De eerste Gouden Eeuw: handel en scheepvaart in de vroege middeleeuwen

by Luit van der Tuuk

In de Gouden Eeuw werd volop handel gedreven overzees. In zijn nieuwe boek vertelt Van der Tuuk dat de basis hiervoor al tijdens de middeleeuwen werd gelegd. Van der Tuuk vertelt op toegankelijke wijze een bijzondere geschiedenis. In de dertiende eeuw ontstond de Hanze, een succesvol samenwerkingsverband van diverse handelsplaatsen. Uit deze periode is een groot aantal scheepswrakken teruggevonden, die ons informatie verschaffen over de scheepsbouw uit die tijd.

Uit de vroege middeleeuwen is dergelijk materiaal nauwelijks voor handen. De weinige bronnen die er zijn, zijn fragmentarisch. Des te verrassender is het beeld dat Van der Tuuk schetst van de Nederlandse scheepvaart in de vroege middeleeuwen, waarin volgens hem de basis werd gelegd voor de 'echte' Gouden Eeuw. Een verrassende geschiedenis!

Genres: History

272 pages, Paperback

First published September 15, 2011

About the author

Luit van der Tuuk (1954) is een Nederlands schrijver van populairwetenschappelijke boeken die zich vooral richten op de vroegmiddeleeuwse geschiedenis van Noordwest-Europa.

Hij schreef onder andere over Franken, Friezen en Vikingen. Zijn boek, De eerste Gouden Eeuw, handel en scheepvaart in de vroege middeleeuwen is bekroond met de W.A van Es-prijs voor het beste boek van 2013 in de populairwetenschappelijke categorie. Verder leverde hij bijdragen voor Jaarboek van Xanten en voor Bijdragen en mededelingen Gelre.

Luit van der Tuuk is vrijwillig conservator van Museum Dorestad in Wijk bij Duurstede.

Reviews

[Herman De Wulf · Rating 3 out of 5]

Bij elk boek van Luit van der Tuuk heb ik een gemengd gevoel. Ik moet veel lezen om informatie die ik interessant vind uit de tekst te halen. Het is een vorm van geschiedschrijving die ik niet graag meer lees. Niet meer, omdat ik auteurs heb gelezen die hun verhaal boeiend kunnen brengen zodat het boek je niet meer loslaat. Dat is hier (opnieuw) niet gebeurd. Teveel informatie over details die ik als lezer nooit zal onthouden. Toch kreeg het boek een prijs. Dus vakmensen vinden er dan toch nuttige informatie al denk ik dat die dan toch eerder encyclopedisch zal zijn.

[Alex Knipping · Rating 3 out of 5]

Er is niet veel bekend over de vroege middeleeuwen in de Lage Landen. In dit boek wordt op een wat indirecte manier toch een inkijkje gegeven over hoe met name de handelaars hebben geholpen om juist in die periode wat welvaart te brengen in een gebied dat lang als weinig interessant en ondoordringbaar werd gezien door de machthebbers. De Friezen (niet zozeer bedoeld als etnische groep, maar de boerenbevolking uit onze noordelijke kuststreken) wisten goed de weg te vinden door de riviergebieden, kreken, binnenzeeën en ontwikkelden zo een handelsnetwerk dat de basis legde voor het latere Hanzeverbond. Dorestad werd het belangrijkste centrum en daarover leerden we al op de basisschool. Ook leerden we dat de Noormannen het telkens weer plunderden en dat daardoor Dorestad als handelscentrum verdween. Dit boek laat zien dat de werkelijkheid veel genuanceerder en complexer was. Dat vraagt wel wat doorzettingsvermogen van de lezer, want de uitleg vraagt om veel details en soms wordt kennis over vergelijkbare handelsplaatsen geëxtrapoleerd naar de situatie hier. Misschien hadden er wat zijpaden (de ijzerertswinning op de Veluwe en in Drenthe) weggelaten kunnen worden, maar een deel van die informatie wordt bewaard voor de laatste, extra hoofdstukken. Dat maakt het boek wat onevenwichtig als geheel. Toch is dit boek bijna het enige dat we hebben over die zo schaars gedocumenteerde periode.

[Diederik Verstraete · Rating 2 out of 5]

Ongetwijfeld boeiende materie, maar dit boek is meer voer voor specialisten dan voor iemand met een brede historische interesse.