Publiek geheim

by J. Bernlef

Open secret is set in an Eastern European country, where after a period of state terror the thaw has occurred. Among the television makers nobody knows exactly how to behave or how far they can really go. When a movie has to be made about a famous writer, once considered to be a danger for the state, this incertitude leads to conflicts, then forces one to show what side one is on, and finally leads to clarity.

Genres: Literature, Dutch Literature, Roman, Fiction

303 pages, Hardcover

First published January 1, 1987

About the author

Bernlef (previously J. Bernlef) is the pseudonym of Dutch writer, poet, and translator Hendrik Jan Marsman. He occasionally used the nom de plume: Henk Bernlef.

Between 1959 and 2012 Bernlef wrote a large number of novels, stories and poems. Amongst others he received the Constantijn Huygens prijs (1984), the AKO Literatuurprijs (1987) and the PC Hooftprijs (1994). His work is characterized by a sober language and an unflagging fascination with the workings of the human memory. His most famous novel is Hersenschimmen (1984) and describes the process of dementia from the point of view of the sufferer, Maarten Klein. (Source: de Volkskrant 29/10/2012)

Reviews

[Jan · Rating 4 out of 5]

Bernlef won met 'Publiek geheim' de eerste AKO-Literatuur Prijs (1987). Het boek behandelt de vraag naar de integriteit van de kunstenaar, of in de woorden van de schrijver waar het in dit boek allemaal om draait: 'Waar ben je jezelf ontrouw geworden. Dat is de belangrijkste vraag voor de kunstenaars van dit land.' Dit land is een niet met name genoemd Oost-Europees land. Door de maker van culturele televisiefilms, Istvan Bér, wordt een film gemaakt over de beroemde, 86-jarige schrijver Thomas Szass. Op de vingers gezien door een ambtenaar van het Ministerie van Voorlichting staat Bér voor het dilemma wel of niet mee te doen aan geschiedvervalsing. Intussen vervaardigt zijn assistente uit restmateriaal en met een eigen interview een schaduw-film. Een eerlijkere en onthullende film.
Op een boeiende manier behandelt Bernlef belangrijke thematiek. Wat betreft vorm, inhoud en stijl zeer geslaagd. JM

[Anton Segers · Rating 3 out of 5]

Mooi portret van een oude idealistische schrijver in Hongarije, wiens verzet tegen de communisten gebroken werd, wat hij bij zijn levenseinde betreurt.
Hoe de almachtige staat een onafhankelijk individu breekt, de waarheid naar zijn hand zet.
Zoals veel van Bernlefs werk: niet spectaculair, wat ongelijkmatig van niveau, maar wel heel integer.

[Atlas · Rating 4 out of 5]

4.5✨

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

Verhaal situeert zich in Hongarije, in volle communistische tijd. Thema's: waarheid en ideologie, menselijke lafheid, relatieproblemen. Goed verhaal, maar toch maar middelmatig niveau. Rating 2.5 sterren.

[Mihlean · Rating 3 out of 5]

Rating: 3 stars

I was not able to finish this, unfortunately. I did kind of enjoy reading this, even though it took me a long time to get to like, 75% of the book.
It was a very interesting read, and I think I might read (and actually finish) this if I go to the library once again.

[Ellen Rouwendal · Rating 5 out of 5]

Ik hou gewoon van historische romans

[Marnix Schots · Rating 4 out of 5]

Schrijfstijl:4,5
Inhoud:5
Verhaal:4
Opbouw/Uitwerking:3,5

[Ruben Van · Rating 2 out of 5]

Het verhaal heeft teveel hoofdpersonen waardoor je niet meeleeft met hun gebeurtenissen. Ook hun levens zijn voor mij onvoldoende uitgediept. Verder stoorde ik mij aan taalkundige dingen zoals alles touwbruin noemen ipv bruin.

[Vito Courtens · Rating 2 out of 5]

Interpretatie Publiek Geheim - J. Bernlef.

