Jump to ratings and reviews
Rate this book

Pauwl

Rate this book
Paul (49) heeft autisme. Hij woont door de week in een woongroep en gaat om het weekend naar zijn moeder. In zijn woonkamer staat een terrarium met twee reptielen. Hij werkt bij de plantsoendienst en is stiekem verliefd op de 25 jaar jongere Carol.
Een van de reptielen at de plastic plant op en is nu dood, en de ander is kwijt. In het stadhuis, waar Paul van het toilet gebruik mag maken omdat hij niet op de Dixi wil, zijn de bordjes van de dames- en heren-wc omgedraaid, wat tot onverdraaglijke verwarring leidt. En dan spreekt iedereen zijn naam ook nog eens verkeerd uit.

Pauwl is een realistische, ontroerende en humoristische vertelling over de beperkingen én verrijkingen van een leven met autisme.

224 pages, Paperback

First published January 1, 2017

2 people are currently reading
107 people want to read

About the author

Erik Jan Harmens

24 books26 followers
Erik Jan Harmens (1970) is een Nederlands dichter en schrijver. Hij publiceerde vijf dichtbundels. De meest recente, kom (2019), ging over hijgen. Het gedicht ‘h h’, dat bestaat uit 56 maal één en dezelfde letter, behoort tot de klassiekers in de nederlandse poëzie. Harmens publiceerde ook twee bundels met lyrische duetten, een met Rick de Leeuw en een met Ilja Leonard Pfeijffer. Hij was in 2002 de eerste poetry slam-kampioen van Nederland.

Er verschenen zes romans. Eind 2021 kwam Rigolettohof uit, de grote Alphense roman, over hoe een man opgroeit in de jaren zeventig en tachtig in de nabijheid van een winkelcentrum (de Ridderhof) dat later, op 9 april 2011, in een plaats delict zou veranderen. Hallo muur (2015) werd Boek van de Maand bij De Wereld Draait Door en werd talloze malen herdrukt.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
9 (4%)
4 stars
79 (42%)
3 stars
69 (37%)
2 stars
24 (13%)
1 star
3 (1%)
Displaying 1 - 18 of 18 reviews
Profile Image for Jasper O..
240 reviews3 followers
March 25, 2019
Een zeer grappige, maar bij tijden ook emotionele en zielige roman over een jongvolwassen autistische man. Harmens schrijft zowel grapjes over het dagelijks leven in een woongroep als serieuzere stukken over bewoners die 's nachts midden op straat worden teruggevonden. Het boek is deels gebaseerd op de ervaringen van Harmens' autistische zoon, en aan alles is te merken dat dit boek zowel de problematiek als de genotten realistischer naar voren brengt dan menig ander werk. Wilt u lachen en huilen en nadenken over de geestelijke gezondheid(-szorg), koop dan dit boek.
Profile Image for Gerbrand.
438 reviews17 followers
March 26, 2017
Wil je eens weten wat het is om autistisch te zijn dan raad ik je aan dit boek te lezen. De verteller in dit boek is de 34-jarige Paul. Hij heeft autisme. Het hele boek zit je als lezer in het hoofd van Paul en zie je de wereld om hem heen door zijn ogen. Je ervaart hoe hij denkt en voelt. Een bijzondere ervaring.

De schrijver heeft zelf een zoon die autistisch is en die nauw betrokken is geweest bij de totstandkoming van dit boek. Het verhaal is overigens fictie. Knap gedaan.

