Κουμκουάτ. Εκεί όπου ρίζωσε η αγάπη

by Πηνελόπη Κουρτζή

1902. Η Βασιλική γεννιέται στο πατρικό της σπίτι στην Άρτα. Κι εκεί ξεκινάει η αφήγηση του οδοιπορικού της, με φόντο τη μετάβαση από την τουρκική κυριαρχία στην ανεξαρτησία και την άνθηση του τόπου. Η ακμή, ο πόλεμος, η Κατοχή, η Απελευθέρωση, μια ολόκληρη ζωή καθορισμένη από τη μοίρα και τα παιχνίδια της, από τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, αλλά και από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στο διάβα του χρόνου· η ωραία Ελένη και ο Χαρίλαος, που άργησε να έρθει, η Παρέσα η Σμυρνιά και η Αργυρώ η κοκέτα, τα αγόρια της και η μικρή της Θεοδώρα µε το λάθος όνομα, ο Βασιλάκης, το παραπαίδι, και τόσοι άλλοι που δένουν τη ζωή τους με τη δική της.

Και όλα αυτά µε τον θρύλο της Αγίας Θεοδώρας να συντροφεύει και να παρηγορεί τη Βασιλική, και τη σκιά του αγαπημένου της δέντρου κουμκουάτ να συνδέεται άρρηκτα µε τις μνήμες της και να γίνεται ο πιο κρυφός εξομολογητής της.

360 pages, Paperback

First published October 20, 2016

About the author

Η Πηνελόπη Κουρτζή γεννήθηκε στην Άρτα και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Βιοτεχνολογία και εργάστηκε επί σειρά ετών στον ιδιωτικό τομέα. Σήμερα δραστηριοποιείται στον επιχειρηματικό χώρο και παράλληλα ασχολείται με τη συγγραφή, που αποτελεί και τη μεγάλη αγάπη της. Έχει ταξιδέψει αρκετά, μιλάει τέσσερις γλώσσες και ερασιτεχνικά ασχολείται με το αργεντίνικο τάνγκο. Είναι παντρεμένη και έχει έναν γιο. Έχει διακριθεί σε διαγωνισμούς ποίησης και έχει γράψει θεατρικά έργα.

Reviews

[Nikoleta · Rating 3 out of 5]

"Κουμκουάτ" ονομάζεται το βιβλίο, κουμκουάτ, ένα φρούτο με γεύση οξεία και γλυκόπικρη, με το οποίο η Βασιλική ήξερε να φτιάχνει το καλύτερο γλυκό. Και αυτό τα λέει όλα για αυτή την βαθιά ανθρώπινη και τρυφερή ιστορία. Έρωτας, πόνος, θάνατος, χαρές και Κατοχή, όλα τα έζησε η Βασιλική στην ζωή της πάντα με αισιοδοξία και κέφι, με την χαρακτηριστική της γλυκύτητα, μα τι θα ήταν όλα αυτά χωρίς την ομορφιά της φιλίας; Αυτή που της χάρισε απλόχερα η Σμυρνιά της η Παρέσα;
Μια ζεστή τρυφερή ιστορία, μια διήγηση σε πρώτο πρόσωπο, από έναν απλό μα αισιόδοξο και δυνατό άνθρωπο, την Βασιλική, η οποία μας ταξιδεύει σε όλη την ζωή της, από την γέννηση της μέχρι τα βαθιά γεράματά της.
Η πλοκή δεν έχει ένταση, αλλά η αφηγηματική ροή είναι γρήγορη και ευκολοδιάβαστη, με παύσεις σε σημαντικές στιγμές της ζωής της ηρωίδας, σε ευτράπελα επεισόδια που κάνουν την ανάγνωση άκρως απολαυστική και σε συγκινητικά σημεία που αγγίζουν τον αναγνώστη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα χρόνια της Κατοχής.
Ένα βιβλίο που ξεχωρίζει όχι τόσο για το θέμα του, αλλά για τον τρόπο που αυτό αναπτύσσεται στις σελίδες. Έχει ένα κέφι και μία θετικότητα στο ύφος της η αφηγήτρια που παίρνει τον αναγνώστη μαζί της, και αυτός πολύ γρήγορα οικειοποιείται τις καταστάσεις που αυτή βιώνει.

