Jump to ratings and reviews
Rate this book

Zinc

Rate this book
David Van Reybrouck retrace ici l’histoire d’un infime territoire coincé entre la Belgique, les Pays-Bas et l’Allemagne, un confetti au statut unique en Europe, car déclaré neutre par les grandes puissances après la chute de Napoléon et jusqu’en 1919, faute d’un accord sur le tracé des frontières alentour. Il s’agissait à l’origine d’un banal conflit d’intérêts puisque se trouvait là un important gisement de zinc, minerai dont l’exploitation déjà ancienne connut son apogée au xixe siècle.

Un siècle de neutralité heureuse du village de Moresnet, une sorte d’Europe en miniature : les nationalités s’y côtoient, les lois sont françaises, l’administration germano-belge, le service militaire est longtemps ignoré. Mais en 1914 l’Allemagne l’occupe, avant que le traité de Versailles ne l’attribue à la Belgique. Et ce n’est qu’un début, car les guerres du xxe siècle ne cesseront de meurtrir la population de cette enclave autrefois privilégiée.
Cette histoire, David Van Reybrouck nous la conte à travers le destin d’Emil Rixen. Né en 1903, cet homme ordinaire changera cinq fois de nationalité sans jamais traverser de frontière : “Ce sont les frontières qui l’ont traversé.”
Mais à travers ce destin singulier – et avec lui celui de la communauté méconnue des Belges germanophones –, c’est à deux sujets d’une actualité brûlante que David Van Reybrouck nous invite à réfléchir : la fin d’une utopie européenne et le retour des frontières, véritables matérialisations sur le terrain de la résurgence des nationalismes.

80 pages, Paperback

First published February 1, 2016

8 people are currently reading
562 people want to read

About the author

David Van Reybrouck

49 books568 followers
David Grégoire Van Reybrouck is a Belgian cultural historian, archaeologist and author. He writes historical fiction, literary non-fiction, novels, poetry, plays and academic texts. Moreover, he is the founder of the G1000 project in Belgium, a platform for democratic innovation and inclusive participatory politics.

He was born into a family of florists, bookbinders and artists. His father, a farmer's son, spent five years in the Democratic Republic of the Congo as a railway engineer immediately after independence.

He studied archaeology and philosophy at the University of Leuven (KU Leuven) and obtained a Master's degree in World Archaeology from the University of Cambridge. He also holds a doctorate from Leiden University.

----------------------------------------------------

David Grégoire Van Reybrouck is een Vlaamse cultuurhistoricus, archeoloog en schrijver.

David Van Reybrouck in de Nederlandstalige Wikipedia

David Van Reybrouck in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

David Van Reybrouck bij "Schrijversgewijs"


Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
197 (19%)
4 stars
492 (49%)
3 stars
267 (26%)
2 stars
37 (3%)
1 star
6 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 112 reviews
Profile Image for Ilse.
553 reviews4,464 followers
August 26, 2018
'Verbrijzelen. Verpulveren. Smelten. Pletten, trekken, walsen. Wat doet de geschiedenis al niet met een mensenleven?'

viola

(Het zinkviooltje, een heel zeldzaam plantje dat de unieke eigenschap heeft te gedijen op grond die hoge gehaltes zware metalen bevat, zink, lood, cadmium).
Profile Image for Christine Bonheure.
813 reviews302 followers
December 10, 2017
Eerst ‘Moresnet’ van Philippe Dröge lezen en dan ‘Zink’ van Van Reybrouck. Dat is de enige juiste volgorde. Wat Van Reybrouck niet vertelt, want hij schrijft een stuk gebalder, vul je in met de info die je uit ‘Moresnet’ haalt. Al vanaf de eerste pagina valt op hoeveel mooier de stijl van Van Reybrouck is. Hij schrijft een verhaal in zinnen van weinig woorden, maar zegt tegelijk zoveel. En dat is wat een tekst literair maakt. Hij vertelt het verhaal van Moresnet aan de hand van het levensverhaal van een inwoner ervan. Emil heeft in zijn leven vijf verschillende nationaliteiten gehad omdat de grens van het gebied waar hij woonde steeds wijzigde. Mooie switch tussen documentaire – het objectieve relaas over het driehoekige gebied – en levensverhaal van Emil, al meteen vanaf zijn conceptie één lijdensweg. Mooie neerslag van wat de grote geschiedenis met het leven van de kleine mens doet.
Profile Image for Dolf Patijn.
797 reviews54 followers
April 30, 2018
Gelezen in het kader van: "ieder jaar koop ik het boekenweekessay maar lezen doe ik ze niet".