Ik ben persoonlijk best geïnteresseerd in geschiedenis en, alhoewel dit boek fictie is, vond ik niettemin dat het boek geschiedkundige waarde had. Ik vind het idee van een roman over het leven in een communistische staat best goed, al vond ik persoonlijk Het Goelag Archipel en Een dag uit het leven van Ivan Denisovitsj van Aleksandr Solzjenitsyn een betere aanpak. Ik vond het dan ook jammer dat het communistische regime niet erg accuraat werd beschreven, er werd bijvoorbeeld nergens gesproken over de goelag werkkampen, de censuur was niet zo streng als hoe het werd beschreven door Solzjenitsyn en over het algemeen was de situatie er niet zo erg als hoe deze in de werkelijkheid was. Om de duivel toch zijn recht te geven, moet ik overwegen dat het wellicht niet de intentie was van de schrijver om de objectieve situatie zo accuraat mogelijk te beschrijven, maar eerder om een vermakelijk boek te schrijven.
De verhaallijn vond ik matig. Er werd naar mijn mening te veel aandacht besteed aan het maken van de film en te weinig over de geschiedenis van de staat, maar ik kan mij goed inbeelden dat iemand anders hier anders over denkt. Veel passages vond ik dan ook van weinig nut.
Thomas Szass vond ik het interessantste personage uit het boek, hij liet me dan ook enigszins denken aan Aleksandr Solsjenitsyn. Hij leek me een rechtvaardig en nobel man. Naast Clara en Thomas Szass vond ik de personages niet genoeg uitgewerkt en een beetje saai. Ik houd wel van het kleine aantal personages, aangezien ik uit ervaring weet dat ik vaak problemen heb bij boeken met een groot aantal personages.
De stijl was naar mijn mening nogal saai. Het taalgebruik had wat rijker mogen zijn voor mij. Vaak vond ik het boek ook wat langdradig, en ik kon de uitbundige beschrijving van de film helaas niet appreciëren.
Aangezien de verteller zich niet bevindt in het verhaal, voel ik me niet echt betrokken de verteller. De schrijver had misschien beter het verhaal verteld uit het perspectief van Clara, aangezien het verhaal zich vooral rond haar afspeelt. Ook al voelde ik me niet betrokken bij de verteller, miste ik dit ook niet, aangezien ik die betrokkenheid niet overal gepast vind. In een filosofisch boek, bijvoorbeeld, vind ik de betrokkenheid wel belangrijk, aangezien dat een grote rol speelt in het begrijpen van een boek, maar in fictie vind ik dat dit geen meerwaarde heeft.
De structuur vond ik best logisch. De schrijver had eventueel ook kunnen beginnen met het leven te vertellen van Thomas Szass, en vervolgens over zijn gegaan naar waar het boek nu start, maar dit lijkt me onnodig. Het einde is eerder gesloten, met de dood van Thomas Szass en de afronding van de film. Dit vond ik ook passend.
Over het algemeen vond ik het boek nogal matig; er zijn naar mijn mening betere boeken over dit onderwerp. Ik zou hem dan ook niet zo snel aanraden, tenzij iemand erg houdt van fictie en geïnteresseerd is in een niet al te moeilijk boek over het communisme.

[Maartjes · Rating 4 out of 5]

Prachtig boek over oa hoe een censurerende overheid doordringt in de hoofden van kunstenaars. Hoe kun je zeggen wat je niet mag zeggen? Kun je aan de censuur ontsnappen en ten koste waarvan? Ook ouderdom en relaties zijn prachtig beschreven.

[Daniel Rie · Rating 3 out of 5]

A great book on a side that is known of communist countries yet doesnt get featured that much. While it's great to get such a look in their lives it's long and not leading up to something great. Would recommend to people who are interested in communism and cinema/movie producing

[Kathleen Baeteman · Rating 3 out of 5]

Ik sluit mij grotendeels aan bij de reviews die hierover al verschenen zijn. Ik geraakte amper door de eerste honderd bladzijden en het was door het lezen van eerdere commentaren over dit boek dat ik toch heb volgehouden.

En ik ben blij dat ik ben blijven lezen! Het voor mij mooiste personage van het boek, de oude schrijver Thomas, komt vanaf dan eindelijk helemaal tot leven terwijl je het in het begin vooral met de regisseur Istvan Ber moet doen. Voor deze man had ik erg weinig sympathie, en niet enkel omdat hij zijn ziel lijkt te verkopen voor een mooi huis, (zij het beperkte) vrijheid (dwz vrijheid tov een gevangenisstraf) en stabiliteit voor hem en zijn gezin. Ik vond hem gewoon wat saai en weinig empathisch denk ik. Zijn assistente Clara is een pak jonger en in haar rebellie natuurlijk een veel leuker personage. Ze is ook erg chaotisch en niet zo materialistisch als Istvan, wat mij veel meer aanspreekt. Om meer te weten te komen over Thomas kan ik alleen zeggen: worstel je snel door die eerste honderd bladzijden en ga daarna languit onder een perenboom in het fris geurende gras liggen genieten van de rest van dit mooie boek.

