Het jaar van de kreeft is het verhaal van de stormachtige relatie tussen de jonge kapster Toni, en Pierre, vrijgezel en werkzaam bij een verzekeringsmaatschappij. Het sterrenbeeld van Toni is kreeft, en daar wijt zij ook haar onvoorspelbare karakter aan: "Dat komt omdat ik een kreeft bent, Kreeften zijn zo, verledenziek". Het jaar van de kreeft speelt zich af in de vroege jaren zeventig in Amsterdam en werd geschreven in de periode dat Hugo Claus daar woonde en een verhouding had met Kitty Courbois, op wie het boek gedeeltelijk is geïnspireerd.
Hugo Maurice Julien Claus was een Vlaams schrijver. Hij was een veelzijdig kunstenaar: romancier, dichter, toneelschrijver, schilder en filmregisseur. Toen hij opteerde voor euthanasie (legaal in België) veroorzaakte dit veel deining.
Hugo Maurice Julien Claus was a leading Belgian author, writing primarily in Dutch. He was prominent as a novelist, poet, playwright, painter and film director. His death by euthanasia, which is legal in Belgium, led to considerable controversy.
Op twee na beste Claus so far, na het VVB en Vrijdag. Vernietigend mooi (maar blijkbaar een vrij controversiële mening - nu bon, ik vond het heerlijk).
“Er is een Frans spreekwoord dat zegt dat de dag dat een man niet meer toekijkt als zijn geliefde plast, hij niet meer van haar houdt.”
“Ik ben verloofd. Ze is tien jaar jonger dan jij, zij is zeer goed in bed, maar ik zou haar meteen laten vallen voor tien minuten ellende met jou.”
“Vrouwen, honden en notenbomen moet je hard slaan.”
De meester heeft vrijwel iedereen op het verkeerde been gezet met deze schijnpulp-sleutelroman. In 'Vrome wensen, over het literaire werk van Hugo Claus' geeft Georges Wildemeersch enkele sleutels prijs.
Twijfel tussen 2 en 3 sterren. Het hoofdpersonage Toni vond ik immers redelijk onuitstaanbaar. Zoals altijd bij Claus, is dit boek wel dieper en gelaagder dan het aanvankelijk lijkt - dat vind ik dan weer tof.
Het is indrukwekkend hoe Hugo Claus zo een prachtige roman kan schrijven met zo een onuitstaanbare hoofdpersonages.
Verbazend actueel citaat: " 'Het komt allemaal door het rapport van de Club van Rome', zei Cecile. 'Die jonge mensen voelen dat ze nog dertig jaar te leven hebben, of nog tien jaar, ze willen nog van alles meemaken, voordat de boel knalt.' "
Fantastisch genoten, ook al zorgt het lezen van het feit dat dit gebaseerd was op één van Claus' liefdesgeschiedenissen toen hij in Amsterdam woonde voor een vreemde nasmaak. De dame in kwestie leek er gedurende het hele boek bekaaid van af te komen, maar uiteindelijk kreeg zij zoveel meer diepgang dan Pierre, het hoofdpersonage, die dan hoogstwaarschijnlijk delen van meneer Claus moet voorstellen.
Dat L'appuntamento van Ornella Vanoni op de achtergrond speelde op het einde van het boek kan héél misschien de oorzaak zijn van een lichte romantisering...
ik had toevallig Hugo geheten als ik mijzelf de desbetreffende dag tot zoon had gekroond, maar het lot liep anders. Vandaag de dag beschreef H. Claus: “Opnieuw. Naar de slachtbank.” eindigend met “Ik zal horen wat tot vanmiddag verleden tijd was, en hoop en verdriet. Je kunt de auto beter hier parkeren” en de Overtoom komt je plotseling vals vertrouwd voor.
De schrijver zelf beschrijft de scenes uit zijn boek regelmatig als 'in een slechte film' en zo leest het ook. Het boek is goed geschreven, zeker naar het einde toe, maar de personages zijn walgelijk. Drank, drugs en vreemdgaan. Tijdgeest zou ik het niet noemen, ondanks 70's modewoorden als haai, kaa en ri-lee-sjun-sjip, want mensen met bindingsangst en/of verlatingsangst zijn van alle tijden.
