چشم‌هایش

by بزرگ علوی

استاد ماكان، نقاش بزرگ و یکی از مبارزان عليه ديكتاتوری رضاخان، در تبعيد درمی‌گذرد. جزو آثار باقی مانده او پرده‌ای است به نام «چشمهايش». چشم‌های زنی كه گويا رازی را در خود پنهان كرده است. راوی داستان كه ناظم مدرسه و نمايشگاه نقاشی است دچار كنجكاوی سوزانی است كه راز اين چشم‌ها را دريابد. بنابراين سعی می‌كند «مدل» را يافته و درباره ارتباطش با استاد ازاو بپرسد.

Genres: Novels, Fiction, Iran, Literature, Romance, Classics, Audiobook

271 pages

First published April 1, 1952

About the author

سیّد مجتبیٰ آقابُزرگِ علوی شهرت‌یافته به آقا بزرگ علوی و بزرگ علوی بهمن ۱۲۸۲، تهران -۲۸ بهمن ۱۳۷۵، برلین) نویسندهٔ واقع‌گرا، سیاست‌مدار چپ‌گرا، روزنامه‌نگار نوگرا و استاد زبان فارسی ایرانی بود که بیش از چهار دهه از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم را در آلمان زیست و به ترجمه، نقد و فرهنگ‌نامه‌نویسی نیز پرداخت. او را همراه صادق هدایت و صادق چوبک، پدران داستان‌نویسی نوین ایرانی می‌دانند
علوی همپای صادق هدایت در دگرگونی داستان‌نویسی ایران تأثیر گذاشت و همانند او به سبک واقع‌گرایی می‌پرداخت؛ «با گرایش‌های رومانتیکی که در روحیهٔ ایرانی ریشه دارد.» و با نثری که «طنین زیباپرستانه‌ای دارد»، در داستان‌پردازی‌هایش به نوآوری گرایش داشت. در بیشتر آثارش، ابتدا گِرِه‌ای هست و حادثهٔ اصلی پیشتر روی داده‌است و راوی، حادثهٔ داستان را بازسازی می‌کند. این شگرد را اساساً ویژهٔ ادبیات پلیسی می‌دانند. به سبک واقع‌گرایی اجتماعی می‌پرداخت و در داستان‌هایش به نابسامانی‌های اجتماعی روی می‌آورد؛ شخصیت‌های داستان‌هایش پویا یا مبارز هستند

Bozorg Alavi was an influential Iranian writer, novelist, and political intellectual. He was a founding member of the communist Tudeh Party of Iran in the 1940s and – following the 1953 coup against ...

Reviews

[Amir · Rating 4 out of 5]

سال های دبیرستانم بود. دبیر ادبیاتی در دبیرستان داشتم به اسم آقای مولودی که امیدوارم هرجایی هست خوش و خرم باشه. تو یکی از کتابای ادبیاتمون که یا مال دوم بود و یا سوم وقتی صحبت از علوی کرد پیشنهاد داد که این کتابشو بخونین. برای اولین و آخرین بار، یک پیشنهاد. گفت سالهای سربازیش بوده که این کتاب رو خونده. موقع گفتن این چیزا چشاش یه جورایی پر شده بود که بعدها با خوندن کتاب بود که فهمیدم چرا. چند سالی گذشت به اقتضای بازیگوشی اون دوران پیشنهادش رو فراموش کردم تا اینکه یه روز تو کتابخونه ی دانشگاه همین جوری یه دفه تصمیم گرفتم که این کتاب رو امانت بگیرم و بخونم. یادش بخیر. چون هم اتاقیام شبا زود میخوابیدن من برای خوندن کتاب هام مجبور بودم شبا تو حموم اتاقمون بشینم و کتاب بخونم. چشم هایش جز کتابایی بود که من تو اون حموم یک در یک و نیم متری خوابگاه خوندم و هیچ وقت هم پشیمون نخواهم شد به خاطر خوندنش. ترکیب غریبی بود امتزاج عشق و سیاست


پ.ن(مهر 90): هان آی عشق
.

[Fatima · Rating 5 out of 5]

یکی از بهترین رمان هایی بود که تا به حال خوانده ام , متن روان بود و داستان هیجان خاصی داشت که مدام قلبم میتپید تا ادامه ی اش را بخوانم و ببینم چه بر سر فرنگیس و فدا شدنش جهت زنده نگه داشتن استاد نقاش ماکان میاید , فرنگیس نماد یک زن باهوش ایرانی و البته مهربان و نکته بین هست , نماد زنی روشن زنی امروزی که خوب بلد هست با سیاست زنانه اش زندگی مردی که دوست دارد را از مرگ به دست شاه و زیر دستان و خائنین و زیراب زنان نجات بدهد , اما استاد ماکان که در تمام کتاب چه در شروع و چه در پایان از او به عنوان یک نمونه ی انسانی کامل یاد میشد آنچنان که فرنگیس مرا شیفته ی خودش کرده بود توجهم را جلب نمیکرد , استاد ماکان با وجود فرنگیس کسی شده بود , با وجود عشق رفنگیس آدم والا و لایقی به نظرم میامد وگرنه یک مرد سرد تو دار که فقط با نقاشی زندگی اش را میگذراند و به کارش مینازد به حساب میامده حالا هرچقدر نویسنده در ابتدای کتاب هنر و سلیقه ی این مرد را شاخ و برگ بدهد , فقط از زمانی ماکان داستان برایم استاد و هنرمند و لایق بود که فرنگیس عاشقش بود و برایش دست و پا میزد و ...
انتهای کتاب زن داستان چشم هایش , با سوز و آه و حسرت به ناظم مدرسه ی ماکان که برای یک شب و با تلاش و کوشش به او بعد سالها چشم انتظاری جهت شنیدن داستان پشت پرده ی بین او و استاد دسترسی پیدا کرده ؛ این حرف را از زن زیبای داستان میشنود که این چشم ها مال من نیست ...
و درست گفت زیرا که استاد سیرتش را نشناخت , نفهمید که زن تمام خودش را قربانی او کرده و با قولش به سرهنگ , با نهایت ناراحتی به عقدش درامد و زنش شد تا او را نکشنند و زنده بماند اما استاد چه کرده بود ؟ چشم های فرنگیس را در پرتره ای که سه سال قبل مرگش رویش کار کرده بود هرزه کشیده بود و فرنگیس از این میسوخت که استاد ذاتش را با وجود اینکه خوب میدانست شیفته ی او هست و او را میخواهد و عاشقش هست و برایش هرکاری میکند نشناخته و بعد در دوری از فرنگیس و زندگی اجباری زن داستان با سرهنگ , نقش چشم هایش را هرزه کشید...

.............

وقت هایی در کتاب که فرنگیس از نبودن ذوق و تلاش به هنگام نقاشی حرف میزد نا خودآگاه خودم را در برابر استاد پیر کلاس نقاشیم تصور میکردم که تلاش میکند من بیشتر نقاشی بکشم و کمتر بگویم سخت هست و من نمیتوانم ... در تمام داستان به یاد استاد کاس نقاشیم بودم و اینکه این مرد هم طبع بلندی دارد اما سرد و یخیست و هرچند پر از احساس و روحیست که در نقاشی هایش میریزد و من شاگر نقاش کجا و او کجا ...اما به نظرم بیشتر نقاش ها همینگونه هستند , تودار و کمی سرد اما پر احساس و از درون گرم ...

