„Raudonasis milžinas kaipmat sudoros mažylę Suomiją!" Būtent taip visas pasaulis kalbėjo 1939-ųjų lapkričio pabaigoje, prasidėjus Sovietų Sąjungos ir Suomijos Žiemos karui. Tačiau nedidelė šalis atsilaikė, apgynė savo nepriklausomybę.
Neįtikimai ištvermingas ir sumanus, tykantis priešų su paprastu šautuvu be optinio taikiklio, per kelis karo mėnesius žymusis snaiperis Simo Häyhä (1905–2002) nukovė daugiau kaip 500 sovietų karių. Jis laikomas vienu geriausių snaiperių per visą istoriją.
Baltoji mirtis... Štai tokį grėsmingą slapyvardį atšiauriame Kolos ruože pelnė paprastas suomių ūkininkas ir medžiotojas, kuris tapo tikra didvyriško pasipriešinimo legenda.
Petri Sarjanen kertoo kirjassaan maailman parhaan tarkka-ampujan elämäkerran. 22 lukuun jaoteltu kirja tukeutuu kymmeniin talvisodan tapahtumia ja Kollaan rintamalinjaa käsitteleviin lähteisiin. Teos ei kerro vain legendaarisen "Simunan" tarinan, vaan myös monien muiden esimiesten näkökulma otetaan huomioon.
Legendaarinen "Marokon kauhu" eli kapteeni Juutilainen nostetaan vahvasti esille, ja hänen ainutlaatuinen suhteensa miehistöön ja sivutaan erikoisia persoonallisia piirteitä.
Kirja ei kerro pelkästään, miten Häyhästä tuli sodan paras tarkka-ampuja, vaan artikkelimaisissa luvuissa, Häyhän haavoittumisen jälkeen, taustoitetaan niin tarkka-ampujien tehtävää sodassa, Kollaan ristin historia jne. Muutamissa kohdin haastatteluihin perustuvissa jaksoissa lukija pääsee ikään kuin kokemaan tarkka-ampujan näkökulmasta, miten hän suoritti velvollisuutensa. Onpa mukana kaunokirjallinen katkelma, miltä venäläisestä "marksmanista" tuntuu katsella kiikaritähtäimen läpi rintamalinjan toiselta puolelta.
Muutamissa kohdissa tehdään lähteisiin perustuen henkilökuvia sankarivainajista aina rykmentin komentaja Svenssoniin saakka. Häyhän myöhemmistä vaiheista on kirjassa vähän, ja painopiste on selkeästi Kollaan ratkaisutaisteluissa. Heikkoutena voisi mainita karttojen puuttumisen, ja lukijalle ei muodostu tämän kirjan perusteella selkeää kuvaa voimasuhteista, joukkojen liikkeistä jne. Sen sijaan kirja on kirjoitettu selkeän yleistajuisesti, joten sotahistoriaan ja sotilassanastoon perehtymättömämpikin pääsee hyvin mukaan.
Koskettava todellinen tarina talvisodan sankareista: monikossa, sillä kirja kertoo Simo Häyhän lisäksi Aarne Juutilaisen, Carl Von Haartmanin, Ville Teittisen ja monien muiden tarinaa, joiden ei anneta unohtua. Kirjoitettu kerronnallisessa muodossa, Sarjanen on käyttänyt paljon lähteitä jotta se olisi mahdollisimman todenmukaista ja siteraan hänen loppusanojaan: "Dramatisointia olen harjoittanut vain milloin se luettavuuden kannalta on ollut suotavaa, silti kirjan tapahtumat perustuvat ehdottomasti tositapahtumiin, ainuttakaan nimeltä mainittua henkilöä tai heidän läpikäymäänsä vaihetta ei ole keksitty." Historiankirjana ei missään nimessä, kuiva, puulta maistuva, hidas, tympäisevä tai tylsä. Tempaisi mukaansa, kosketti, nauratti, tuotti ylpeyttä ja näytti ihmisen mainittujen nimien takana, joista monet varmasti mainitaan koulun historian tunneilla, mutta ei välttämättä jää mieleen kovin usealle. Itseäni on talvisota aina kiinnostanut, mutta tämä oli kirjoitettu niin helposti luettavaksi, että sellainenkin varmasti jota historia ei ole paljon kiinnostanut, voi tämän lukea. Lopussa vielä kerrotaan mitä monille mainituille sodan sankareille tapahtui kun sota päättyi, tuli jatkosota ja lopulta rauha ja Karjala menetettiin, Kollaa kesti, mutta lonkka ei. Viimeiset luvut ovat tarkka-ammuntaan liittyviä, Tekijän loppusanojen ohessa. Itselle hauska kohta mikä pisti naurattamaan oli "Kalle Pitkänen, joka sahasi kaikessa rauhassa puita."