Ooit van Neutraal-Moresnet gehoord? Nee? Ik ook niet. Dit ministaatje van drie-en-een-halve vierkante kilometer bestond 103 jaar, van 1816 tot 1919. Het werd daarna deel van België, werd in de Tweede Wereldoorlog door Duitsland geannexeerd om daarna weer terug te gaan naar België. De enige reden voor het bestaan van dit staatje was dat na het verslaan van Napoleon en het opnieuw trekken van de Europese grenzen, men het er niet over eens kon worden wie dit stuk grond met een waardevolle zinkmijn zou krijgen. Men besloot toen maar om het als neutraal staatje te laten voortbestaan. Alleen Vaticaanstad was kleiner.

Van Reybrouck vertelt het verhaal aan de hand van een paar personages en weet dit overtuigend te doen. Het is een leerzaam en interessant verhaal geworden. Een echt essay is het niet. Het is een geschiedkundig werkje. Mooi is het wel. Een echte aanrader.
Profile Image for Iwan.
242 reviews83 followers
October 9, 2020
Dit piepkleine werkje van David van Reybrouck was mijn metgezel tijdens een zomerse stranddag.



Soepel en poëtisch ontrafelt de Vlaamse auteur in slechts 58 pagina's een aantal met elkaar verbonden levensverhalen, verhalen die één facet met elkaar gemeen hebben: ze leiden naar of ontstaan uit Moresnet, een piepklein staatje van nog geen 4 vierkante kilometer gelegen tussen Nederland, België en Duitsland. Het dwergstaatje met slechts 250 inwoners heeft geen postzegel, munt of rechtbank maar wel een zinkmijn.

Wat plastic was voor de 20e eeuw, was zink voor de 19e eeuw. Emmers, gieters en teilen waren van zink evenals daken, dakgoten en regenpijpen. Dat de zinkmijn aantrekkingskracht uitoefent blijkt wel uit het feit dat het lapje grond in de 20e eeuw regelmatig van eigenaar/land wisselde.

Iets kleins
Het vakmanschap van DVRB blijkt uit de manier waarop hij de moeder van de hoofdpersoon aan de hand van iets kleins en tastbaars (zwarte knoopjes van haar jurk of bustehouder) opvoert:

"Het begint met knoopjes, zo stel ik me voor, fijne, zwarte knoopjes dicht opeen, de rits is nog niet uitgevonden, knoopjes die welven op het tempo van haar jachtige ademhaling, hoog in haar borst. Wat raast er door haar heen? Hunkering, schrik, of het heimelijke genot dat schrik soms kan geven? De donkere opwinding van een grens die wordt overschreden? Knoopjes van haar korset, waarin ze 's ochtends nog de kamers heeft schoongemaakt, 's middags nog de soep uit de terrine heeft geserveerd, ze voelde zijn blik. Het zilveren bestek op het tafelkleed van damast. Het gerinkel van glazen. Knoopjes die zijn verzorgde vingers nu onverstoorbaar een voor een openmaken. Hij heeft dit vaker gedaan, dat kan ze wel merken. Düsseldorf, mei 1902. De negentiende eeuw is nog volop bezig. Hij is eigenaar van een fabriek, zij is dienstmeisje. Zij komt uit Rheydt, in de buurt van Mönchengladbach. Ze is naar Düsseldorf getrokken, net als zovelen. Daar is werk. De stad is in korte tijd uit haar voegen gebarsten: van 35 duizend inwoners in 1840 tot 213 duizend in 1900. De industrie draait op volle toeren: staal, textiel, machinebouw. Ze is ongehuwd. Ze heet Marie Rixen. Van hem kennen we slechts de familienaam: Hütten. Zwarte knoopjes, zijn vingers, een voor een. Het mag niet, het kan niet, het zou niet. Maar het gebeurt toch."
Profile Image for Hanneke.
395 reviews489 followers
March 31, 2016
Wie houdt er niet van een verborgen geschiedenis? Leuk en leerzaam boekje over een gebied waar ik nog nooit van gehoord heb, een ministaatje tussen Duitsland en België. Van Reybrouck heeft een heel sympathiek verhaal over deze onbekende streek geschreven, dat nieuwsgierig maakt naar meer.
Profile Image for Myriam.
496 reviews68 followers
March 11, 2016
'Langdurig ziek, sedentair bestaan, tamelijk jong gestorven - het lijkt niet te wijzen op een erg bewogen leven. Maar ik heb inmiddels geleerd dat de laatste levensjaren van een mens vaak weinig zeggen over het leven dat eraan voorafging. Zachtmoedige bejaarden blijken soms decennialang onuitstaanbare sujetten te zijn geweest. Bij jovialen komt het gezeik vaak met de jaren. En zelfmoord volgt soms op een leven vol uitbundigheid.
Maar zelden was het contrast groter dan bij deze vroeg versleten man. In de loop van enkele uren in dat stille huis leer ik dat hij niet alleen elf kinderen, maar ook vijf nationaliteiten en twee identiteiten heeft gehad. Een veelbewogen, maar weinig rooskleurig leven. 'Mein Leben war von Anfang an ein Leidensweg', staat er op zijn doodsprentje, dat zijn dochter voor mij fotokopieert. Er zijn mensen in wier lichamen de geschiedenis zoveel lijnen trekt, krast en kerft, dat stilzitten, zodra het kan, nog de enige optie is. Na de wirwar het wit - of ik elk geval het verlangen ernaar.'
Een krankzinnig stukje geschiedenis wordt door de onwaarschijnlijke lotgevallen van één individu een meer dan beklijvend verhaal.
'Hij heeft geen grenzen overgestoken, de grenzen zijn hem overgestoken.'
Profile Image for Boudewijn.
851 reviews207 followers
December 24, 2020
Nadat ik het lijvige Congo. Een geschiedenis van David Van Reybrouck had gelezen was mijn verrassing groot toen ik, nadat ik een berichtje van mijn afhaalbieb had gekregen dat het boek voor mij gereed stond, geconfronteerd werd met een wel heel dun boekje: totdat ik me realiseerde dat het hier om een boekenweekgeschenk ging, wat een hoop verklaarde.

Ik ken de fenomeen neutraal Moresnet al, en het toeval wilde dat ik een paar weken geleden nog het drielandenpunt in Vaals had bezocht, waar ook het een en ander valt na te lezen. De ontstaansgeschiedenis was mij dus bekend, maar hoe de lokale bewoners het ervaren hebben uiteraard niet.

David van Reybrouck weet aan de hand van een inwoner het wel en wee van de verschillende bewoners goed weer te geven. De kansen die een neutraal land, waarvan de wetten nog gebaseerd zijn op de oude Code Napoleon boden goede kansen voor smokkelaars, de vele wisselingen in eigenaarschap misten hun uitwerking niet: broers die ten tijde van de Eerste Wereldoorlog aan verschillende zijden dienden, soldaten die in 1940 in Belgische dienst tegen de invallende Duitsers vochten, om daarna in het Duitse leger te moeten dienen. Uiteindelijk verwisselde de hoofdpersoon, zonder ook maar een keer verhuisd te zijn, vijf keer van nationaliteit.

