Γκαγκάριν: Ο Κόσμος από Χαμηλά

by Πέτρος Τατσόπουλος

Ο σπιθαμιαίος Γιούρι Αλεξέγεβιτς Γκαγκάριν, ο πρώτος κοσμοναύτης στην ιστορία της ανθρωπότητας, έρχεται στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1962 για να διαβεβαιώσει τους Έλληνες ότι ο Νικίτα Χρουστσόφ, παρά τις αντίθετες δηλώσεις του, δεν σκοπεύει να βομβαρδίσει την Ακρόπολη. Δεν μπορεί να φανταστεί πως η επίσκεψή του θα προκαλέσει μια σειρά από αλυσιδωτές αντιδράσεις, πιο παρανοϊκές και από τις συνήθεις ψυχώσεις του Ψυχρού Πολέμου, ούτε υποπτεύεται ότι τέσσερις δεκαετίες αργότερα -κι ενώ ο ίδιος θα έχει ήδη βρει τραγικό θάνατο- ένας κακόφημος κινηματογράφος σε μια από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της πρωτεύουσας θα αναβαπτιστεί με το όνομά του, θα στεγάσει αντισυμβατικούς καλλιτέχνες, τόσο από την cult όσο και από την trash σκηνή, και θα λειτουργήσει ως διαχρονικός πυροκροτητής μνήμης.
Με πόλο έλξης το "Gagarin 205", το μαγαζί του Νικόλα Τριανταφυλλίδη, ο Πέτρος Τατσόπουλος υπογράφει ένα συναρπαστικό non fiction novel και αναλαμβάνει να μας αφηγηθεί την ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας όπως δεν θα τη διδαχτούμε ποτέ στα σχολεία. Από τη θρυλική πλέον ομιλία του Μάνου Χατζιδάκι για το ρεμπέτικο στο Θέατρο Τέχνης έως τη βλάσφημη εκπομπή του για τον Φλωρινιώτη στο Τρίτο Πρόγραμμα, από τους λασπότοπους της Καλαμαριάς έως τις ελληνικές παροικίες στο Μόντρεαλ, το Σικάγο και την Αστόρια, εμβληματικές μορφές της λαϊκής σάτιρας και των εφηβικών ονειρώξεων -όπως ο Χάρρυ Κλυνν και ο Κώστας Γκουζγκούνης- μας ξεναγούν σε έναν κόσμο όπου έχουν καταλυθεί τα όρια ανάμεσα στο υψηλό και στο χυδαίο, ενόσω και η πιο τολμηρή φαντασίωση φλερτάρει με μια προ πολλού χαμένη αθωότητα. Μια νοσταλγική ματιά στην εποχή που ο πολιτισμός δεν είχε μπει σε κουτάκια και μπορούσες ακόμη και σ' ένα τσοντάδικο να δεις το Θεώρημα του Παζολίνι.

Genres: Nonfiction

384 pages, Paperback

First published January 1, 2016

About the author

Ο Πέτρος Τατσόπουλος γεννήθηκε στο Ρέθυμνο τον Δεκέμβριο του 1959. Σπούδασε οικονομικά και πολιτικές επιστήμες. Εργάστηκε ως ασκούμενος κοινωνικός λειτουργός, συν-σεναριογράφος (Οι απέναντι [1981] του Γιώργου Πανουσόπουλου, Υπόγεια διαδρομή [1983] του Απόστολου Δοξιάδη), δημοσιογράφος, σύμβουλος εκδόσεων και παρουσιαστής πολιτιστικών εκπομπών στη δημόσια και ιδιωτική τηλεόραση: Πνεύμα αντιλογίας (ΕΤ-1, 1999-2000), Μεγάλοι Έλληνες (Ελ. Βενιζέλος, ΣΚΑΪ, 2009), 1821 (ΣΚΑΪ, 2011), Μπρα Ντε Φερ (Action24, 2014).
Μαζί με τον Κώστα Μουρσελά, τον Γιώργο Σκούρτη και τον Αντώνη Σουρούνη μετείχε στο Παιχνίδι των τεσσάρων (1998).
Έχει εκδώσει τα βιβλία: Οι ανήλικοι (1980), Το παυσίπονο (1982), Κινούμενα σχέδια (1984), Η καρδιά του κτήνους (1987 – μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ρένο Χαραλαμπίδη το 2005), Η πρώτη εμφάνιση (1994), Ανάλαφρες ιστορίες (1995), Κομεντί (1999), Πιπέρι στη γλώσσα (2000), Το ραβδί και το καρότο (2004), Ο ουρανός στο κεφάλι μας (2004), Τιμής ένεκεν (2004), Πικάντικες ιστορίες (2005), Η καλοσύνη των ξένων (2006), Νεοέλληνες (2007), O Σίσυφος στο μπαλκόνι (2009 – Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών), Το βιβλίο για τα βιβλία (2010), Ήμουν κι εγώ εκεί (2016), Γκαγκάριν (2016), Τα διηγήματα (2018), Η κυρία που λυπάται (2018).