“Als ik niet begrijp hoe dingen gaan, wil ik dat de wereld ophoudt met draaien, zodat ik de tijd heb om te begrijpen hoe het gaat. Maar de wereld houdt niet op met draaien. Terwijl ik één ding probeer te begrijpen, komt er een tweede bij, dat ik ook probeer te begrijpen, maar ik was nog niet klaar met het begrijpen van dat eerste. Alsof je met je linkerhand hete soep opschept en tegelijkertijd met je rechterhand een broodje met pindakaas probeert te smeren. En dan is er vaak een derde ding dat ik ook nog moet begrijpen, maar ik heb geen handen vrij.”
Profile Image for Elise.
42 reviews1 follower
May 17, 2017
Een heerlijk boek waarin eigenlijk niks gebeurt.
Ondanks dat er niet veel in het boek gebeurt is het niet saai. Het is op een leuke manier geschreven en de manier van denken van de hoofdpersoon is soms erg grappig. Al schrik je soms ook van wat hij eigenlijk wil gaan doen en dat iets kleins en kwetsbaars hem tegenhoudt dit te doen.
Het is knap van de schrijver dat hij je aandacht weet vast te houden en pas aan het eind iets laat gebeuren. Wat er dan precies gebeurt is laat hij in het midden dat maakt het tegelijkertijd frustrerend (Ik houd ervan om te weten wat er gebeurt is) en aan de andere kant intrigerend. (waarom is het op die manier gebeurt. Waarom hebben bepaalde personen zich op die manier gedragen.)
Het boek heeft een open einde waardoor je makkelijk verder kan fantaseren wat er verder gaat gebeuren. Je hebt op die manier het idee dat de hoofdpersoon, ook al is hij fictief, toch nog verder gaat met leven. Dat het eind van het boek niet het eind van de hoofdpersoon is.
Profile Image for Matthijs Leest.
303 reviews18 followers
August 21, 2017
Pauwl is niet de eerste autistische hoofdpersoon in wiens gedachten de lezer kan kruipen. Beroemde karakters uit Extremely Loud en The Incident With The Dog At Night gingen hem voor. Verschil: dat waren kinderen. Overeenkomst: ook de 35-jarige Pauwl legt zijn wereldbeeld op kinderlijke wijze uit. Regeltjes, prikkels, woede-aanvallen en sociaal onvermogen tarten het leven van Pauwl.

Mogelijk schetst Harmens met dit wat plotloze boek over het leven in een instelling - er gebeurt weinig meer dan dat Pauwl moet poepen tijdens plantsoendienst en hij raakt Wilfred, zijn reptiel, kwijt - een goed beeld van de gedachten die in een autist omgaan. Diepe emoties heeft Pauwl amper; hij zoekt op Wikipedia op hoelang hij wordt geacht te rouwen. Jammer is wel dat Pauwl en zijn omgeving door dit statische uitgangspunt ook de lezer, of mij althans, amper raken. Dat gebeurt eigenlijk alleen als Pauwl op zijn 17e ontdekt dat Danny, zijn zus, niet meer met hem samen wil leven.
Profile Image for Rebekka.
27 reviews3 followers
November 26, 2017
Je kruipt met dit boek in het hoofd van Paul - en door dit perspectief lijkt de manier hoe hij de wereld ziet heel logisch en normaal. Dit verhaal is heel leerzaam om inzicht te krijgen in hoe het is om autisme te hebben. En daarnaast vlot geschreven.
Profile Image for Marlou.
160 reviews18 followers
May 8, 2019
Een kort bescheiden boek. Pijnlijk herkenbaar met een vleugje humor voor iedereen die met iemand met autisme heeft samen(ge)leefd.
457 reviews
July 23, 2022
Veel herkenbare observaties over het leven van iemand met autisme - lang leve zelfscankassa’s! Er zat verder niet echt een plot of rode draad in, waardoor het hier en daar wel wat saai werd.
Profile Image for Bart.
11 reviews
March 9, 2023
9789400408906
De man die blauw werd
Profile Image for Joni Wijhers.
22 reviews
March 26, 2025
Een luchtig en tegelijkertijd diepgaand boek over het leven van Paul, een man met autisme. Het boekt heeft mij laten voelen hoe het is om de wereld 'anders' te ervaren.
Profile Image for Anne.
165 reviews10 followers
June 28, 2017
Realistische inhoud in gekunstelde vorm
[Deze recensie verscheen eerder op Hebban]

De laatste roman van auteur en dichter Erik Jan Harmens (Hallo muur) was een groot succes en in 2016 publiceerde hij Duetten met Ilja Leonard Pfeijffer. Nu komt Harmens met een nieuwe roman, Pauwl, waarin hij vertelt over het leven van de 34-jarige Paul die autisme heeft. De belevenissen van Paul zijn sinds december 2016 ook te lezen in Het Parool.

Paul heeft autisme en woont in gezinsvervangend tehuis De Driemaster. Meestal gaat het leven daar gewoon zijn gangetje, gaat Paul naar zijn werk bij de plantsoendienst en probeert heel hard om zich rustig te houden, bijvoorbeeld door zijn blikveld op te delen in verschillende vakjes om het overzicht te kunnen houden. Op een dag verdwijnt Pauls baardagaam Wilfred uit zijn terrarium en wanneer er die dag keer op keer dingen mis blijven gaan verliest Paul langzaam de controle.

Wat meteen opvalt bij het lezen van Pauwl zijn de korte ‘hoofdstukjes’ die als titel steeds een bepaald getal hebben. De roman lijkt hierdoor, vooral in het begin, geen eenheid te vormen. Kleine stukjes, verhaaltjes en belevenissen laten de lezer kennismaken met Paul en zijn leefwereld maar een rode draad ontbreekt. Het lijkt daarom bijna logisch dat de spin-off van Pauwl (gebaseerd op deze roman) als feuilleton verschijnt. Het boek leent zich ervoor om in stukjes te worden gehakt.