[Kyriakos S Kyriakou · Rating 3 out of 5]

«Η ζωή είναι μια βόλτα»

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 3 out of 5]

Κουμκουάτ... Ένα φρούτο με γεύση οξεία και γλυκόπικρη, που αν και δεν είναι εύκολο να την κατανοήσει κανείς, αν την γευτεί, είναι δύσκολο να μην την αγαπήσει. Σάμπως, άλλωστε, τέτοια δεν είναι και η γεύση της ίδιας της ζωής; Άλλοτε έχει να σου προσφέρει γλυκές στιγμές και άλλοτε πικρές, όμως πάντα, στο τέλος, αυτές οι δύο γεύσεις βρίσκονται ανακατεμένες, αφήνοντάς σε με μια αίσθηση, ίσως κάπως μπερδεμένη, αλλά απόλυτα ολοκληρωμένη. Μια τέτοια γεύση έχει και η ζωή της Βασιλικής, της πρωταγωνίστριας ετούτου του βιβλίου, και μια τέτοια γεύση είναι αυτή που αφήνει η ανάγνωσή του στον αναγνώστη αφού εκείνος την έχει ολοκληρώσει. Μια γεύση γλυκόπικρη, αλλά αληθινή κι ανθρώπινη.

Ελλάδα, 1902. Τότε γεννιέται η Βασιλική, στο πατρικό της σπίτι στην Άρτα. Τότε ξεκινάει να ξετυλίγεται το νήμα της ζωής της, την οποία και μας αφηγείται. Και μέσα από την αφήγηση αυτή, εκτός από την ίδια τη ζωή της, ξεδιπλώνεται και η ιστορία του τόπου μας. Η ακμή της χώρας μας, ο πόλεμος που ήρθε να καταστρέψει ξανά όσα είχαν αρχίζει να χτίζονται από το μηδέν, η Κατοχή, η Απελευθέρωση και πάντα, στο φόντο των εξελίξεων, οι άνθρωποι και η προσωπική ιστορία που ο καθένας απ' αυτούς έχει να εξομολογηθεί. Κοινωνικοπολιτικές αλλαγές και ζωές που περνούν, αλλάζουν, χάνονται, αγάπες και φιλίες που άλλοτε σιγοσβήνουν κι άλλοτε δυναμώνουν και αντέχουν στο πέρασμα των χρόνων. Και πάντοτε, κρυφός πρωταγωνιστής μα και πάντα δυνατός, η ελπίδα, αυτή που τρέφει τις ψυχές και τις καρδιές των ανθρώπων.

Η κυρία Κουρτζή έχει επιλέξει να αφηγηθεί μια ιστορία που δεν είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη, ούτε ως προς την ουσία της ούτε ως προς τον τόπο και την εποχή που αυτή τοποθετείται, όμως έχει καταφέρει να το κάνει με έναν τρόπο ιδιαίτερο, ολότελα δικό της. Η αφηγηματική ροή είναι πολύ καλή, με τα γεγονότα συνεχώς να προχωρούν και με τις διάφορες καταστάσεις να εξελίσσονται και να μην μένουν στάσιμες, όπως στάσιμοι δεν μένουν και οι εμπλεκόμενοι σε αυτές. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση δουλεύει εξαιρετικά καλά στην προκειμένη περίπτωση, αφού μας επιτρέπει να νιώσουμε μια κάποια οικειότητα με την ηρωίδα μας και τις περιπέτειές της, με την ίδια να στέκεται σε κάποια πραγματικά κομβικά σημεία της πορείας της, έτσι ώστε να μας δώσει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε σε βάθος όχι μόνο το τι συνέβη αλλά και το πως αυτή ένιωσε.

