Sử Ký

Sử Ký #1

by Sima Qian, Phan Văn Ánh (translator)

“Thế rồi Thái tử tìm chủy thủ sắc bén trong thiên hạ, kiếm được chủy thủ của Từ phu nhân nước Triệu, trả giá trăm dật vàng, sai thợ đem tôi trong thuốc độc, dùng người để thử, rướm máu như sợi tơ, không ai không chết ngay. Bèn chuẩn bị hành trang cho Kinh Kha lên đường. Nước Yên có dũng sĩ Tần Vũ Dương, mười ba tuổi, giết người, không ai dám nhìn thẳng. Bèn lệnh Tần Vũ Dương làm phó. Kinh Kha đợi người đến, muốn cùng đi; người đó ở xa chưa đến, sắp sẵn hành lý cho. Lâu sau, chưa lên đường, Thái tử cho là chậm trễ, ngờ Kinh Kha hối hận đổi ý, lại thúc giục: "Thời gian đã hết, Kinh Khanh há có ý gì chăng? Đan xin được sai Tần Vũ Dương đi trước." Kinh Kha giận, quát Thái tử: "Sao Thái tử sai hắn đi trước? Đi mà không trở về, là trò trẻ con! Vả lại đem một dao chủy thủ vào Tần mạnh đầy bất trắc, cho nên tôi còn lưu lại, đợi người khách của tôi đến đi cùng. Nay Thái tử cho là chậm trễ, vậy xin từ biệt!" Bèn xuất phát.

Thái tử cùng tân khách biết việc đó, đều mặc áo đội mũ trắng đưa tiễn. Đến trên sông Dịch, tế thần đường xong, liền xuất phát, Cao Tiệm Ly đánh đàn tranh, Kinh Kha họa lại hát theo điệu biến chủy, kẻ sĩ đều nhỏ lệ sụt sùi. Lại bước lên hát rằng: ‘Gió se sắt chừ sông Dịch lạnh, tráng sĩ một đi chừ không trở lại!’Lại hát bằng âm vũ khảng khái, kẻ sĩ đều trợn mắt, tóc dựng xiên lên mũ. Thế rồi Kinh Kha lên xe ra đi, không ngoái nhìn lại nữa.”

Truyện Kinh Kha, Thích khách liệt truyện

Genres: Nonfiction, History

427 pages, Paperback

Published November 7, 2016

About the author

Sima Qian (Szu-ma Chien; 司馬遷 c. 145 or 135 BC – 86 BC) was a Chinese historian of the Han dynasty. He is considered the father of Chinese historiography for his work, the Records of the Grand Historian, a Jizhuanti-style (纪传体) general history of China, covering more than two thousand years from the Yellow Emperor to his time, during the reign of Emperor Wu of Han. Although he worked as the Court Astrologer (Chinese: 太史令; Tàishǐ Lìng), later generations refer to him as the Grand Historian (Chinese: 太史公; taishigong or tai-shih-kung) for his monumental work. (Wikipedia)

Reviews

[Nha · Rating 5 out of 5]

Sử ký Tư Mã Thiên, lần đầu tiên có một dự án dịch đầy đủ ra tiếng Việt. Cuốn 1, Trần Quang Đức dịch 12 bản kỷ. Bản kỷ tổng thuật các triều đại từ Ngũ đế thời cổ đại đến Hiếu Vũ đế là vua đương thời Tư Mã Thiên.

Ngũ đế, Hạ, Ân, ba bản kỷ ngắn, chép đủ gia phả các triều đại.

Chu, Tần, hai bản kỷ khá cô đọng vì nội dung chi tiết sẽ kể ở các thiên "thế gia" (hiểu đơn giản là sử các chư hầu) và "liệt truyện" (truyện các văn quan, võ tướng, công hầu). Ai đã đọc Đông Chu liệt quốc thì đọc hai phần này thoải mái hơn.

Hạng Vũ bản kỷ và Cao Tổ bản kỷ rất đặc sắc, hai phiên bản của cuộc Hán Sở tranh hùng. Nhiều đoạn: Hạng Vũ giết Tống Nghĩa hội chư hầu, Hồng Môn hội yến rất hùng tráng.

Bản kỷ thứ 9 không gọi Hiếu Huệ bản kỷ mà gọi Lã Thái Hậu bản kỷ là đúng thực chất người nắm quyền lực, nhưng tác giả làm vậy thật táo bạo.

Đời Hiếu Văn, Hiếu Cảnh bình thường, có phản loạn nhỏ.

Đến đời Hiếu Vũ, nhà Hán yên ổn, vua rảnh rỗi, lo đãi ngộ thuật sĩ, du ngoạn tìm thần tiên, luyện thuốc trường sinh. Nghe nói Hiếu Vũ đòi xem hai bản kỷ cuối (Hiếu Cảnh và Hiếu Vũ) xem xong xé bản thảo của Tư Mã Thiên, về sau người ta theo Hán Thư của Ban Cố điền vào lại. Chắc nguyên bản viết châm biếm ác liệt.

Một điểm cộng của ấn bản này là các vua đều có tranh minh họa lấy từ sách Trung Hoa.

[Andy · Rating 4 out of 5]

Sách hơi khó đọc do nhiều chỗ lễ nghĩa người xưa khó hiểu. Nhìn chung, một bức tranh toàn cảnh về lịch sử Trung Quốc từ thời Ngũ đến đến nhà Hán Cảnh Đế.

