Οι μεταμορφώσεις της Κάδμως

by Guy (Michel) Saunier, Μέλπω Αξιώτη (Contributor)

Έρευνα στο έργο της Μέλπως Αξιώτη

Οι Δύσκολες νύχτες και Tο σπίτι μου, στα οποία πρέπει να προστεθεί το Θέλετε να χορέψομε Μαρία; και, κάπως λιγότερο, τα υπόλοιπα έργα της Αξιώτη, απευθύνονται σε αναγνώστη άγρυπνο και διατεθειμένο να καταβάλει συνεχή προσπάθεια. Οφείλει να είναι έτοιμος να αποδεχτεί τις υφολογικές εκπλήξεις κάθε φορά που παρουσιάζονται, να προχωρήσει μέσα στο δαίδαλο των ανακόλουθων σχημάτων, των παρενθετικών προτάσεων, των ημιτελών φράσεων, των προτάσεων όπου η κανονική σειρά των λέξεων διαταράσσεται, να δεχτεί τις απροσδόκητες φρασεολογίες και το ιδιωματικό λεξιλόγιο (είναι παρόν σχεδόν σε ολόκληρη τη νεοελληνική λογοτεχνία, αλλά σπάνια με τόσο μεγάλη πυκνότητα), να εισδύσει στο σύστημα των μεταφορών των προσώπων, και πάνω απ' όλα να είναι ευαίσθητος στην έντονη, και καθαρά λογοτεχνική, ηδονή που αναδίνεται από αυτό το σύνολο.

Σ' αυτό το επίπεδο, όπως και στο επίπεδο της σύλληψης και της σύνθεσης, τα έργα της Αξιώτη αποτελούν θρίαμβο της λογοτεχνίας.

O λόγος της αφηγήτριας υπάγεται, κατά μεγάλο μέρος, στον προφορικό λόγο. Tα περισσότερα υφολογικά χαρακτηριστικά που επισημάνθηκαν ανήκουν σ' αυτόν το λόγο. Αυτό συμβαίνει με τα ανακόλουθα σχήματα, με τις ημιτελείς λέξεις και φράσεις, με τις παρενθετικές προτάσεις, με τη διαταραγμένη σειρά των λέξεων, με τις ασυμμετρίες, με την ελεύθερη συμφωνία των όρων της προτάσεως, και φυσικά με τους ιδιωματισμούς που αφορούν τη μορφολογία, το λεξιλόγιο και τη φρασεολογία. H γλώσσα της Αξιώτη είναι ως επί το πλείστον γλώσσα του προφορικού λόγου αλλά, παρά το λαϊκό χρώμα της, γλώσσα συχνά υψηλή, γεγονός που εξηγεί τη συγγένειά της με τα δημοτικά τραγούδια.

Tα έργα της Αξιώτη απέχουν πολύ, πάρα πολύ από την προφορική λογοτεχνία. Αντιθέτως, είναι, όσο γίνεται, γραμμένα. Και αυτό φαίνεται πιο καθαρά ακριβώς στο υφολογικό επίπεδο. H ποικιλία του ύφους ανάλογα με τους τόπους, τα πρόσωπα και τις καταστάσεις, το παιχνίδι με τα διάφορα γλωσσικά επίπεδα, η παράθεση παλαιών κειμένων, η παροδική παρουσία της κλασικής ρητορικής, η χρήση ποιητικών μέσων, οι συνεχείς εκπλήξεις για τον αναγνώστη, η παρουσία κομματιών "για ανθολόγηση", αποτελούν σίγουρες αποδείξεις γι' αυτό.

O Γκυ (Μισέλ) Σωνιέ μελετά και σχολιάζει στο παρόν βιβλίο τα σπουδαία έργα της Μέλπως Αξιώτη: Δύσκολες νύχτες, Θέλετε να χορέψομε Μαρία;, Εικοστός αιώνας, Tο σπίτι μου, H Κάδμω, καθώς και τις ποιητικές ενότητες Σύμπτωση, Κοντραμπάντο και Θαλασσινά.

172 pages, Paperback

First published April 1, 2005

About the author

Ο Γκυ Σωνιέ γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1934. Σπούδασε κλασική φιλολογία στη Σορβόννη. Διετέλεσε ερευνητής του γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών και αλλοδαπός καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Από το 1984 είναι καθηγητής της νεοελληνικής φιλολογίας και διευθυντής του Νεοελληνικού Ινστιτούτου της Σορβόννης (Paris IV). Ασχολείται με τα δημοτικά τραγούδια, για τα οποία έχει δημοσιεύσει μέχρι τώρα τρία βιβλία και πολλά άρθρα. Στον τομέα της γραπτής λογοτεχνίας ασχολείται με τον Παπαδιαμάντη, με τη Μέλπω Αξιώτη και τον Νίκο Καββαδία. Τον Εμπειρίκο τον έχει διδάξει στη Σορβόννη επί δυόμισι έτη. Με το ψευδώνυμο Μισέλ Σωνιέ έχει μεταφράσει στα γαλλικά την "Αργώ" του Εμπειρίκου, τον "Τελευταίο πειρασμό" και την "Αναφορά στον Γκρέκο" του Νίκου Καζαντζάκη, τη "Φόνισσα" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τη "Βάρδια" του Ν. Καββαδία, τους "Κεκαρμένους" του Νίκου Κάσδαγλη, τα "Στοιχεία για τη δεκαετία του εξήντα" του Θανάση Βαλτινού, διάφορα κείμενα του Γ. Τσαρούχη, κ.ά. Από τις εκδόσεις "Άγρα" κυκλοφορούν στα ελληνικά τα βιβλία του: "Ανδρέας Εμπειρίκος: μυθολογία και ποιητική", 2001, Εωσφόρος και άβυσσος: ο προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη", 2002, "'Ετούτο το κορμί το τόσο αμαρτωλό...' Έρευνα στον μυθικό κόσμο του Νίκου Καββαδία", 2004, και "Οι μεταμορφώσεις της Κάδμως: έρευνα στο έργο της Μέλπως Αξιώτη", 2005.