Επίσης, οφείλουμε ν' αναφέρουμε πως η συγγραφέας έχει καταφέρει ν' αποδώσει αρκετά ικανοποιητικά το σκιαγράφημα της εποχής που χρησιμοποιεί ως φόντο. Και όπως προαναφέραμε, μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί πολλάκις στην ελληνική λογοτεχνία, όμως δεν καταφέρνουν όλοι οι δημιουργοί να κατακτήσουν την τέχνη της αποτύπωσης των εικόνων στο χαρτί. Παράλληλα, και δεδομένων των έντονων αλλαγών στο κοινωνικοπολιτικό σκηνικό της Ελλάδας στο διάστημα που κρατάει η αφήγηση της Βασιλικής, η κυρία Κουρτζή έχει καταφέρει κάτι ακόμα. Να αξιοποιήσει ορισμένα ιστορικά στοιχεία, χωρίς να μετατρέπει το ίδιο της το μυθιστόρημα σε ιστορικό, ισορροπώντας πάνω σε μια λεπτή γραμμή που θα μπορούσε να την φέρει αντιμέτωπη με κριτήρια που δεν θα άρμοζαν και θα ήταν άδικα σε μια περίπτωση όπως αυτή του "Κουμκουάτ".

Η Βασιλική μας ταξιδεύει από τη γέννησή της μέχρι τα βαθιά της γεράματα, και με τρόπο ζεστό, άμεσο, ανθρώπινο, μας εξομολογείται τις προσωπικές της αλήθειες, εκείνες που σημάδεψαν τη ζωή της και που καθόρισαν το είναι της μέσα στην μακρόχρονη αυτή πορεία της. Μια διαδρομή που μπορεί να μην διακρίνεται για τα έντονα σκαμπανευάσματά της ή τις μεγάλες ανατροπές, που είναι όμως γεμάτη από συναισθήματα που όλοι μας έχουμε νιώσει κάποια στιγμή, και από επιθυμίες που όλοι έχουμε, όχι απλά αισθανθεί, αλλά βιώσει με κάθε ρανίδα του αίματός μας, περιμένοντας την πραγμάτωσή τους. Δεν ξέρω κατά πόσο το βιβλίο αυτό θα καταφέρει να σας εντυπωσιάσει, το σίγουρο όμως είναι πως θα επιτύχει το να σας παρασύρει και ν' απολαύσετε την ανάγνωσή του.

[Σπυροπούλου · Rating 4 out of 5]

Κουμκουάτ, εκει που ρίζωσε η αγάπη... Απόλυτα ταιριαστός ο τίτλος με την πλοκή του βιβλίου. Αναπόσπαστο κομμάτι της Βασιλικής, της ηρωίδας του βιβλίου και γλυκόπικρη σαν το κουμκουατ.Γλυκό και τρυφερό βιβλίο χωρίς ιδιαίτερες ανατροπές, δημιουργεί εικόνες και όμορφα συναισθήματα στον αναγνώστη. Η ιστορία απλή αλλα οι εξελίξεις γρήγορες , ο τροπος περιγραφής των διάφορων στιγμων της Βασιλικής και των αγαπημένων της προσώπων υπέροχος, μου άρεσε.

[Ioanna Bouna · Rating 3 out of 5]

Συνηθως τα βιβλια μιας κοπελας που μαστιζεται απο πολεμους κ αγωνιζεται να επιβιωσει με απωθουν,το συγκεκριμενο ομως ειχε την μαγικη λεξη "Αρτα" που λογω καταγωγης εχω μια ιδιαιτερη αγαπη.Απολυτη αντικειμενικη δεν μπορω να ειμαι λογω των αναφορων στην πολη αλλα η συγγραφεας εγραψε ενα βιβλιο που δεν εστιασε στον πονο κ τις κακουχιες και προσπαθησε να δωσει μια αισιοδοξη νοτα.Η γραφη ηταν καλη κ γρηγορη!!