بهترین رمانی بود که خواندم و خوشحالم که تمامش کردم و باز هم مشتاق خواندن دیگر آثار بزرگ علوی هستم :)

[Mb · Rating 2 out of 5]

كتاب جزو شاهكارهاي ادبيات ايران و بزرگ علوي جزو تاثير گذارترين نويسنده هاي كشورمان به حساب مي ايند.ولي..
ولي راستش را بخواهيد كمي سرخورده شدم..داستان به طرز اشكاري از ميزان معتنابهي عامه نويسي بهره برده است.
پيش خود گفتم،كاش اين مشهورترين اثرِ بزرگ علوي،اولين اثري نبود كه از او مطالعه كردم،چون الان ديگر نميتوانم خود را مجاب كنم تا كتاب ديگري از او مطالعه كنم..حداقل تا مدتهاي طولاني..در صورتيكه بهترين اثرش را تا حدودي دوست نداشتم..شايد اگر در اوايل كتابخواني ام انرا مطالعه ميكردم نظرم چيز ديگري بود ولي حالا چالش جدي تري ميطلبم..به نظرم اين كتاب چيزي بيشتر از يك رمانس معمولي با تم سياسي نيست.
داستان كه از زاويه ديد اول شخص و توسط ٢ راوي روايت ميشود به زندگي نقاش مشهوري بنام استاد ماكان ميپردازد كه از مبارزان عليه حكومت ديكتاتوري پهلوي بوده ست.كتاب با مرگ استاد ماكان اغاز ميشود و يكي از مريدانش كه ناظم مدرسه اي ست كه توامان موزه و نمايشگاه اثار استاد نيز هست سعي دارد راز يكي از تابلوهاي او بنام "چشمهايش" كه در دوران تبعيد كشيده را بفهمد و از طريق ان متوجه چگونگي مرگ استاد شود.اين تابلو تصوير چشمهاي زنيست كه چندين حس متضاد مانند فريبندگي،معصوميت،هرزه گي،زيبايي و..را تداعي ميكند و از انجا كه استاد نسبت به زنهاي اغواگر بي تفاوت بوده است باعث ايجاد پرسش براي او ميشود كه او چه رابطه اي با استاد داشته.او براي يافتن جواب سوالش بايد زن ناشناسي كه مدل نقاشي استاد بوده را بيابد و راز تابلو را بفهمد.پس از چندي زن را كه نامش فرنگيس است مي يابد و بقيه داستان از زبان او روايت ميشود.
تمام كاراكترهاي اين اثر تيپ هستند و شخصيتي در ان وجود ندارد.استاد ماكان مردي ست ايده ال گرا،فرهيخته،قوي،سر به تو،راز دار،مشهور و مبارزي قهرمان كه تمام فكر و ذكرش سياست است و حتي عشقش را فداي ان ميكند.بدتر از ان شخصيت فرنگيس است كه بصورت كاملا گرافيكي و مبتذل زنيست جذاب،خوشگل،خوش اندام و ثروتمند كه تمام ايران و فرانسه و ايتاليا به دنبال او هستند و او با يك چين به گوشه ي ابرويش همه را اغوا ميكند و با اينحال نسبت به همه بي تفاوت است و همه حالش را به هم ميزنند چون همه انها پوچ هستند و در ضمن او در ناخوداگاهش عاشق مردي ديگر است و حتي تنها بخاطر او به مبارزات سياسي ميپردازد تا دل او را بدست اورد.چون او تنها مردي بوده كه نسبت به او بي تفاوت بوده و حتي رفتاري توهين اميز از نظر خودش با او داشته..
يك ناظم مدرسه كه تمام هم و غمش كشف راز تابلو ست و تنها دليل حضورش در داستان اشنا كردن مخاطب با فرنگيس و سپردن ادامه روايت به اوست و در اخر داستان به طرز مضحكي نور حقيقت را درك ميكند.
كتاب افت و خيز ندارد،پيچ داستاني ندارد،حتي زمانيكه فرنگيس در حال ياداوري خاطراتش است چيز دندان گيري در ان وجود ندارد.يك روايت است و يك فلاش بك.شخصيتها قابل باور نيستند و تصور ما به ازاي بيروني برايشان دشوار است..چرا!!؟چون ما با خصوصيات اخلاقي انها در خلال كارها و رفتارشان اشنا نميشويم و يك راوي از اول تا انتهاي داستان در گوشمان فرياد ميزند كه استاد ماكان مرد بزرگي بود،انسان شجاع و نترسي بود،رك بود،باج نميداد و..و همينطور همه صفاتي كه در وصف زيبايي و اغواگري فرنگيس اورده شده است.
همه اينها به كنار لحن زن داستان با اينكه ازار دهنده نيست ولي خيلي هم خوب نيست و بزرگ علوي نتوانسته لحن او را در بياورد و دست به تكرار و پر گويي زده است.
عنصر مبالغه به وفور و در هر صفحه كتاب به چشم مي ايد و شخصا براي من ازار دهنده بود.ديالوگ ها كم و در واقع ديالوگهايي مونولوگ وار هستند.
چنانچه بخواهيم اين كتاب را با اثري در ادبيات مان مقايسه كنيم ميتوانيم انرا از لحاظ مضموني و در محوريت قرار داشتن يك زن و تم سياسي،با سووشون مقايسه كرد كه به شخصه و با اينكه مدت زيادي از خواندنش ميگذرد بيشتر دوست داشتم.
با خواندن اين كتاب كاملا متوجه تفاوت سطح قلم او با نويسنده هايي مانند هدايت و چوبك ميشويم.
تنها نكته مثبت كتاب متعهد بودن نويسنده به وضعيت سياسي،اجتماعي دوران خودش است كه قابل تقدير است.

[Mohadese · Rating 2 out of 5]

"شهرت،افتخار،احترام،همه اینها خوب، سودمند و کامیابی است. اما هر آدم مشهوری دلش ی خواهد گاهی میان جمعیت گم شود. می خواهد میان مردم بلولد. لذت های آنها را بچشد، دلهره آنها به سرش بیاید. آن وقت رفاه و آسایش برایش لذت بخش تر است"

دوران دبیرستان تصمیم گرفتم از هر نویسنده سرشناس حداقل یک کتاب بخونم، و از بزرگ علوی چشم هایش،شاید به خاطر اسم کتاب، رو انتخاب کردم. نمیشه گفت این کتاب شاهکار ادبیه یا حرف زیادی برای گفتن داره، صرفا یک عاشقانه عادی، یک روایت از زندگی صاحب چشم هاست!
یک نثر دلنشین و یک داستان بی‌نهایت معمولی.
در واقع من توقع داشتم با توجه به شهرتش یه چیز خارق العاده و خاص باشه، که نبود!
پیشنهادش نمی‌کنم، نمی‌دونمم چرا ملت عاشقش‌ن.
همین.

[Orsodimondo · Rating 3 out of 5]

LO SGUARDO DI UNO SBADIGLIO


Lalla Essaydi (1956, Marocco): Converging Territories #38 (2003).

Siamo all’alba degli anni Cinquanta. Il narratore, che rimane senza nome, è vicedirettore del museo nazionale di Tehran, ma in pratica lo dirige, ha carta bianca. La collezione del pittore Makam è la più importante, quella cui il nostro tiene di più. Al punto che decide di scriverne una biografia. E soprattutto di sciogliere un mistero, forse due: il pittore è morto in esilio; data la sua nota opposizione allo shah (il primo Pahlavi, quello che inaugurò la dinastia e regnò dal 1921 al 1941), il primo mistero da risolvere è se sia stato ucciso o meno. Il secondo mistero concerne invece un quadro del pittore intitolato “I suoi occhi”: chi è la bellissima donna del dipinto e che significato si nasconde dietro quello sguardo.
Al termine di una ricerca lunga una quindicina d’anni, l’io-narrante scopre l’identità della sconosciuta e la tampina fino al punto di farsi raccontare la sua storia col pittore e il senso di quel ritratto.
Il racconto della donna – anche questo in prima persona, e quindi si passa da una narrazione omodiegetica a una intradiegetica – occupa oltre metà del romanzo, e non mi pare proprio che sciolga ogni segreto.


