De laatste vrijheid is een roman over de liefde, over de omkering van mannelijke en vrouwelijke waarden, over vruchtbaarheid, over paradijzen, over muziek en over taal.
Het verhaal speelt zich af op Amber, een Caribisch eilandje waar een vulkaan op uitbarsten staat. Het stadje Constance is geëvacueerd. Maar Daryll Guenepou wil niet vertrekken. Hij heeft zijn paradijs gevonden en hij is in zijn leven al te vaak op de vlucht geslagen. Zijn ex-vrouw Aideline leeft in Europa, om als componist 'haar ding' te kunnen doen, en hij voedt 'als een moeder' hun kinderen op.
Ook voor Brouce, de vulkaanwachter die de evacuatie heeft verordonneerd, is Constance het paradijs. Ook hij is in de steek gelaten door zijn vrouw. Maar hij is bang, voor de natuur, voor liefde, voor wat er tussen man en vrouw, tussen blank en zwart allemaal mogelijk is, en roept zo willens en wetens de catastrofe over zich af.
Joan Mikolai is sterjoumalist van de CIN. Ze is een blanke Amerikaanse en staat op een moeilijk punt in haar leven. Eigenlijk wil ze graag een kind, maar ze weet niet van wie, en of ze nog wel tijd genoeg heeft. De CIN stuurt haar naar Amber om verslag te doen van de dreiging van de vulkaan. Zij wil Daryll interviewen, de man die niet bang is, en raakt in zijn ban.
Frank Martinus Arion (1936) werd bekend met zijn roman Dubbelspel (1973), en publiceerde daarna Afscheid van de koningin (1975) en Nobele wilden (1979). Hij woont op Curaçao en is directeur van het Instituto Lingkwistiko Antiano.
Een mooi, maar tegelijkertijd ook af en toe knap irritant boek. Ooit heb ik voor mijn eindexamenlijst Dubbelspel van hem gelezen, over (in mijn herinnering althans) dominospelen. Was ik toen diep van onder de indruk. Dubbelspel is uit 1973, dit boek uit 1995.
Het verhaal Een vulkaan op het Caribische eilandje Amber gaat uitbarsten, of niet? En dat nu net het Creool ingevoerd zal gaan worden als officiele taal op de scholen. Diverse mannen op het eiland denken daar verschillend over: allereerst Arnold Brouce, een verre nazaat van een Engelse admiraal die het eiland op de Fransen veroverde, 'ontdekt' dat de vulkaan elke zoveel jaar een eruptie heeft en dat het dus binnenkort weer zover is. Hij beweegt de regering tot een grootscheepse evacuatie. Zijn angst is om ongelijk te hebben (dan maakt hij zich belachelijk), maar ook om gelijk te hebben (dan is er van het eiland waar hij zo van houdt niet veel meer over). Eigenlijk is hij ervan overtuigd dat de vulkaan zal uitbarsten.
Aan de andere kant is Daryll Guenepou, een Antiliaan die na vele omzwervingen voor zijn gevoel 'eindelijk thuis' is, in een VRIJ land. Hij is ervan overtuigd dat de vulkaan niet zal uitbarsten. Hij heeft als enige bewoner van een dorpje aan de voet van de vulkaan geen gehoor gegeven aan de evacuatie-oproep.
Bij hem zijn zijn twee kinderen. Zijn vrouw is een aantal jaar geleden bij hem weggegaan, zij wilde meer in het leven dan moederen (ze is musicus) en vindt dat Daryll haar inperkt. Ze woont momenteel in Nederland. Daar doet ze meer dan 'haar ding': ze wil naast componeren en musiceren ook haar sexuele grenzen verleggen.
De laatste belangrijke persoon in het verhaal is Joan Mikolai, sterverslaggeefster van CIN (lees: CNN), die op Amber is om verslag te doen van de (mogelijke) uitbarsting. Ze is ooit betrokken geweest bij een vreemde zaak in Afrika (zonder verklapper kan ik hier niks over zeggen), en heeft als gevolg daarvan haar carriere als antropologe aan de wilgen gehangen. Hoe ze precies terecht gekomen is bij CIN is niet duidelijk.
So far, so good. Nu het irritante. Het hele boek wordt benadrukt dat Daryll zowel een vader als een moeder is voor de kinderen. Ik heb geloof ik nooit in een boek over een alleenstaande mOEder gelezen dat het zo bijzonder is dat zij moeder en vader moet zijn voor haar kinderen. Bij de beschrijvingen van Joan hier maakt de schrijver het voor mij ongeloofwaardig, in ieder geval geeft hij haar als 'witte vrouw' gedachten mee die Ik (ook witte vrouw) me totaal niet kan voorstellen. Als ze met Daryll naar de vulkaan gaat kijken snapt ze inEEns de zgn. black rage van de slaven in de States. Ja ja, en dat moet Ik geloven?
Al met al een interessant boek. ----------------------------- Hij hinderde haar. Niet omdat hij geen gelijk had. Maar omdat hij door zijn gelijk haar de mogelijkheid ontnam voor zichzelf achter de waarheid te komen. ----------------------------- Klassieke muziek (...) was ook uitdaging; een winkel met alle kleren (...). Alle parfums. Alle badwaters. Klasieke muziek was keuze, luxe, wulpsheid. ----------------------------- Hij zou dus bijna twintig jaar van zijn leven punt voor punt moeten nagaan om te ontdekken waar ze verzuimd had tegen hem te zeggen: Stop! Daar ga je verkeerd. Die visie deel ik niet met je!
Met plezier gelezen. Knap hoe Martinus de perspectieven van verschillende personages aan bod laat komen en tal van beelden van de Caraïben tot leven brengt. Leest een beetje als W.F. Hermans met een krachtig slot maar wel een tikkeltje moraliserend: go with the flow, geef je over aan het lot, aan de natuur. Dit was het tweede werk dat ik van Martinus las, na de Papiamentse vewerking van Beatrijs die ik via chatgpt kon leren kennen. Binnenkort begin ik aan Dubbelspel, zijn roman die sinds een paar dagen in de Literaire canon van de KANTL is opgenomen.