Διηγήματα και μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, τουρκικά και τσεχικά. Υπήρξε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων της περίοδο 2001-3, υπό την προεδρία του Βασίλη Βασιλικού, και βραχύβιος αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου το 2010.

Τον Μάιο του 2012 εκλέχτηκε βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Από τον Ιανουάριο του 2014 ως το τέλος της ίδιας χρονιάς ήταν ανεξάρτητος βουλευτής.

Reviews

[Νατάσσα · Rating 4 out of 5]

Στην πραγματικότητα διάβασα δυο φορές το βιβλίο: μία για το κείμενο και μία για να σημειώνω πληροφορίες.
Ένα εξαιρετικό non-fiction βιβλίο , με ολοφάνερη τρομερή έρευνα πίσω του - και προσπάθεια να "μην" το κάνει τρίτομο, από την πληθώρα των πληροφοριών και των παραθεμάτων, όπως περίπου γράφει κι ο ίδιος. Παρ' όλα αυτά, ούτε δευτερόλεπτο κουραστικό. Η γραφή ρέει, τα παραθέματα της εποχής για πρόσωπα και καταστάσεις είναι διαφωτιστικά, κι αν έχεις το ελάχιστο ενδιαφέρον για την εποχή και τα πρόσωπα που αναφέρεται -τόσο κοντινά και μακρινά, ταυτόχρονα-, το απολαμβάνεις.

Καταφέρνει να περάσει, αρχίζοντας από τον Γιούρι Γκαγκάριν και καταλήγοντας στο «Γκαγκάριν 205» (και τον φίλο του, τον Νικόλα Τριανταφυλλίδη) ανάμεσα από τον Χατζιδάκι, τον Δαβαράκη, τον Φλωρινιώτη, (ασφαλώς) τον Χάρρυ Κλυνν, τον Σουγλάκο και τον Γκουσκούνη, την Ιλόνα Στάλερ και την Κατερίνα Σπάθη, χωρίς να σε ξενίζουν οι συνδέσεις και τα χρονικά άλματα. Και να καταλήξει, με αληθινή συγκίνηση, σε φόρο τιμής στον φίλο του.

Πραγματικά από τα βιβλία που θα πάρουν θέση στο ράφι "αγαπημένα".

[Sophia · Rating 4 out of 5]

B.R.A.CE. 2020 Ένα απολαυστικό χρονικό εποχών που έχω ακούσει για αυτές, εποχών που έχω δει σε ταινίες κι έχω ακούσει σε τραγούδια, εποχών που έχω ζήσει. Το πιο ευχάριστο κομμάτι από όλα είναι πως εξελίσσεται η αλυσίδα μεταξύ των θεμάτων μέσα στο κείμενο. Πως από τον μικροκαμωμένο αστροναύτη Γκαγκάριν φτάσαμε στον Γκουσγκούνη και συνεχίζοντας. Είναι, όπως διάβασα, ένα αφηγηματικό λούνα παρκ γεμάτο πληροφορίες, ενδιαφέρουσες πληροφορίες που σε κάνουν να θες να σταματήσεις και να βρεις κι άλλα στοιχεία. Είναι λίγο σαν μια μηχανή του χρόνου :)

