Τελευταία έμαθα πως εξέδωσε ο Ίκαρος ένα βιβλίο που εμπεριέχει ορισμένες ‘’αστοχίες’’ σε επίπεδο κοινωνικό. Δεν έχω προσωπική αντίληψη, ούτε διαμορφωμένη γνώμη, καθότι δε διαβάζω ούτε ψυχολογία, ούτε κοινωνιολογία. Στα καθ’ ημάς, έχω να πω ότι η μετάφραση συγκρίνοντας κάποιες ιστορίες που έχω ξαναδιαβάσει, ήταν αξιολογότατη κι ανωτάτου λεξιλογικού επιπέδου και η επιμέλεια του βιβλίου άρτια, με ένα και μοναδικό λάθος στο σύνολο των κειμένων και με πλήρη στοιχεία στον πρόλογο, στον επίλογο και στις σημειώσεις.
Αν έπρεπε να κρίνω το βιβλίο συνολικά, θα έλεγα πως μου κράτησε πολύ καλή παρέα, με κείμενα ανάλαφρα, αλλά όχι ασόβαρα και αναλύσεις που κερδίζουν με την λεπτομερή εκφραστικότητα τους, χωρίς να κουράζουν. Μαζί με τα Επίλεκτα απ’ τον Ίκαρο, ξαναδιάβασα τα Δεκατέσσερα διηγήματα του ιδίου, από εκδ. Πορεία και παράλληλα με το δίτομο των διηγημάτων του σχεδόν συγκαιρινού ( ειδικότερα απ’ το Β’ τόμο κι έπειτα ) Ντοστογιέφσκι. Αυτή η αναφορά δε γίνεται, για να δείξω πόσο κουλτουριάρης είμαι, παρά μόνο για να επισημάνω πως ο Μωπασάν δεν είναι υποδεέστερος όπως θεωρείται λόγω του ανάλαφρου στακάτου τρόπου του, αλλά διαφορετικός. Δεν αναλύει, περιγράφει. Έχει τις εμμονές του όπως κάθε άλλος συγγραφέας και μοιράζεται με το Ντοστογιέφσκι την πεποίθηση της ταχείας φθαρτότητας του συγκαταβατικού ζευγαριού, όπως αυτό ορίζεται μέσα σ’ ένα γάμο. Σταματάω εδώ διότι μια συγκριτική ανάλυση θα ήταν άδικη και για τους δυο συγγραφείς και επίσης γιατί δεν το ‘χω να κάνω τέτοιου είδους ανάλυση. Ας μείνουμε, πως διάβασα και διαβάζω ωραία πράγματα, έξυπνα, βαθιά που μου μένουν και που η γνωσιακή αξία τους με βάση τις εμπειρίες μου είναι υψηλή.
Μ’ αρέσει η ταχύτητα, ο σαρκασμός και οι κοινές μας εμμονές με το Μωπασάν. Αντίθετα απ’ το μεταφραστή που αποδίδει στο φάντασμα του Σοπενάουερ στοιχεία και εμμονές τις οποίες δεν άντλησε απ’ αυτόν ο Μωπασάν με κυρίαρχο σημείο τη Γυναίκα. Ο Μωπασάν αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα των χαρισμάτων της, αλλά τρομάζει απ’ την ελλιπή δυνατότητα του να τη μεταφράσει, κοιτώντας παράλληλα μέσα στο κουτί χωρίς να το αντιλαμβάνεται πάντοτε καλειδοσκοπικά. Αναγνωρίζει τη δύσκολη θέση της γυναίκας στην εποχή του, ως υποχείριο αποφάσεων άλλων, για τα σημαντικά ζητήματα, αφήνοντας μια ελάχιστη επιλογή μικροαποφάσεων που μόλις τεντώνουν το λουρί, αλλά ποτέ δεν το σπάνε, στα στενά όρια μιας αυλής. Η δε γυναίκα όσο πιο χωμένη είναι στην κοινωνικότητα, τόσο περισσότερο δέσμια της είναι, τόσο πιο ασήμαντες οι ευκαιρίες της για να μπορεί να αποφασίζει για τη ζωή της.
