnbaar gewone dingen: naar de supermarkt met de camper, een knullig circus bezoeken, het sentimenteel herinneringen ophalen van gepensioneerden aan hun overleden ouders, dat soort dingen. Af en toe een scherp randje: dat er wat vlassige plukken haar waren teruggegroeid bij haar oren, dat de adem van de zieke vrouw naar ziekte stinkt (longkanker), dat haar huid constant pijn doet en bijna geen kleding meer verdraagt… van die randjes schrik je, als plotselinge rimpels in een glad wateroppervlak. “Weet je nog, Barend, hoe geil je me vond, hoe geil je van me werd, hoe je me de hele tijd wilde pakken? Dat heb je niet meer, hè? Je vindt me niet meer geil. Nee, je vindt me ziek. Je vindt me kapot. Je vindt dat ik stink. Je vindt me al bijna dood.” De man kan niet anders dan ontkennen, uit compassie, omdat zij dat met haar uitval van hem verlangt… maar de tragiek zit hem erin dat wat ze zegt waar is en dat zij het hem onterecht verwijt; hij die zich uit de naad werkt om haar een zo dragelijk mogelijk einde van haar leven te bezorgen en ondertussen ook zijn eigen emoties te verwerken heeft (op wie kan hij schelden? Niet op haar, op wie dan wel? Hij heeft alleen zichzelf en kan alleen zijn emotie kwijt door in zijn eentje in de camper hard te huilen). Zo zijn ze uiteindelijk alletwee alleen met hun verdriet, pijn en verlies.
Geluk zo plat als een dubbeltje
Aan het eind van het boek neemt Kollaard een onmodieuze stelling in over geluk: terwijl hele volksstammen schrijven over leven in het moment, los van verleden en toekomst, denkt Kollaard andersom: “In die paar minuten was hij als een dier, kort aangelijnd aan de pin van het ogenblik, benijdenswaardig misschien in zijn onversneden geluk, maar ook oliedom: zowel ontdaan van een fatsoenlijk geheugen als van elke verbeeldingskracht.” (… is dit niet de definitie van de dood?) “Zijn geluk bewees niets en had geen enkele richting. Het was zo plat als een dubbeltje.”
Het einde
Als zij na een epileptische aanval in Zweden in het ziekenhuis belandt, krijgt hij de keus om haar weer mee te nemen op weg naar een ongewis levenseinde, of palliatieve zorg en medische begeleiding bij het sterven. Hij weet van haar dat zij het eerste wenst en draagt haar het ziekenhuis uit. Als ze kort daarna samen op het kiezelstrand zitten, vraagt hij of ze gelukkig is. Ze antwoord met ja, waarop hij haar met een harde klap met een zware steen op haar hoofd slaat - en voldoet aan zijn belofte om haar gelukkig te laten sterven. De scene is ruw en vol compassie tegelijk; de man handelt uit liefde maar pleegt wel een moord met zijn eigen handen… Kollaard wisselt de handeling af met beschrijvingen die zijn ontdaan van emotie van welke delen van de hersenen waarschijnlijk door de klap zijn beschadigd, wat het gevoel van vervreemding met het moment versterkt. Zo is het einde voor haar; hoe het voor hem verdergaat blijft ongewis…
Stijl
Ik lees in een interview met Kollaard uit 2020 dat hij bij het schrijven zoekt naar een heldere stijl waarin vorm en inhoud samenvallen, dat ‘het klopt’: “Ik heb niks met inspiratie (…) Ik ga gewoon elke dag zitten.” Kollaard debuteerde pas in de 50; daarvoor schreef hij voorlichtingsmateriaal - ik denk die de taal die begrepen wil worden, die wil informeren, in dit boek te lezen. Uitgebreide beschrijvingen van alledaagse gebeurtenissen wisselt Kollaard af met vrij feitelijke uitleg over kanker, behandelingen, campers en de verhalen van Nils Holgersson.
Spoiler alert: aantekeningen voor mezelf gemaakt - ze verraden de afloop en details van de vertelling.
In de proloog haalt de hoofdpersoon herinneringen op aan het Zweedse eiland Öland en de aanwezigheid ervan in sprookjes van Nils Holgersson. Hij beschrijft hoe koeien er wezenloos over de zee uitkijken. De zee die onbereikbaar is voor het begrip van koeien: “(…) ze keken naar de zee en zagen een ontzagwekkend niets dat steeds opnieuw de aandacht opeiste, juist omdat het niets was.” Net zoals de mens naar de dood kijkt.
Kanker
“Wie aan kanker sterft, sterft aan een hysterische overdaad aan leven.” Kanker als het essentie van leven - celdeling en vernieuwing - dat zich niet aan de regels houdt en zich na verloop van tijd tegen het organisme, en daarmee tegen zichzelf keert. Dat laatste maakt kanker tot een domme destructieve ziekte. Bij de zij van het stel dat net met pensioen is wordt kanker geconstateerd; in ontwikkelingsfase stadium 4. “ ‘Als ik het goed begrijp,’ vatte Sarie samen, ‘is er dus geen stadium V?’ “ Stadium 4 betekent uitgezaaid - in haar geval zit de oorspronkelijke tumor in de longen en de metastase in de hersenen. Uitgezaaide kanker is niet te genezen, enkel levensverlengende behandeling is mogelijk en daarmee moet de patiënt afwegingen maken over lengte en kwaliteit van leven. Behandeling van kanker richt zich tegen alle cellen en alle celdeling, omdat chemo-medicatie het onderscheid tussen gezonde en ongezonde cellen niet kan maken: “(…) in veel opzichten is de behandeling van kanker een poging tot moord die doodslag moet voorkomen.”
