Zwierciadło

by Andriej Tarkowski, Jerzy Illg, Leonard Neuger

Leonard Neuger, profesor slawistyki Uniwersytetu Sztokholmskiego, i Jerzy Illg, redaktor naczelny wydawnictwa Znak, to szczęściarze, którym udało się przeprowadzić obszerny wywiad z jednym z największych reżyserów świata Andriejem Tarkowskim. Pracujący w Sztokholmie nad swoim ostatnim (jak się okazało) filmem Ofiarowanie wielki mistyk kina był absolutnie niedostępny dla dziennikarzy. Do spotkania doszło dzięki temu, że czujący się obco na Zachodzie reżyser chciał porozmawiać z ludźmi, którzy będą mogli go zrozumieć. Tak się też stało. Los sprawił, że można tu mówić o szczęściu w nieszczęściu. Spotkanie odbyło się w 1985 roku. Wkrótce świat obiegła wiadomość o chorobie Tarkowskiego, który w rok później zmarł w Paryżu na raka żołądka.

Rozmowa z Illgiem i Neugerem była ostatnim wielkim wywiadem, jakiego udzielił. Opublikowana już po jego śmierci i odebrana jako duchowy testament artysty, doczekała się przekładów na kilkanaście języków.

W 30 rocznicę śmierci reżysera po raz pierwszy ukazuje się w wydaniu książkowym.

128 pages, Hardcover

First published September 29, 2016

Reviews

[Lottie]

Jeżeli obudzona w środku nocy miałabym odpowiedzieć na pytanie kto jest moim ulubionym reżyserem, to zapewne odparłabym, że albo Visconti, albo właśnie Tarkowski.

Co prawda nie obejrzałam jeszcze wszystkich jego filmów, ale jednak jego twórczość w sposobie swojego wyrazu i wysoką, dość specyficzną wrażliwością w pełni mi odpowiada. Dlatego też, gdy przeglądając ofertę jednej z księgarń, na trafiłam na ten wywiad z Tarkowskim, nie mogłam go nie kupić.

Po tej lekturze moja sympatia do postaci Tarkowskiego znacząco wzrosła, bo okazało się, że poza tym, że robił świetne filmy, był także mądrym człowiekiem. Nie była to rzecz oczywista. Często wielki talent, wcale nie idzie w parze z mądrością. Przykładowo kiedyś o Tuwimie przeczytałam coś takiego, że dla niektórych ludzi go znających było nie do wyobrażenia, że osoba tak głupia, o tak miałkich zainteresowaniach była w stanie pisać tak dobre wiersze.

"Zwierciadło" ma ok. 120 stron, z czego znaczny kawałek to wstęp napisany po czasie przez autorów tego wywiadu. Pomimo tego właściwa część tej książki, czyli wywiad z Tarkowskim to prawdziwa wylęgarnia ciekawych myśli, wniosków czy trafnych spostrzeżeń na różne tematy. Przez co, to naprawdę interesująca lektura. Żal mi tylko trochę, że Jerzy Illg i Leonard Neuger nie mieli możliwości i czasu na lepsze przygotowanie się do niego, a także więcej czasu na rozmowę z samym Tarkowskim. Wtedy ten naprawdę dobry wywiad mógłby zamienić się w coś znacznie lepszego, mniej chaotycznego i co ważne dłuższego.

Wydaje mi się, że nawet osoby, które nie lubią Tarkowskie czy szerzej całego kina mogłyby wynieść coś wartościowego z tej góry półtoragodzinnej lektury. Autorzy, bowiem poruszają różne tematy, które dla nas ludzi z Europy Wschodniej (Czy też środkowo-wschodniej, jak kto woli), są szczególnie ważne.

[Shane W.]

Wypowiedzi Tarkowskiego bardzo ciekawe, jednak pytania zadane przez reporterów/dziennikarzy były momentami wręcz wybitnie irytujące. Zwłaszcza sposób zakończenia wywiadu. Biorąc, jednak pod uwagę fakt, że - jak sami autorzy podkreślili w przedmowie - wszystko było przeprowadzane w stresie, krótkim czasie do przygotowania i samej presji wewnętrznej podyktowanej możliwością dyskusji z reżyserem nie można powiedzieć, że był to wywiad bardzo zły. Ujmując nieco zwięźlej moje krótkie rozważania na temat tej bardzo cienkiej książki, to odpowiedzi Tarkowskiego niejako uratowały względną przyjemność lektury.

[Robert]

Całkiem dobry wywiad „na start”, choć „spontanicznie nieprzygotowanie” prowadzących wywiad momentami irytuje.
Jeśli chcecie faktycznie głębiej poznać spojrzenie Tarkowskiego na świat, duchowość i sztukę, to zdecydowanie polecam „Kompleks Tołstoja”. W porównaniu z tamtą pozycją, „Zwierciadło” to zaledwie tematyczny brodzik.

[Sebastian Szczygiel]

Wywiad przybliżający postać Tarkowskiego, ale mógłby być wydany jako dodatek a nie jako pełnoprawna książka

[kamil_shadow]

😋