Ίων Δραγούμης: Ο ασυμβίβαστος

by Ιωάννης Α. Μάζης, John A. Mazis, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος (Foreword)

Άνθρωπος ορμητικός, γοητευτικός και ιδιόρρυθμος, επιφανές μέλος της ελίτ, διπλωμάτης, ήρωας ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα (του Μακεδονικού), πολιτικός, διανοούμενος, ο Ίων Δραγούμης συγκαταλέγεται μεταξύ των ηγετών του αντιβενιζελισμού κατά τον Εθνικό Διχασμό. Δολοφονήθηκε από βενιζελικούς την επομένη της απόπειρας δολοφονίας κατά του Ελευθέριου Βενιζέλου στο Παρίσι.

Στη συγκεκριμένη βιογραφία γίνεται προσπάθεια να αποδοθεί η σκέψη του πολιτικού χωρίς τις διάφορες ιδεολογικές παραμορφώσεις και στρεβλώσεις που επικρατούν, έξω από έναν ορισμένο ρομαντισμό που το περιβάλλει.

"Ο Ίων Δραγούμης παραμένει ο πρώτος Έλληνας διανοούμενος τέτοιου διαμετρήματος που έθετε με σοβαρούς και επεξεργασμένους όρους το μέγα ερώτημα: πώς ένα μικρό έθνος της Γηραιάς Ηπείρου μπορεί να γίνει και να είναι ένας ισότιμος συνομιλητής των ευρωπαϊκών κέντρων. Χάρη στη μελέτη του Μάζη ο Ίων Δραγούμης ζει για ακόμα μια φορά. Κυρίως όμως θεωρώ ότι αποκαθίσταται ανάμεσα στους μείζονες Έλληνες διανοούμενους των αρχών του 20ού αιώνα, πέρα από μύθους, είτε αγιοποίησής του είτε καταδίκης του στο μαύρο σκοτάδι της λήθης. Διότι τα πρόσωπα και οι κοσμοθεωρήσεις τους μπορεί ασφαλώς μέσα στην ελεύθερη αγορά ιδεών να εργαλειοποιούνται πολιτικά κατά το δοκούν, από τη μια ή την άλλη πλευρά, αλλά ένα από τα καθήκοντα της ψύχραιμης ιστοριογραφίας είναι να παλεύουν να τα ξαναφέρουν μπροστά μας στη σχετικότητα της εποχής κατά την οποία έζησαν και στοχάστηκαν."
Από τον πρόλογο του Δημήτρη Σωτηρόπουλου

Genres: Nonfiction, History

528 pages, Paperback

First published January 1, 2014

Reviews

[Ant · Rating 3 out of 5]

Η βιογράφηση του Δραγούμη διατηρεί μεγάλο ενδιαφέρον, ωστοσο, παρά την επαρκή σκιαγράφηση τόσο της προσωπικότητας του Δραγούμη, όσο και της αναπαράστασης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, ο βιογράφος φαίνεται να ενσταλάζει τις πολιτικές του θεωρήσεις στο βιβλίο, κάτι που συσκοτίζει τον σκοπό μιας βιογραφίας. Ήδη από την εισαγωγή ειπώνεται μια παραλλαγή της θεωρίας των δύο άκρων, άποψη που αναπτύσσεται και στη συνέχεια, αυτή τη φορά με την εξίσωση του κομμουνισμού με τον φασισμό. Σαφώς και υπήρξαν ολοκληρωτικά καθεστώτα αριστερής πολιτικής κατεύθυνσης, αλλά αυτό σημαίνει πως ο κομμουνισμός μπορεί ιδεολογικά να συσχετιστεί με τον φασισμό όταν βασίζονται σε εντελώς διαφορετικές θεωρήσεις; Ο συγγραφέας φέρνει το επιχείρημα της διαφοράς των πρωτοφασιστικων ιδεών με τις πριν τον β'παγκόσμιο πόλεμο ακραιφνώς φασιστικές απόψεις, αλλά μοιάζει ως λογικό άλμα, τουλάχιστον στο βαθμό που επιχειρείται η προαναφερθείσα αντιστοιχία με τον κομμουνισμό.
Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ πως δεν είχε θέση στο συγκεκριμένο βιβλίο αυτή η σύγκριση μεταξύ τους.