Curieus verhaal dus, en vermakelijk verhaald door Van Reybrouck. Dit had naar meer gesmaakt.
Profile Image for José Van Rosmalen.
1,443 reviews26 followers
September 23, 2022
David van Reybrouck schreef in 2016 het boekenweekessay, waarin hij de lezer meeneemt naar het ministaatje Moresnet uit de tijd dat het drielandenpunt bij Vaals nog een vierlandenpunt was. We maken via zijn kinderen kennis met Emil Rixen, die nooit verhuisde maar als speelbal van de geschiedenis diverse keren van nationliteit wisselde. Belgisch, Duits, neutraal. Moresnet was economisch van belang vanwege de zinkmijn. In de negentiende eeuw werd zink veel gebruikt, denk aan de zinken daken in Parijs. Moresnet heeft ook historische betekenis, omdat daar ooit werd geexperimenteerd met het esperanto als wereldtaal. Het woord euro is afkomstig uit het esperanto. Van Reybrouck brengt de geschiedenis van dit stukje Duitstalige deel van Belgie tot leven door de gesprekken met enkele oude mensen die het levensverhaal van Emil nog kennen. Hij doet dit in korte heldere zinnen. Naast het grote werk zoals Revolusi en Congo, komen ook in dit kleine werk de kwaliteiten van Van Reybrouck tot zijn recht. Mensen zijn vaak speelbal van krachten buiten hen om, je kunt zomaar aan de 'verkeerde' kant van de geschiedenis staan, zonder dat je echt kon kiezen. Emil Rixen heeft hieronder geleden.
Profile Image for Lise Delabie.
183 reviews35 followers
December 19, 2018
Heel boeiend, klein boek over een absurd stukje geschiedenis. Authentiek en fijn.
Profile Image for Mark.
1,669 reviews237 followers
April 14, 2016
Not a real book but more an essay or extended article about this little disappeared country that existed between 1816-1920 bordering the Netherlands, Prussia [Germany] and Belgium. It was a hotly contested piece of property between the Netherlands & Prussia and later when the southern Netherlands became an independent state, Belgium & Prussia. Its main property was a Zink mine. It was 6 square kilometers big and called Neutral Moresnet.

The writer tells the little story through the eyes of a boy born at the turn of the century and his live in Moresnet and close to it for the next 71 years in which the country was seized several times by neighbouring countries as Belgium and Prussia/Germany and the suffering people of the Ost-kanton suffered at the hands of both nations. Well written about an era that showed Europe at its worst were its citizen were often not that important. A smart and concise view on this little 'nation' of whom I had not heard recently.

At the same time Philip Dröge wrote Moresnet. Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje, which is an more extensive history of this mostly forgotten country. On the basis of Reybroucks essay I will find me this larger work. And find out about this country less than 30 miles from where I live and enlarge my knowledge of this country I have visted without actually knowing.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Katrien Baert.
118 reviews
Read
April 5, 2016
Wat een novelle kon zijn, werd uiteindelijk het levensverhaal van Emil Pauly ofwel Joseph Rixen. Joseph werd als baby afgestaan aan een pleeggezin dat in het "Neutraal Moresnet " woonde, maar omdat de pleegouders reeds een eigen zoon hadden die de naam Joseph droeg, hebben ze Joseph dan maar Emil genoemd. Op 12-jarige leeftijd kreeg hij, tot zijn ontzetting, zijn verhaal te horen en sindsdien hanteerde hij de mengvorm van Emil Rixen.
Hij heeft 5 nationaliteiten gehad en dit zonder te verhuizen. De voortdurende strijd aan wie de Oostkantons toebehoren alsook de eerste en de tweede wereldoorlog zorgden voor die wissel van nationaliteit.

De geschiedkundige informatie over de ontdekking van zink is doorheen het verhaal geweven alhoewel hij zelf niets met zink te maken had. Op een heel beknopte manier werd zowel de ontdekking van zink, het noemenswaardige leven van Emil Rixen, de weergave van "Neutraal Moresnet", alsook tal van andere geschiedkundige informatie rond de Oostkantons op een heel aangename manier gebracht. Dit boekenweekessay "Zink' is dan ook leuk meegenomen.

Ik heb dit boek 5 sterren toegekend, omdat het heel goed gebracht is en heel wat informatie meegeeft in zo een kort verhaal dat aangenaam leest.
Profile Image for Elsje.
696 reviews47 followers
April 6, 2016
In Zink beschrijft David van Reybrouck een bijzonder stukje van (inmiddels) Belgie: Moresnet. Dit doet hij aan de hand van het leven van Emil Rixen. Zoon van een dienstmeisje dat aan het begin van de twintigste eeuw ongewenst zwanger en dus op straat gezet wordt en vanuit Pruisen naar Neutraal Moresnet gaat om daar haar kind ter wereld te brengen. Hij zal daar opgroeien. Door zijn levenswandel te beschrijven geeft van Reybrouck een interessante kijk op d geschiedenis van dit mini-staatje.

