Oktober 1917, SintPetersburg. De stad is in rep en roer. Er heerst hongersnood. Mensen sterven aan tyfus. Geregeld zijn er gewelddadige opstanden. Maxim is een dakloze met een brilletje. Hij zwerft door de straten en kijkt met grenzeloze bewondering naar de aristocraten die alsnog de leiding hebben. Terwijl de revolutie losbarst, wordt hij verliefd op Vera, een meisje uit de hogere kringen, dat in de revolutionairen juist een uitweg ziet uit de strikte, vervelende wereld van de aristocratie. Ze slagen erin om samen te ontsnappen aan het extreme geweld, terwijl de maatschappij om hen heen radicaal verandert.
Die verandering drijft een wig tussen hen. Haar revolutionaire interesse neemt perverse vormen aan. Zijn hang naar de verloren aristocratische wereld maakt hem wanhopig. Parallel aan de burgeroorlog, die in Rusland na de revolutie uitbreekt, worden deze twee mensen het slachtoffer van hun eigen idealisme.
Ik mocht dit boek lezen van lannoo. Het boek gaat over de Russische Revolutie. Niet onmiddellijk een onderwerp dat me aanspreekt, maar ik wou het boek toch een kans geven. Allereerst vind ik de cover heel speciaal. Toen ik het boek opende, merkte ik op dat het uit twee delen bestond. Het eerste deel ging over de ontmoeting van Maksim en Vera. Het tweede deel gaat eerder over de revolutie en de oorlog. Ik heb dit boek graag gelezen. Het schept een beeld over hoe het vroeger was tijdens de Russische Revolutie.
Het boek is vlot geschreven en bevat ook meerdere tekeningen, die perfect passen bij het boek en die het boek zeker een meerwaarde geven.
Oktober heeft zeer mooie tekeningen van Caryl Strzelecki, maar het verhaal zelf stelt teleur. De schrijfstijl voelt vluchtig, kinderlijk en afstandelijk. Het liefdesverhaal wordt niet echt uitgewerkt en het verhaal springt van de hak op de tak. Mijn complete recensie lees je op Boekvinder.be.
Citaat : “Ze begrepen niet dat de veranderingen, die om hen heen gebeurden, tegelijk in haar plaatsvonden. Ze snapten niet dat de scheidslijn, die tussen de oude maatschappij en de nieuwe, onbekende maatschappij liep, dwars door haar liep. Ze was jong, ze voelde zich verscheurd en keek begerig naar de wereld.” Review : Johan de Boose schreef de roman Oktober in opdracht van uitgeverij Lannoo, naar aanleiding van de 100e verjaardag van de Russische Revolutie in 2017. De Russische Revolutie van 1917 betekende het einde van het tsaristische regime en de oprichting van de eerste communistische staat ter wereld, de Sovjet-Uni. Het boek is ook een liefdesgeschiedenis geplaatst tegen de achtergrond van de Russische Revolutie 1917-1918. De twee protoganisten zijne Maksim, een dakloze jongeman met brilletje, blootgesteld aan dagelijkse vernederingen maar vol bewondering voor de aristocratie en dromend van een ander leven. De andere hoofdpersoon is Vera, een meisje uit de hogere kringen, dat erop uit is te ontsnappen aan de strikte wereld van de aristocratie. Voor Maksim is Vera de verpersoonlijking van de tsarendochter, voor Vera is Maksim de weg naar een ander leven. Ze worden verliefd, maar de vele veranderingen en hun contrasterende overtuigingen maken dat ze uiteindelijk toch uit elkaar groeien. Zij blijven niet bij elkaar maar volgen dan ieder afzonderlijk hun weg naar het noodlot. In Oktober is de lezer getuige van de impact van de vele veranderingen op alle lagen van de Russische samenleving. Johan de Boose portretteert de situatie in Rusland gedurende de Russische Revolutie als een enorme puinhoop. Er is een chronisch tekort aan voedsel en mensen leven als beesten. Er heerst chaos op de straten en geweldadige protesten en opstanden zijn aan de orde van de dag. Het boek is rijk geïllustreerd met tekeningen van Caryl Strzelecki in grijze, bruine en roodbruine tinten en stevig ingebonden. De schrijfstijl is helder en eenvoudig. De auteur besteedt veel aandacht aan het beschrijven van de personages en van de setting. Benoemenswaardig is ook de aandacht die Johan De Boose schenkt aan de historische gebeurtenissen en de manier waarop hij de harde, grimmige sfeer en de wanhopige omstandigheden samen met Caryl Strzelecki weet weer te geven. De relatie tussen Vera en Maxim is zeker een belangrijk element in het verhaal, maar persoonlijk vond ik het historische aspect toch vooral primeren in Oktober.