Leven en dood
De twee hoofdpersonen hebben elkaar ontmoet op het eiland Öland in Zweden ten tijde dat Olaf Palme één van de jongste ministers van het land is. Palme blaakt van gezondheid en levenslust; Kollaard vergelijkt hem met Kennedy. Kollaard schetst het tijdsbeeld: Palme, Joop den Uyl, de Ford Taunus, ouders die nog nooit naar het buitenland zijn geweest, buitenlandse jongerenkampen van politieke partijen, Moffrika (=West-Duitsland)… En hij schetst feilloos de overmoed en zorgeloosheid van jongeren. Sarie gaat geologie studeren en praat over de eeuwige kringloop van het leven op aarde alsof de aarde een lichaam is met levend weefsel - een vooruitblik naar haar latere ziekte Kanker.
Zwemmen
Als het echtpaar op het eiland Öland is, zij ziek, gaat hij op een ochtend vroeg zwemmen. Hij gaat de eindeloze blauwe vlakte in die Kollaard al eerder gebruikte al metafoor voor de dood. De zwemmer wordt door de stroming gegrepen en weggevoerd van het land; de dood krijgt vat op hem en voert hem weg. Hij slaagt erin zich eerst niet teveel te verzetten en op enig moment uit de stroom te raken en aan land te komen. “Hij had het gehaald. Hij was kalm gebleven en hij had het gehaald.” Moe en verbaasd over wat hem overkwam komt hij tot zinnen - aanval van de dood afgeslagen, vooralsnog…
Schijnbaar gewoon
Kollaard weidt uit over schijnbaar gewone dingen: naar de supermarkt met de camper, een knullig circus bezoeken, het sentimenteel herinneringen ophalen van gepensioneerden aan hun overleden ouders, dat soort dingen. Af en toe een scherp randje: dat er wat vlassige plukken haar waren teruggegroeid bij haar oren, dat de adem van de zieke vrouw naar ziekte stinkt (longkanker), dat haar huid constant pijn doet en bijna geen kleding meer verdraagt… van die randjes schrik je, als plotselinge rimpels in een glad wateroppervlak. “Weet je nog, Barend, hoe geil je me vond, hoe geil je van me werd, hoe je me de hele tijd wilde pakken? Dat heb je niet meer, hè? Je vindt me niet meer geil. Nee, je vindt me ziek. Je vindt me kapot. Je vindt dat ik stink. Je vindt me al bijna dood.” De man kan niet anders dan ontkennen, uit compassie, omdat zij dat met haar uitval van hem verlangt… maar de tragiek zit hem erin dat wat ze zegt waar is en dat zij het hem onterecht verwijt; hij die zich uit de naad werkt om haar een zo dragelijk mogelijk einde van haar leven te bezorgen en ondertussen ook zijn eigen emoties te verwerken heeft (op wie kan hij schelden? Niet op haar, op wie dan wel? Hij heeft alleen zichzelf en kan alleen zijn emotie kwijt door in zijn eentje in de camper hard te huilen). Zo zijn ze uiteindelijk alletwee alleen met hun verdriet, pijn en verlies.
Geluk zo plat als een dubbeltje
Aan het eind van het boek neemt Kollaard een onmodieuze stelling in over geluk: terwijl hele volksstammen schrijven over leven in het moment, los van verleden en toekomst, denkt Kollaard andersom: “In die paar minuten was hij als een dier, kort aangelijnd aan de pin van het ogenblik, benijdenswaardig misschien in zijn onversneden geluk, maar ook oliedom: zowel ontdaan van een fatsoenlijk geheugen als van elke verbeeldingskracht.” (… is dit niet de definitie van de dood?) “Zijn geluk bewees niets en had geen enkele richting. Het was zo plat als een dubbeltje.”
Het einde
Als zij na een epileptische aanval in Zweden in het ziekenhuis belandt, krijgt hij de keus om haar weer mee te nemen op weg naar een ongewis levenseinde, of palliatieve zorg en medische begeleiding bij het sterven. Hij weet van haar dat zij het eerste wenst en draagt haar het ziekenhuis uit. Als ze kort daarna samen op het kiezelstrand zitten, vraagt hij of ze gelukkig is. Ze antwoord met ja, waarop hij haar met een harde klap met een zware steen op haar hoofd slaat - en voldoet aan zijn belofte om haar gelukkig te laten sterven. De scene is ruw en vol compassie tegelijk; de man handelt uit liefde maar pleegt wel een moord met zijn eigen handen… Kollaard wisselt de handeling af met beschrijvingen die zijn ontdaan van emotie van welke delen van de hersenen waarschijnlijk door de klap zijn beschadigd, wat het gevoel van vervreemding met het moment versterkt. Zo is het einde voor haar; hoe het voor hem verdergaat blijft ongewis…
Stijl
Ik lees in een interview met Kollaard uit 2020 dat hij bij het schrijven zoekt naar een heldere stijl waarin vorm en inhoud samenvallen, dat ‘het klopt’: “Ik heb niks met inspiratie (…) Ik ga gewoon elke dag zitten.” Kollaard debuteerde pas in de 50; daarvoor schreef hij voorlichtingsmateriaal - ik denk die de taal die begrepen wil worden, die wil informeren, in dit boek te lezen. Uitgebreide beschrijvingen van alledaagse gebeurtenissen wisselt Kollaard af met vrij feitelijke uitleg over kanker, behandelingen, campers en de verhalen van Nils Holgersson.