Aydin Aghdashloo (Iran, 1940): Memories of destruction (2010)

Opera che leggo essere fondamentale nella letteratura persiana moderna – addirittura forse la sua più importante – a me ha creato consistenti problemi di lettura. Che infatti è progredita lentamente, intervallata da un altro paio di libri, nonostante si tratti di poco più di duecento pagine.
Provo a capirne il perché.
Nonostante scritta (e pubblicata) settanta anni fa, sembra partorita quasi cento anni prima: novecentesca, ma con sapore e stile da Ottocento.
Il continuo ricorso ad aggettivi esagerati, superlativi, assoluti – il minimo è definire il pittore il più grande di sempre.
La sensazione che spesso ‘Alavi descriva (con l’esagerazione che non ho potuto non attribuirgli) la cornice invece del quadro.
La sensazione che giri intorno senza mai arrivare al centro, la tiri per le lunghe inutilmente (nonostante la brevità del romanzo, qualche decina di pagine in meno avrebbe giovato e non avrebbe arrecato alcun danno).


Aydin Aghdashloo (Iran, 1940): Enigma VII, Enigma VIII.

In sintesi: o lui o io da rimandare a settembre. Ma esistono ancora gli esami di riparazione?


Aydin Aghdashloo (Iran, 1940): Memories of Ice & Amp; Fire III.

[Maede · Rating 3 out of 5]

کتاب هایی که اسمشون از داستانشون آشنا تره کتاب های بدبختی هستند. کتاب هایی که قبل از خوانده شدن در موردشون تصمیم گرفته شده. اسم بزرگ علوی و شهرتش و پیش فرض داستان عاشقانه و سیاسی، بار سنگینی روی دوش "چشم هایش" گذاشته که به سختی می تونه بلندش کنه. داستان با تابلوی نقاشی ای شروع میشه که اسم کتاب ازش قرض گرفته شده. تابلویی که استاد نقاش معروفی که یک مبارز سیاسی در زمان رضاخان بود، اون رو در سال های پایانی عمرش کشیده و هیچکس نمی دونه صاحب این چشم های فریبنده کیه

از این داستان و اینکه شخصیت های این داستان نماد چه کسانی هستند زیاد نوشته شده و ریویو کردن چنین کتاب هایی به همین دلیل اصلا آسان نیست. من اما، فقط می خوام از زن صاحب چشم ها بنویسم
زنی که نه معشوقش، نه خودش و نه حتی خالقش یعنی بزرگ علوی بهش اجازه ندادن که واقعی باشه. زنی که تمام مدت داستان در تکاپوی اثبات خودشه و واضحه که هیچوقت موفق نشده. باید ثابت کنه که ببین، من با وجود اینکه "زنم" و "زیبا" هستم و "پولدارم"، آدم پوچی نیستم. با وجود همه ی این ها می تونم از خود گذشتگی کنم و می تونم عاشق مردی بمونم که ندارمش. می تونم به خاطرش مبارز سیاسی بشم، می تونم خودم رو به خطر بندازم و حتی می تونم خودم رو بفروشم. تمام این ها برای مردی که حتی به دنبال "دیدن او" نیست و چشم هاش به افق دیگری خیره شده. فرنگیس با تمام خاص بودنش در قید و بند استریوتایپ های زن بودن گیر کرد و در آخر هم رها نشد

و سوال اینه که چرا باید ثابت می کرد؟ چه کرده بود که باید خلافش رو ثابت می کرد؟ چرا استاد ماکان نباید برای اثبات خودش انقدر تلاش می کرد؟ این تله ی داستان بزرگ علوی برای من بود. شاید سال ها بعد خودش هم متوجه چنین نقص هایی شده که این رو درباره ی کتاب هاش نوشته

هیچ یک از آثار خود را نمی پسندم. هریک از آن ها دارای معایب و نقائصی است که سازنده آنها بهتر از هر کس دیگر آنها را میبیند وباز می شناسد. یقین دارم اگر قهرمانان مخلوق من زبان داشتند ایرادهای فراوان به من می گرفتند، حق هم داشتند و اگر من آثار خودرا منتشر نکرده بودم، امروز بیرحمانه باقلم سرخ به جانشان می افتادم و سرودست (آنهارا) می شکستم. اما دیگر دیر شده است. آثار من از خالقشان انتقام میکشند. داغ آنها به صورت مسن خورده است و من نویسنده آنها هستم. از یک اصل کلی گذشته، چشمهایش را بیشتر از دیگران میپسندم، با وجود بعضی خطوط ناشیانه ای که در قیافه فرنگیس و ماکان دیده می شود، هنوز هم من عاشق زیبائیهای این زن هستم

با وجود همه ی این ها من از کتاب گیله مرد به قلم علوی علاقمند شدم و اینجا هم من رو به دنبال خودش می کشید. علاوه بر اون شنیدن این داستان با صدای آرمان سلطان زاده و روحی که به شخصیت ها داده بود واقعا لذت بخش بود. این اولین تجربه ی گوش دادن دو نفری به کتاب صوتی هم بود و اینکه حس کشف یک داستان رو با کسی شریک بشی، فراموش نشدنیه

99.5.27

[Robert Khorsand · Rating 1 out of 5]

چشمهایش را توصیف کنم؟
به روی چشم،
مثل همیشه لباس می‌پوشم چون بدون پوشیدن لباس و لخت به خیابان رفتن، قطعا منجر به شکستن کمر اسلام و مکدر شدن خاطر مبارک دیکتاتور و کاسه‌لیسانش می‌گردد!
به نزدیکترین داروخانه‌ی شهر مراجعه می‌نمایم و تقاضای خرید یک ورق ۱۰ تایی از کپسول «رولاکس»‌ می‌کنم، کارت بانکی خود را می‌کشم و خانم دکتر زیبای داروخانه، دارویم را در نایلونی قرار داده و به من می‌دهد و با شادی هرچه تمام تر در راه خانه نایلون را تاب می‌دهم و به خانه برمی‌گردم.
به آشپزخانه می‌روم و یک پیاله‌ی تمیز برمیدارم، آخر شما که می‌دانید بهداشت باید در هر حال رعایت گردد.
هر کپسول را به نیت هر فصل این کتاب وا کرده و محتویات آن‌را در پیاله‌ی تمیز و ضدعفونی شده می‌ریزم و یک لیوان آب انبه (شما که غریبه نیستید من انبه خیلی دوست دارم) می‌ریزم و خوب هم می‌زنم تا دارو در آب انبه قشنگ حل شود و با یک نفس لیوان را نوش جان می‌کنم و منتظر می‌مانم تا از اسهال بمیرم!