[Wouter · Rating 3 out of 5]

In een Oost-Europees land dat niet bij naam wordt genoemd maar Hongarije is, werken begin jaren tachtig mensen aan een film over een 86-jarige schrijver, die een rol van nationaal belang speelde tijdens de hoogtijdagen van het communistische bewind in de jaren vijftig en zestig.

Het boek draait geheel om de omgang met de staat en de censuur. Dat komt in elke situatie, handeling en gedachte terug, waarmee het er wat dik bovenop ligt. In werken als die van György Konrád gaat dat subtieler, waardoor het sinisterder wordt. Maar Konrád was dan ook echt schrijver in het niet bij naam genoemde Oost-Europese land dat Hongarije is en wist dus waar-ie het over had.

Gedurende het boek rijst de vraag wat precies het punt van alles is. Waarom is die schrijver nu precies zo belangrijk, behalve omdat iedereen dat zegt? Waarom is die film zo belangrijk? Wat doen de filmmakers ertoe? Waarom zou je niet overal schouderophalend op reageren?

Toch een aantal punten voor de historiciteit en de setting. Daar dan weer wat minpunten van af vanwege de jarentachtiginterpunctie (als die al niet ontbreekt), te verlegen redactie en zelfs een "ondanks dat" die erdoorheen is geglipt.

2,5/5

[Emma · Rating 3 out of 5]

In het Budapest van 1980 wordt een film gemaakt over een schrijver die zich in het verleden heeft uitgesproken tegen de onderdrukking door de communistische regering. Maar wat kan je laten zien en wat niet, als de regels omtrent censuur niet zo strikt zijn als voorheen, maar nog lang niet alles mogelijk is?
Het interesante onderwerp is redelijk oppervlakkig uitgewerkt en wist me daarom niet echt te boeien. Misschien kwam het doordat de personages te simpel waren. Clara, die haar eerste baan na haar studie heeft, vind niet dat er gelogen moet worden in de film, maar haar frustraties kwamen niet over. De angst van Istvan voor represailles voor het doorbreken van censuur voelde ik ook niet echt.
Verder was het verhaal zelf ook een beetje saai. Er gebeurde niet heel veel, en wat er gebeurde was vooral praten en films in elkaar zetten, en niet zo veel denken en waarnemen.
Het was verder wel een fijn boek om gewoon rustig te lezen. Maar ik had een boeiender boek verwacht na Hersenschimmen, ook van Bernlef.

[Danu Thung · Rating 2 out of 5]

In Publiek geheim gaat het niet mis bij het plot, dat na een traag begin een best aardig einde kent — niets bijzonders maar ook niet bar slecht. Het probleem ligt hem in de stijl van Bernlef. Het komt allemaal nogal onhandig, haast klunzig over. Het nadrukkelijk herhalen van 'subtiele' plotontwikkelingen voor de minder begaafde lezer ('Dat was een verholen dreigement [...]') is al irritant; het constante herhalen van de namen van allerlei straten, pleinen, en rivieren terwijl de namen van het land en de stad waarin het verhaal zich afspeelt juist krampachtig worden vermeden is pas echt vervelend. Deze halfslachtige poging om het geheel realistisch en tegelijkertijd universeel te doen aanvoelen faalt volledig en leidt flink af.

[Maarten · Rating 3 out of 5]

Een aardig verhaal over twee filmmakers die een documentaire maken over een schrijver in een communistisch land. De schrijfstijl beviel mij prima. De personages blijven wat mij betreft wat oppervlakkig.

[Peer · Rating 1 out of 5]

Sterk verouderd verhaal, wat zich afspeelt in een oost-europees land. Kon geen boeiende aanknopingspunten vinden en heb het na een paar hoofdstukken bij het oud papier gezet (waar ik het overigens ook vandaan had:-).

[Ingeborg Eggink · Rating 3 out of 5]

Waarheid en censuur, herinneringen, principes, verbeelding dmv schrijven en filmen, relaties: dit alles komt aan bod in dit boek. Mooi geschreven!