March 12, 2018
4,5
Een heel mooi, teder en liefdevol boek. De opbouw, met de perspectiefwisselingen en informatieve bespiegelingen, heeft een apart effect en trekt je soms uit het verhaal, maar dat werkt wel. Daardoor word je als lezer niet door emoties overspoeld, terwijl de thematiek van het boek toch erg zwaar is. Je wordt niet te betrokken bij het verhaal en de personages, waardoor je de vertelde tragedie op een andere, iets afstandelijkere, manier bekijkt en ervaart. Het boek wordt nooit te sentimenteel, het wordt nooit een tearjerker, maar het maakt wel allerlei emoties los bij de lezer. Mooi is ook dat beide partijen, de patiënte en de mantelzorger evenwaardige tijd krijgen om hun ervaringen te vertellen. Dat alles maakt dit boek zo waardevol, zo liefelijk, zo echt.
En dan dat einde... je ziet het aankomen en toch is het verrassend.
Een heel mooi, teder en liefdevol boek. De opbouw, met de perspectiefwisselingen en informatieve bespiegelingen, heeft een apart effect en trekt je soms uit het verhaal, maar dat werkt wel. Daardoor word je als lezer niet door emoties overspoeld, terwijl de thematiek van het boek toch erg zwaar is. Je wordt niet te betrokken bij het verhaal en de personages, waardoor je de vertelde tragedie op een andere, iets afstandelijkere, manier bekijkt en ervaart. Het boek wordt nooit te sentimenteel, het wordt nooit een tearjerker, maar het maakt wel allerlei emoties los bij de lezer. Mooi is ook dat beide partijen, de patiënte en de mantelzorger evenwaardige tijd krijgen om hun ervaringen te vertellen. Dat alles maakt dit boek zo waardevol, zo liefelijk, zo echt.
En dan dat einde... je ziet het aankomen en toch is het verrassend.
March 2, 2015
Een prachtig, aangrijpend liefdesverhaal over twee mensen die getroffen worden door het noodlot. Zelden werd ik zo murw geslagen door de inhoud van een boek als door Stadium IV. Toen ik het uit had, probeerde ik iemand uit te leggen hoe zeldzaam mooi dit boek is, om vervolgens prompt in tranen uit te barsten. De rest van de dag bleef het verhaal (en vooral het einde ervan) als een bonzend gevoel van gemis, door mijn hoofd spoken.
July 21, 2020
Prachtig, aangrijpend boek! Wat een liefde spat er af. Wat een prachtig einde!
August 10, 2024
Sarie en Barend, een gepensioneerd echtpaar met plannen voor een grote reis – eindelijk tijd. Na maanden van informatie verzamelen, keurig geordend in mappen, en proefritten maken heeft Barend de juiste camper gevonden voor de reis. Maar bij Sarie wordt, geheel onverwacht, kanker geconstateerd. Stadium IV van Sander Kollaard is een zeldzaam aangrijpende roman over twee mensen die van elkaar houden en moeten leren omgaan met deze ziekte.
February 22, 2023
Een heftig thema maar toch wist Kollaard me niet te raken. De medische beschrijvingen, het gebrek aan karakter ontwikkeling en de, in mijn beleving oppervlakkige manier van beschrijven van gevoel maakten dat ik dit boek vroegtijdig heb weggelegd
April 8, 2023
Echt een kunstwerkje, dit boek. Zo anders dan ‘Uit het leven van een hond’, heel andere thematiek maar toch de duidelijke signatuur van de schrijver, vind ik knap. Het zet aan tot denken en het idee dat je wat gemist hebt als je nooit Nils Holgersson hebt gelezen of in Zweden bent geweest. De karakters zo goed en rustig opgebouwd dat je van ze gaat houden en ze nog even bij je blijven als je het boek uit hebt. Hoe hij schrijft over rouw, raakt en leert mij met meer empathie te kijken naar medemens.
February 9, 2024
Uhm. Wauw.
October 23, 2024
Een mooi boek en best aangrijpend, maar ik kon ondanks de indringendheid van de situatie niet echt meeleven met de personages en dat was jammer. Het voelde een beetje alsof die emoties onder het oppervlak bleef want ze lijken constant er te zijn maar toch komt het niet helemaal door. Ook wel erg veel over Zweden en Zweedse verhalen, maar dat was te verwachten in een boek waarin de hoofdpersonen terugkeren naar een Zweeds eiland.