Tijdens mijn promotie-onderzoek heb ik vele bezoekjes afgelegd aan de streek waar Zink zich afspeelt. Alleen al daarom fijn om te lezen. Maar ook als je de omgeving niet kent, is dit een interessant boekje. En met respect en compassie voor Emil geschreven.
Profile Image for Jan.
1,061 reviews67 followers
March 17, 2016
De mini-biografie die David van Reybrouck over Neutraal Moresnet heeft geschreven, past goed in het thema Duitsland en nog beter bij het motto ‘Was ich noch zu sagen hätte’. Interessant om over dit nabije kleine staatje te lezen; als er niet deze Boekenweek-aandacht aan was gegeven, zou het aan mij voorbij zijn gegaan. Min of meer net als je het makkelijk als je het fysiek over het hoofd kan zien; ik ben er diverse keren aan voorbij gefietst zonder de voormalige zinkmijn en toebehoren op te merken. Het is navrant om te lezen hoe de inwoners bij tijde en oorlogswijle gemangeld zijn tussen Pruisen, België en Duitsland. Het is Van Reybrouck toevertrouwd er boeiend over te schrijven. JM
Profile Image for Benny.
681 reviews113 followers
March 20, 2016
Gekocht in de boekenwinkel voor de prijs van een pint Guinness en al half uit tegen dat ik terug thuis ben. Dit flinterdunne pocketboekje is een pareltje.

Aan de hand van een persoonlijk verhaal vertelt David Van Reybrouck over de Grote Geschiedenis. Het is een beproefd concept dat niet altijd lukt (in dikke boeken wordt het wel eens kunstmatig), maar hier werkt het zeker.

De kapstok waaraan Van Reybrouck dit essay ophangt, heet Emil Rixen. Van Reybrouck leerde hem kennen via zijn kleindochter. De mooiste gedachte uit het boek - dat grenzen mensen kunnen oversteken - ontleende Van Reybrouck van een Amerikaanse prof. Ook die wordt in het nawoord keurig bedankt. Mooi!
Profile Image for Lalagè.
1,149 reviews78 followers
March 13, 2016
Dit boekje lijkt het topje van de ijsberg. Misschien is David van Reybrouck wel journalist Philip Dröge tegengekomen, want die heeft net een boek uitgebracht met de titel Moresnet. Maar het zou ook zomaar kunnen dat ze allebei onafhankelijk op dit onderwerp kwamen, omdat het 200 jaar geleden is dat dit land ontstond. Het levert in elk geval mooie verhalen op.

https://lalageleest.wordpress.com/201...
Profile Image for Tom.
Author 1 book49 followers
April 19, 2016
An interesting introduction to the long forgotten city state of Neutral Moresnet, which existed for a while in the early 20th century. Typical Van Reybrouck-style, using one person's life to talk about a broader historical theme. I particularly enjoyed the idea that boundaries can cross people, as well as the other way around.

It is really short though, so no more than a small interlude.
Profile Image for Olivier Beys.
65 reviews1 follower
October 21, 2024
Everything this guy touches turns into gold. His books, essays, plays and even his columns describing climate litigation. In this booklet, he does it again.

Van Reybrouck writes about Neutral Moresnet in his signature style. This 3,5 km² piece of land straddling Belgium and Germany was, unbeknownst to me, an independent country between 1816 and 1919 (!). He provides of course its history and its peculiarities, which include an outsized amount of brothels, distilleries and also its raison d'être: the zinc mine that Prussia and the United Kingdom of the Netherlands could not agree on who was entitled to own it.

Van Reybroeck also interviews locals and describes its history through the lens of a few protagonists who fled to this smuggler's hide-out. If you have read his book about the DRCongo, you will recognize his mix of anthropology, history and journalism at play.

Personally, whenever I walk around Paris I am remembered of this book and its history: much of Paris' well-known appartment blocks had their roofs covered with zinc sourced from the mine in Neutral-Moresnet. While not essential reading in the big picture of history, it's still a great read for Belgians interested in their own history.
Profile Image for Tom D'Hauwer.
161 reviews8 followers
April 26, 2023
Naar aanleiding van een weekend in Plombiéres en een wandeling in Moresnet las I’m dit kleinood opnieuw. Een aanrader om via het persoonlijke verhaal van Emile/Joseph de vreemde geschiedenis van het honderdjarig bestaande mini-staatje te ontdekken. Mooie streek, en leve het zinkviooltje!
Profile Image for Luc De Coster.
292 reviews62 followers
October 10, 2016
Aardig geschiedenisboekje op basis van het beproefde recept in Van Reybrouck's "Congo": research en lectuur gecombineerd met interviews met de laatste overlevenden. Aangevuld met (ietwat overbodige) speculatieve fictie over levens die in het boek voorkomen.