Εντούτοις, όπως μας έχει αποδείξει στο Ζαν και Πιερ δεν είναι μόνο ερωτικός συγγραφέας, είναι πολλά περισσότερα απ’ αυτό. Είναι ένας φανός που στοχεύει στις αντιθέσεις, στις αντιφάσεις, στην περιγραφή και όχι στην ανάλυση, μα το κάνει με ακρίβεια κόκκου. Και γι’ αυτό – μια απ’ τις καλές εμμονές που έχει αντλήσει απ’ το Σοπενάουερ – δε θέλει να κοροϊδεύει μέσα απ’ τα γραπτά του, όπως δε θα ‘θελε να τον κοροϊδεύουν άλλοι μέσα απ’ τα δικά τους γραπτά. Επειδή επιλέγει το ρόλο του αφηγητή, δίνει απλόχερα στον αναγνώστη το ρόλο του σκηνοθέτη, μέχρι κάποιων σημείων που δυναμικά διατηρεί αυτό το ρόλο για τον εαυτό του, από μια ανάγκη να διασφαλίσει την πλήρη κατανόηση της εικόνας. Δεν ερμηνεύει σαν το φιλόσοφο Σοπενάουερ όμως, όλα υπάρχουν ελεύθερα στο χώρο, εκείνος αναγγέλλει, οριοθετεί, αλλά δεν κατευθύνει.
Το βιβλίο είναι βαθμολογημένο με βάση τις ιστορίες. Ακολουθεί αυτή η βαθμολογία, όπως και ορισμένες σκέψεις για τις ίδιες τις ιστορίες, οι ομοιότητες που ψυχανεμίζομαι.
ΜΙΑ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΕΞΟΧΗ: 4
ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΣΚΥΛΟΥ: 5
Όσο λυπηρή είναι η περιγραφή, άλλο τόσο εξαίσια τη μεταφέρει. Ένας άφταστος, εναργής φόρος τιμής στη Μούμου.
ΤΟ ΠΗΔΗΜΑ ΤΟΥ ΒΟΣΚΟΥ: 4,5
Προπαρασκευαστικό αφήγημα με στιγμιότυπα απ’ το ‘’Μια ζωή’’, με πολύ περισσότερη ουσία όμως και συνοχή.
ΕΝΑΣ ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ ΛΗΣΤΗΣ: 2,5
Η ΑΓΡΥΠΝΙΑ: 4,5
Συγγενές υπό κάποιες έννοιες τόσο με το ‘’Ζαν και Πιέρ’’, όσο και με το ‘’Μια ζωή’’, όμως μεστότερο.
ΚΑΠΟΙΟΣ ΠΕΤΕΙΝΟΣ ΛΑΛΗΣΕ: 3
Η ΚΑΡΕΚΛΟΥ: 5
Το 5 αντιπροσωπεύει όλα εκείνα που δε γράφτηκαν και λαμποκοπούν τα τελευταία 135 χρόνια, με όλη τους την ενάργεια.
Ο ΦΟΝΙΑΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΤΟΥ: 4
Ο ΠΙΕΡΡΟ: 4
Ο ΦΟΒΟΣ: 3
Άλογος πανικός και η δύναμη της αυθυποβολής
ΤΟ ΠΟΥΛΗΜΕΝΟ ΠΑΙΔΙ: 5
Ξανά, αυτά που λείπουν, λάμπουν και σφυροκοπούν τις ηθικές απαξιώσεις μας
Ο ΛΥΚΟΣ: 3
Πολύ ατμοσφαιρικά δοσμένη ιστοριούλα
ΜΕΝΟΥΕΤΟ: 5
ΠΛΑΙ Σ’ ΕΝΑ ΝΕΚΡΟ: 5
ΔΥΟ ΦΙΛΟΙ: 5
Αναμφίβολα, ο τρόπος να γράφουν λογοτεχνικά ο Καίσλερ ή ο Ρεμάρκ είναι καθηλωτικός, όταν γράφουν για θέματα που αφορούν την εμπειρία της κτηνωδίας. Κάτι τέτοιο δύσκολα μπορεί να το φαντασιωθεί ο οποιοσδήποτε άλλος, με τρόπο που να γεννήσει μέσα μας τη φρίκη. Μπορεί όμως να μας καθηλώσει κάποιος σαν το Μωπασάν με τη ζωή στη μη ελευθερία.
ΕΝ ΠΛΩ: 4,5
Μερικές φορές η περιγραφικότητα του είναι καταραμένη.
ΤΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ: 4
Την έχω συναντήσει σε πολλές συλλογές και πάντοτε τη διαβάζω. Το κέφι της, μεταξύ άλλων, ξεχειλίζει.