Kah, alakukankeuksista huolimatta erittäin hyvä kirja. Minen yllensä sotimisesta tai sotajutuista kauheesti perusta, mutta tämä oli poikkeus. Ja jos joku eppäilöö niin tämä ei ollunna semmonen sodalla mässäilevä kirja. Tämän kanssa kävi silleen, että kirja löysi lukijansa, eikä toisinpäin. Kyllä minä siitä tykkäsin. Isä halus lukkee sen ja parraillaan sitä lukkoo äet. Pohjos-Karjalassa Häyhällä on yhä maine ett arvostus ja miksei olisi. Tämä kirja ainaki valottaa vähäsen sitä, että mistä se tulloo.
Tak fajn, literaturu faktu mam rada, ale pokud to je pribeh o ostrelovaci, melo by to byt o nem... No, mam k tomuto dilu par vyhrad, doctete se v recenzi na blogu :)
Biała Śmierć – Lisioł na Wojnie Zimowej . Mówi się, że każdy w swoim życiu popełnia błąd. Na przykład ZSRR zaatakował Finlandię, co przeszło do historii jako Wojna Zimowa. Chociaż Finowie musieli odstąpić część terytorium, to nie tylko obronili niepodległość, ale również zlali sowietów batem po tyłkach. Samym koniuszkiem tego bata był Simo Häyhä. Lisioł po części też *Lisie mrugnięcie okiem*. . Książka „Biała Śmierć” autorstwa Petriego Sarjanena przybliża czytelnikowi postać Białej Śmierci, czyli niezbyt wysokiego i łagodnego Simo Häyhä. Człowiek ten do dzisiaj plasuje się na pierwszym miejscu w rankingu najskuteczniejszych snajperów w historii. W ciągu 100 dni zastrzelił ponad 500 Rosjan z pomocą karabinu bez celownika optycznego oraz pistoletu maszynowego. W lisiej głowie się to nie mieści! . Jakim cudem do tego doszło? O tym właśnie jest ta książka, która przedstawia pokrótce historię życia Simo oraz heroicznego zrywu przeciwko ZSRR. Nawet Lisioł zmienił wtedy maskowanie na czystą biel i wyruszył w pole. Finowie byli świetnie przygotowani do wojny, pomimo braków w sprzęcie. Znajomość terenu, umiejętność jazdy na nartach oraz śnieżnobiałe stroje maskujące. W dodatku prawie każdy z nich był myśliwym, de facto posiadając karabin zamiast ręki. Natomiast Rosjanie nawet nie raczyli wziąć zimowych ubrań, gdy temperatura spadła do -40 stopni – Celsjusza i głupoty. Zupełnie jakby zapomnieli, że u nich też bywa przecież zimno! . Warto jednak dodać, że książka skupia się głównie na odczuciach i przedstawieniu postaci, które zapisały się w obronie frontu Kollaaa – ze szczególnym uwzględnieniem Simo. Dlatego można odnieść wrażenie, że jest to płynna opowieść, gdzie chronologia niekoniecznie ma znaczenie. Nie ma tutaj rozdziałów poświęconych konkretnej taktyce, bitwie czy wykorzystaniu koktajli Mołotowa. Nie. Mamy zimę, ludzi oraz ich chęć do obrony kraju. Chociaż przyznać trzeba, że postać Postrachu Maroka najsilniej zarysowuje się koło Simo. Ten porucznik Legii Cudzoziemskiej przypadnie Wam do gustu – Lisiołowi bardzo wpadł w oko, bo jak tu nie podziwiać bujania się w fotelu podczas ostrzału artyleryjskiego?
Spory zawód. Niby miała być biografia, a wyszła bardzo mierna fabularyzowana historyjka, której bohaterem był Simo Häyhä (nawet nie wiem, czy można go określić głównym bohaterem).
