Αϊ-Γιώργης (για την ομορφιά) * το φονικό της Ιζαμπέλλας Μολνάρ (για την τέχνη) * ασήμαντες αφορμές (για τον έρωτα) * μικρό σχόλιο για την Ιφιγένεια εν Αυλίδι (από την απιστία ως την πίστη) * η νήσος Ανυδρος (ένα δοξαστικό για τους νικημένους) και ένα επίμετρο χωρίς ανάγκη ερμηνείας Σάντα Μαρία (για την πίστη)
Ο Δημήτρης Χατζής (English: Dimitris Hatzis) ήταν Έλληνας λογοτέχνης, ιστορικός, δημοσιογράφος και αντιστασιακός.
Γεννήθηκε στα Ιωάννινα το Νοέμβριο του 1913. Ο πατέρας του Γεώργιος Χατζής, ήταν διηγηματογράφος, λόγιος και παλαμικός ποιητής, γνωστός με το ψευδώνυμο Πελλερέν. Ήταν επίσης εκδότης της εφημερίδας «Ήπειρος».
Ο Δημήτρης Χατζής παρακολούθησε εγκύκλια μαθήματα στην Ιόνιο Σχολή της Αθήνας μαζί με τον αδερφό του Άγγελο, τα οποία όμως διέκοψε μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του το 1930 και επέστρεψε στην γενέτειρά του. Εκεί ανέλαβε τη συνέχιση της έκδοσης της εφημερίδας και τη συντήρηση της οικογενείας του. Τέλειωσε το Γυμνάσιο στη Ζωσιμαία Σχολή και γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας. Τις σπουδές του δεν τις ολοκλήρωσε ποτέ λόγω οικονομικών δυσχερειών.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Το 1936 συνελήφθη από την Δικτατορία της 4ης Αυγούστου και μετά από βασανιστήρια εξορίστηκε στη Φολέγανδρο. Λίγους μήνες αργότερα αφήνεται ελεύθερος και εγκαθίσταται στην Αθήνα. Στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 κατετάγη αλλά δεν στάλθηκε στο μέτωπο.
Την περίοδο της Κατοχής συμμετείχε στη λειτουργία του παράνομου τυπογραφείου του ΕΑΜ στην Καλλιθέα αρθρογραφώντας και διορθώνοντας άρθρα σε εφημερίδες όπως η «Ελεύθερη Ελλάδα» και ο «Απελευθερωτής». Αρθρογραφούσε ακόμη στον επίσης παράνομο Ριζοσπαστη. Εργάστηκε επίσης στο τυπογραφείο του βουνού.
Το 1947 επιστρατεύτηκε στα Ιωάννινα, ενώ το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς εξορίζεται στην Ικαρία. Το Μάρτιο του επόμενου έτους εντάχτηκε στο Δημοκρατικό Στρατό της Ελλάδας δημοσιεύοντας ανταποκρίσεις και διηγήματα στα έντυπά του. Το καλοκαίρι του ίδιου έτους έμαθε την καταδίκη του αδερφού του Άγγελου από το Έκτακτο Στρατοδικείο και την εκτέλεσή του.
Μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού το Έκτακτο Στρατοδικείο τον καταδικάζει δις εις θάνατον για λιποταξία και έτσι αναγκάζεται να καταφύγει στο εξωτερικό. Πρώτοι του σταθμοί ήταν η Ουγγαρία και η Ρουμανία. Στη Βουδαπέστη σπούδασε βυζαντινή και μεταβυζαντινή ιστορία και λογοτεχνία, ενώ αρθρογραφούσε και στην εφημερίδα του κομμουνιστικού κόμματος.
Ο βυζαντινολόγος Ιούλιος Μοράβσικ τον βοηθά να κερδίσει υποτροφία για την Ακαδημία Επιστημών του Ανατολικού Βερολίνου, όπου εργάζεται σαν ερευνητής. Το 1962 ολοκληρώνει στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου τη διατριβή του με θέμα «Μονωδίες για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους». Το ίδιο έτος επιστρέφει στη Βουδαπέστη, όπου διορίζεται βοηθός στην έδρα της Βυζαντινής Φιλολογίας, ενώ ιδρύει και το Νεοελληνικό Ινστιτούτο. Παράλληλα επιμελείται την έκδοση έργων νεοελληνικής λογοτεχνίας στην ουγγρική γλώσσα.
Μετά τα γεγονότα του Μάη του '68 επιθυμεί να εγκατασταθεί στο Παρίσι. Η αστυνομία όμως τον πιέζει να ζητήσει πολιτικό άσυλο, με αποτέλεσμα να επιστρέψει στη Βουδαπέστη. Αρνείται ωστόσο να λάβει την ουγγρική υπηκοότητα παρά τις προτάσεις που του έγιναν, παραμένοντας άπατρις.
Μετά την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών επιστρέφει το Νοέμβριο του 1974 στην Ελλάδα. Αναγκάζεται όμως να εγκαταλείψει ξανά τη χώρα λόγω της μη νομοθετικής ρύθμισης σχετικά με την καταδίκη του. Τον Ιούνιο του επόμενου έτους του δίνεται χάρη και επιστρέφει οριστικά στην πατρίδα του.