چرا چشمهایش را خواندم؟
پیش‌تر مجموعه‌ی داستان‌های کوتاه «گیله مرد»، «چمدان» و «میرزا» را به قلم آقابزرگ علوی خوانده بودم و از نقش محوری و پررنگ «زن» در داستان‌هایش حقیقتا لذت می‌بردم، روایت او از زندگی مردم جامعه در دوران پهلوی برای من که متولد دهه‌ی شصت هستم و در آن دوران نزیسته‌ام جالب و خواندنی بود.
تصمیم گرفتم روزی یک رمان از او نیز بخوانم و احتمال می‌دادم گیرایی قلمش به واسطه‌ی حجم و شاخ و برگ بیشتر در رمان بیشتر مرا درگیر خود کند و در سفر اخیرم به گیلان کتابش را از دوست نازنینم(کتایون) به امانت گرفتم و با توجه به اینکه یک رمان سنگین را به پایان رسانده بودم و مغزم نیاز به آرامش داشت خواندن آن را آغاز و به پایان رساندم.

خواندن چشم‌هایش را به چه کسی پیشنهاد می‌کنم؟
قطعا هیچکس، من حتی خواندن آن را به گرگ بیابان نیز پیشنهاد نخواهم کرد.
اگر آقابزرگ زنده بود، حاضر بودم تمام زندگیم را بفروشم و موجبات دیدارش را فراهم کنم حتی برای چند ثانیه، بدون رعایت احترام بزرگ‌تر و کوچکتر یک تف در صورتش انداخته و یک سیلی به گوشش می‌نواختم تا بلکه بفهمد دیکتاتور یعنی چه.

مهم:
تکرار می‌کنم که من در دوران پهلوی نزیسته‌ام اما اگر شخصی بیاید و دوران پهلوی و شاهانش را تطهیر کند و وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مردم را گل و بلبل نشان دهد قطعا و بدون هیچ تردیدی احمق، جاهل و خودفروخته می‌نامم اما دلیل نمی‌شود یک نویسنده بخاطر عقبه‌ی سیاسی خود در دوران پهلوی روی سفره‌ی دیکتاتور جدید بنشیند و روزگار مردم را در دیکتاتوری قبلی سیاه و نکبت‌بار جلوه کند، اما حالا که او زنده نیست، اگر روزی به آلمان سفر کردم،‌ قطعا یکی از جاهایی که از آنجا دیدار خواهم کرد، محل دفن آقابزرگ علوی‌ست و آن‌هم برای شاشیدن روی قبرش.

نقد ادبی چشمهایش؟
نقد ادبی؟
آخه مگه این اصلا کتابه که نقدش کنم؟
این چیزی که دستم بود ۲۷۱ صفحه «گه» بود، استاد نقاشی به نام ماکان که یک نقاشی کشیده با چشمان جذاب و مرموز، صاحب چشم یک دختر خوشگل بوده که مثلا پدرش وابسته و کاسه‌لیس قبله‌ی عالم، طبق اراجیفی که در کتاب می‌خوانیم دختر همانند سحر قریشی منقلب می‌شود و عاشق استاد ماکان می‌شود اما استاد ماکان مبارزی‌ست که عشقش مردم و مبارزه با قبله‌ی عالم است و تاوانش شکنجه و نهایتا آن زن که نقش محوری در تمام داستان‌های بزرگ علوی را دارد با پذیرفتن ازدواج با رئیس شهربانی موجبات به تبعید بردن و نجات از مرگ در اثر شکنجه‌ی ماکان می‌شود.
کل ۲۷۱ صفحه را می‌توان در کمتر از ۱۰ صفحه نوشت، حتی کوتاه‌تر از داستان کوتاه‌های خود آقابزرگ، باقی‌ آن گه است و گه و اصلا ارزش یک ستاره را هم ندارد و من به اجبار یک ستاره برایش منظور می‌نمایم.

یازدهم مهرماه یک‌هزار و چهارصد

[EMMA · Rating 2 out of 5]

این کتابو معلم دینی پیش دانشگاهیم بهم هدیه داده بود ولی تو این سالها نتونسته بودم بخونمش و همینطوری گوشه کتابخونه مونده بود.دیگه گفتم امسال بشینم بخونمش.
فکر کنم تقریبا همه شماها داستان رو بدونید.یه تلفیقی از ماجراهای سیاسی اون زمان ویه سری ماجرا عاشقانه است.شاید اگه مثلا من 1335این کتابو میخوندم جامه میدریدم و کلی از کتاب تعریف میکردم ولی من این کتابو تو سال 1399 میخونم زمانیکه میبینم این تفکرات چپها چی به سر این مملکت آورده.حقیقتا سمی ترین ترکیب همون ترکیب آخوند و روشنفکرچپ است.
اگه کتابو خونده باشید از فضای سیاسی اون زمان میگه و اینا دارن مبارزه میکنن باهالش ولی چیزی که همه ماها الان شاهدش هستیم فضای به مراتب بدتری از اون زمان است.
مثلا نویسنده همش داره از این میناله که ایران داره مستعمره انگلیس میشه ولی درسته الان ما مستعمره انگلیس نشدیم ولی مستعمره روسیه و چین شدیم.
داره از این میگه که کشف حجاب صورت گرفته الان داره حجاب اجباری صورت میگیره. در زمان شاه به زور داشتن مردمو به سمت مدرنیته هل میدادند الان دارن به سمت بهشت هل میدن کما اینکه اگر واقعا بهشتی وجود داشته باشد، البته لازم به ذکره بگم جهنم وجود داره و اونم اسمش کشور ایرانه!!!
تو اون زمان هرگونه اعتراضی سرکوب میشد و الانم داره همون اتفاق میافته و چه بسا با شدت بیشتری!!
من که پیشنهاد میکنم خوندن این کتابو واقعا لازمه نسل جدید این کتابو بخونن که بفهمن تا وقتی تفکرات چپها و یا مذهبیون بر جامعه حاکم باشه چیزی تغییر نمیکنه حالا بخواد انقلاب بشه، حکومت عوض بشه یا هرچی دیگه.
انقلاب57 به مثابه از چاله به چاه افتادن بود.
این ابلهیون فکر میکردن با مبارزاتشون دارن ایران نجات میدن ولی داشتن به منجلاب پرتش میکردن.
حداقلش این بود تو اون زمان دنیا ما رو تروریست و وحشی نمیدونست و ارزش پاسپورتمون از مدفوع سگ کمتر نبود.
در نهایت بگم من منکر مشکلات اون زمان نمیشم و ایضا سرکوبها.

[Pakinam · Rating 3 out of 5]

"كانت العينان تخترقان قلب الإنسان كالسهم،أكانتا صادقتين وحميمتين أم مؤذيتين وجريئتين؟! عفيفتين كانتا أم وقحتين؟ ..يا للحكايات التي ترويها هاتان العينان في نشوتهما ونعاسهما!"

عيناها أو جشمهايش بالفارسية رواية إيرانية نُشرت عام ١٩٥٢ للروائي بزرك علوي..ترجمت الي عدة لغات وتعتبر من أهم الروايات الإيرانية وأكثرها إنتشاراً ويعتبرها النقاد نقطة تحول في مسار الخيال الأدبي الفارسي.

تدور أحداث الرواية حول مدير متحف يحاول كشف أسرار حياة رسام مشهور كان يجسد بلوحاته أهم ماكان يمر به البلد أثناء حكم الشاه رضا بهلوي وكان يقاوم الظلم وسلب الحرية عن طريق فنه التشكيلي.

من خلال لوحة رائعة رسمها الفنان بعنوان عينيها و محاولة بطل الرواية البحث عن المرأة الملهمة صاحبة اللوحة ، التي عند العثور عليها ستروي ذكرياتها مع الفنان التشكيلي وعلاقتها به و توضح كيف انخرطوا في العمل السياسي السري سواء في أوروبا و حتي في داخل إيران إلي أن تم القبض عليه و نفيه في بلدة كلات و موته فيها...