Πρέπει οπωσδήποτε να το ξαναπιάσω στα χέρια μου και να αναζητώ έξτρα πληροφορίες ή εικόνες, ακούσματα ή ταινίες για να αποκτήσω μια ακόμα καλύτερη αίσθηση κι αντίληψη της όλης "φάσης" ;)

[George-Icaros Babassakis · Rating 4 out of 5]

Φόρος τιμής και τομής στο θρυλικό ΓΚΑΓΚΑΡΙΝ, μια αιρετική (αλλά τεκμηριωμένη ιστορία της Μεταπολίτευσης), συν το πορτρέτο του αείμνηστου σκηνοθέτη, ραδιοφωνικού παραγωγού και ποιητή Νικόλα Τριανταφυλλίδη.

[Makis Dionis · Rating 4 out of 5]

Νικόλας:
Φτάνουμε σε ένα γιάπικο sports center , εδώ σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον. Ανάβει τσιγάρο. Την κοιτάζω απορημένος. Ο σερβιτόρος της προσφέρει τον αναπτήρα του.
Ω, καμιά φορά η ζωή είναι υπέροχη!!!
(και ευτυχώς που υπάρχουν άνθρωποι σαν τον Νικόλα για να το αναδείξουν )

Gagarin : Τα φαντάσματα της Ιστορίας χασκογελούν πίνοντας όπιο και μασώντας καπνό
Cicciolina : Καμιά σκηνή από αυτές που γύρισα δεν είναι τόσο πρόστυχη όσο ο πόλεμος στο Ιράκ

Τατσόπουλος: Δείγμα καρικατούρας του lifestyle και του "μεσα στην πόζα" καιρου που ζούμε

[Evdoxia Kinali · Rating 4 out of 5]

Ένα απολαυστικό non fiction χρονικό της μεταπολεμικής Ελλάδας που ζουμάρει σε πρόσωπα φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους που όμως δίνει το ένα την σκυτάλη στο άλλο με φόντο πάντα την Αθήνα. Ξεκινά με την επίσκεψη του κοσμοναύτη Γιούρι Γκαγκάριν τον Φεβρουάριο του 1962 και καταλήγει στο Gagarin 205 του Νικόλα Τριανταφυλλίδη.
Ενδιάμεσα, παρελαύνουν από τις σελίδες του ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Γιάννης Φλωρινιώτης, ο Γιώργος Οικονομίδης, ο Χάρρυ Κλυνν, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, θερινά σινεμά που άνοιξαν μέσα στο καταχείμωνο και η σύντομη διαδρομή του φεστιβάλ cult ελληνικού κινηματογράφου. Το τελευταίο κεφάλαιο είναι ένας φόρος τιμής στον εμπνευστή και ιδιοκτήτη του Gagarin205, τον πρόωρα χαμένο Νικόλα Τριανταφυλλίδη, προσωπικό φίλο του συγγραφέα, στον οποίο είναι αφιερωμένο και το βιβλίο.

[Georgia Kapitsaki · Rating 3 out of 5]

Πρωτότυπο βιβλίο. Δεν απόλαυσα ιδιαίτερα την αθυρόστομη γλώσσα, αλλά μαθαίνει κανείς χρήσιμες πληροφορίες (όπως την ιστορία του Γκαγκάριν, για τον Χάρυ Κλυνν), αν και με κάποια θέματα προς το τέλος τυ βιβλίου που δεν ενδιέφεραν τουλάχιστον εμένα.

[philosophie · Rating 3 out of 5]

Το χρονικό μιας εποχής ιδωμένης από χαμηλά, από τις μαρτυρίες των δευτεραγωνιστών, ούτως ειπείν, της μεγάλης Ιστορίας.