Mooi, maar ook een beetje teleurgesteld
Mooi, maar ook een beetje teleurgesteld
January 26, 2018
Beautiful descriptions of place and of life in general. This book is a reminder to people; do not to wait to live and in the end it should be our choice whether to live in trauma or choose to end it. The shocking end was a stomach punch to read, but was a powerful look at choice and the what those who love will do, I would like to use this book for book discussions and talk about the ramifications for the husband and mentally how he deals with his actions.
October 6, 2020
Van deze Libris winnaar wilde ik na Uit het leven van een hond wel meer lezen. Stadium IV gaat over noodlot en een ongelijke strijd tegen kanker, dus niet een boek dat je gemakkelijk oppakt. Toch is het prachtig, vooral de wijze waarop Kollaard schrijft over de Zweedse natuur, kwetsbaarheid en liefdevolle herinneringen.
October 29, 2020
Mooi verhaal over de laatste reis van Sarie. Het onderwerp lijkt zwaar maar de schrijfstijl van Kollaard zorgt ervoor dat het dat toch niet wordt. De wetenschappelijke manier waarop kollaard de ziekte van Sarie beschrijft geeft het ook wat afstand. Aanrader.
January 30, 2022
Nils Holgersson
Sinds 2006 woont Sander Kollaard op het Zweedse platteland, het land van Nils Holgersson, de hoofdpersoon van het kinderboek Nils Holgerssons wonderbare reis van Selma Lagerlöf uit 1906. Het boek was bedoeld om kinderen op een speelse manier de aardrijkskunde van Zweden te leren. In Stadium IV speelt het ook een rol.
Sarie (62) was aardrijkskundelerares. Ze is met pensioen en hoopt samen met Barend (64) over enkele maanden, als hij als politieagent ook met pensioen gaat, de wereld rond te reizen en al die plaatsen waarover ze les gegeven heeft, zelf eens te kunnen aanschouwen. Ze heeft haar moeder al jong verloren en herinnert zich vooral de fijne uren waarin die haar voorlas uit Nils Holgersson. Gebogen over de kaart van Zweden ziet ze alle plekken waar Nils overheen vloog, ook het eiland voor de oostkust waar ze Barend ontmoette en waar hun liefde ontlook. Daar wil ze hun rondreis beginnen.
Het noodlot slaat toe
De maanden voor zijn pensioen maakt Barend serieus werk van het zoeken van een perfecte camper. En als hij eenmaal zijn keus gemaakt heeft, besluiten ze een proeftocht te maken naar de Ardennen. Totaal onverwacht krijgt Sarie een epileptische aanval en ze wordt opgenomen in een Belgisch ziekenhuis. Na allerlei onderzoeken volgt een bittere uitslag: uitgezaaide kanker in Stadium IV. Er zijn nog wel behandelingen mogelijk, maar beter zal ze niet meer worden.
Ze keren naar huis terug en aanvankelijk schikt Sarie zich in de behandelingen die ze moet ondergaan en waardoor ze zich meestal heel beroerd voelt. Over de rondreis wordt niet meer gesproken. Tot ze een besluit neemt: ze wil geen behandelingen meer. Ze wil met de camper naar het Zweedse Öland, waar Barend en zij elkaar ontmoetten en hun leven samen begon.
Aanvaarding
Terwijl Sarie aanvaardt dat haar leven gaat eindigen, kan Barend zich er moeilijk bij neerleggen dat ze wil stoppen met de therapieën. Tenslotte geeft hij toe aan haar wens en laat zich door de huisarts nauwkeurig uitleggen hoe hij voor Sarie moet zorgen, welke medicijnen hij wanneer moet geven en waar hij op moet letten. Ook verdiept hij zich in alternatieve behandelingen, gezonde voeding en dergelijke.
Het lijkt een poos goed te gaan. Ze halen herinneringen op, maken uitstapjes naar bekende plekken, maar het onheil is niet meer af te wenden. Het gaat steeds slechter met Sarie en ook Barend begint te beseffen dat hij het onvermijdelijke moet aanvaarden, als hij het niet nog moeilijker wil maken voor haar.
Een ontroerende liefdesgeschiedenis
Dit is niet in de eerste plaats het dramatische verhaal over een ten dode opgeschreven kankerpatiënt. Het is een liefdesgeschiedenis. Van het prille begin tot het bittere einde. Na zoveel jaren kennen ze elkaar goed. Sarie kan glimlachen om het gedreven fanatisme waarmee Barend een camper uitzoekt. Maar als hij met dat zelfde fanatisme probeert haar in leven te houden en niet begrijpt dat ze niet meer wil, ontstaat er wrevel en boosheid. Toch overwint hun liefde voor elkaar alle moeilijkheden. En leidt tot een aangrijpend einde.