[Amlugiel · Rating 3 out of 5]

Ανάλαφρο και γλυκόπικρο. Το μοτίβο γνωστό. Έχω διαβάσει πολλά βιβλία του ίδιου στυλ. Η ιστορια μιας γυναίκας,μιας οικογένειας απο τα χρόνια της ανεμελιάς στα δύσκολα χρόνια του πολέμου και της κατοχής και μετά πάλι η ανάκαμψη. Ζωές που μπλέχτηκαν και ψυχές που αγκαλιάστηκαν. Αγάπη,έρωτας,χαρές,λύπες,πόνος. Όλα άρρηκτα συνδεδεμένα, αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής. Και όπως είπε και η συγγραφέας μέσα απο τους χαρακτήρες της, "Η ζωή είναι μια βόλτα".
Δεν θα δείτε κάτι πρωτότυπο σε αυτή την ιστορία, είναι όμως όμορφα δοσμένη και εγώ προσωπικά συμπάθησα τη Βασιλική και συμμερίστηκα πολλές φορές τον πόνο της και την χαρά της. Για εμένα αξίζει τον κόπο να του δώσετε μια ευκαιρία ,εαν πέσει στα χέρια σας. Και όπως πάντα : Καλή αναγνωση :)

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Ένα τρυφερό μυθιστόρημα που αφορά τη ζωή της πλούσιας Βασιλικής, κόρης κτηματία, από την Άρτα, από το 1902 που γεννήθηκε ως την εποχή μας. Τα αισθήματά της, η ισχυρή και φιλάνθρωπη προσωπικότητά της, ο σύζυγος που παντρεύτηκε, τα παιδιά που απέκτησε, οι αλλαγές στη ζωή της με τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Ήρεμη, στρωτή αφήγηση, γεμάτη συναίσθημα και γλυκόπικρη γεύση, ακριβώς όπως ένα κουμκουάτ.

Η ιστορία δεν έχει μεγάλες ανατροπές και εκπλήξεις. Είναι σχεδόν μονοδιάστατη, στρωτή και γεμάτη από κύριους και δευτερεύοντες χαρακτήρες που αποδίδονται ρεαλιστικά και βάζουν το λιθαράκι τους στη ζωή της Βασιλικής. Είναι γεμάτη όμως από το διερευνητικό και διεισδυτικό βλέμμα μιας ηλικιωμένης που κάνει ανασκόπηση της ζωής της και κοιτάει με τη γλύκα της εμπειρίας τα λάθη της, τις αγάπες της, τα παιδιά της.

Σχεδόν δάκρυσα όταν κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τη στιγμή που ανέλαβαν οι Γερμανοί την εξουσία, η Βασιλική με την οικογένειά της αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην Κέρκυρα και να συνεχίσουν εκεί τη ζωή τους. Η κατάσταση στην Άρτα τότε (και όχι μόνο φυσικά εκεί) ήταν τρομερά δύσκολη για τους κατοίκους. Η Ιστορία πολλές φορές ανακατεύτηκε στη ζωή της Βασιλικής και την αναστάτωσε, εκείνη όμως συνέχισε με πείσμα και χωρίς να χάνει την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά της να παλεύει για το καθημερινό φαγητό.

Μεγαλωμένη στη σκιά του κουμκουάτ, που λένε πως φύτρωσε στην αυλή του σπιτιού τους στην Άρτα όταν πέρασε από κει η Αγία Θεοδώρα το 1280 μ. Χ. κι έσταξαν τα δάκρυά της στο χώμα, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου μεγαλώνει, ερωτεύεται, γίνεται μάνα, κάνει λάθη, αγωνίζεται, παλεύει, σκέφτεται τον συνάνθρωπο. Τα χρήματα που διαχειρίζειται δεν «ψηλώνουν τον νου της», αντίθετα παραμένει ταπεινή, σεμνή και προσγειωμένη. Μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον και σε μια ιστορική συγκυρία που η συγγραφέας αποδίδει με πολλές αλλά όχι κουραστικές λεπτομέρειες, τα ιστορικά και τα τοπικά γεγονότα στήνουν ένα ρεαλιστικό σκηνικό, το οποίο δεν πλακώνει την πλοκή, την αφήνει να αναπνεύσει και να ξεδιπλώσουν οι ήρωες τις ζωές τους.