[Chumba Tribes · Rating 4 out of 5]

Απ´ τον πρώτο άνθρωπο στο διάστημα μέχρι τον ομώνυμο συναυλιακό χώρο στη Λιοσίων, ο Τατσόπουλος μιλάει για τη διαδρομή των σημερινών πενηντάρηδων από τη χουντομιζέρια των 70s, την ενηλικίωση στα "πράσινα" 80s μεχρι τη σημερινή άβολη ωριμότητα όπου μεσήλικες "έφηβοι" ψάχνουν να βρουν αν αυτο που τους συγκίνησε τοτε τους συγκινεί ακομα. Πολλή μουσική, σινεμά, επίκαιρα της εποχής και πίσω και πάνω από όλα η ιστορία του Νίκου Τριανταφυλλίδη. Ο Τατσόπουλος φαίνεται να εχει αφήσει πίσω του για τα καλά τη θλιβερή και άδικη για τον ιδιο παρένθεση της πολιτικής και κανει αυτό που ξέρει καλύτερα από όλα: γράφει ενα βιβλίο που δεν μπορείς να το αφήσεις απ´ τα χέρια σου αν δεν φτάσεις στην τελευταία σελίδα.

[Filippos Farmakis · Rating 4 out of 5]

Ευχάριστο βιβλίο, που ακουμπάει - κυρίως με τη μορφή αποσπασμάτων- αρκετά "ποπ", ή τέλος πάντων πολιτιστικά τεκταινόμενα στην Ελλάδα από τον εμφύλιο και ύστερα. Η θεματολογία αφορά κυρίως τη ζωή του Χάρρυ Κλυνν, του γιού του Νικόλα (και ιδιοκτήτη του Gagarin 205 έως και πέρσι που απεβίωσε), το μαγαζί αυτό και το ετήσιο cult/trash φεστιβάλ του, τον Χατζιδάκη, την πορνογραφία στην Ελλάδα και άλλα πολλά. Είναι αρκετά ενδιαφέρον και ακουμπά πολλά ζητήματα που είναι μισοάγνωστα στους νεοέλληνες. Η γραφή του Τατσόπουλου, στις λίγες σελίδες που είναι δική του είναι επαγγελματική και ευχάριστη. Ένα ωραίο βιβλίο, για περιορισμένο θα έλεγα κενό.

[Panagiotis Efraimidis · Rating 5 out of 5]

Το διάβασα σε μόλις 2 μέρες... Το non-fiction είναι το αγαπημένο μου είδος και εδώ έχει γίνει αρκετά καλή δουλειά. Πέρα ότι έζησα τα φοιτητικά μου χρόνια στην ίδια πολυκατοικία στην κυψέλη με τον συγγραφέα (το ανακάλυψα στο βιβλίο) και αυτό ήταν το πρώτο "σοκ". Θεωρώ πως έκανα ένα μαγικό ταξίδι από την δεκαετία του 60 μέχρι τα μέσα της περασμένης δεκαετίας σε χώρους και πρόσωπα.

[Kostas · Rating 3 out of 5]

Ευχάριστο ανάγνωσμα, κάτι σαν Αλμανάκ της Αθήνας προηγούμενων δεκαετιών, με ενδιαφέροντα πολιτικά και πολιτιστικά παραλειπόμενα. Ανθρώπινα κατανοώ την επιθυμία του συγγραφέα να τιμήσει τον φίλο του, ως αναγνώστης όμως θα προτιμούσα οι αναφορές στην οικογένεια Τριανταφυλλίδη να ήταν συντομότερες.

[Λαμπρινή Ασπρουδη · Rating 1 out of 5]

Αδιάφορο και προκλητικά αθυροστομο

[Κατερίνα Μανουσαρίδη · Rating 1 out of 5]

Όχι. Οχι. ΟΧΙ

[Ilias Argyriou · Rating 2 out of 5]

Έφτασα μέχρι τη σελίδα 100, χωρίς να μου κεντρίσει καθόλου το ενδιαφέρον και το παράτησα για λίγες μέρες. Το ξανάπιασα και κύλησε πολύ πιο γρήγορα. Δε θα μου μείνουν και πολλά από το βιβλίο παρά κάποιες πληροφορίες για τη ζωή του Χάρρυ Κλυνν και την ποπ/trash/cult κουλτούρα του 1970 και 1980.