الرواية تعتبر رواية سياسية عاطفية..حجمها كبير و تقريبا لحد نص الرواية مكانش فيه أي أحداث تذكر و كان السرد ممل و في تطويل من غير داعي و لكن جاء الجزء الثاني مختلف بأحداث سريعة ومهمة وأستطاع الكاتب أن يلقي الضوء علي فترة مهمة من تاريخ ايران قبل الثورة الإسلامية بما فيها من إعتقالات و تقييد للحريات...

يرى المختصون فى الأدب الإيراني أن أبطال رواية "عيناها" لهم وجود في الواقع و يرجح كثيرون أن 'ماكان' في الرواية هو الفنان الإيراني محمد غفاري كما تكمن أهمية الرواية إنها بتتكلم عن فترة نضال اليساريين في إيران والجدير بالذكر إن الكاتب نفسه كان يساري وقد دخل السجن فى إيران لمدة خمس سنوات وقد نفي إلى الخارج فى زمن رضا بهلوي...

رواية متوسطة المستوي لكن دة لا يمنع إنها رواية مهمة و بالتأكيد تستحق القراءة...

[Sara Kamjou · Rating 2 out of 5]

قبل‌ترها که تو کتاب‌های ادبیات و تاریخ ادبیات دوران دبیرستان اسم بزرگ علوی به گوشم خورده بود، تصورم این بود که احتمالا با یک اثر و نثر فوق‌العاده روبرو خواهم شد. رو همین حساب واسه خوندن چشم‌هایش ذوق زیادی داشتم.
اولش که کتاب رو شروع کردم فکر کردم کتاب تاریخیه و داره زندگی‌نامه یه شخصیت رو روایت می‌کنه، اما بعد دیدم نه! من حتی نمی‌تونم بگم این کتاب تاریخی یا سیاسی بود. به نظرم فقط یه کتاب داستانی بود که نه محتوای عاشقانه جذابی داشت و نه شخصیت قابل تاملی.
خیلی جاها از رو نوشته‌ها پرش داشتم این‌قدر که ناگیرا بود. کلا این کتاب چیزی به من اضافه نکرد. نه لذتبخش بود نه آموزنده. شخصیت‌پردازی‌ها غیرواقعی و غیرملموس بودن و تنها یک فضای خاکستری تو کل داستان وجود داشت، یه فضای سرد غیرجذاب.
بهش دو دادم چون شخصیت خود بزرگ علوی رو توی کتاب دیدم، نه به عنوان افکارش، بلکه به عنوان شخصیت استاد ماکان و این برام جالب بود.
یادم می‌مونه که دیگه صرف معروف بودن یک اثر باعث نشه پیش‌داوری‌ای نسبت بهش داشته باشم.

[Ehsan'Shokraie' · Rating 2 out of 5]

من کتاب های ایرانی نخوانده ام,امسال تصمیم گرفتم دایره مطالعاتی ام رو گسترش بدم و این اولین کتاب ایرانیه که خوندم..
****ریویو قبلی به علت مصادیق "اشتباه"پاک شد..

از "بزرگ علوی"انتظار اثار "بزرگ"ی میره..که قطعا چشم هایش اینطور نیست,صرفا داستان بیش از حد بلند شده عاشقانه و نسبتا سطحی است..مثل اش بی رمق و بی نمکی است که کمی ادویه تقلبی سیاسی بر سر روی ان پاشیده اند و تبلیغات میکنند که این اثری فوق العاده است..
اینطور نیست..معمولی و بی محتوا..

[Mohammad Javad · Rating 4 out of 5]

خب
هيچوقت فکرش رو نمی کردم که یک کتاب عاشقانه بشه جزو بهترین هام و دلیلی که این کتاب رفت جزوشون اینکه عاشقانه نبود :))

چشمهایش روایت سوگوارانه یک زن از گذشته اش است
روایت اش از عشق مهر و موم شده ای که رسوا شده، ولی خودخواسته به هر ضرب و زوری شده مهر و موم نگه داشته شده

و دلیلی که ميگم اين کتاب عاشقانه ای نه از جنس عاشقانه های مرسومه برای همينه.
عشقی که پنهانی است، اما چه عاشق و چه معشوق باخبرند ازين عشق و هر دو، هم این عشق رو بروز می دهند و هم سعی میکنند انکارش کنن برای خودشون

اما جذاب ترین چیز برای من عریانی عجیب غریبی که توی کتاب پرسه ميزد، بود
آقا این عریانی که ميگي یعنی چی؟
الان ميگم


یعنی اینکه چه توی احساسات و چه توی ايماژ ها، بزرگ خان علوی سعی داشته حتی بعضی وقتی ها اون مرز بندی هايي که خودش شکلشون داده رو از بین ببره
من از یک جایی به بعد اصلا نه یادم مياد که فرنگیس داره این داستان رو تعریف می کنه
نه حواسم هست که یک آقای ناظمی جلوي فرنگیس نشسته
و نه اصلا استاد ماکان و خود تابلو برام مهمه
من غرق میشم و یک راست میرم توی خود پاریس با فرنگیس
میرم تو خونه زیر شیروونی خداداد
سوار قایق میشم با اون مرد ایتالیایی
و اصلا فراموش می کنم که فرنگیس این هارو داره برای آقای ناظم تعریف میکنه
و من به عریان ترین شکل ممکن قشنگ وسط این اتفاقات قرار میگیرم

و اما
اما
نگم براتون که بزرگ خان علوی شصت سال پیش دغدغه الان من رو داشته
اینکه توی این دنیای ملال انگیز امروزی ديگه آدمها نمی تونن هم رو درست درک کنند، درست که چه عرض کنم اصلا نمی تونن هم رو درک کنند

فرنگیس مي تونه بفهمه چرا ماکان این رفتار رو باهاش داشت؟
می تونه درک کنه چرا اون مرد ایتالیایی این کار رو کرد؟
و بعد مياد يه چيز وحشتناک تر ميگه
ميگه ديگه آدمها الان نمی تونن حتی خودشون رو درک کنن

فرنگیس حتی خودش نمی دونه چرا اینقَدر عاشق ماکانه
نمی تونه درک کنه چرا حاضر ميشه در پایان اون حرکت رو رقم بزنه.

و در پایان ميگه تنها راه نجات و خلاصی از این درد اینکه ما بیایم این دردها و چیزهایی که از درون، روحمون رو مثل خوره میخوره، بازخوانی کنیم و روایتشون کنیم - روایت دراماتیک -

روایت دراماتیک چيه؟
هنر

پ.ن 1: جدا نمی تونم قبول کنم این کتاب پنجاه شصت سال پیش نوشته شده.

پ.ن 2: بقول یکی از دوستان وقتی کتاب رو داشتم می خوندم آهنگ فرنگیس قمیشی هي توی ذهنم پلی ميشد :))

پ.ن 3:
گفت :فرنگیس، فرنگیس.
گفتم: جانم، جانم.

