What do you think?
Rate this book
Η «ορθολογικότητα» του καπιταλισμού
Ο καπιταλισμός είναι το πρώτο κοινωνικό καθεστώς που παράγει μια ιδεολογία, σύμφωνα με την οποία το ίδιο αυτό καθεστώς είναι "ορθολογικό". Η νομιμοποίηση των άλλων τύπων θεσμίσεων της κοινωνίας ήταν μυθική, θρησκευτική ή παραδοσιακή. Εν προκειμένω, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι υπάρχει μια "ορθολογική" νομιμοποίηση. Βεβαίως, το κριτήριο αυτό, το ότι δηλαδή υπάρχει κκάτι ως ορθολογικό (και όχι ως καθιερωμένο από την πείρα ή την παράδοση, ως δοσμένο από τους ήρωες ή τους θεούς κ.λπ.), είναι θεσμισμένο από τον ίδιο τον καπιταλισμό· όμως τα πάντα συμβαίνουν, σαν το ίδιο το γεγονός της πρόσφατης θέσμισής του, αντί να τον σχετικοποιεί, να τον καθιστά αναμφισβήτητο. Αρκεί λίγο να σκεφτούμε, για να συναντήσουμε αμέσως το ερώτημα: Τι είναι επιτέλους η ορθολογικότητα, και περί τίνος ορθολογικότητος πρόκειται; Ο καπιταλισμός μπορεί να επικαλείται την εγγύηση ενός κάποιου εγελιανισμού: λόγος, είναι η πράξη η σύμφωνη προς ένα σκοπό, έλεγε ο γερο-δάσκαλος του Marx. Η συμφωνία λοιπόν της πράξης με τον σκοπό της αποτελεί το κριτήριο της ορθολογικότητος. [...] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)
72 pages, Paperback
First published October 1, 1996
45 people want to read
About the author
Cornelius Castoriadis
173 books170 followersCornelius Castoriadis (Greek: Κορνήλιος Καστοριάδης) was a Greek philosopher, social critic, economist, psychoanalyst, author of The Imaginary Institution of Society, and co-founder of the Socialisme ou Barbarie group.
Edgar Morin proposed that Castoriadis' work will be remembered for its remarkable continuity and coherence as well as for its extraordinary breadth which was "encyclopaedic" in the original Greek sense, for it offered us a "paideia," or education, that brought full circle our cycle of otherwise compartmentalized knowledge in the arts and sciences. Castoriadis wrote essays on mathematics, physics, biology, anthropology, psychoanalysis, linguistics, society, economics, politics, philosophy, and art.
One of Castoriadis' many important contributions to social theory was the idea that social change involves radical discontinuities that cannot be understood in terms of any determinate causes or presented as a sequence of events. Change emerges through the social imaginary without determinations, but in order to be socially recognized must be instituted as revolution. Any knowledge of society and social change “can exist only by referring to, or by positing, singular entities…which figure and presentify social imaginary significations.”
Castoriadis used traditional terms as much as possible, though consistently redefining them. Further, some of his terminology changed throughout the later part of his career, with the terms gaining greater consistency but breaking from their traditional meaning (neologisms). When reading Castoriadis, it is helpful to understand what he means by the terms he uses, since he does not redefine the terms in every piece where he employs them.
Castoriadis has influenced European (especially continental) thought in important ways. His interventions in sociological and political theory have resulted in some of the most well-known writing to emerge from the continent (especially in the figure of Jürgen Habermas, who often can be seen to be writing against Castoriadis). Hans Joas published a number of articles in American journals in order to highlight the importance of Castoriadis' work to a North American sociological audience, and the enduring importance of Johann P. Arnason, both for his critical engagement with Castoriadis' thought, but also for his sustained efforts to introduce Castoriadis' thought to the English speaking public (especially during his editorship of the journal Thesis Eleven) must also be noted. In the last few years, there has been growing interest in Castoriadis’s thought, including the publication of two monographs authored by Arnason's former students: Jeff Klooger's Castoriadis: Psyche, Society, Autonomy (Brill), and Suzi Adams's Castoriadis's Ontology: Being and Creation (Fordham University Press).
Edgar Morin proposed that Castoriadis' work will be remembered for its remarkable continuity and coherence as well as for its extraordinary breadth which was "encyclopaedic" in the original Greek sense, for it offered us a "paideia," or education, that brought full circle our cycle of otherwise compartmentalized knowledge in the arts and sciences. Castoriadis wrote essays on mathematics, physics, biology, anthropology, psychoanalysis, linguistics, society, economics, politics, philosophy, and art.
