Het geheim van Louis Couperus

by Gerard Reve

28 pages, Paperback

First published January 1, 1987

About the author

Gerard Reve was een Nederlands schrijver en dichter. Samen met Harry Mulisch en W.F. Hermans wordt hij gerekend tot De Grote Drie: de drie belangrijkste Nederlandse schrijvers van na de Tweede Wereldoorlog. Tot zijn bekendste werken behoren De avonden (roman uit 1947) en Werther Nieland (novelle uit 1949). Tot 1973 schreef Reve onder zijn oorspronkelijke naam Gerard Kornelis van het Reve, maar vereenvoudigde deze later tot Gerard Reve. Hij debuteerde in 1946 in het tijdschrift Criterium met de novelle De ondergang van de familie Boslowits, een jaar later verscheen de klassieker De avonden. Reve zou uiteindelijk een enorm oeuvre voortbrengen, waaronder een groot aantal ‘brievenboeken’. In 1969 ontving Reve de P.C. Hooftprijs en in 2001 werd zijn werk bekroond met de Prijs der Nederlandse Letteren. Zijn werk wordt tot op heden nog altijd veel gelezen en besproken.

Reviews

[Michael · Rating 4 out of 5]

Genoten van dit dunne boekje, jammer dat het niet een stuk dikker is want Gerard Reve had gerust nog een heel eind langer mogen doorleuteren over Louis Couperus. Dit boekje is de gedrukte versie van een voordracht die Reve op verzoek van uitgeverij Veen heeft uitgesproken op 26 november 1987 bij de voorstelling van de Volledige Werken Louis Couperus, een voor de Nederlandstalige letterkunde megalomaan project dat in totaal 50 boekdelen zou tellen en waarvan op dat moment de eerste twee delen verschenen.
De voordracht is geschreven in dezelfde geheel eigen stijl waarin ook al zijn romans en brieven vanaf de jaren '70 zijn opgesteld. Het druipt van de humor en de ironie; de typische reviaanse formuleringen zijn present ("Maar opeens dacht ik weet je wat of dat ik denk?", "(...)zet U dat maar gerust in Uw krant."); en dat het over Couperus moet gaan, belet hem niet om allerlei uitweidingen te maken over zaken die niets met het onderwerp te maken hebben (dat de koningin van Nederland zelf de handwas doet; over in wat voor armtierige omstandigheden Reve het liefste schrijft en wat hij ondertussen eet, namelijk "gestoomde bokking (de zalm der armen), rauwe wortelen of tweedehands eieren".
Doch in hoofdzaak gaat het wel degelijk over Couperus. Het zogenaamde 'geheim' is uiteraard het liefdesleven van de Haagse grootmeester, en de vraag of dat überhaupt bestaan heeft. Reve poneert de stelling dat de biografie van een schrijver belangrijk is om diens werk te begrijpen, waarbij hij zich verzet tegen de heersende literair-kritische stroming van het close reading. Wat hij echter vooral doet, is er lustig op los speculeren over hoe het liefdesleven van Couperus, waarover zo ontzettend weinig met zekerheid gezegd kan worden, er moet hebben uitgezien. Reve bespreekt hoever volgens hem de intriges gingen met jonkheer Ram en met 'Orlando', het terugkerende personage uit Couperus' feuilletons die in werkelijkheid Giulio Lodomez heette, een Italiaanse zakenman. Hij gaat uitvoerig in op de rol van Elisabeth, Couperus' echtgenote. Er is ook een lange algemene uitweiding over de beleving van homoseksualiteit in Couperus' tijdsgewricht, en vervolgens meer specifiek hoe Couperus zijn "gelijkslachtig gerichte verlangens" heeft ervaren. Op het einde van zijn betoog besluit Reve dat "Louis Couperus maagdelijk de crematie-oven is ingegaan(...)". Maar hij relativeert zichzelf wel nog met de wijze woorden: "Ik kan gelijk hebben, maar ik kan het ook mis hebben."  En in een brief van hetzelfde jaar aan Pierre en Simone Dubois schrijft hij over zijn idee dat Couperus maagdelijk gestorven is:

"Hoe kom ik daarbij? Misschien kwamen er wel in Den Haag aan de lopende band loopjongens, gymnasten en gymnasiasten langs om Couperus zijn perverse door en door zondige lust te bevredigen. Waarom kom ik met die visie? Is dat om wederom iets absurds te lanceren, en daarmee op te vallen?"

Het liefdesleven van Louis Couperus zal steeds een mysterie blijven, dat voor sommigen van ons tot de verbeelding spreekt en zodoende leidt tot allerlei speculatie en gefantaseer. Dat van Reve heeft in ieder geval geleid tot een uiterst vermakelijk boekje.

[Bram · Rating 4 out of 5]

Geinige uitgave van een rede van Reve over het verborgen liefdesleven van Louis Couperus.