[Nazanin Taghizadieh نازنین تقی زادیه · Rating 4 out of 5]

"دختر این‌طور به من نگاه نکن این چشم‌های تو، بالاخره مرا وادار به یک خبطِ بزرگ در زندگی خواهد کرد"

" این خبطِ شما؛ آرزوی من است"

[Peiman · Rating 3 out of 5]

مدیر موزه‌ی هنری، سالها پس از مرگ یک استاد نقاشی در تبعید مرده، دنبال کشف حقیقت مرگ و زندگی استاد و همچنین پیدا کردن زن داخل یکی از نقاشی‌های اونه، تابلوی چشمهایش. در مورد مرگ و زندگی استاد حرف و حدیث و شایعه زیاده اما سند و مدرک نه. در نهایت مدیر موزه زن کشیده شده رو پیدا می‌کنه و به هر نحوی هست داستان زندگی زن رو گوش می‌کنه و این ماجرای کتابه. کتاب به عنوان یک اثر رمانتیک بد نیست در حد همین داستانهای عاشقانه‌ی معروف این روزهاست اما به نظر به هیچ عنوان یک اثر سیاسی اجتماعی خوب قلمداد نمیشه با اینکه نویسنده خیلی سعی کرده که اتفاقا رمان سیاسی بنویسه با توجه به صحبت از خودکامگی و اختناق اون دوران ( شما به آزادی این دوران ببخش). خلاصه نه اونقدر که در نقدهای مثبت تعریف شده تعریفیه و نه اونقدر که در نقدهای منفی خاک بر سرش شده آشغال. فکر میکنم بسته به ذائقه‌ی کتاب خونی بین ۲.۵ تا ۳.۵ ستاره می‌تونه داشته باشه.ه

[مجید اسطیری · Rating 5 out of 5]

فکر میکنم بزرگ علوی مهم ترین یا لااقل یکی از سه تا چهره مهم "ادبیات سیاسی" ما باشه.
چشمهایش هم یک نمونه موفق در تلفیق فضای عاشقانه با فضای مبارزات سیاسی هستش و در خلال اون بخش غیرمبارز روشنفکری هم نقد میشه. یک چیزی که به اثر عمق میبخشه و اون رو ایرانی میکنه یک نوع "شهود" در نگاه زن راوی قصه است که عشق را از سطح تنانه فراتر برده و رنگ و بوی معنوی بهش زده. مثلا در نقاشی چشمها در ظاهر چیزی نیست اما انگار که یک چیزی هست.
این را من شهود مینامم و عنصر مهمیه که باعث میشه داستان حالت مکانیکی پیدا نکنه. زندگی ما ایرانی ها پر از این طور دریافت هاست که حتما انسان غربی امروزی به این اندازه این دریافت‌های درونی را ندارد.
از اینها گذشته این اثر علیرغم ظاهر عاشقانه ش از لحاظ رسیدن به یک پیرنگ حساب شده و محکم یک گام خیلی بزرگ در رمان نویسی فارسی است
درآمد اثر برایم بسیار جالب و گیرا بود. یک تصویر فراخ منظر از تهران در دوران رضاخان:
"شهر تهران خفقان گرفته بود، هیچکس نفسش درنمی آمد، همه از هم می ترسیدند، خانواده ها از کسا نشان می ترسیدند، بچه ها از معلمینشان، معلمين از فراشها، وفراشها از سلمانی و دلاك ؛ همه از خودشان می ترسیدند، از سایه شان با داشتند. همه جا، در خانه، در اداره، در مسجد، پشت ترازو، در مدرسه و در دانشگاه و در حمام مامورین آگاهی را دنبال خودشان می دانستند."
و بعد یک تصویر دیگر که کانونی‌شدگی (فوکالیزیشن) آن روی مسئله کشف حجاب است:
"قیافه زن موقر ودلنشین،اما غم انگیز است. لچک سیاهی بر سر کرده و زیر گلوگره زده است و روی لچک یک کلاه فرنگی زنانه ازحصیرسیاه ديده ميشود منظره این زن با لچک و کلاه بحدی مضحک است که اگر آدم فقط این قسمت تابلوراببیند خنده اش می گیرد. مثل اینکه یک زن مرجائی می خواهد تقلید در آورد. اما در قیافه زن شوخی و تمسخر خوانده نمی شود. زن گوئی ازموم ساخته شده و چیزی نمانده که آب شود ووا رود. زیر پرده روی چارچوب نوشته شده جشن کشف حجاب"
و شاید بزرگ‌ترین امتیاز اثر این باشد که ابژه عشق یعنی همان زنی که هیچ کدام از نویسندگان نوگرای ماقبل ساعدی نه هدایت نه جمالزاده نه به آذین به او حق حرف زدن و شکستن کلیشه‌ها را نداده بود این جا به زبان می‌آید و اتفاقا تا انتها بارها می‌گوید که با برداشتی که بزرگترین نقاش و هنرمند صد سال اخیر ایران از شخصیت او داشته مخاف است:
"داستان تابلوی «چشمهایش، از همانجا شروع شد. چطور ممکن بود که استاد ماكان، نقاش بزرگی که با یک نظر اسرار را می خواند به من بنگرد و انقلاب روحی مرا ادراك نکند. در همان شب اول مجذوب چشمهای من شد. دائما از خودش می پرسید که در این چشمها چه سری نهفته است، اینها از جان من چه میخواهند. چند سال پی در پی جواب این پرسش را می خواست. آخرش هم آنطوری که الان در این تابلو شما می بینید جواب داد
اما من آن روز خودم نمیدانستم چه میخواهم"

[امیر لطیفی · Rating 4 out of 5]

سه چیز این اثر علوی را خواندنی می‌کند:
- شرح احساسات و عواطف یک زن که شخصیت اصلی‌ست.
- بستر تاریخی خاصِ داستان
- ارتباط داستان با هنر و نقاشی

خلاصه خواندنی‌ست. مورد اول که اشاره خاص‌ترین مشخصه‌ای‌ست که کتاب را خواندنی می‌کند.

[Arash Rad · Rating 3 out of 5]

نظر دادن درباره‌ی کتاب برام خیلی سخته
متن ساده‌، گاهی جذاب گاهی هم خسته کننده و بی کشش
داستان عاشقی که آنچنان که باید برام جذاب نبود
ولی خب وقتی به عنوان یکی از شاهکارهای ادبی ایران شروعش کردم انتظارات دیگه‌ای ازش داشتم

[Nogol · Rating 2 out of 5]

فکر میکنم اگر بدون پیش زمینه ی ذهنی، بدون اینکه اسم کتاب یا نویسنده رو قبلا شنیده باشم کتاب رو شروع میکردم، از کتاب لذت میبردم. ولی وقتی از دبیرستان، مدام از این کتاب با عنوان یکی از بهترین و تاثیرگذارترین آثار قرن یاد میشه، تصوری از این شاهکار برای خودت میسازی که به هیچ وجه-برای من اقلا- برآورده نمیشه.
هسته ی اصلی داستان و خلاقیتی که نویسنده در ارتباط بین تابلوی نقاشی با زن صاحب چشم ها ایجاد کرده برام خیلی جالب و کشش دار بود. اما هیجان سیر داستان بعد از سی-چهل صفحه ی اول رو به افول میذاره و کتاب تبدیل به یک رمان عاشقانه - و صرفا عاشقانه، نه سیاسی و نه حتی تاریخی- میشه؛ کتاب عاشقانه ای که مثل خیلی از امثال خودش، یک جاهایی اغراق و زبان بازی بیش از حد داره . بنظرم اگه واریانس های جملات با این دو تا مفهوم رو : ۱) فرنگیس : من خیلی خوشگلم، همه ی پسرهای دنیا در ایران و اروپا عاشق من هستند، من با یک نگاه چشمهای دلبرم اون هارو رو سر انگشتم میچرخوندم. ۲) ولی استاد تنها کسی بود که من عاشقش بودم و اون هرگز صاحب این چشم هارو نشناخت وگرنه این تابلو رو با این چشم ها نمیکشید و با من به صورت پسیو اگرسیو برخورد نمیکرد، با منی که خوشگل ترین دختر دنیا بودم و...ادامه ی داستان) از این کتاب حذف کنیم : حجم کتاب به یک سوم الی یک چهارم کاهش پیدا میکنه و شاید محتوای مثلا-سیاسی بیشتر به چشم بیاد.

