بهرام صادقی: بازمانده‌های غریبی آشنا

by محمدرضا اصلانی

در بخش زندگی‌نامه، از زندگی، تحصیل، فعالیت‌ها، آثار، و زندگی مشترک «بهرام صادقی» (نویسنده و شاعر) سخن می‌رود. بخشی از کتاب، دربردارندهٔ برخی داستان‌های بهرام صادقی است. در ادامه اشعاری از وی به طبع می‌رسد. مصاحبه‌ها و نامه‌هایی از او در پی می‌آید. در پایان تصاویری از وی و خانواده‌اش گرد آمده است.

Genres: Biography

765 pages, Hardcover

First published March 4, 2005

About the author

محمدرضا اصلانی (زادهٔ ۱۳۲۲ خورشیدی در رشت) نویسنده، شاعر، کارگردان و مستندساز ایرانی است.

محمدرضا اصلانی متولد سال ۱۳۲۲ در رشت و فارغ‌التحصیل هنر و نقاشی از دانشکدهٔ هنرهای تزئینی است. وی دورهٔ آموزش فیلمسازی را در وزارت فرهنگ و هنر گذرانده‌است.

اصلانی فعالیت حرفه‌ای خود در سینما را از سال ۱۳۴۶ و با ساخت فیلم مستند «جام حسنلو» آغاز می‌کند و سپس آثاری نظیر «بدبده»، «با اجازه»، «چنین کنند حکایت»، «تاری‌خانه»، «فهرج»، «مش اسماعیل»، «ابوریحان بیرونی»، «میراث شیشه»، چیغ و دل جهان را جلوی دوربین می‌برد. محمدرضا اصلانی مستندسازی‌ست که شاعرانگی را به سینمای مستند ایران افزود.

«کودک و استثمار» عنوان مستندی است که با هدف نمایش برای جامعهٔ مدیریتی ساخته شد که از بهترین مستندهای دهه ۶۰ ایران بود، اما در سال ۶۱ به شکل غیررسمی توقیف و به حاشیه رانده شد.

ساختهٔ دیگرش «خاطرات یک هفتادوپنج‌ساله» مستند بلندی است که به سفارش بانک ملی ایران ساخته شده‌است. در بخش «چشم واقعیت» بیست‌وپنجمین جشنوارهٔ فیلم فجر سیمرغ بلورین ویژهٔ هیأت داوران به فیلم «خاطرات یک هفتادوپنج‌ساله» تعلق گرفت.

ولین فیلم سینمایی اصلانی به نام «شطرنج باد» در ۱۳۵۵ بود که به عنوان تجربه‌ای متفاوت و نو در سینمای ایران بسیار جسورانه بود. بازیگر مطرح ایرانی شهره آغداشلو شروع فعالیت هنری‌اش با فیلم شطرنج باد در نقش کنیزک بود.

آتش سبز محصول ۱۳۸۶ جدیدترین کار وی محسوب می‌شود. داستان آتش سبز برگرفته از روایت کهن و اساطیری سنگ صبور است.

سنگ صبور، روایت دختری به نام ناردانه‌است که ندایی درونی بر او می‌گوید: «با مردی مرده وصلت خواهد کرد.» روزی ناردانه به طور ناگهانی وارد قلعه‌ای کهن می‌شود. در اتاقی از اتاق‌های این قلعه افسانه‌ای، مردی مرده می‌یابد با هفت پیکان در بدن. کتابی در اتاق است، ناردانه کتاب را برداشته و می‌خواند «بسم رب العزت»، این کتاب هفت حدیث دارد و ناردانه باید هر روز یک حدیث بخواند و تنها روزی یک مغز بادام بخورد و پس از هرروز یک تیر (سوزن) از تن مرد بیرون آورد و در پایان حدیث هفتم مرد مرده زنده شده و با او وصلت خواهد کرد.

همایون شجریان در بخش‌هایی از فیلم «آتش سبز» آواز می‌خواند.

جامعهٔ هنری ایران در ابتدا محمدرضا اصلانی را با اشعارش شناخت.او از شاعران فعال و مطرح موج نویی دههٔ چهل بود که اشعارش امیدی در میان هواداران شعر مدرن برانگیخته بود. اصلانی از جمله کسانی بود که بعدها بیانیهٔ شعر حجم - شکل به‌سامان‌رسیدهٔ موج نو - را تحت نظر یدالله رؤیایی امضا کرد.