Το ακαδημαϊκό έτος 1975-1976 προσκαλείται να διδάξει νεοελληνικό πολιτισμό και λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Η μη επικύρωση του διορισμού του λόγω των μη εκπληρωμένων στρατιωτικών του υποχρεώσεων έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή των μαθημάτων αλλά και διαδηλώσεις των φοιτητών.
Από το 1975 δίνει πλήθος διαλέξεων και συμμετέχει σε συζητήσεις. Από το 1980 μέχρι το θάνατό του εκδίδει το περιοδικό "το Πρίσμα"
Παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο με την αρχαιολόγο Καίτη Αργυροκαστρίτου και απέκτησαν μία κόρη, την Αγγελίνα.
Το Μάρτιο του 1981 αρρωσταίνει από καρκίνο των βρόγχων και πεθαίνει το 4 μήνες αργότερα στις 20 Ιουλίου του 1981 σε σπίτι φίλων του στη Σαρωνίδα.
Ο Δημήτρης Χατζής ήταν Έλληνας λογοτέχνης, ιστορικός και δημοσιογράφος (1913-1981). Έζησε νωρίς την απώλεια του πατέρα του, οικονομικές δυσχέρειες εξ αιτίας των οποίων δεν κατάφερε να σπουδάσει αρχικά, βασανιστήρια, εξορίες, καρκίνο. Τα κείμενά του δε θα μπορούσαν παρά να κλείνουν μέσα τους μια βαθιά επίγνωση της ζωής, όπως είναι πραγματικά. Κείμενα που σε αφήνουν να δεις, σαν να έβλεπες ένα διαμπερές τραύμα. Και κυρίως σε αφήνουν να σκεφτείς: το πριν, το μετά, το ίσως, το μπορεί, το γιατί, το "γιατί δεν".
Για μένα ο Χατζής είναι από τους σπουδαιότερους Έλληνες συγγραφείς. Από το "Το Διπλό Βιβλίο" και το " Το Τέλος της μικρής μας πόλης" ήδη είχε μπει στους αγαπημένους μου. Στις "Σπουδές" δεν περίμενα κάτι λιγότερο. Έξι διηγήματα , το καθένα αφιερωμένο σε κάποια ιδέα, σε κάποια αξία. -Αϊ-Γιώργης (για την ομορφιά) : Με συγκλόνισε σε τέτοιο βαθμό που το σκεφτόμουν όλη τη μέρα και το βράδυ όταν επέστρεψα σπίτι το διάβασα στον άντρα μου πριν κοιμηθούμε. - το φονικό της Ιζαμπέλλας Μολνάρ (για την τέχνη): Δοσμένο ακριβώς με τέτοιο τρόπο ώστε να μπεις στο μυαλό της Ιζαμπέλλας. Ο αφηγητής, αν και κάπως αποστασιοποιημένος φαίνεται να την γνωρίζει πολύ καλά. - ασήμαντες αφορμές (για τον έρωτα): Είχε πρωτοδημοσιευτεί στο "Διπλό Βιβλίο", κι έτσι μου ήταν γνώριμο.Ακόμη μια φορά όμως με έστειλε στην Γερμανία μετανάστρια, να περνάω το βράδυ μου κάνοντας βόλτες στη μεγάλη λεωφόρο, να αγαπώ δυνατά μαζί του και να λυπάμαι στο θλιβερό τέλος. Μικρό σχόλιο για την Ιφιγένεια εν Αυλίδι (από την απιστία ως την πίστη) :Δίνει ρέστα, και δε λέω περισσότερα γιατί θα μου φαινόταν λίγο ό,τι και να έλεγα. -Η νήσος Άνυδρος (ένα δοξαστικό για τους νικημένους): Τρομακτικά αληθινό, από τα διηγήματα που σε αφήνουν να χάσκεις, και να λες "Ωπ, τι έγινε τώρα¨. Ο ήρωας ζει στο παραμύθι του, στη φαντασία του μόνο. - Σάντα Μαρία (για την πίστη) :Αυτό που με συγκίνησε λιγότερο σαν αναγνώστη.
μια ηρωίδα που τη λένε ιφιγένεια, ωραίες προμετωπίδες, σκέψεις για τη γλυπτική και την τραγωδία, μια ιστορία για το νησί απέναντι από την αμοργό, ένα αγαπημένο κεφάλαιο από το «διπλό βιβλίο»: ο δημήτρης χατζής είναι, νομίζω, ανάμεσα στους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς.
«αν μένει κάτι απ' αυτήν, το μικρό το μυαλό μου θα μπορούσε να το πει στρογγυλό.» * «οι καινούριες πόλεις, λοιπόν, δεν θα σχεδιαστούν από τεχνικούς. θα καθοριστεί πώς θα γίνουν από τις νέες κοινότητες των ανθρώπων. και όσο δεν ξέρουμε ποιες θα 'ναι αυτές και πώς θα 'ναι, θα πολεοδομούμε μεθ' αυθαιρεσίας και αυταρεσκείας.»
Ο Δημήτρης Χατζής είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, οπότε οποιαδήποτε γνώμη δε θα είναι αντικειμενική, ούτε από φιλότιμη προσπάθεια αντικειμενικότητας :)