Αγαπημένος χαρακτήρας η Παρέσα του Γιάννη του Σαρόγλου, που ήρθε πρόσφυγας στην Ήπειρο το 1928 και γνωρίστηκε με τη Βασιλική, με την οποία δέθηκαν με αιώνια δεσμά φιλίας. Η Σμυρνιά αυτή γυναίκα ήταν καπάτσα, έξυπνη, πονηρή, αντάρτισσα στη συμπεριφορά, δε φοβόταν τίποτε και κανέναν. Οι δύο γυναίκες ήταν πολύτιμες η μία στη ζωή της άλλης και μου χάρισαν αστείες αλλά και συγκινητικές στιγμές.

Το «Κουμκουάτ» είναι μια ιστορία για μια γυναίκα ξεχωριστή, δυνατή και ακέραιη, που μεγάλωσε την οικογένειά της με αξιοπρέπεια, ενάντια στις δυσκολίες της ζωής, πάλεψε, αγωνίστηκε, δικαιώθηκε. Η ιστορία είναι γραμμένη με τρυφερότητα, ωραίο λεξιλόγιο και πολλά καλολογικά στοιχεία, διαδραματίζεται εναλλάξ σε Άρτα και Κέρκυρα και ήταν ένα επικερδές για μένα ταξίδι.

[Spyridoula · Rating 3 out of 5]

Μια όμορφη και καλογραμμένη ιστορία για την Βασιλική, που η ζωή της ήταν μια βόλτα τόσο σε ανέμελα και χαρούμενα μονοπάτια, όσο και σε κακοτράχαλα γυρίσματα του δρόμου, που και εκεί ωστόσο κατάφερε να σταθεί όρθια και να αντιμετωπίσει όσα υπαγόρευε κάθε φορά η μοίρα της. Συνοδοιπόροι στο ταξίδι της αυτό η οικογένειά της, ο μεγάλος της έρωτας, οι φίλοι που έγιναν οικογένεια, τα παιδιά της.. και πάντα στα γυρίσματα του καιρού, στο ταχύ ταξίδι του χρόνου, τις μνήμες να αναδεύει η γλυκόπικρη μυρωδιά του κουμ κουάτ!
Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο χαρίζει αμεσότητα και ζωντάνια, ενώ ο γρήγορος ρυθμός εξασφαλίζει την απαραίτητη "κινητικότητα" που δεν αφήνει τον αναγνώστη να βαρεθεί!
Δε θα χαρακτήριζα πρωτότυπη την υπόθεση του βιβλίου, η συγκεκριμένη χρονική περίοδος επιλέγεται συχνά από τους συγγραφείς, μα κάποια στοιχεία στην διήγηση και κυρίως η παρουσία της κεντρικής ηρωίδας, σίγουρα δεν αφήνουν το βιβλίο να περάσει αδιάφορο ή απλα να χαρακτηριστεί σαν "ένα από τα ίδια"!
Μου άρεσε ο τρόπος επίσης που η συγγραφέας επέλεξε να κλείσει το βιβλίο και να μιλήσει για τις τύχες και το μέλλον της Βασιλικής και των αγαπημένων της προσώπων.

3,5 Αστεράκια

[Rena Xrusopoulou · Rating 4 out of 5]

Ένα αρκετά καλό βιβλίο που μέσα από τη ζωή της πρωταγωνίστριας μας περιγράφει τα διάφορα γεγονότα της εποχής του Β Παγκοσμίου Πολέμου στην περιοχή της Άρτας. Η αρχή του ήταν λίγο κουραστική καθώς υπήρχαν πάρα πολλές περιγραφές για τοπία και διάφορους χώρους. Ωστόσο η συνέχεια δεν ήταν έτσι και η πλοκή κυλούσε πολύ γρήγορα και ομαλά. Το βιβλίο έχει αρκετά συγκινητικά στοιχεία και στο τέλος ο αναγνώστης μαθαίνει την κατάληξη του κάθε ήρωα, κάτι που μου άρεσε. Το προτείνω σε όλους.