Ο ΑΓΙΑΝΤΩΝΗΣ: 5
Μου προκάλεσε οργή, αποτροπιασμό, ξανά οργή, κατανόηση και λύπη
Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΛΤΕΡ ΣΝΑΦΣ: 3
ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ: 3,5
ΜΙΑ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑ: 3
Τώρα νιώθω γιατί τον θαύμαζε ο Τσβάιχ. Μέσα σε ελάχιστες σελίδες αισθάνεσαι πως έχεις διαβάσει εκατοντάδες πράγματα.
Ο ΜΙΚΡΟΣ: 3,5
Παραλλαγή του Ζαν και Πιερ κι ίσως των νεανικών χρόνων του Γκοριό
ΜΙΑ ΒΕΝΤΕΤΑ: 3
ΠΙΚΡΙΑ: 5
Οι μόνες ‘’μικρές’’ ιστορίες που θα μπορούσαν να σταθούν δίπλα της, έχουν γραφεί απ’ τον Τσβάιχ, το Γκρην, το Μωμ και το Ρίλκε.
Ο ΠΑΤΕΡΑΣ: 5
Πόσες φορές έχεις πει ‘’δε γουστάρω τις δεσμεύσεις’’
ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ: 4
Μια απ’ τις καλύτερες αποδείξεις πως ο Σοπενάουερ δε μισούσε, φοβόταν.
Η μόνη διάσταση στην οποία μπορούμε να δούμε αυτή την ιστορία, είναι για την έξοχη περιγραφή του πως βλέπουμε φορές – φορές το άλλο φύλο, ανεξάρτητα και ελεύθερα απ’ τις ερμηνείες που ντύνουμε μετά τα γεγονότα.
ΤΟ ΧΕΡΙ: 4
Α! Ένα απ’ τα ωραία, ατμοσφαιρικά μυστήρια που δε δίνουν απαντήσεις κι έχουν την αρετή να σε βάζουν να ψάχνεις για ώρα μετά, πιθανές εξηγήσεις. Το έχω συναντήσει αρκετές φορές, πάντοτε το διαβάζω, ποτέ δεν έχω καταλήξει κάπου.
ΓΚΑΡΣΟΝ ΜΙΑ ΜΠΙΡΑ: 4,5
Σε κάνει ν’ αναρωτιέσαι ώρα για τα κίνητρα. Ξεδιπλώνεται μέσα σου σαν εκείνες τις σκάλες που θηλυκώνουν η μια μέσα στην άλλη. Έχει όμως μια ατέλεια: Δεν ξέρει ο Μπαρρέ τι φταίει, αλλά ξέρει. Η μήπως ξέρει; Ή δεν ξέρει;
ΤΟ ΠΑΛΙΑΛΟΓΟ: 5
Ο Σοπενάουερ κι ο Στάϊνμπεκ θα έκλαιγαν με μαύρο δάκρυ. Άλλη μια απ’ εκείνες που όσα δε γράφονται, λάμπουν περισσότερο.
ΕΙΔΥΛΛΙΟ: 3
Το είδος της ιστορίας που θα σκανδάλιζε τον Απολιναίρ και τον Τσέστερτον
ΤΟ ΠΕΡΙΔΕΡΑΙΟ: 5
Το είδος της παραβολής που θα μπορούσαν να έχουν γράψει οι δυο, τόσο ασυμβίβαστοι μεταξύ τους, φιλόσοφοι. Ο Νίτσε κι ο Βολταίρος.
ΤΟ ΒΑΡΕΛΑΚΙ: 4
Προς τα ελληνικά κόμματα
Ο ΜΕΘΥΣΤΑΚΑΣ: 3,5
Το τέχνασμα του Ματυρέν με τάραξε πιότερο απ’ τη βιαιότητα του εγκλήματος, όσο κι η αντίδραση του ταβερνιάρη. Κάνω συνειρμούς πάνω σ’ αυτό. Άτιμες μικρές κοινωνικές δεξαμενές.
ΤΟ ΚΡΕΒΑΤΙ Σ9: 5
Τα καμώματα της σάρκας τα βλέπει ο νους και γελάει κι η ψυχή κλαίει, γιατί ξέρει όπως ο Αριστοτέλης πως η ψυχή ντύνεται το σώμα, το κάνει να της μοιάζει. Πόσες Μαλένες να υπήρξαν μέσα στην εσχατιά των πολέμων που τους αποδόθηκαν ή δεν τους αποδόθηκαν τα πραγματικά τους κίνητρα; Διαολεμένη συνάφεια, να μη τη θες και να μη ζεις χωρίς αυτήν.
ΤΟ ΤΙΚ: 4,5
‘Όπως προέβλεψε κι ο ίδιος η ιστορία αυτή θα άρεσε πολύ στον Πόε, ίσως και στο Λε Φανού κι υπό μια έννοια, στον Κούντερα.