Ngũ đế có Hoàng Đế, Chuyên Húc, Cối, Nghếu, Thuấn; là năm vị minh đế khai sơn lập địa Trung Quốc, lúc này chưa có tục cha truyền con nối, thấy ai tài giỏi, hiền đức thì lập làm vua thay mình.

Thời nhà Ân có Trụ Vương dâm loạn không ai không biết.

Hạng Vũ là mãnh tướng đánh đâu càn quét đó, nhưng lại đa nghi, háo thắng, đi đến đâu tàn sát và chôn sống bá tánh đến đó. Giết vua cướp ngôi, tự cao tự đạo. Vì không tuân lời Phạm Tăng giết Bái công (tức Lưu Bang) ở Hồng Môn Yến nên sau này mất thiên hạ vào tay Lưu Bang.

Lưu Bang bị Hạng Vũ đuổi chạy mấy lần nhưng biết dựa vào sức dân, đi đến đâu đại xá thiên hạ đến đó, nên được thiên hạ. Lưu Bang chính là Hán Cao Tổ. Con là Hán Huệ Đế nhu nhược, làm vua nhưng tài trí không ra vua, Lã Thái Hậu chuyên quyền, dùng Pháp hình độc ác để cai trị, phong Vương cho nhà họ Lã. Lã Hậu chết, bá quan tiêu diệt nhà họ Lã. Tuy nhiên, chuyện tranh đấu không ra khỏi cửa, nên bá tánh vẫn được sống yên vui.

Đại Vương lên ngôi, là Hiếu Văn đế, bao nhiêu năm tại vị cung thất, vườn tược, chó ngựa, màn trướng không thứ nào thêm, chỉ có bớt đi nhục hình, thuế má cho dân, vua thường mặc áo vải thô, màn trường không thêu hoa văn, chất phác đi đầu thiên hạ. Dùng đức để thu phục bá tánh. Quan lại làm sai thì trách mình, biên cương không xâm hại nước khác, không muốn dân chúng phải khổ cảnh đao binh. Lúc chết cũng không muốn dân than khóc gì, vì sống chết là chuyện bình thường trong thiên hạ, hạ lệnh 3 ngày để tang xong thì mọi thứ quay lại như thường.

[Thanh Nguyễn · Rating 5 out of 5]

Lần đầu tiên Sử Ký Tư Mã Thiên được dịch ở Việt nam trọn bộ 70 liệt truyện và đây là quyển thượng. Liệt Truyện viết về lai lịch của hơn 130 người khác nhau với nhiều thân phận chính khách, nhà chính trị, triết gia, danh tướng,... chủ yếu miêu tả các giai thoại miêu tả đạo đức và nhân cách của những người gần như được lưu danh thiên cổ, do đó "mô tả sống động nhiều loại người khác nhau và về thời đại mà họ đang sống.

Với liệt truyện, ta thấy thấp thoáng cái cao vọng thánh nhân (Lão tử, Hàn Phi liệt truyện), tâm hồn đa sầu đa cảm (Khuất Nguyên, Giả Sinh liệt truyện), luật pháp nghiêm minh (Tôn Tử-Ngô Khởi, Thương Ưởng liệt truyện) hay những bậc trung thành như Dự Nhượng, Nhiếp Chính, Kinh Kha (Thích Khách liệt truyện).

Kẻ dũng không cần phải lấy cái chết để giữ khí tiết, đó là cách nghĩ của Tư Mã Thiên. Nếu như Tư Mã Thiên chỉ vì đắc tội với Hán Vũ Đế mà đi tìm cái chết để tránh mối nhục cung hình, họa chăng ông có hoàn thành di nguyện của cha ông để hoàn thành tác phẩm 'Sử ký" vĩ đại này. Qua đó cho thấy nhân cách tuyệt vời và tâm huyết cống hiến của bản thân cho việc mang bộ sử của mình gần hơn với đọc gỉa và sử gia suốt hàng nghìn năm nay.

[Tai Chung · Rating 5 out of 5]

Sử ký là bộ sách kinh điển của sử học Trung Quốc. Mặc dù có nhiều hơn một đơn vị đã tiến hành dịch thuật và xuất bản bộ này nhưng bộ của Nhã Nam này vẫn là bộ mà mình thích nhất do chất lượng dịch, cũng như về trang trí bìa và phông chữ to rõ dễ đọc.

Tập 1 của bộ là cuốn Bản kỷ ghi chú về lịch sử lịch đại các triều vua đầu tiên của Trung Quốc từ nhà Hạ, nhà Thương, nhà Chu đến các vị hoàng đế đầu tiên của nhà Tây Hán đương thời của tác giả Tư Mã Thiên.

Các chương đầu (Hạ bản kỷ, Ân bản kỷ, ...) mang nhiều màu sắc huyền thoại, thông tin khá đơn giản và sơ lược. Sang đến các bản kỷ đời Tần, đời Hán, ghi chép chính thống đã thành văn. Sử ký mang đậm cách ghi chép ngắn gọn, súc tích và bản dịch này cũng tương đối trung thành với cách hành văn của bản gốc.

Sách cực kỳ đáng đọc với bạn nào yêu thích thể loại cổ sử, yêu thích sách kinh điển, đặc biệt là sách về Trung Quốc. Nếu có điều kiện, cũng nên sưu tầm đủ 4 cuốn trong bộ này: Bản kỷ, Thế gia, Liệt truyện thượng và Liệt truyện hạ.