Een duidelijke chronologie ontbreekt ook, in elk geval tot aan het laatste gedeelte van het boek. Tegen het einde worden de hoofdstukken wat langer en valt er ook steeds meer een verhaallijn te ontdekken in dat wat er in het leven van Paul gebeurt. Pas bij de laatste pagina’s aangekomen heb je het gevoel dat je een roman aan het lezen bent, eerder is de opbouw daarvoor te gekunsteld en lijken de hoofdstukken te willekeurig achter elkaar geplakt in de tijd.

Voordat je nu het hele boek zelf in stukjes gaat knippen, is het toch de moeite het eerst even te lezen. Door de korte stukjes en de prettige schrijfstijl van Harmens is dat ‘even’ inderdaad niet zo lang, je leest het boek gemakkelijk in één middag uit. Harmens schrijft op zo’n manier dat het lijkt alsof Paul zijn verhaal zelf vertelt. Hierdoor worden veel details uitgewerkt waar mensen zonder autisme geen twee keer over na zouden denken, ook de lezer niet. ‘Even’ is een woord waar Paul bijvoorbeeld niet blij van wordt; want hoe lang duurt dat ‘even’ dan precies? Vage tijdsaanduidingen, niet gespecificeerde aantallen, dit alles komt in Pauls wereld niet voor en je kunt er als lezer nu ook niet omheen of overheen lezen omdat Paul (meestal tussen haakjes) uitlegt wat er met de vage termen bedoeld wordt: “Ik heb ruim een uur (een uur en vier minuten) geslapen.”

Storend zijn deze toevoegingen niet, ze helpen juist om je meer betrokken te voelen bij Paul en toveren af en toe zelfs een grote glimlach op je gezicht. Harmens slaagt er bijzonder goed in om inzicht in de leefwereld van zijn hoofdpersonage te creëren. Paul legt zelf goed uit hoe dingen voor hem anders zijn dan voor ‘gewone’ mensen en hoe hij daarmee leert of heeft leren omgaan. Hoewel het de vraag is in hoeverre mensen met autisme dit onderscheid zelf zouden kunnen benoemen of uitleggen, maakt het Paul geen ongeloofwaardig personage. Het wekt eerder sympathie op en veel dingen zullen voor lezers wellicht zelfs herkenbaar zijn: “Gesprekken zijn net wedstrijdjes tafeltennis, het balletje gaat van de ene kant naar de andere. Vaak hoef je alleen maar terug te slaan, soms is alleen knikken genoeg. Behalve als iemand echt iets vraagt: … Wat belangrijk is, is dat een gesprek niet ineens ophoudt, …”

Harmens heeft met Pauwl vooral een realistisch portret gemaakt van een leven met autisme, op sommige momenten is het schrijnend, op andere momenten vol humor en die eerlijkheid maakt dit boek de moeite van het lezen toch waard.
Profile Image for Elsa Bakker.
444 reviews14 followers
August 2, 2017
Dankzij Lebowski Publishers (imprint van Overamstel uitgevers) heb ik kennis kunnen maken met werk van Erik Jan Harmens. Door de achterflaptekst van ‘Pauwl’ kwam bij mij al gelijk een aangename herinnering naar boven betreffende het boek ‘Het Rosie Project’ van Graeme Simsion. Ook werd mijn interesse gewekt bij het hoofdthema autisme, wat altijd al mijn interesse heeft.

Het verhaal gaat over de 34-jarige Paul. Hij heeft autisme, iedereen spreekt zijn naam verkeerd uit (‘Pauwl’), hij woont in gezinsvervangend tehuis De Driemaster, hij werkt bij de plantsoenendienst en is ook nog eens stiekem verliefd op een huisgenootje. Al deze ingrediënten zorgen voor een realistisch ontroerend kijkje in het leven en omgaan met autisme.

Als lezer zijnde ga je mee in de gedachtegang van Paul, zijn dagelijks leven. De schrijfstijl is dan ook aangepast naar de belevingswereld van de hoofdpersoon. Kort van stof, humor zonder dat het humoristisch bedoeld is en eigenlijk gebeurd er niet zo veel. Het boek leest vlot, de korte hoofdstukken zijn gericht op de daarbij behorende tijd of het getal. Het kort gebonden taalgebruik zorgt ervoor dat ik het boek in een rap tempo gelezen had. Het einde van het verhaal kwam toch wat mij betreft nogal abrupt en had van mij nog wel wat meer uitgewerkt mogen worden. Alhoewel het wellicht ook wel weer past bij thema autisme?