One of Castoriadis' many important contributions to social theory was the idea that social change involves radical discontinuities that cannot be understood in terms of any determinate causes or presented as a sequence of events. Change emerges through the social imaginary without determinations, but in order to be socially recognized must be instituted as revolution. Any knowledge of society and social change “can exist only by referring to, or by positing, singular entities…which figure and presentify social imaginary significations.”
Castoriadis used traditional terms as much as possible, though consistently redefining them. Further, some of his terminology changed throughout the later part of his career, with the terms gaining greater consistency but breaking from their traditional meaning (neologisms). When reading Castoriadis, it is helpful to understand what he means by the terms he uses, since he does not redefine the terms in every piece where he employs them.
Castoriadis has influenced European (especially continental) thought in important ways. His interventions in sociological and political theory have resulted in some of the most well-known writing to emerge from the continent (especially in the figure of Jürgen Habermas, who often can be seen to be writing against Castoriadis). Hans Joas published a number of articles in American journals in order to highlight the importance of Castoriadis' work to a North American sociological audience, and the enduring importance of Johann P. Arnason, both for his critical engagement with Castoriadis' thought, but also for his sustained efforts to introduce Castoriadis' thought to the English speaking public (especially during his editorship of the journal Thesis Eleven) must also be noted. In the last few years, there has been growing interest in Castoriadis’s thought, including the publication of two monographs authored by Arnason's former students: Jeff Klooger's Castoriadis: Psyche, Society, Autonomy (Brill), and Suzi Adams's Castoriadis's Ontology: Being and Creation (Fordham University Press).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
January 22, 2017
Πολύ μπροστά από την εποχή του.
Μέγιστος!
Μέγιστος!
April 4, 2021
Ίσως εκτιμώ ακόμη περισσότερο αυτό το κείμενο επειδή ξοδεύω τα χρόνια μου δουλεύοντας στην υπηρεσία του «ορθολογισμού» μιας πολυεθνικής καπιταλιστικής γραφειοκρατίας. Αρκετά θα έλεγα από τα σημεία του — γραμμένου προ 25ετίας — κειμένου, βγάζουν την αίσθηση μιας εμπειρίας που δεν μου είναι ξένη.
Πέρα αναφορών στο υπόλοιπο καστοριαδικό έργο και σε παρατηρήσεις που φαίνεται να αντέχουν το πέρασμα του χρόνου (βλ. καπιταλισμός και κλιματική αλλαγή, ευρωπαϊκή παρακμή, κεντρικότητα τεχνολογίας, κ.α.), υπάρχει ένα επιχείρημα που συχνά υποτιμάται (ή χρησιμοποιείται συχνά λανθασμένα/μικροπολιτικά υπέρ των «μικρομεσαίων») κι έχει ενδιαφέρον. Είναι η τερατώδης και πολυεπίπεδη «ασυνέχεια» που χαρακτηρίζει την καπιταλιστική οικονομία, που επεκτείνεται από το μπακάλικο της γειτονιάς και τα εθνικά φραντσάιζ, μέχρι τα φάμιλι όφισιζ της Σιγκαπούρης και τα χετζ φαντζ της Γουόλ Στρίτ.
Μια τελευταία σημείωση: η έκδοση είναι αφιερωμένη στον Βασίλη Γόντικα που δούλευε για χρόνια όπως ο Καστοριάδης στον ΟΟΣΑ.
Πέρα αναφορών στο υπόλοιπο καστοριαδικό έργο και σε παρατηρήσεις που φαίνεται να αντέχουν το πέρασμα του χρόνου (βλ. καπιταλισμός και κλιματική αλλαγή, ευρωπαϊκή παρακμή, κεντρικότητα τεχνολογίας, κ.α.), υπάρχει ένα επιχείρημα που συχνά υποτιμάται (ή χρησιμοποιείται συχνά λανθασμένα/μικροπολιτικά υπέρ των «μικρομεσαίων») κι έχει ενδιαφέρον. Είναι η τερατώδης και πολυεπίπεδη «ασυνέχεια» που χαρακτηρίζει την καπιταλιστική οικονομία, που επεκτείνεται από το μπακάλικο της γειτονιάς και τα εθνικά φραντσάιζ, μέχρι τα φάμιλι όφισιζ της Σιγκαπούρης και τα χετζ φαντζ της Γουόλ Στρίτ.
Μια τελευταία σημείωση: η έκδοση είναι αφιερωμένη στον Βασίλη Γόντικα που δούλευε για χρόνια όπως ο Καστοριάδης στον ΟΟΣΑ.
March 10, 2020
Εξαιρετικό. Δομημένη σκέψη και επιχειρήματα. Βλέπει τους κινδύνους, παρουσιάζει την υποκρισία του συστήματος ανοίγοντας νέους ορίζοντες σκέψης και αμφισβήτησης. Σημαντικό.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews