Asherah: Goddesses in Ugarit, Israel & the Old Testament

by Tilde Binger

A comprehensive discussion of texts concerning the goddess Asherah, as she is portrayed in texts from Ugarit (both epic and ritual texts, as well as the lists of sacrifices), Israel (the Khirbet el-Qom and Kuntillet Ajrud inscriptions) and the Old Testament. The main theses of the book are that two or more divinities carrying the same name but separated by several hundred years are not necessarily to be identified; that Asherah is probably not a name, but rather a title, carried by the main goddess in ancient Syria-Palestine; that the Asherah of the Old Testament and the Israelite texts was indeed the consort of Yahweh; and that the relationship between the text-groups discussed is of a nature that demands great caution, if one wishes to work comparatively with them.

Genres: History, Religion, Nonfiction, Judaism

192 pages, Hardcover

First published January 1, 1997

Reviews

[Parker · Rating 3 out of 5]

A pretty mixed bag. Binger is more helpful in defining the limits on what we can day with certainty about Asherah than anything else. She makes a strong case that OT authors deliberately depersonalized the goddess by reducing her to her cultic symbol (perhaps a wooden image or a particular variety of tree). She argues less convincingly that in Ugaritic mythology Asherah might have been El's mother rather than his consort.

[فؤاد · Rating 3 out of 5]

اشرا ایزدبانوی کنعانی، در متون مختلف اوگاریتی «زایندهٔ خدایان» (ق‌ن‌ه ال‌م) نامیده شده و می‌توان او را همچون گایا یا تیامات در نظر گرفت: مادری کیهانی که خدایان دیگر را به دنیا آورده و نوعی سروری بر ایشان دارد. در برخی متون این اوست که تصمیم‌گیرندهٔ اصلی است، نه شوهرش اِل، خدای خدایان. اشرا گرچه در ظاهر نقش همسر خانه‌دار را ایفا می‌کند، اما با اعمال نفوذ بر اِل او را به گرفتن تصمیمات مهم، همچون انتخاب عثتار یا بعل به عنوان پادشاه خدایان، ترغیب می‌کند.

این ایزدبانو در دین اسرائیلیان باستان پیش از کتاب مقدس، به عنوان همسر یهوه پرستش می‌شد. شواهد باستان‌شناختی مختلفی به اسم این ایزدبانو در کنار اسم یهوه اشاره می‌کنند. در متون باستانی وقتی اسم یک ایزد در کنار یک ایزدبانو می‌آمد، نشان از زن و شوهر بودن آن دو داشت.

سنگ قبری کشف شده در خِربَة الکوم که برخی محققان متن مبهم آن را این گونه خوانده‌اند:

اوریاهو این را نوشته
یهوه اوریاهو را برکت دهد
و با اشرایش او را از دشمنش نجات بخشد.




کوزه‌ای کشف شده در کونتیلّة عجرود نیز به صراحت می‌گوید:

تو را برکت می‌دهم با یهوهٔ سامره و اشرایش.



نکته‌ای که اینجا باعث اختلاف میان محققان شده، حرف «ه» در انتهای اسم اشرا است که در هر دو کتیبه به چشم می‌خورد. هر دو کتیبه از «اشرا» یاد نمی‌کنند، بلکه می‌گویند:

اش‌رت‌ه

این حرف «ه» اغلب ضمیر سوم شخص مذکر خوانده می‌شود: اشرایش، یعنی اشرای یهوه. اما مشکل اینجاست که در زبان عبری که از کتاب مقدس می‌شناسیم، اسم خاص نمی‌تواند به ضمیر اضافه شود، و مثلاً نمی‌توان گفت «یهوه‌اش» یا «داودمان». از همینجا برخی محققان نتیجه گرفته‌اند که «اشرا» در این کتیبه‌ها اسم عام است، نه اسم خاص. اما «اشرا» به عنوان اسم عام یعنی چه؟

برخی با استناد به ریشهٔ «اشرا» به معنی «سرور مؤنث» گفته‌اند که اشرا در اصل عنوان عامی همچون «بعل» (به معنی صاحب) بوده است و سپس اسم خاص ایزدبانو شده. در نتیجه عجیب نیست که این عنوان عام، به ضمیر اضافه شود.

برخی با استناد به کتاب مقدس گفته‌اند که در کتاب مقدس اشرا نه اسم یک ایزدبانو، بلکه اسم درخت‌ها و تیرک‌های مقدس هستند که مورد پرستش قرار می‌گرفتند. یهوه نیز تیرک مقدسی دارد که در این کتیبه مورد شفاعت قرار گرفته. اما در متون باستانی وقتی به اشیاء متوسل نمی‌شوند، بلکه همواره به خدایان متوسل می‌شوند.

برخی دیگر این «ه» پایانی را نه ضمیر، بلکه علامت نصب (مانند الف پایانی در کلمهٔ «احتمالا») دانسته‌اند. این علامت نصب به ظرف مکان افزوده می‌شود و این نشان می‌دهد که اشرا یک مکان تصور می‌شده و نه یک شخص یا شیء.

اما تمام این استدلال‌ها بر فرض آن است که کتیبه‌های فوق از دستور زبان عبری کتاب مقدس پیروی کنند که اجازهٔ اضافهٔ اسم خاص به ضمیر را نمی‌دهد. اما اگر به متون اوگاریتی نگاه کنیم، می‌بینیم که اسم خاص به ضمیر اضافه می‌شود. این متون از «بعل و عناتش» نامی می‌برند که نشان می‌دهد این شیوهٔ رایج نام بردن از خدایان و همسرانشان بوده است.


در روایت کتاب مقدس، اشرا به شکلی نظام‌مند شخصیت‌زدایی شده و به یک تیرک چوبی تقلیل یافته است. اما از خلال همین روایت می‌توانیم ببینیم که اشرا یک ایزدبانو و احتمالاً همسر یهوه بوده، و نه یک تیرک چوبی صرف. بنا به کتاب مقدس اشرا توسط خاندان سلطنتی یهودا پرستش می‌شد:

مَعَکا، مادر شاه آسا، تمثال اَشِرا برای خود ساخته بود. (۱ پادشاهان ۱۵: ۱۳)

در معبد اورشلیم محراب و کاهنان مرد و زن داشت که یوشیا، یکی از آخرین پادشاهان خاندان داود، آن‌ها را نابود کرد:

اَشِرا را از خانۀ خداوند به در آورد و آن را خارج از اورشلیم سوزاند... و حجره‌های کاهنان را که در آن زنان برای اشرا خانه [نوعی پوشش؟] می‌بافتند، ویران کرد. (۲ پادشاهان ۲۳: ۶-۷)

و نمادش (احتمالاً تیرکی چوبی، بتی بدون چهره) در هر کجا که یهوه پرستش می‌شد در کنار قربانگاه یهوه نصب می‌شد.

در کنار قربانگاه یهوه که برای خود می‌سازی، تیرک چوبین اشرا نصب نکن. (تثنیه ۱۶: ۲۱)

کنار هم بودن نماد یهوه و اشرا، مؤید زن و شوهر بودن این دو است که از منابع باستان‌شناختی بر می‌آمد.