Ο ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΟΣ: 3
Η ΔΙΑΘΗΚΗ: 5
<< Τον κοίταξε κατάματα με τρόπο βαθύ και παράξενο, σαν να ήθελε να βρει κάτι εκεί μέσα, να ανακαλύψει το άγνωστο εκείνο του Όντος που δεν εξιχνιάζεται ποτέ και μόλις που μπορούμε να μαντέψουμε αστραπιαία, σε στιγμές που ο άλλος δε φυλάγεται, έχει αφεθεί, ή δεν προσέχει, κι είναι σα ν’ αφήνει μισάνοιχτες πόρτες προς τα μυστηριώδη εσώψυχα του >>
<< έμειναν ν’ αλληλοκοιτάζονται για λίγο, στα μάτια από πολύ κοντά, προσπαθώντας να δουν, να μάθουν, να καταλάβουν, να ανακαλύψουν μέσα στον άλλο, να αναμετρηθούν ως τα μύχια της σκέψης, μέσα σε μια απ’ αυτές τις εναγώνιες και βουβές αναζητήσεις δυο υπάρξεων, που αν και ζουν μαζί, εξακολουθεί η μια ν’ αγνοεί την άλλη, αλλά που η μια υποψιάζεται, οσμίζεται, καραδοκεί ασταμάτητα την άλλη >>
ΤΟ ΔΩΜΑΤΙΟ 11: 3,5
Η ΝΤΟΥΛΑΠΑ: 4,5
Θα κόρωνε μες στο γυριστό μουστάκι του μ’ αυτή την ιστορία ο Ξενόπουλος
Η ΒΑΦΤΙΣΗ: 4
Το είδος της ιστορίας που θα σαγήνευε τον Κάφκα και κατά κάποιο τρόπο τον Κόνραντ
Η ΑΓΝΩΣΤΗ: 3
Ο Απολιναίρ, ο Εμπειρίκος, ο Τσβάιχ και ο Κούντερα θα διασκέδαζαν μ’ αυτή την ιστορία
ΕΝΑΣ ΤΡΕΛΟΣ: 4,5
Ο Νίτσε, ο Σαμαράκης, ο Τσέστερτον, ο Κόνραντ, ο Τερζάκης κι ο Αθανασιάδης, ίσως να ‘μεναν έκθαμβοι μ’ αυτή την ιστορία, ή να προσπέρναγαν.
Ο ΕΡΗΜΙΤΗΣ: 4
Το είδος της ιστορίας που θα ενδιέφερε το Σαντ και τον Σαμφόρ, όχι όμως για το περιστατικό που περιγράφει, όπως σίγουρα θα νόμιζαν οι χοντροπατάτες.
Η ΣΑΡΜΑΝΙΤΣΑ: 4
Ο ΑΛΗΤΗΣ: 5
Κι όλο πας πίσω, όλο πας πίσω κι εγκλωβίζεσαι στη γωνιά, ασφυκτιάς, καμιά βοήθεια, ούτε κατανόηση. Μια άκρη και το ποτάμι ξεχύνεται κι ύστερα όλοι μιλούν για κοινωνικό φαινόμενο, όλοι ξάφνου βλέπουν με τα μάτια, με τ’ αυτιά, με … οτιδήποτε.
Η ΝΕΚΡΗ: 4
Φόρος τιμής στον Πόε και ίσως το Μπάϋρον.
Η ΝΥΧΤΑ: 3
Το είδος της ιστορίας που θα άρεσε στον Πόε, το Λιγκόττι και το Λόρδο Ντάνσανι.
Η ΟΡΝΤΙΝΑΝΤΣΑ: 3
Ο ΠΝΙΓΜΕΝΟΣ: 4
Το είδος της ιστορίας που θα συγκινούσε τον Πόε, το Τζόϋς και το Θεοτόκη.
ΟΙ ΩΤΟ ΠΑΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΓΙΟΣ: 4,5
Ποιος αποφάσισε ότι η συντροφικότητα παντρεύεται με το ερωτικό στοιχείο και μόνο;
Πόσες φορές έχει τύχει κάποιος που έχει δεσμούς με άλλους ανθρώπους, όταν χαθεί και βρεθούν χωρίς αυτόν ενδιάμεσα, να βλέπουν στοιχεία του μέσα στον άλλο.
ΟΙ ΕΠΙΤΥΜΒΙΕΣ: 3,5
Ο ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΗΣ: 2,5