به هرحال درسته که من رو ناامید کرد، ولی اگر از ژانر عاشقانه لذت می برید احتمال زیادی وجود داره که کتاب توی لیست فیوریت هاتون قرار بگیره :)

[Amin · Rating 3 out of 5]

در موخره کتاب که بزرگ علوی احتمالا در دهه شصت نوشته و بر تاریخچه نویسندگی خودش حسرت نامه ای می نویسد، جمله ای است با این مضمون که نمایش نامه نویسی راحت تر از داستان نویسی است، زیرا بر مبنای گفتگو است. شاید این طور بخوانم این عبارت را که داستان چه می افزاید؟ فضاسازی و خلق شخصیت و چیزی بیش از روایتی خطی از داستان، حداقل انتظارات من‌اند

بزرگ علوی نسبت به دهه 30 خودش که این کتاب را در آن نوشته، خود را هرگز نویسنده نمیداند. البته کم لطفی است اگر چنین حرفی را به پای فروتنی نگذاریم. با معیارهای امروزی هم به نظرم داستان انسجام خودش را دارد و البته قالبی عاشقانه برای روایتی سیاسی هم کار خودش را کرده است. یعنی حتی بیش از اینکه کتاب را عاشقانه ای فارسی بدانیم، مانیفستی سیاسی پیش روی خودمان می بینیم که روایت رمانتیکی درون خود می پروراند

با این حال، آن بخشهایی که باعث شد "چشم هایش" را لزوما معیاری برای قضاوت درباره بزرگ علوی ندانم و انگیزه پیدا کنم برای خواندن آثار متاخر، در ضعف شخصیت پردازی، و البته کمی روایت عام پسند و "اسماعیل فصیح" گونه است. یعنی مثلا راوی اولیه داستان که زندگی استاد ماکان را می نویسد، در داستان حل می شود و بود و نبودش فرقی نمی کند. همین طور خدمتکار وفادار استاد با تمام شجاعتش محو روایت فرنگیس است. فرنگیسی که حتی گفتگوی "نمایش نامه گونه" داستان را تبدیل به یک تک گویی بلند می کند، اما خود نویسنده هم شاید می داند که شخصیتش را آن طور که باید نپرداخته، و گاه و بی گاه مجبور به یادآوری از زبان خودش می شود که من اصلا نتوانسته ام درونیات خودم را بروز دهم

با این حال، این رمان بخشی قابل توجه از تاریخ داستان نویسی معاصر ماست. از کلاسیک هایی که باید خوانده شوند و با تمام ضعف هایی که ممکن است به چشم خواننده ای چون من بیاید، هنوز معیاری برای قضاوت درباره نوشته های دیگران است. لااقل میدانیم چطور در زمینه و زمانه خودش می نوشت، و احتمالا تاثیراتش را در نوشته های دیگران بیشتر خواهیم دید

[Miss Ravi · Rating 3 out of 5]

داشتم ریویوی دوستام رو روی این کتاب می‌خوندم که اغلب‌شون به یه خاطره‌ای پیوست شده بود. خب، خاطره‌ی منم اینه که زکیه چشم‌هایش رو سال دوم دبیرستان بهم هدیه داد. صفحه اولش با اتود یه جمله از خواجه عبدالله انصاری نوشته که هیچ به فضای رمان نمیاد ولی زکیه یه هم‌چین آدمی بود و تهش اضافه کرده با اتود نوشتم که هر وقت خواستی پاک کنی که منم تو این سال‌ها هیچ‌وقت پاکش نکردم. از کتاب خوشم اومد. چون عاشقانه بود و شونزده سالگی برای خوندن یه رمان عاشقانه سن مناسبیه. از این جهت که آدم کلیات رو جذب می‌کنه، عواطف رو و تصاویر پراحساس رو، عوضش مضمون رو زیاد درک نمی‌کنه. این اتفاقی بود که برای من شونزده ساله افتاد. و بعدش دیگه زکیه رو گم کردم که نظرم رو درباره‌ی هدیه‌اش بهش بگم.

[Arezu Wishka · Rating 3 out of 5]

3 ستاره
این کتاب رو توی سخت ترین شرایط زندگیم تا به این لحظه خوندم...وقتی احساس خفا و مردن می کردم و فقط به یه چیزی چنگ می زدم که منو به زندگی وصل کنه و این کتاب منو می برد به حدود صد سال پیش توی همین کشور...پیش آدم های داغونی مثل فرنگیس که تمام دنیا رو هم داشت نمی تونست خوشبخت باشه چون پایبست افکارش بهم ریخته و غلط بود و توی این دید مه آلود و اغراق شده و غیر شفافش نسبت به اطرافش آدم هایی رو به مای خواننده نشون می داد که داشتن برای اهداف شون تلاش می کردن. مولد و نترس بودن. در حالی که فرنگیس توی دنیای کوچیک و خودمحور خودش گیر کرده بود. مثل من که توی دنیای خودم گیر کرده بودم. اینجوری بود که منو از اون خفا کمی در آورد. چون بنظرم خیلی وقتا هم حرف تازه رو شما می تونید خودتون از افکار و ذهن خودتون بیرون بکشید نه اینکه رمان دو دستی تقدیمتون کنه. می تونید بدترین رمان دنیا رو بخونید و بفهمید چطور می شه بدترین رمان دنیا رو ننوشت و چیکارها نباید کرد و بخاطر چیزهایی که ذهنتون در مواجهه با اون رمان بهتون داده عاشق اون رمان بشید. فقط باید اجازه بدید ذهنتون فعال بشه و رمان و کتاب درست شما رو تکون بده. :)

[Mehrdad Mozafari · Rating 4 out of 5]

بزرگ علوی در آخر کتاب مختصری از سرگذشت خودش می گه
و خودش هم به نظرم قبول داره که نویسنده نشده
اما انصافا این کتابش به لحاظ داستانی و خلاقیت خیلی کشش داشت
شاید 80 درصد کتاب شرح حالی بود که در 5 ساعت داستانی نقل شد
از خواندنش لذت بردم
امتیاز رو به خاطر داستان و خلاقیت نویسنده دادم نه نثر داستانی

[Ali.Deris · Rating 3 out of 5]

داستان زندگی استاد ماکان ، نقاشِ بزرگ و مبارز سیاسیِ دوره ی رضاشاه .

✔️ یه روایت عاشقانه معمولی و جاافتاده در داستانهای ایرانی ! نبوغ خاصی در این ا��ر دیده نمیشه (از نظر بنده حقیر البته)

✔️ شخصیت فرنگیس رو خیلی خوب ساخته و به تصویر کشیده 👌 دقیقا یه دختر پول دار و زیبای اون دوران رو براتون تداعی میکنه 👍 مهمترین نقطه ی قوت کتاب از دید من و بعد فضای خفقان و سرکوب .

✔️ چرا این کتاب هم معروف و به اصلاح بولد شده!؟ به خاطر اسمش؟ اصلا متوجه نمیشم ...

✔️ کاملا یکنواخت و خطی نوشته شده .. اون ناظم که شنونده داستان فرنگیس ه اصلا سوالی به ذهنش نمیرسه؟ هر چی میشنوه باور میکنه؟

📖 بریده ای از کتاب :
میدانید آتشی که زیر خاکستر می‌ماند چه دوام و ثباتی دارد؟
عشقِ پنهانی، عشقی که انسان جرأت نمی‌کند هرگز با هیچکس درباره آن گفتگو کند، به زبان بیاورد، به هر دلیلی که بخواهید ـ از لحاظ قیود اجتماعی، از نظر طبقاتی، به سبب اینکه معشوق ادراک نمی‌کند و به هر علت دیگری آن عشق است که درون آدم را می‌خورد و می‌سوزاند و آخرش مانند نقره گداخته شفاف و صیقلی می‌شود.