Ik geef dit boek 4 sterren.

Spanning: n.v.t.
Plot: 5,5
Leesplezier: 8
Schrijfstijl: 7,5
Originaliteit: 7
Psychologie: 6
Profile Image for Hanneke de Frel.
149 reviews2 followers
April 7, 2017
Bijzondere beschrijving van een 34 jaar oude autistische man. Er speelt veel in zijn hoofd, herkenning van focus op getallen en letterlijke uitspraken.
Jammer dat het zoekraken van Wilfred niet een prominentere rol krijgt in het boek. Dat zou het spannender maken.
Mooi beschreven.
Profile Image for Marly.
51 reviews
April 12, 2017
Het was dit boek wat ik bij de boekhandel zag staan waardoor ik kennis maakte met de schrijver Erik Jan Harmens. Het eerste boek van zijn hand wat ik las was Hallo Muur en ik vond hem ontzettend goed. Pauwl stond na het lezen van de achterflap al op mijn leeslijstje, maar na het lezen van Hallo Muur helemaal.

Gezien de dikte van het boek heeft het meer iets weg van een kort verhaal. Centraal staat autisme en dat spreekt me erg aan, alle psychologische romans spreken me in het algemeen wel aan. Er zitten grappige stukken tussen, maar het is vooral interessant om te lezen hoe de belevingswereld van een autist heel anders is dan van de doorsnee mens en wat voor gevolgen dat heeft voor werk en sociale contacten.

Mijn enthousiasme over Hallo Muur en mijn persoonlijke interesses zijn wel van invloed geweest bij het geven van mijn beoordeling.
Profile Image for Paul.
53 reviews3 followers
April 13, 2017
Echt genoten van deze nieuwe Harmens. Als kapstok voor deze roman is een dag uit het leven van autist Paul genomen waar alles niet volgens het vaste stramien loopt wat iemand met autisme juist zo nodig heeft. Dit leidt naarmate de dag vordert tot onvermijdelijke kortsluiting in zijn hoofd. Zoals je in het hoofd kruipt van de man die steeds verder dementeert in Bernlefs' 'Hersenschimmen' zo geldt dat je in Pauwl het leven van een man met zwaar autisme letterlijk ondervindt. Dit levert soms hilarische scènes op maar evenzeer word je je bewust van de beperkingen en frustraties die deze aandoening moet opleveren.
Knap van Harmens vind ik dat hij hiermee weer een totaal ander boek toevoegt aan zijn (prachtige) oeuvre. Een hele mooie toevoeging overigens!
Profile Image for Paula Van Mourik.
63 reviews2 followers
April 22, 2017
Pauwl beschrijft een dag uit het leven van de 35-jarige autistische Paul. Bezien door zijn ogen ervaar je als lezer hoe een autist denkt en doet. Een moeilijk onderwerp, maar met veel humor beschreven. Zeer grappig zelfs, ondanks dat het geen fijne dag is voor Paul. ' s Ochtends vroeg blijkt zijn huisdier Wilfred niet in zijn terrarium te zitten, maar omdat Paul zich zo strak aan zijn vaste tijden houdt, is er geen ruimte om, voordat hij naar zijn werk gaat, Wilfred te zoeken. Ook moet hij eigenlijk heel nodig naar de wc, maar zelfs dat past niet meer in zijn schema. Uiteindelijk komt het erop neer dat Paul die dag geen geschikt moment vindt om rustig een grote boodschap te doen. Bij thuiskomst wacht weer een onaangename verrassing welke Paul het hoofd moet zien te bieden en wat zijn vaste gewoontes danig in de war schopt, met alle gevolgen van dien.

Paul heeft zo zijn eigen manieren om de vele prikkels van buitenaf te kunnen weren. Zo zet hij zijn oorkappen op als het hem teveel wordt of speelt hij in zijn hoofd een liedje af van Rob de Nijs. In het verhaal komt een aantal liedjes terug van deze zanger, onder andere Een foto van vroeger. Het geeft een extra dimensie aan het verhaal om dit liedje te beluisteren terwijl je het boek leest.

Pauwl is een grappig en zeker ook ontroerend boek. Het eind kwam als een verrassing en liet mij niet onberoerd.
2 reviews
Read
February 3, 2018
Gelezen of niet?
This entire review has been hidden because of spoilers.
Displaying 1 - 18 of 18 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.