Johan de Boose geeft met Oktober een goed geschreven, keiharde en rauwe impressie van de Russische revolutie nog extra onderlijnd door de prachtige illustraties van Caryl Strzelecki .
Oktober 1917, Sint-Petersburg. Door gewelddadige opstanden, hongersnood en tyfus heerst er complete chaos in de stad. Mensen lopen er verdwaasd rond en het is ieder voor zich. Maxim, een dakloze die door de straten zwerft, is zich niet bewust wat er aan de hand is, maar kijkt wel op tegen de aristocraten die de leiding hebben. Nog wel ... De revolutie staat op losbarsten en Maxim wordt verliefd op Vera ,een meisje uit de hogere kringen, die in de desorganisatie een kans ziet om aan het milieu te ontsnappen waarin ze is opgegroeid. Oktober is een boek vol met tegenstrijdigheden. Het heftige onderwerp staat in schril contrast met de wat luchtige en kinderlijke manier van schrijven. Naarmate het verhaal vordert neemt dit af en wordt het harder en rauwer. Ondanks de prachtige illustraties die het boek ondersteunen kan ik dat niet zeggen voor de e-boekversie die ik heb gelezen. Het verhaal is in sneltreinvaart geschreven en ik heb zeer aan deze schrijfstijl moeten wennen. Gaandeweg ging ik het wel beter waarderen. Ik wist niet veel over deze periode in de geschiedenis van Rusland, behalve wat ik vroeger op school heb geleerd. Dit boek heeft er wel voor gezorgd dat ik veel meer over de Oktoberrevolutie te weten wil komen.
De achterflap van Oktober, ironisch genoeg ook in oktober 2016 uitgegeven, geeft de indruk een historisch liefdesverhaal te zijn. In dat en ook in andere opzichten stelt het boek teleur. Het verhaal vertelt over de levens van Maksim en Vera, die elkaar in de tumultueuze tijden van de Russische Revolutie ontmoeten en daarna een relatie proberen standhouden. Oktober is dus weldegelijk een liefdesroman, maar mist toch een aantal elementen om dit verhaal geloofwaardig te doen overkomen.
Het boek komt erg traag op gang. Het verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van de twee hierboven genoemde personages, die elkaar in stem afwisselen en stilaan naar elkaar toewerken. Op zich is dit een leuk idee, de lezer krijgt zo immers een blik op het leven van de Russische aristocratie (Vera) enerzijds en het proletariaat (Maksim) anderzijds. Zo geven de eerste paar hoofdstukken wel een goed sfeerbeeld van de revolutie, maar ze worden te snel afgekapt om echt ergens heen te leiden. Het verhaal springt van de hak op de tak en switcht té snel tussen beide personages om echt geloofwaardige karakters neer te zetten. Na het eerste deel van het boek weten we vagelijk wie Maksim is en dat het harde tijden zijn in het Rusland van 1917, maar zijn doel of motieven worden nergens echt prijsgegeven. De episodes in het boek zijn immers te kort om de lezer echt mee te nemen in zijn verhaal én in dat van Vera.