Schrijfstijl
Kollaard heeft een rustige, heldere schrijfstijl. Hij neemt de ruimte voor sfeertekeningen, filosofische overdenkingen, nauwkeurige weergave van gevoelens en betekenisvolle gebeurtenissen. Nergens wordt het een melodramatisch verhaal, al is het gegeven triest genoeg. Duidelijk wordt wel hoe de echtgenoten de onheilstijding verwerken, ieder voor zich. Het is geen spannend verhaal in de zin van "door willen lezen om te weten hoe het afloopt". De lezer weet waar het zal eindigen. Maar toch wil die verder lezen, omdat de hoofdpersonen zo levensecht beschreven worden. Even is het spannend, als het erop lijkt dat ze elkaar niet meer begrijpen, maar uiteindelijk overwint toch de liefde voor elkaar. "Levendig, sfeervol en intiem" stond in Het Parool over dit boek en dat is raak getypeerd.
Deze recensie verscheen eerder op Mijn Boekenkast: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
Sinds 2006 woont Sander Kollaard op het Zweedse platteland, het land van Nils Holgersson, de hoofdpersoon van het kinderboek Nils Holgerssons wonderbare reis van Selma Lagerlöf uit 1906. Het boek was bedoeld om kinderen op een speelse manier de aardrijkskunde van Zweden te leren. In Stadium IV speelt het ook een rol.
Sarie (62) was aardrijkskundelerares. Ze is met pensioen en hoopt samen met Barend (64) over enkele maanden, als hij als politieagent ook met pensioen gaat, de wereld rond te reizen en al die plaatsen waarover ze les gegeven heeft, zelf eens te kunnen aanschouwen. Ze heeft haar moeder al jong verloren en herinnert zich vooral de fijne uren waarin die haar voorlas uit Nils Holgersson. Gebogen over de kaart van Zweden ziet ze alle plekken waar Nils overheen vloog, ook het eiland voor de oostkust waar ze Barend ontmoette en waar hun liefde ontlook. Daar wil ze hun rondreis beginnen.
Het noodlot slaat toe
De maanden voor zijn pensioen maakt Barend serieus werk van het zoeken van een perfecte camper. En als hij eenmaal zijn keus gemaakt heeft, besluiten ze een proeftocht te maken naar de Ardennen. Totaal onverwacht krijgt Sarie een epileptische aanval en ze wordt opgenomen in een Belgisch ziekenhuis. Na allerlei onderzoeken volgt een bittere uitslag: uitgezaaide kanker in Stadium IV. Er zijn nog wel behandelingen mogelijk, maar beter zal ze niet meer worden.
Ze keren naar huis terug en aanvankelijk schikt Sarie zich in de behandelingen die ze moet ondergaan en waardoor ze zich meestal heel beroerd voelt. Over de rondreis wordt niet meer gesproken. Tot ze een besluit neemt: ze wil geen behandelingen meer. Ze wil met de camper naar het Zweedse Öland, waar Barend en zij elkaar ontmoetten en hun leven samen begon.
Aanvaarding
Terwijl Sarie aanvaardt dat haar leven gaat eindigen, kan Barend zich er moeilijk bij neerleggen dat ze wil stoppen met de therapieën. Tenslotte geeft hij toe aan haar wens en laat zich door de huisarts nauwkeurig uitleggen hoe hij voor Sarie moet zorgen, welke medicijnen hij wanneer moet geven en waar hij op moet letten. Ook verdiept hij zich in alternatieve behandelingen, gezonde voeding en dergelijke.
Het lijkt een poos goed te gaan. Ze halen herinneringen op, maken uitstapjes naar bekende plekken, maar het onheil is niet meer af te wenden. Het gaat steeds slechter met Sarie en ook Barend begint te beseffen dat hij het onvermijdelijke moet aanvaarden, als hij het niet nog moeilijker wil maken voor haar.
Een ontroerende liefdesgeschiedenis
Dit is niet in de eerste plaats het dramatische verhaal over een ten dode opgeschreven kankerpatiënt. Het is een liefdesgeschiedenis. Van het prille begin tot het bittere einde. Na zoveel jaren kennen ze elkaar goed. Sarie kan glimlachen om het gedreven fanatisme waarmee Barend een camper uitzoekt. Maar als hij met dat zelfde fanatisme probeert haar in leven te houden en niet begrijpt dat ze niet meer wil, ontstaat er wrevel en boosheid. Toch overwint hun liefde voor elkaar alle moeilijkheden. En leidt tot een aangrijpend einde.
Schrijfstijl
Kollaard heeft een rustige, heldere schrijfstijl. Hij neemt de ruimte voor sfeertekeningen, filosofische overdenkingen, nauwkeurige weergave van gevoelens en betekenisvolle gebeurtenissen. Nergens wordt het een melodramatisch verhaal, al is het gegeven triest genoeg. Duidelijk wordt wel hoe de echtgenoten de onheilstijding verwerken, ieder voor zich. Het is geen spannend verhaal in de zin van "door willen lezen om te weten hoe het afloopt". De lezer weet waar het zal eindigen. Maar toch wil die verder lezen, omdat de hoofdpersonen zo levensecht beschreven worden. Even is het spannend, als het erop lijkt dat ze elkaar niet meer begrijpen, maar uiteindelijk overwint toch de liefde voor elkaar. "Levendig, sfeervol en intiem" stond in Het Parool over dit boek en dat is raak getypeerd.