Snajper, Biała Śmierć, bohater wojny radziecko-fińskiej - brzmi szalenie interesująco. Opis książki daje jasno do zrozumienia, że będzie to jego historia, ale nie nie określa w żaden sposób jej przedstawienia. Umieszczenie Białej Śmierci jako bohatera powieści, który od czasu do czasu "uśmiechnął się" albo "wyjrzał przez okno pociągu" raczej interesujące nie jest. Autorowi udało się przeprowadzić z nim wywiad i miał naprawdę ogromne pole do popisu. Nasuwają się dwa pytania: Simo Häyhä nie chciał się dokładnie dzielić przeżyciami i został przy ogólnikach? A może autor nie poradził sobie z przedstawieniem tego w jakiś konkretny sposób?
Już samo wydanie książki daje sporo do myślenia, mniej niż 300 stron, czcionka ogromna, może po 2, 3 akapity na każdej z nich - do wchłonięcia dosłownie w jeden wieczór. Wyszło z tego coś w rodzaju "masz tu książkę o człowieku, żebyś wiedział, że ktoś taki był i tyle".
Inaczej wygląda sprawa dotycząca strzelców wyborowych i ich działań pod koniec książki, gdzie już Simo Häyhä odchodzi na bok (nie, żeby nie był tam od początku), a autor przechodzi do filozoficznego podejścia do człowieczeństwa takiego strzelca i jego moralności.
Książki nie polecam, historię już tak - jestem pewien, że w książkach skupiających się na wojnie zimowej Simo Häyhä, nawet jeżeli przez chwilę, to wypadnie o wiele lepiej niż tutaj.
Trumpa įdomi istorija apie lengendinį Suomijos snaiperį. Nors knygoje apie patį Simą Hiauhę informacijos pakanka, tačiau norėjosi daugiau sužinoti apie pačią kaip snaiperio dienotvarkę, pvz: kaip ilgai laukdavo savo taikinių, kaip pasirinkdavo šaudymo pozicijas, kodėl reikėdavo vienų ar kitų atsargumo priemonių ir t.t. Visą šią informaciją buvau skaitęs kituose šaltiniuose, todėl anksčiau įgytos žinios ir perskaitytos šioje knygoje leido geriau suprasti, kodėl jam pavyko tai, kas pavyko.
Bezpochyby zajímavá kniha Petriho Sarjanena je primárně poctou bojovníkům z Kollaa, kteří v letech 1939–1940 hrdinsky bránili Finsko před agresí Sovětského svazu, a zejména pak Simu Häyhäovi. Nejvíce jsem však ocenil podrobný popis Zimní války. Paralel s probíhající ruskou agresí vůči Ukrajině je až děsivě mnoho. Kniha rozhodně stojí za přečtení.
Čakal som oveľa lepšiu knihu, najmä ak mal autor možnosť spolupracovať pri jej zostatovaní so Simom Häyhäom osobne. Beletrizovaný životopis sa zo 130 strán venuje priamo hlavnému hrdinovi odhadom na sotva osmine. Zvyšok je opisom príhod ďalších postáv zimnej vojny, no zďaleka nie takých zaujímavých. No a napokon, ako historické pokrytie Zimnej vojny sa kniha príliš upína na konkrétnu oblasť a konkrétnu jednotku spätú s hlavným hrdinom. Čiže verdikt: premárnený potenciál. Trochu to zachraňujú záverečné úvahy o snajperoch celkovo.
Ak si z knihy čosi vezmete, tak najmä stále aktuálny a výstižný opis ruského vzťahu k vojenskému zaberaniu cudzích území z absurdných sebeckých dôvodov a ešte viac vzťahu vlastným stratám a hodnote ľudského života celkovo - pričom vás tak akurát zamrzí, že dnes už žiaden Simo Häyhä zjavne nežije. :)
S tímhle druhem literatury nemám vůbec žádnou zkušenost, tak se nemám moc o co opřít. Tak ano, byly tam závěje patosu, hrdinství atd, ale to se tak trochu dalo čekat, když Fin, spisovatel amatér, píše o zimní válce. Na druhou stranu ta doba asi taková skutečně byla, takže se mu jí zřejmě podařilo zprostředkovat docela dobře. Takže za mě asi dobrý, rozšíření znalostí ve finské historii nikdy není na škodu, ale vlastně bych si ráda přečetla někdy něco míň a priori oslavného. Jo, co mi na tom vlastně vadilo, ale to je asi můj problém s válečnými filmy a literaturou obecně - je fajn, že se píše a točí o válečných hrdinech, hrdinkách a jejich statečnosti a obětavosti, ale zároveň mi přijde, že tím zároveň dochází, byť třeba nezáměrně, k jisté adoraci válek obecně. Tady konkrétně ten pocit byl hodně silný.
This entire review has been hidden because of spoilers.