🗯 پ. ن : کتاب جذاب و گیرایی برای من نبود اما خیلی ضعیف هم نیست . یک عاشقانه ی معمولی میبینم کتاب رو که در زمان خودش میتونه اثر بهتری باشه . اون چیزی که برای من مهمه رو نداشت ! آیا با نخوندنش چیزی رو از دست میدم؟ مطمعنا خیر . بیشتر بدرد ساختن فیلمهای وطنی میخوره و نه کتابی ماندگار !! معمولا دوست ندارم نقد کوتاهی از کتابی که میخونم بنویسم اما هر چی فکر میکنم نکته ی دیگه ای برای نقد به ذهنم نمیرسه ! 😕

🗓 01/06/14

[Sahar · Rating 4 out of 5]

رمان های ایرانی چقد جذاب هستند شبیه آدمهای آن را دیده ایم یا خودمان یکی از آنها بوده ایم . درست مثل احساسی که فرنگیس به نقاشی های آتلیه ی ماکان داشت چهره های آشنا انگار این آدمها را میشناسی . از خواندن رمان های ایرانی برخلاف آنچه پیشتر تصور میکردم لذت میبرم و تاسف میخورم چرا تا بحال اینقدر خود را محروم کرده بودم .
این کتاب ها را باید خواند باز هم خوشحالم که الان به این نتیجه رسیدم .




چیزی که در کتاب عجیب و غیر عادی بود این بود که چطور فرنگیس بعد از 20 سال نفهمیده بود چرا ماکان از او دوری کرده بود ؟ یعنی غرور و خود شیفتگی چشمان این دختر را کامل کور کرده بود ؟ خصوصیات بد آدمیزاد انقدر طولانی با او میمانند؟

[Sinem A. · Rating 4 out of 5]

3 le 4 arasında gidip geldim ama vicdanım ağır bastı :)
Kadın açısından olaylara bakışı, İran ın tarihine ilişkin göndermeleri, hikayenin Şah döneminde yaşanılan zorluklara biraz içerden bakışı ve kadim Pers kültürü hatrına dört yıldız verdim.
Kolay okunan, sona doğru yükselen olayların akışında ve paralel hikayeler üzerinden anlatılan bir kurgu.
Modern İran edebiyatı denince akla gelen önemli yazarlardan biri ile tanışmak için meraklısına iyi bir fırsat olabilir.

[Mohamadreza Moshfeghi · Rating 3 out of 5]

عاشقانه اى آغشته به كمى سياست
خواندنى و مطلوب براى نوجوانى واوايل رمان خوانى

[مسیح بی شفا · Rating 5 out of 5]

دارم کم کم از خودم ناامید میشم،قبلا زودتر یه کتاب رو تموم میکردم...
موقع خوندن این کتاب آهنگ سیاوش قمیشی توی ذهنم تکرار میشد
میخونم آخ که دیگه فرنگیس...
شاید اگه کتاب رو در زمانی دیگه میخونم که احساس الان رو نداشتم و تو این حال و هوا نبودم اینقدر ازش خوشم نمیومد و باهاش ارتباط برقرار نمیکردم،اما خوشبختانه زمان خوبی برای خوندنش بود!
گنگی و مرموزی عجیب و شیرینی بود!
فرنگیس زن عجیبی بود و ماکان مرد عجیبی،اما هر دو خودشان را قابل درک و طرف مقابل را عجیب میدونستن
فرنگیس فرنگیس
جانم جانم
فقط میتونم بگم عاشقش شدم

[SASA · Rating 5 out of 5]

بعضی کتابها انسان را بیچاره میکنند.
پرتت میکنند وسط میدان جنگ، جایی که نویسنده با شمشیر تمام قد در انتظار است.
با پاهای لرزان می ایستی روبرویش.
نه جرات داری قدم از قدم برداری که نکند به پایان قصه برسی،نه شهامت یقه گیری از نویسنده که تکانش بدهی "بیشتر بگو،بیشتر طولش بده، اینجا تمامش نکن..."
خلاصه که این دست کتاب ها خطرناکند
مجنونت می کنند و هیچ
حالا هی قصه را از سر بخوان...

[Sky آسمان · Rating 5 out of 5]

استادِ شما اشتباه کرده است. «اين چشمها مال من نيست!»

چه کلمه‌ای جز نابغه در حق خالق این اثر رواست؟!
بزرگ علوی برای من با گیله‌مرد ثابت شده بود. از درک من خارجه که چطوری میشه انقدر خوب و دقیق عمق شخصیت کاراکترها رو بیان کرد. کارهای بزرگ رو فقط باید خواند و لذت برد.
حتما، حتما، حتما بخونیدش، واقعا شگفت‌انگیزه این کتاب.

در گیله‌مرد و چشمهایش تفاوتی که خیلی نظر من رو جلب کرد، فضاسازی بود که باز هم بنظرم از نبوغش سرچشمه میگیره.
محیط، کیفیت نور، شرایط آب و هوا خیلی با جزییات توی گیله‌مرد بیان شده بود ولی توی چشمهایش مثلا اینجوریه که الان صبحه، حالا شبه،... میتونم منظورمو برسونم؟؟
گیله‌مرد توی یک شب اتفاق میوفته و دقیقا فضاسازی کمک کرده که شدت التهاب محیط و جو به خواننده منتقل بشه ولی داستان چشمهایش چندین سال طول میکشه و فضاسازی نه تنها آورده‌ای برای خواننده نداره شاید حتی باعث دلزدگی هم بشه.

چیز دیگه‌ای که نظرمو جلب کرد نثر کتاب بود. در نوشته‌های معاصر اغلب نویسنده هرچقدر هم سعی کنه نثر ادبی-نوشتاری داشته باشه یا خیلی خوب نمیشه یا انقدر بیگانه ست با محتوی که ناخودآگاه توی ذهنمون، گفتاری میخونیمش ولی امان از نثر این کتاب، تا خودتون نخونید متوجه منظورم نمی‌شید.

[Shayan Foroozesh · Rating 5 out of 5]

چیزی که این این کتاب رو از متمایز میکنه توانایی توصیف احساسات و نشون دادن حالات چهره و بدن شخصیت ها بود که میشه گفت بزرگ علوی در هر صحنه سعی کرده شخصیت ها رو نقاشی کنه. نقاشی با کلمات.

گوش دادم ولی بیشتر دیدم. کتاب صوتی با صدای آرمان سلطانزاده که به تک تک شخصیتا قدرت بیان احساساتشون رو داده بود و طوری نوشته ها از درون و زیبا خونده میشدن که تمام جملات بزرگ علوی رو میشد به صدای باد تشبیه کرد. صدای بادی بین درختا که به درون آدم نفوذ میکرد، که می تونست آرام و نوازنده باشه مثل یک روز آفتابی، زیر سایه درختان، دراز کشیده رو به آسمان با بادی خنک... و کمی بعد تبدیل بشه به لحظه ای پر از ترس و اضطراب و زوزه مثل نیمه شب بین درختا، تاریک، سرد، و گمشده. یا شبیه صدای دریا که گاهی تسکین دهنده و اطمینان بخش و گاهی مواج و ترسناک و پر هیاهو.