Deze recensie verscheen eerder op Mijn Boekenkast: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
July 23, 2023
"Stage Four" by Sander Kollaard is a poignant and thought-provoking novel that delicately explores the complexities of life, love, and mortality. In this Kindle edition, readers are taken on an emotional journey through the life of the main character as he grapples with a life-changing diagnosis.
The novel's strength lies in its beautifully crafted prose, which captures the raw emotions and inner turmoil of the protagonist as he navigates the challenges of facing a stage four cancer diagnosis. Kollaard's writing is both lyrical and heartfelt, making it easy for readers to empathize with the character's struggles and joys.
One of the standout aspects of this book is its realistic portrayal of the human experience. The characters feel authentic and relatable, making their relationships and interactions all the more compelling. The exploration of love and friendship amidst the backdrop of illness adds depth and poignancy to the narrative.
As the story unfolds, Kollaard skillfully weaves in moments of hope and humor, balancing the heaviness of the subject matter. This creates a well-rounded and emotionally satisfying reading experience.
While "Stage Four" delivers a powerful and emotionally resonant story, there were instances where the pacing felt slower than desired, impacting the overall momentum of the narrative.
In conclusion, "Stage Four" is a touching and beautifully written novel that delves into the human spirit's resilience and the complexities of facing mortality. Sander Kollaard's skilled storytelling and compassionate exploration of life's challenges make this book a compelling read. If you're looking for a heartfelt and authentic story that will stay with you long after you turn the last page, "Stage Four" is well worth your time.
The novel's strength lies in its beautifully crafted prose, which captures the raw emotions and inner turmoil of the protagonist as he navigates the challenges of facing a stage four cancer diagnosis. Kollaard's writing is both lyrical and heartfelt, making it easy for readers to empathize with the character's struggles and joys.
One of the standout aspects of this book is its realistic portrayal of the human experience. The characters feel authentic and relatable, making their relationships and interactions all the more compelling. The exploration of love and friendship amidst the backdrop of illness adds depth and poignancy to the narrative.
As the story unfolds, Kollaard skillfully weaves in moments of hope and humor, balancing the heaviness of the subject matter. This creates a well-rounded and emotionally satisfying reading experience.
While "Stage Four" delivers a powerful and emotionally resonant story, there were instances where the pacing felt slower than desired, impacting the overall momentum of the narrative.
In conclusion, "Stage Four" is a touching and beautifully written novel that delves into the human spirit's resilience and the complexities of facing mortality. Sander Kollaard's skilled storytelling and compassionate exploration of life's challenges make this book a compelling read. If you're looking for a heartfelt and authentic story that will stay with you long after you turn the last page, "Stage Four" is well worth your time.
March 4, 2025
Sarie heeft kanker, stadium IV (er is geen stadium V), en ze is stervend. In plaats van behandelingen en bestralingen en ander gedoe wil ze een tocht maken naar Zweden, waar ze in 1968 haar man Berend ontmoette (tijdens een zomerkamp van de Zweedse sociaal-democratische jeugd, waar Palme komt spreken). Die laat zich maar moeilijk overhalen, maar het gebeurt toch. Ze gaan met de camper (die Berend als een echte regelneef heeft uitgezocht met schema's en tabellen en ordners, zoals hij ook de ziekte van Sarie dwangmatig gedetailleerd documenteert met ordners en printeruitdraaien). Het paar heeft kennelijk geen kinderen, ze hebben genoeg aan elkaar en zijn mettertijd gewend geraakt aan elkaars eigenaardigheden. Beiden gepensioneerd (hij politieman, zij leraar aardrijkskunde), worden ze tijdens de eerste proefrit met de camper getroffen door de ziekte van Sarie. Ondanks de plannen van dokters gaan ze toch, een reis met voortdurend terugblikken op hun gezamenlijke verleden en pogingen zo gewoon mogelijk te leven ondanks de voortwoekerende ziekte.
Het is heel intens opgeschreven, maar toch vind ik het moeilijk me een voorstelling te maken van hun overwegingen en voornemens, vooral naarmate het einde dichterbij komt. Dat einde komt nog heel onverwacht, zonder veel uitleg of consequenties, met erna het super-intense slothoofdstuk met Berend nadat Sarie is overleden.
Het is heel intens opgeschreven, maar toch vind ik het moeilijk me een voorstelling te maken van hun overwegingen en voornemens, vooral naarmate het einde dichterbij komt. Dat einde komt nog heel onverwacht, zonder veel uitleg of consequenties, met erna het super-intense slothoofdstuk met Berend nadat Sarie is overleden.
January 14, 2022
Ik ben verkocht. wist niets van het boek, maar het beheerste schrijven, het precieze van de stijl maar ook het diepmenselijke en poëtische in het gewone, bevallen enorm, ondanks een onderwerp waar je nu niet meteen blij van wordt. Het heeft een transparantie, een rust, die ik zelden vind in Nederlandse literatuur. Ik zie op goodreads dat er lezers zijn die dit één ster geven, omdat het een en weer springt in de tijd. Wie zijn die idiote mensen die wat heen en weer gereis in een tekst niet aan kunnen? Ze mogen er zijn, maar misschien moeten ze hun leesgebreken niet etaleren?