ویکی پدیا

Reviews

[Tahmineh Baradaran · Rating 4 out of 5]

کتاب " سنگروقمقمه های خالی " را در دوران دبیرستان خریده بودم . بار تلخی داستانها از بوف کورهم برایم سنگین تربود. باهرقصه ای گویی به قعرچاهی مخوف نفوذمیکردم . کتاب " ملکوت " او سالهاست درکتابخانه من است وجرات نزدیک شدن به آن رانداشته ام . آن زمان هیچ مرجعی برای توصیه کتاب نداشتم . هرآن چه درخانه موجودبود ومی آمد یا خودم شانسی خرید میکردم . بهرام صادقی ازنظرمن انسان عجیبی است ودومین پزشک ( پس ازساعدی ) که نوشته هایش هراس انگیزاست هرچند زیبنده به طنزی که ساعدی ندارد . زندگی خاص وکوتاهی هم داشته که مطالعه این کتاب ، شعرهایش ، نامه ها ویادداشتهایش حتما" مارابه دنیای اونزدیک ترمیکند . کتاب با شرحی از مسایل شخصی او ودیگر نویسندگان شروع می شود که نمی پسندم . . او اهل " نجف اباد " اصفهان بود. این شهرهم به خودی خود شهری است خاص که مجال پرداختن به آن اینجانیست . بخشی ازیکی ازشعرهای صادقی :
دربازشد ومرد درون رفت
افتادیکی شعله زمهتاب به دالان
پرسید یکی :
ها خبری هست ؟
آری ، خطری هست !
مشروطه بود درخطرامشب
بایدکه شود انجمن ما خبرامشب
بااسلحه آماده شود منتظرامشب
دربسته شدومردبرون رفت
....
کردندهمه آتش ومشروطه چی افتاد
سوراخ شدازتیر
خون شد زسراپاش سرازیر
آهسته به خودگفت چه شادم ! همگی را
کردم خبرآخر
افسوس که میمیرم ازاین تیر
مشروطه من خون مراهدیه تو بپذیر..

[Amir · Rating 3 out of 5]

شناخت‌نامه‌‌ای هست برای فکر کنم بزرگ‌ترین تلف شده‌ی ادبیات ایران. تلف شده نه به دست ادبیات و نه برای ادبیات. تلف شده به معنای هرز رفته و از دست رفته. چه در طول زندگی از طرف خودش و چه در دوره‌ی پس از مرگ از طرف ادبیات‌دوستان
.

[Roya · Rating 4 out of 5]

هدیه ی تولد خودم به خودم بود، و بسیار هم دلنشین، و آموزنده، و غم افزا

[Ali · Rating 3 out of 5]

آثاری از این دست که به معرفی و نقد و تحلیل زندگی و آثار یک نویسنده بپردازد، در ایران بسیار کمیاب اند، به ویژه در زنده بودن نویسنده یا شاعر. اصولن بجز هدایت که مطالب متعددی در باره اش نوشته شده، کمتر کسی همت کرده تا در مورد زندگی و آثار نویسندگان و شاعران معاصر ایرانی اثری تالیف کند. حال آن که در کشورهای اروپایی و آمریکایی از این گونه کتاب ها بسیارند و یک علاقمند به ادبیات، می تواند حتی پیش از خواندن آثار نویسندگان، با مرور چند کتاب در معرفی و تحلیل آثار آنها، انتخاب کند که سراغ چه کسی برود و چه بخواند. خوشبختانه در این دو سه دهه ی اخیر، کم کم تالیف چنین کتاب هایی معمول شده. با این همه هرگز یک کتاب و یک نگاه، برای شناخت احوال و آثار یک نویسنده یا متفکر، کافی نیست. از انگشت شمار نویسندگان معاصر ایران که در مورد زندگی و آثارشان مجموعه ای منتشر شده، یکی هم بهرام صادقی ست. اثر پژوهشی محمدرضا اصلانی، جامع است و نوشته ها و نقدها و تحلیل های بسیاری در مورد صادقی را شامل می شود، حتی به برخی آثار منتشر نشده ی او هم اشاره دارد. اصلانی تلاش کرده تا زمینه ی شناخت یکی از قله های ادبیات معاصر ما را فراهم کند. حتی برای آنها که صادقی را می شناسند و آثارش را خوانده اند، خواندن این کتاب لازم است.

[Meysam · Rating 5 out of 5]

تازه این کتاب رو شروع کردم ولی کتاب قبلیش یعنی سنگر و قمقمه های خالی کتاب خیلی خوبی بود.
این کتاب که الان دارم میخونم مثل دیگر کتاب های دکتر محمدرضا اصلانی تلاش زیادی برای نوشتن این کتاب شده.و به معنای حقیقی حقیقت رو خالصانه به دست خواننده میرسونه و ...