De Boose doet zijn best om beide stemmen op een gelijkwaardige manier aan het woord te laten komen, maar de overgang tussen de twee is altijd té snel en té weinig uitgewerkt. Dit gebrek aan uitdieping is een tendens die doorheen het hele verhaal aanwezig is. Nergens krijgt de lezer echt inzicht in de situatie die beschreven wordt of in de personages. Hoewel De Boose wel een poging doet zijn personages een specifiek karakter te geven, komt geen van hen echt geloofwaardig over. Ze staan uitsluitend in functie van het verhaal en handelen alleen omdat het verhaal dat van hen vraagt, niet omdat dit binnen de lijn van hun karakter past. Vera wordt bijvoorbeeld vaak als “opgewonden” beschreven, alsof ze de revolutie spannend vindt, maar dit blijkt nergens echt uit haar handelingen. De Boose slaat hier de bal van het “show, don’t tell”-principe een beetje mis.
Waar Oktober beter in slaagt is het scheppen van de sfeer rond de Russische Revolutie. Dit is vooral te danken aan illustrator Caryl Strzelecki. Strzelecki’s tekeningen vervolledigen het ietwat rommelige verhaal en geven beeld bij woorden die zelf niet altijd een bepaalde context kunnen schetsen. Toch is de functie van de beelden ten opzichte van het verhaal niet altijd even duidelijk: zo bevat het midden van het boek een aantal prenten die een toonbeeld zijn van de revolutie, maar die verder niets met het verhaal te maken hebben en daardoor gewoon het boek lijken op te vullen. Dit roept de vraag op wat nu eigenlijk de bedoeling is van het boek: gaat het hier, zoals de achterflap ons vertelt, effectief om een liefdesverhaal, of wil De Boose ons gewoon aan de hand van een fictief verhaal iets meegeven over de penibele situatie in het Rusland van honderd jaar geleden?
In beide gevallen gaat er iets mis. Het liefdesverhaal mist zijn uitwerking omdat de relatie tussen Maksim en Vera te onverwacht en te ongeloofwaardig tot stand komt en daarna evenmin wordt uitgewerkt. De Boose moet zich in verschillende bochten wringen om de twee hoofdpersonages bij elkaar te krijgen en terwijl zo’n zet nog vergeven zou worden als het verdere verloop van het verhaal geloofwaardig zou zijn, is dat hier niet het geval. Nog vóór twee derde van het boek om zijn, zijn de personages alweer uit elkaar en hebben hun verhalen nog weinig met elkaar te maken. In het scheppen van sfeer slaagt De Boose er dan beter in zijn boodschap over te brengen: hongersnood, gruwel en armoede wordt zeker en vast in beeld gebracht (zowel door de woorden als de illustraties), maar ook hier is dat niet voldoende om de lezer volledig mee te krijgen met het verhaal. Een non-fictief relaas over de Russische Revolutie zou hier meer succes hebben.
Al bij al is Oktober nog steeds geen écht slecht boek. De illustraties maken veel goed en het verhaal heeft een zeker potentieel, maar kan dit potentieel pas bereiken als het meer uitgewerkt zou worden. Toch zal Oktober bij een aantal lezers in de smaak kunnen vallen, al is het maar omdat het een ietwat oppervlakkige verrijking kan bieden in het kennis opdoen over de Russische Revolutie. Als liefdesverhaal kan het echter niet tellen: het gebrek aan uitdieping is hier het grote euvel en doet de kracht van het boek zeker teniet.
“We zijn op weg naar vrijheid. Iedereen moet leren omgaan met vrijheid.”
Oktober geeft in zeer beknopte vorm een impressie van de Russische revolutie weer aan de hand van een atypisch liefdesverhaal tussen twee jonge mensen die elk op een eigen manier op zoek zijn naar geluk en vrijdheid. De rijke Vera is het prototype van de rebelse tiener, die elke verandering in haar omgeving aangrijpt om haar eigen leven vorm te geven. Ze gaat in tegen de waarden en normen van haar ouders en schopt tegen de schenen van het establishment in de hoop daarmee de vrijheid waar ze zo naar snakt te bemachtigen: “Ze begrepen niet dat de veranderingen, die om hen heen gebeurden, tegelijk in haar plaatsvonden. Ze snapten niet dat de scheidslijn, die tussen de oude maatschappij en de nieuwe, onbekende maatschappij liep, dwars door haar liep. Ze was jong, ze voelde zich verscheurd en keek begerig naar de wereld.” In een ultieme poging om zich los te scheuren van wat ze kent, omarmt ze het proletariaat en keert ze alles wat met de aristocratie te maken heeft de rug toe.