Resultaat is de geschiedenis van "Neutraal Moresnet" een piepklein grondgebiedje aan het drielandenpunt rond een oude zinkmijn (het startpunt van het bedrijf Vieille Montagne), dat betwist gebied bleef na het Congres van Wenen in 1815 en daardoor een merkwaardig grensgebied bleef tot na WOII toen het definitief bij België werd ingelijfd.

De geschiedenis wordt opgehangen aan het leven van Emile, rond 1900 geboren in het gebied, wiens steeds wisselende statuut van "neutrale", Belg en Duitser, zijn leven behoorlijk kleur en drama gaf.
Profile Image for Jacques.
492 reviews9 followers
April 3, 2016
Boeiend boekje over het drielandenpunt België-Nederland-Duitsland en de zinkmijn. Aan de hand van persoonlijke verhalen, vertelt Van Reybrouck over het ministaatje Neu Moresnet. Hoe de bevolking van een dorpje de speelbal wordt van nationaliteitswijzigingen met, in oorlogstijd, alle ellendige gevolgen van dien.
Profile Image for Cathérine.
482 reviews74 followers
August 9, 2017
Tot mijn schaamte moet ik bekennen dat ik nog nooit van het mini-staatje Neutraal-Moresnet gehoord had! Ik heb dus echt genoten van dit (te) kleine boekje, fantastisch hoe David van Reybroeck rond het levensverhaal van één man ons historische feiten weet bij te brengen zonder dat het vervelend of langdradig wordt... integendeel, voor mij mocht het best (heel) wat meer zijn!
Profile Image for Mips.
599 reviews15 followers
March 15, 2016
Met gespitste oren van het luisterboek van 'Zink' genoten, waarin Van Reybrouck de geschiedenis van het mini-staatje Neutraal-Moresnet vertelt aan de hand van het waargebeurde levensverhaal van Emil Rixen.
Boeiend historisch essay voor & over 'grensbewoners'.
Profile Image for Geoffry.
72 reviews11 followers
June 11, 2016
Boeiend essay over een man die vijf keer van nationaliteit veranderde zonder ooit een grens over te steken.
Profile Image for El Lector Enmascarado.
341 reviews6 followers
April 4, 2018
Soldados de Calamina. Sí, de Calamina, la única localidad de una minúscula burbuja fronteriza entre Bélgica, Alemania y Holanda que fue capital mundial del esperanto, origen de casi todo el zinc europeo y territorio neutro cuyo himno era el villancico alemán O Tannenbaum con otra letra. Van Reybrouck combina en este librito la fascinante historia política de este territorio excepcional con la de una persona concreta que invadió Alemania con uniforme belga, y luego invadió Bélgica con uniforme alemán, aunque si de él hubiese dependido se habría quedado en su panadería de la Calamina: un lugar sin pies ni cabeza que, pese a todo, tuvo algo de utopía.
Profile Image for Werbert Montague.
9 reviews
April 13, 2018
'Hij heeft geen grenzen overgestoken, de grenzen zijn hem overgestoken.' Een interessant boekje over het leven van iemand die in Neutraal Moresnet leefde in een turbulente eeuw tijd waarin dit gebied steeds van nationaliteit veranderde. Het effect dat dit heeft gehad voor iemand die daar woonde is zeer interessant om te lezen. Kort, maar zeer informatief.
Profile Image for Heymanp.
60 reviews1 follower
November 27, 2020
In amper 60 bladzijden krijg je het boeiende verhaal van Neutraal-Moresnet/Kelmis/La Calamine, het onafhankelijke ministaatje dat 100 jaar naast België lag.
Profile Image for Tim Verstraete.
315 reviews3 followers
June 6, 2021
I really like reading books from David Van Reybrouck, he has a very fluent and fun to read writing style. The story itself is also very fascinating ...

Loved it!
Profile Image for Susanna Neri.
607 reviews22 followers
October 27, 2021
Un libro breve dove si racconta del Moresnet neutrale, piccolo territorio conteso da Prussia, Belgio, Germania, attraverso il racconto della vita di Emil che senza mai emigrare ha cambiato nazionalità più volte, costretto a combattere contro i suoi stessi concittadini
Displaying 1 - 30 of 112 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.