[Chantal Deen · Rating 3 out of 5]

3,5

[Yasha Lurantis Julia Jochems · Rating 3 out of 5]

Goed genoeg voor m'n boekenlijst maar ik zou 'm niet snel opnieuw lezen

[Charlotte de Lange · Rating 2 out of 5]

*2,5

[Laure Lambert · Rating 4 out of 5]

4,5

[Mari:) · Rating 2 out of 5]

Kon er oprecht niet doorheen komen en waarschijnlijk zal het een perfect boek voor andere zijn, ik vond er helemaal niks aan

[Jonathan Van der horst · Rating 3 out of 5]

(Luisterboek)

[Anton van Es · Rating 4 out of 5]

Een mooi boek over literatuur en documentaire achter het IJzeren Gordijn, over lafheid en moed, propaganda en censuur. De moeite zeker waard voor wie dit aansprekende onderwerpen vindt.

[Justine Desmet · Rating 4 out of 5]

Dit boek bevat heel wat stof tot nadenken. Het behandelde moeilijke onderwerpen zoals communisme, censuur, enz. Toch wist de schrijver de complexiteit van de Oost-Europese mentaliteit te verwoorden in verstaanbare taal. Meer dan dat. Hij goot het in een fictieve roman die vlot las. De expliciet beschreven personages zogen je helemaal in hun werkelijkheid vol film, liefde en geheimen. Als voorbeeld neem ik Thomas Szass, de staatsgevaarlijke schrijver, die telkens met gewogen woorden antwoord op de vragen die hij toegeworpen krijgt. Het personage wekt een soort bewondering op voor hem en zijn geschreven werk. Ten slotte kon het einde van het verhaal mij wel bekoren. Het was niet onvoorspelbaar, maar gewoon mooi. Had ik ook maar naar ‘Publiek Geheim’ kunnen kijken naast Clara en Edith in de zetel.

[Ed · Rating 4 out of 5]

De vier boeken die ik nu van Bernlef heb gelezen vind ik in één woord goed. Niet meer, niet minder. Uit de vier (Sneeuw, Hersenschimmen, Vallende ster) zou ik niet een beste of een minst beste kunnen aanwijzen. Alle zijn ze degelijk, mooi en bovenal, ze vertellen iets wat voor mij van belang is en eigenlijk is dat laatste het belangrijkste criterium voor mijn waardering van een boek. Naast de vele andere geldende crite­ria, staat deze bovenaan.
Publiek geheim is zijn meest omvangrijke boek dat ik las. Zijn stijl is prettig te noemen, zonder flamboyante uitspat­tingen, ja, misschien zelfs een beetje grijs en saaitjes. Maar Bernlef is geen eenvoudig man, zoals Petterson uit Sneeuw:
"Hij was een eenvoudig man. Hij geloofde in oplossingen".
Met andere woorden, het is de boodschap waar het om draait, en in Publiek geheim is dat deels het aan het licht brengen van de onderdrukte vrijheid en ten tweede de mededeling dat het leven niets voorstelt, maar dat de enige mogelijke zingeving ervan ligt in de taal. Misschien vandaar ook zijn pseudoniem. Bern­lef, de eerste bij ons bekende Nederlandstalige schrijver. (Hoewel de belangrijkste reden van een pseudoniem zal zijn het vermijden van zijn literair-historisch beladen naam: Marsman.)
Het verhaal is goed verteld. Het paradoxale tussen geheim en publiekelijk bekend wordt op schrijnende wijze duidelijk. Ik wil niet op het verhaal zelf ingaan, maar wel op enkele details. Bernlef strooit naar mijn mening iets te vaak met de vergelijking als stijlfiguur. Eerst geef ik twee voorbeelden van een overbodige vergelijking, want niets ver­duidelijkend, en daarna van één die wel degelijk verrijkend werkt.
"Hij maakte zijn sigaret uit en vouwde zijn handen samen, zoals mensen doen die tijdens een vergadering op het punt staan een voorstel in te dienen."

"Peter Zoltán deed niet onvriendelijk tegen hem, maar toch ook niet zoals je met iemand omgaat die al twaalf jaar onder je werkt."

Het vertraagt, hapert en in het laatste geval verwart het zelfs, maar bovenal het verbetert in geen enkel opzicht het beeld of de handeling. Maar dan:
"Je kon in de muziek van Bach (...) niet zeggen waar de emotionele momen­ten nu precies zaten, zoals je in een regenbui niet kon zien waar het het natst was".
Mooi en raak! Al was misschien een verge­lijking van de muziek van Bach met zonlicht iets passen­der geweest.

