De graven van Loon. Loons, Luiks, Limburgs

by Jan Vaes

De Graven van Loon is het nieuwste deel in de prestigieuze reeks waarin reeds De Graven van Vlaanderen, De Bourgondische vorsten en Oranje tegen Spanje van Edward De Maesschalck verschenen. Het is een standaardwerk over het Limburgse verleden tot 1795. Een verleden dat zich niet in de Nederlanden afspeelde, maar in het Duitse Rijk. Anders, verrassend en intrigerend.

De politieke, sociaaleconomische, religieuze en culturele ontwikkelingen komen systematisch en toegankelijk aan bod. Ook het prinsbisdom Luik krijgt ruime aandacht. In zijn meeslepende vertelstijl weet Jan Vaes elke lezer te boeien. Het boek is gekruid met talrijke bronnen en vermakelijke anekdotes. Een wetenschappelijk én didactisch
gefundeerd epos, ondersteund door wereldwijd opgediept beeldmateriaal en een stamboom die rechtstreeks reikt tot de huidige vorstenhuizen van de Beneluxlanden.

Genres: History, Nonfiction

400 pages, Hardcover

First published June 22, 2016

Reviews

[Olivier · Rating 3 out of 5]

Jan Vaes breekt met dit boek een lans voor de geschiedenis van een vaak onderbelichte regio: Loon, vandaag ook wel bekend als Limburg. Al te vaak wordt dit deel van de geschiedenis vergeten in de collectieve herinnering - zie de Canon én het Verhaal van Vlaanderen - en dus kan je aan de hand van dit werk toch dit gat in je kennis opvullen. Het behandelt het graafschap Loon op alle domeinen over een relatief lange periode, maar het ene deel is toch wel bondiger dan het vorige. De nadruk ligt duidelijk op de politieke gebeurtenissen en ontwikkelingen die het graafschap onderging..

Het is een verdienstelijk, maar helaas geen geweldig boek. Er zijn een aantal slordigheidsfouten qua taal en layout ingeslopen, Vaes valt soms te prooi aan overgeneralisaties waarvan je toch zou mogen verwachten dat een historicus ze omzeilt (hij is weliswaar een classicus en geen mediëvist, maar toch) en er zijn een aantal vreemde keuzes gemaakt. Zo zet de auteur in het begin uiteen dat hij het graafschap Loon doorheen het boek wil uitleggen aan de hand van een kaartspel, maar lijkt dit opzet heel snel vergeten te zijn en denkt nog maar heel sporadisch aan. Waardoor ik mij afvraag in hoeverre de metafoor/analogie van het kaartspel nuttig is als het toch bijna niet aanbod komt. Tevens besliste hij om de lezer zoveel mogelijk primaire bronnen voor te schotelen, omdat de gemiddelde lezer daar nu eenmaal niet in contact komt (iets waar hij naar mij mening overigens wel wat gelijk in heeft). De manier waarop hij dit deed, stoot mij echter tegen de borst. Ten eerste is er geen consistentie in de taal: het ene moment geeft hij enkel de originele tekst, dan weer alleen de vertaling, om vervolgens zowel het origineel en de vertaling te geven. Daar komt nog eens bovenop dat het verschil tussen tekst en vertaling vaak niet duidelijk is aangegeven, waardoor je regelmatig van het Latijn naar het moderne Nederlands springt en je even moet recalibreren. Ten tweede is het geven van de brontekst in heel veel gevallen gewoonweg nutteloos. Vaes beschrijft dan ervoor of erna in zijn 'gewoon' relaas wat er in de brontekst staat of gebruikt het enkel als illustratie. Het zou voor lezers veel interessanter zijn geweest als hij effectief ook wat deed met de teksten in plaats van ze enkel te gebruiken als voorbeeld of gewoon de inhoud ervan af te voor- of herkwauwen. Ten slotte had ik het persoonlijk handig gevonden als bij de bronnen ook een nog een correcte bronvermelding had gestaan, gewoon om de historische methode te respecteren en omdat het soms onduidelijk is uit wel exacte bron de tekst komt.

Al bij al is 'De Graven van Loon' een goede springplank om in het bad van de Loonse geschiedenis te duiken, hoewel er wat problemen mee gepaard gaan. Probeer kritisch te blijven bij het lezen en stel regelmatig stelling die als overgeneralisaties klinken in vraag. Zeker een goed begin, maar ook zeker geen einde.