[Tassos Bog · Rating 4 out of 5]

Ένα αρκετά καλό βιβλίο που από την μέση και μετά γίνεται ακόμα καλύτερο. Με γρήγορο ρυθμό που δεν σε κουράζει στην ανάγνωση. Μια αναδρομή σε Άρτα Σμύρνη και Κέρκυρα που σε ταξιδεύει. Γεμάτο ανατροπές και προδοσία από άτομα που δεν περίμενες.

[Georgia · Rating 3 out of 5]

Μια χίλιοδιαβασμένη ιστορία μιας οικογένειας λίγο πρίν, κατα την διάρκεια, και λίγο μετά τον Β´ παγκοσμίο πόλεμο. Ένα όμορφα γραμμένο βιβλίο που διαβάζετε πολύ εύκολα. Πολύ ωραίος ο λόγος της κ. Κουρτζή με την μαγική ικανότητα να σε ταξιδεύει. Όμως δεν παύει να μην είναι τίποτα πρωτότυπο!

[Elpida Katsaiti · Rating 3 out of 5]

Ανάλαφρη γραφη .. ευκολοδιαβαστο..

[Anastasia]

Υπεροχο ιστορικο μυθηστορημα..Ταξιδευουμε στην Αρτα μιας αλλης εποχης!!!

[Lia Panagiotidou · Rating 5 out of 5]

Στο βιβλίο αυτό μας αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο η ίδια η ηρωίδα, τη ζωή της. Κύριο γνώρισμα της: η αγάπη, δεν είναι άλλωστε τυχαίο το δεύτερο κομμάτι του τίτλου, αφού στην καρδιά της αλλά και στην αυλή της η αγάπη ριζώνει και ανθίζει για τα καλά, παρ' όλες τις κακουχίες. Γεννημένη στις αρχές του 20ου αιώνα στην Άρτα, σε ένα από τα πιο πλούσια σπίτια της πόλης, η Βασιλική μεγαλώνει με τον θρύλο της Αγίας Θεοδώρας κάτω από το αγαπημένο της δέντρο, το Κουμκουάτ της. Εκεί κάθεται όταν θέλει να απομονωθεί, εκείνο πάντα την σκεπάζει κάτω από τα φύλλα του και της χαρίζει τους καρπούς και το άρωμα του για να την κάνει να ξεχάσει ότι την απασχολεί. Μας γνωρίζει λοιπόν όλους τους ήρωες της ζωής της και μας εξιστορεί όλα τα σημαντικά γεγονότα της, παράλληλα όμως αναφέρει και όλα τα ιστορικά γεγονότα του τόπου. Την ανεξαρτησία από την τουρκική κυριαρχία, την ακμή της πόλης αλλά και της οικογένειας της, την Κατοχή και τις επιπτώσεις που υπάρχουν στο σπιτικό της και την απελευθέρωση. Εκεί κάπου τελειώνει η αφήγηση, και με έναν αριστοτεχνικό τρόπο η κυρία Κουρτζή καταφέρνει να μας αφηγηθεί με λίγα λόγια στις τελευταίες σελίδες μέσα από ένα όνειρο της ηρωίδας την εξέλιξη των ηρώων μετά από χρόνια.
Ένα πολύ καλογραμμένο μυθιστόρημα, που για να είμαι ειλικρινής το ξεκίνησα επιφυλακτικά κι όμως όσο προχωρούσε η ανάγνωση του δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου, αφού η γραφή είναι γρήγορη και ρέει χωρίς να κουράζει καθόλου.

[Μαρία Ηλιάδου · Rating 4 out of 5]

Μέχρι τη μέση περίπου κυλάει χωρίς ιδιαίτερες ανατροπές, από τη μέση και μετά διαβάζεται μονορούφι. Η ζεστασιά της οικογένειας, η οικειότητα ενός αγαπημένου ζευγαριού, ο γερός δεσμός που αποκτούμε με τους ανθρώπους που αγαπούμε και μας αγαπούν κι ας μην είμαστε οικογένεια, η φρίκη του πολέμου, ο αγώνας μιας μάνας να σώσει τα παιδιά της. Ένα βιβλίο που μας μαθαίνει να εκτιμάμε αυτά που έχουμε, γιατί μπορεί να τα χάσουμε σε μια στιγμή....