Wat dus weer bewijst dat recensies waardeloos zijn, omdat ik me kan inbeelden dat ik perfect een minder positieve recensie schrijf van dit boek, en dat het niet zo veel met de kwaliteit ervan te maken heeft en wel met de plek waar ik me bevind, wat ik verwacht van dit boek, van elk boek, wat het onderwerp is, enz. Zodra je stijl, taal, opbouw en intentie van de auteur loslaat en subjectiviteit toelaat (en hoe kan je nu anders dan subjectiviteit toelaten in een recensie, is het niet net de bedoeling van kunst dat het je ergens raakt?) dobber je maar wat aan op een zee van emoties.
Conclusie: op naar andere boeken van Sander Kollaard.
Wat dus weer bewijst dat recensies waardeloos zijn, omdat ik me kan inbeelden dat ik perfect een minder positieve recensie schrijf van dit boek, en dat het niet zo veel met de kwaliteit ervan te maken heeft en wel met de plek waar ik me bevind, wat ik verwacht van dit boek, van elk boek, wat het onderwerp is, enz. Zodra je stijl, taal, opbouw en intentie van de auteur loslaat en subjectiviteit toelaat (en hoe kan je nu anders dan subjectiviteit toelaten in een recensie, is het niet net de bedoeling van kunst dat het je ergens raakt?) dobber je maar wat aan op een zee van emoties.
Conclusie: op naar andere boeken van Sander Kollaard.
February 10, 2025
Stadium IV is een boek over liefde en kanker. Sarie en Barend troffen elkaar als jong stel in Zweden, bij een internationale meeting van jonge sociaal democraten. Toen ontluikte hun liefde die veertig jaar in stand bleef. Als ze als zestigers met pensioen gaan willen ze met een camper gaan reizen, onder meer naar het eiland Oland in de Baltische zee, waar ze elkaar ooit leerden kennen. Ze maken eerst een proeftocht naar België. Dan gebeurt er iets fataals. Sarie krijgt een epileptische aanval en moet in Luik in een ziekenhuis worden opgenomen. Zij blijkt een tumor te hebben en ongeneeslijk ziek te zijn. Barend probeert te helpen met goede zorg en medicatie. Sarie wil in het laatste stukje van haar leven opnieuw naar Zweden. Het boek beschrijft weergaloos de ziekte en de ruige natuur, die met elkaar een soort verbond aangaan. Sander Kollaard doet iets wat ik zelden in een roman tegenkom, hij geeft wetenschappelijke informatie over kanker, over epileptische aanvallen en absences, waardoor je nog meer betrokken raakt bij het drama dat Sari treft met de goedbedoelde onmacht van Barend. Het boek eindigt met een schokkende climax. Het is een goed te volgen, indringend verhaal. Ik geef het de hoogste waardering.
April 25, 2018
I saw the title of the book Stage Four and bought it instantly. As a woman who has had cancer and survived I had a morbid curiosity about the book. Warning: this is definitely not a book for everyone.
They make retirement plans, buy a camper, and decide to review their youth of 1968. The first stop in Belgium Sarie falls ill and goes into the hospital. Therein the story begins. We get a medical definition of “cancer” and how it spreads. “Cells beget cells.” Sarie receives the news that she will not recover and die quite soon. She agrees to some treatment: chemo and radiation with the hope it will extend her life She soon shows the ravages of chemotherapy and decides to stop and starts to accept that she will soon die. They travel to places where they were once so happy and it is here the
novel falls apart. It is all over the place. Barend jumps from topic to topic. The story is totally disjointed. It is difficult for the reader to watch Sarie’s decline. The end is just a continuation of the
Love the couple shared. Remember, there is no Stage 5.
f
They make retirement plans, buy a camper, and decide to review their youth of 1968. The first stop in Belgium Sarie falls ill and goes into the hospital. Therein the story begins. We get a medical definition of “cancer” and how it spreads. “Cells beget cells.” Sarie receives the news that she will not recover and die quite soon. She agrees to some treatment: chemo and radiation with the hope it will extend her life She soon shows the ravages of chemotherapy and decides to stop and starts to accept that she will soon die. They travel to places where they were once so happy and it is here the
novel falls apart. It is all over the place. Barend jumps from topic to topic. The story is totally disjointed. It is difficult for the reader to watch Sarie’s decline. The end is just a continuation of the
Love the couple shared. Remember, there is no Stage 5.
f
March 5, 2025
Wat een mooi, intimistisch portret van de liefde. Sander Kollaard boetseert zijn zinnen met schijnbaar gemak tot ze hun perfecte vorm hebben.
'Sarie luisterde zoals ze altijd luisterde, liefdevol, maar met een half oor. Zo nu en dan glimlachte ze bij het gebruik van de nieuwe woorden die Barend had opgepikt bij het bestuderen van zijn ordners: standkachel, ringverwarming, dinette, het vocabulaire van de ingewijden, dat hij uitsprak met de bestudeerde achteloosheid die de nieuwkomer verried.