Dergelijke zwakkere elementen heffen het goede op, of andersom, waardoor het proza als zodanig mij nergens echt doet opveren. Gebruik van symboliek daarentegen vind ik uitstekend gedoseerd en niet dwangmatig overvoerd, zoals bij Brouwers vaak wel het geval. Prachtig vind ik bijvoorbeeld dat Tomas Szass bij zijn vrijlating uit de gevangenis weer zijn stilstaande horloge om zijn pols bindt, het gelijk zet en het dan opwindt, alsof er tijdens zijn gevangenschap geen tijd was verstreken. Toch doen andere slordigheden dit moois weer teniet. Op pagina 75 beschrijft Bernlef de naaktfoto die Fedor van Judith had gemaakt. Hij constateert dat ze kleine borsten heeft. Op pagina 140 kijkt Clara naar diezelfde foto en er staat:
"Haar hoofd steunt op haar opgetrokken knieën die ze met gevouwen handen omklemd houdt".
Van geen enkele vrouw die in deze houding zit, zijn de borsten te zien, laat staan de omvang daarvan. Dit stoort mij en mag niet voorkomen in een werk dat kunst heet te zijn.
Maar ik zal niet verzanden in een touwtrekwedstrijd tussen goede en slechte elementen van het boek. Het heeft mij zeer geboeid, ik bewonder de schrijver ervan en de link met Saenredam doet me deugd. De film blijft de drager van de hoop. De hoop dat de waarheid aan het licht komt en de hoop dat er ondanks het ongeloof erin, zich toch eens een oplossing voor dit leven zal voordoen. Een oplossing waarop wij allen met een zucht van verlichting kunnen zeggen: "Oh, dáárom zijn wij hier, en vandáár is het slechts tijdelijk. Nee, maar nou begrijp ik het en heb ik er volledig vrede mee".
Ik hoor achter Bernlefs zinnen flarden Mulisch. Over de zee zegt iemand in Sneeuw:
"Altijd hetzelfde en toch ook weer niet",
waarmee we nog geen stap van Mulisch' octaviteit ver­wijderd zijn. En ook klinkt Brouwers in de verte, alsmede zweempjes Hermans.
Het 'mooie zinnetje' ben ik helaas maar één keer in de ruim 200 pagina's tegengekomen. Schaars maar tot slot het vermelden ruimschoots waard:
"Als licht ergens naar zou ruiken, zou het naar gras zijn"

[Andrea Vink · Rating 3 out of 5]

2,75

[Nienke · Rating 4 out of 5]

I thought it was a very good book. I loved the underlying thoughts which were behind every sentence in the book. As already said in the comments:"Of prachtig vind ik bijvoorbeeld dat Tomas Szass bij zijn vrijlating uit de gevangenis weer zijn stilstaande horloge om zijn pols bindt, het gelijk zet en het dan opwindt, alsof er tijdens zijn gevangenschap geen tijd was verstreken." You could've just read it as a guy who winds his watch up again, however if you read closely you will see that much more was said than that. Like many other literary works I love the fact that after 14 years the language is still spot on. ‘Ik heb onder deze nieuwe kameraden gevoeld hoe er een plotselinge broederschap ontstond, hoe mijn hart zich openstelde, hoe het opbloeide.(…)En hoevele malen niet zijn mij de tranen in de ogen geschoten, tranen van buitensporige vreugde, tranen van tederheid en liefde." ( p. 63 )This part really shows how much Bernlef thought about each and every page of the book, and I loved it. I will certainly read more from Bernlef in the Future. Also, I certainly encourage others to read it.
As a side note, I don't usually read literature as I don't really come into contact with it. However, beside that I could easily follow the story and see the underlying intentions. So also for people who are starting to read literature, this is a must read!
X

[Margaret · Rating 4 out of 5]

(Bedankt Lex voor het uitkiezen van dit boek voor onze leesgroep. Ik had het anders nooit gelezen en dat had ik jammer gevonden.)
Een boek over een land - Hongarije hoewel die naam niet wordt genoemd - en een tijd - zowel de 80'er jaren als de 40/50er jaren van de vorige eeuw - waarvan ik heel weinig wist. Bernlef's plot is goed in elkaar gezet: stukjes bij beetjes wordt het verleden onthuld, de ontwikkeling van het heden en de mogelijke scenario's voor de toekomst bleven spannend tot de laatste bladzijde. Een verhaal die in het verleden speelt, maar die vragen oproept die altijd actueel zullen zijn