Daartegenover staat Maksim die, arm en hongerig als hij is, droomt over de wereld van de aristocratie en dweept met de tsarenfamilie. Wanneer hij in Vera een van de dochters van de tsaar meent te herkennen, lijken ze in elkaar alles te vinden waarnaar ze op zoek zijn. Vera is een vat vol passionele plannen, maar levert het ene keurslijf in voor een ander en komt nauwelijks een stap verder. Ondanks haar schijnbare hardvochtigheid, kan ze niet ontkennen dat ze om haar ouders geeft. Dit levert een aantal ontroerende taferelen op, waarbij de keuzes die ze met haar hoofd maakt, haar hart verscheuren. Net als Vera, blijkt ook Maksim zijn eigen grootste vijand te zijn. In Oktober wordt niet alleen duidelijk gemaakt welke prijs men voor de vrijheid betaalt, maar ook dat het concept ‘vrijheid’ vele invullingen heeft.
De geschiedenis van Rusland wordt op een boeiende manier in het verhaal verweven. Zo wordt de heersende strijd onder meer weergegeven door de moeite die de personages hebben met de nieuwe naam van hun stad. Vera’s vader blijft vasthouden aan Petersburg, terwijl haar moeder alle wanhoop in het uitspreken van Petrograd legt. Wanneer de strijd voor de vrijheid verengt tot een strijd om brood, is overleven het enige wat telt. Vrijheid en vooruitgang blijken voor de grote massa lege concepten te zijn.
Oktober is geen klassiek liefdesverhaal van twee tegenpolen die samen de gulden middenweg vinden. De Boose trapt niet in de val van romantiek en gebruikt de personages vooral om de lacunes in verschillende ideologieën bloot te leggen. Hartstocht is er in de eerste plaats voor de eigen idealen, waardoor er te weinig liefde overblijft om begrip voor de ander op te brengen. Het realistische komt ook in de kordate, no nonsense schrijfstijl terug: “De maan kwam al boven het dorp, een botkleurige schilfer.”
Hoewel de personages weinig uitgediept zijn en bezieling missen, zijn de beschrijvingen van de stad en de wantoestanden zo duidelijk dat je de omgeving bijna daadwerkelijk kan zien. Dit wordt verder versterkt door de prachtige, doorleefde tekeningen van Caryl Strzelecki, die ook in de ebookversie overeind blijven. Hoewel de sfeer die opgeroepen wordt door tekst en beeld samen te voegen zijn effect niet mist, had de wisselwerking groter mogen zijn. Nu zou het verhaal ook zonder illustraties perfect overeind blijven, en dat is toch een gemiste kans.
Een vreemd verhaal, en ook wel moeilijk, omdat je als lezer meteen in een woelige periode gegooid wordt, zonder dat je enige duiding krijgt. Dat heb ik het hele verhaal wel gemist: waarover ging het nu preciés? De korte inhoud op het boek klinkt bovendien beter dan wat in het verhaal zelf verteld wordt. Hoe de twee hoofdpersonages elkaar leren kennen is bv. behoorlijk ongeloofwaardig: dit komt niet over als een verliefdheid, maar wel als een onbezonnen bevlieging. Het hele verhaal lijkt niet één verhaal van twee personen, maar eerder twee naast elkaar lopende verhalen, die toevallig heel eventjes samenkomen.
Ook had ik moeite met de schrijfstijl, ik miste wat 'schwung', en vond het verhaal nooit vloeiend, maar eerder hakkelig (jammer ook wel van de paar taalfoutjes en inconsequenties).
Wat ik wél erg goed vond, waren de tekeningen in het boek. Deze zijn heel mooi en origineel, en bijzonder door de kleuraccenten, en zijn zeker een meerwaarde (al gaat het effect daarvan wel wat verloren in een e-book).