Terwijl hij praatte dreven haar gedachten als vanzelf weg maar na een paar minuten keek ze met hernieuwde aandacht naar haar man. Er was iets. Ze zocht in de trekken van zijn gezicht en de klank van zijn stem en de bewegingen van zijn handen, maar vond niets bijzonders, en dus veronderstelde ze dat haar hernieuwde aandacht werd ingegeven door liefde: ze hield van de man die haar zo nauwkeurig verslag deed.'
Het was gewoon liefde.
'Sarie luisterde zoals ze altijd luisterde, liefdevol, maar met een half oor. Zo nu en dan glimlachte ze bij het gebruik van de nieuwe woorden die Barend had opgepikt bij het bestuderen van zijn ordners: standkachel, ringverwarming, dinette, het vocabulaire van de ingewijden, dat hij uitsprak met de bestudeerde achteloosheid die de nieuwkomer verried.
Terwijl hij praatte dreven haar gedachten als vanzelf weg maar na een paar minuten keek ze met hernieuwde aandacht naar haar man. Er was iets. Ze zocht in de trekken van zijn gezicht en de klank van zijn stem en de bewegingen van zijn handen, maar vond niets bijzonders, en dus veronderstelde ze dat haar hernieuwde aandacht werd ingegeven door liefde: ze hield van de man die haar zo nauwkeurig verslag deed.'
Het was gewoon liefde.
July 27, 2020
Na ‘Uit het leven van een hond’ Kollaards eerdere werk ‘Stadium IV’ gelezen. Meer dan louter een boek over een slopend sterfbed is het het intens innemende liefdesverhaal van twee prille zestigers, Sarie en Barend.
‘Sarie keek naar het water alsof het iets prijs zou kunnen geven van wat er indertijd was gebeurd. Het schitterde in de zon, deinde, rolde, als een spelend kind. Nee, begreep ze, de zee wist niets. Als de zee al een geheugen had, sloeg het herinneringen op in eenheden van millennia. Onze jaren deden er niet toe: zo’n oorlog, zo’n jongen.’
Het einde laat je onmogelijk onberoerd. Misschien moet ik Kollaard zo stilaan maar eens bij m’n favoriete auteurs voegen ... want wat een taalvirtuoos!
‘Sarie keek naar het water alsof het iets prijs zou kunnen geven van wat er indertijd was gebeurd. Het schitterde in de zon, deinde, rolde, als een spelend kind. Nee, begreep ze, de zee wist niets. Als de zee al een geheugen had, sloeg het herinneringen op in eenheden van millennia. Onze jaren deden er niet toe: zo’n oorlog, zo’n jongen.’
Het einde laat je onmogelijk onberoerd. Misschien moet ik Kollaard zo stilaan maar eens bij m’n favoriete auteurs voegen ... want wat een taalvirtuoos!
August 17, 2023
Aangrijpend verhaal maar te cerebraal, met te veel poeha verteld, wat mij betreft (‘Ze keken met de inzet van hun handvol jaren’). Zoals het symbool van de rode helix: het is tè doordacht, gekunsteld. Sterke formuleringen wisselen af met clichés of sentimentele beschrijvingen (De zeurende pijn… hield langer aan, zoals het licht van een Zweedse zomernacht’). De scene met Olof Palme is een raar intermezzo. De stukken waarin de auteur aan het woord is over hoe kanker en epilepsie werken, zijn te uitleggerig en houden het verhaal op, waarom dit niet in een dialoog in het verhaal verwerkt?
September 28, 2022
I read this book because I enjoyed Uit het leven van een hond. When I realised what this book was about, I almost stopped. What a negative, miserable subject! But I'm glad I didn't because this is in no way a negative book, and I read it with a great deal of pleasure. It is certainly thought provoking and challenging, but that is compensated for by the beauty and lightness of the prose.
You don't have to be interested in death to get a great deal out of this book.
You don't have to be interested in death to get a great deal out of this book.
February 1, 2025
Vrouw met stadium IV-kanker besluit liever met haar man terug te reizen naar de plaats waar ze elkaar ooit ontmoetten dan nog de loodzware en uiteindelijk zinloze behandelingen te ondergaan. Liever nog even leven en gelukkig zijn en dan sterven. En zo geschiedt. Een erg mooi boek. In eerste instantie denk je dat het boek een beetje wee is, met al het liefdesgeluk en de eindeloos geduldige echtgenoot, maar het heeft een aantal aardige optaters in petto.
February 4, 2017
Ik dacht dat dit boek over een kankerpatiënte in stadium iv me enorm zou raken. Maar nee. Erg afstandelijk. Hele verhandelingen over het ontstaan van kanker en de werking van chemo. En weinig beleving. Maar niet zo dik dus kon het lezen tijdens de terugvlucht op de IPad want het licht in het vliegtuig was uit
February 8, 2018
“When the sky arches high and open, he sometimes gets the feeling that the island wants to rise up and fly away like a butterfly.”
A novel about death, but more important life.
Interesting and in-depth detail of a woman’s transition to the next part of her journey.
The ending was definitely not expected!
A novel about death, but more important life.
Interesting and in-depth detail of a woman’s transition to the next part of her journey.
The ending was definitely not expected!
Displaying 1 - 30 of 75 reviews