Όσον αφορα το βιογραφικό κομμάτι, ενώ παρουσιάζονται ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τον χαρακτήρα του Δραγούμη, δεν υπήρχε σαφής χρονολογική δομή στην αφήγηση με αποτέλεσμα πολλά απο τα λεγόμενα να επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά κεφάλαια.
Ο συγγραφέας λέει, επίσης, ότι έχει αντλήσει το υλικό των γραπτών του Δραγούμη και από ακροδεξιές πηγές, αλλά δεν είναι σίγουρος για το αν έχουν χαλκευθεί ή όχι γραπτά του Δραγούμη από ακροδεξιούς. Δεν θα έπρεπε ένας ερευνητής βιογράφος που αξιώνει επιστημονικότητα να το ερευνήσει -πρωτιστως- αυτό;
Παρά ταύτα, παραμένει μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση και η υπόθεση για τον ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του Δραγούμη είναι αρκετά στιβαρή.
Η εξόντωση του Δραγούμη -θύματος της βαθιάς πόλωσης του πολιτικού διχασμού- παρά τις αμφιλεγόμενες απόψεις του και την πολιτική του δράση, παραμένει αναμφίβολα ένα μελανό σημείο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

[Georgina Koutrouditsou · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετική μελέτη!

[Christos · Rating 4 out of 5]

Πέρα από το σημείο δολοφονίας του στη Βασιλίσσης Σοφίας και τον θρυλικό έρωτα του με την Πηνελόπη Δέλτα, δεν γνώριζα πολλά για τον Ίωνα Δραγούμη. Το βιβλίο του Ιωάννη Μάζη δεν είναι η τυπική βιογραφία, περιλαμβάνει πολλά στοιχεία για το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο στην Ελλάδα της εποχής παρουσιάζοντας κατά κάποιο τρόπο και αυτό, πέρα από το βίο και της απόψεις του Δραγούμη ως συγκεκριμένο πρόσωπο. Με εξαίρεση λίγα κομμάτια πολιτικής θεωρίας που με κούρασαν κάπως, το βρήκα συνολικά πολύ ενδιαφέρον και αναλυτικό.

[Nomzamo Kathy · Rating 5 out of 5]

Το να γράψει κάποιος μια πλήρως εμπεριστατωμένη βιογραφία του Ιωνος Δραγούμη, είναι πιο δύσκολο απ' ότι φαίνεται, διότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος ήταν μια πολυσχιδής και εν μέρει αντιφατική προσωπικότητα, με ευρύ πεδίο ενδιαφερόντων και δράσεως (διπλωμάτης, πολίτικος, διανοούμενος, συγγραφέας). Το αποτέλεσμα που έχουμε με αυτό το βιβλίο, είναι εκπληκτικό και είναι ίσως η μοναδική βιογραφία του Δραγούμη που κυκλοφορεί στην βιβλιαγορά που πληροί τα δεδομένα της επιστημονικής ιστοριογραφίας! Ο συγγραφέας εξετάζει ενδελεχώς και μας παρουσιάζει την προσωπική ζωή, την διπλωματική και πολίτικη δράση και τις ιδέες του Δραγούμη χωρίς θετικές η αρνητικές προκαταλήψεις και παράλληλα μας παρέχει ένα ικανοποιητικό ιστορικό πλαίσιο ώστε να κατανοήσουμε τις συνθήκες της εποχής που έζησε ο Δραγούμης. Πολύ σημαντικό και το γεγονός ότι πέρα από τα διάφορα γνωστά έργα είτε του ίδιου του Δραγούμη, είτε δημοσιευμένες πήγες σχετικά με τον Δραγούμη και την εποχή του, αξιοποιεί και το αδημοσίευτο αρχείο του βιογραφούμενου, το οποίο φυλάσσεται στην Γεννάδειο Βιβλιοθήκη της Αμερικάνικης Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθηνά. Το βιβλίο συστήνεται ανεπιφύλακτα όχι μόνο σε όσους θαυμάζουν τον Δραγούμη, αλλά και σε όσους ενδιαφέρονται για την νεότερη πολίτικη ιστορία μας καθώς και την ιστορία των ιδεών και ιδεολογιών στην Ελλάδα. Πρωτίστως όμως απευθύνεται σε αδογμάτιστους ανθρώπους, διότι τέτοιος ήταν και ο Ίων Δραγούμης! Κάποιες ελάχιστες διαφωνίες που έχω με την θεώρηση του συγγραφέα σε κάποια ζητήματα, δεν αναιρούν το γεγονός ότι έχουμε στην διάθεση μας ένα σπουδαίο έργο!

[Laocoön · Rating 4 out of 5]

Τομή στην Ελλάδα του 1920, με εξαιρετική ιστορική αναδρομή, ματιά στην κοινωνική, πολιτική, διπλωματική πορεία του Δραγούμη.
Αναρωτιέται κανείς πως θα είχε εξελιχθεί η Ελλάδα με έναν δεξιό ηγέτη του μεγέθους του Δραγούμη..