Çingene: Türkiye'de Yaftalama ve Dışlayıcı Şiddetin Toplumsal Dinamiği

by Gül Özatesler

Bir ulusun toplumsal hafızası nasıl şekillenir, toplumdaki çoklu kimlikler nasıl inşa edilir, toplumsal kategorilerin dönüştürülmesi nasıl gerçekleşir? Türkiye’deki Çingenelere karşı uygulanan dışlayıcı şiddet üzerinden bu soruların cevaplarını arayan Gül Özateşler, 1970 yılında Çanakkale’nin Bayramiç kasabasında yaşanan ve Çingenelerin zorla yerinden edilmelerine uzanan olayları mercek altına alıyor. Özateşler, küçük bir kasabadan ülkenin bütününe uzanan bir analiz çerçevesinde, Türkiye’nin sosyoekonomik yapısının, Çingenelik kategorisinin inşasının, milliyetçiliğin, etnik ve dinsel kimliklerin yeniden üretiminin de izlerini sürüyor.
Çalışmada kullanılan sözlü tarih yöntemi, olayı failler, kurbanlar ve yetkililerin bakış açısından görmemizi sağlayan, gündelik olanın ardındaki tarihsel yapıyı ortaya çıkaran bir perspektif sunuyor.
Gül Özateşler, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde öğretim üyesi.

254 pages, Paperback

First published January 23, 2014

Reviews

[Renin · Rating 5 out of 5]

Yazar bir vakadan (70’lerde Bayramiç’te çingenelere karşı girişilen kitlesel şiddet eylemleri) yola çıkarak, şiddetin gruplar arası güç ilişkilerini yönetmek için nasıl kolayca kullanıldığını anlatıyor. Bunu yaparken de etnisite, kimlik gibi körleştirici kategorilerin yerine sosyoekonomik eşitsizlikler ve tarihsel bağlama odaklanıyor.

Dili kullandığı terimlere rağmen çok anlaşılır. Baştan sona birşeyler öğrenerek ve heyecanla okudum. Geçenlerde okuyup da sinir olduğum Isabel Fonseca’nın kitabında cevap bulamadığım soruların tümüne cevap buldum. Sadece geçmişte yaşananları değil, bugün mültecilere uygulanan şiddeti de çok daha iyi anlamaya başladım. Ne kadar övsem az kalır, çok çok beğendim.

[dantelk · Rating 4 out of 5]

Kitabı bu sitedeki Planizt önerdi, sağolsun. Çok yaşa kardeş!

Bu ara okuduğu üçüncü benzer temalı kitap. Yazar iyi bir iş çıkartmış.

-> Kasabanın çingenelerden "temizlendikleri" (kelime seçimi çok önemli)
-> 1970'lere kadar Bayramiç gibi İstanbul'un periferisi ve tam-batı sayılabilecek bi yerde bile hala öküz arabalarının kullanılıyor olması. Dünyayı, bu dönemleri yaşamamış bir insanla benzer şekilde algılamam imkansız herhalde.
-> Taşra yalnızlığı hissini fazlasıyla yansıttırdı; bu yaşananlar Türkiye gerçekleri ile biraz daha yüzleşmeme sebep oluyor, bir değil, iki değil, defalarca, aynı yerde vukuat çıkıp duruyor. bkz https://www.evrensel.net/haber/194305...
-> Belediye Başkanı, ve Vali gibi kişilerin konuya olan duyarsızlıkları inanılmaz.
-> Hiç şüphe yok, bugün aynı şeyler tekrar yaşanabilir, belki bir kıvılcıma bağlıdır.
-> Taşra yaşamının yakın sosyal ilişkilerinin ne kadar tatsız olabileceğini düşündürdü bu kitap.
-> Milliyetçiliğin tehlikeli "grup üyesi olma" davranışlarından ve tehditinden kasıtlı bir biçimde yararlanıldığı görülüyor.

Okunmaya değer bir sosyal inceleme.