Ik heb nog sporen van twijfel in mij rondhangen of de kleinzieligheid van de hoofdpersonages overtuigend is neergezet door Hugo Claus, de Vlaamse auteur van deze roman, ‘Het jaar van de kreeft’. Het melodrama geeft in ieder geval een aardig tijdsbeeld van eind zestiger, begin zeventiger jaren (de roman is in 1972 verschenen). De roman is bij tijd en wijle hilarisch, soms over de top soapachtig, dan is er weer een flinke vleug tragiek, en die beklijft ook weer niet in de hoofden van de karakters. De beschreven emotiën vertonen een grote amplitude en hebben een zeer hoge frequentie; zoals we uit de Romantiek de dicht bij elkaar liggende uitersten kennen van ‘himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt’, gaat het er in Het jaar van de kreeft ook aan toe. Eigenlijk heeft Hugo Claus er een stijlmiddel van gemaakt. En zo beschouwd, valt de roman als geheel – toch – positief te waarderen. JM
Ik vond het aanvankelijk een afgrijselijk boek met zeer onuitstaanbare personages die vastzitten in een toxische relatie van aantrekken en afstoten. Toni en Pierre kunnen allebei een psycholoog gebruiken xp. Maar het boek grows on you en naar het eind toe kreeg ik wel sympathie voor hen. Het toonde eigenlijk iets heel menselijks, en in de kern gaat het over de complexe zoektocht naar verbinding, hier en daar misschien wat karikaturaal voorgesteld. Het liet me in ieder geval niet onverschillig!
Spijtig voor ons Hugo dat een beetje autobiografisch is
Tijdgeest, ja, maar vooral een boek over twintigers die alleen maar met zichzelf bezig zijn, waar ik als lezer dan toch weer niet echt een boodschap aan heb :(
Hm. Verknipt en intrigerend tegelijk. Ik ben er nog niet over uit wat ik hier precies van vind. De schrijfstijl vind ik niet altijd prettig en toch las ik het boek in een dag uit. Geef het een kans, zou ik zeggen en oordeel zelf.
Ik vrees dat ik de bekende kritiek ("Keukenmeidenroman", Rijk De Gooyer) kan onderschrijven. Het kan zelfs nog erger. Ik zou kunnen mijn kritiek op Marc Reugebrink ("puberliteratuur") hernemen. Zegt één van de personages immers niet over Pierre (het alterego van Claus): "Weet je waarom Daan en ik je zo aardig vinden? Omdat je onder je voorkomen van koele kikker en van Pietje Precies de meest onvolwassen puber bent die wij kennen." (p.196) Claus was 43 toen hij dit boek schreef... Ik weet ook dat het Claus zijn "Turks Fruit" was en dat was zeker een van de bepalende boeken in mijn leven, maar toen was ik twintig jaar. Ik ben er zeker van dat ik het als zeventigjarige ook als "puberliteratuur" zou kwalificeren...
De ondertitel "Romance" moet als ironie geïnterpreteerd worden, want dit is een verhaal van een onbegrijpelijke obsessie. Enerzijds heb je Pierre, een keurige burger, werkzaam in de financiële sector. Anderzijds heb je Toni, Amsterdamse haarkapster, getrouwd en met een dochtertje. Pierre en Toni leren elkaar kennen via een gemeenschappelijke kennis in het toneelmilieu, en er ontstaat al vlug een verhouding. Pierre is verliefd, gefascineerd, geobsedeerd. Zij is grillig, zelfs chaotisch, initieel frigide, en houdt maar niet op door te zagen over haar vroegere minnaars, haar man, en haar toekomstige minnaars. Ze verwaarloost haar dochter (en Pierre is helemaal niet geïnteresseerd in kinderen), vindt het vanzelfsprekend dat Pierre haar dure cadeautjes koopt na een als speciale gunst toegestane vrijpartij, en papegaait de pop-psychologie van haar vriendin. Genre: "Ik moet mezelf eerst vinden, dus verdwijn jij nu maar uit mijn leven.... tot als ik je nodig heb om de nieuwe vloerbedekking in mijn huis te betalen.". Aan, af, warm, koud. Een reisje naar de Provence met een stel vrienden van Toni maakt de kloof tussen Pierre en deze pseudo-hippies bijzonder duidelijk.
Toni en Pierre blijven in deze vreemde dans verwikkeld gedurende ongeveer 1 jaar - het jaar van de kreeft (Toni's astrologisch teken, dat ze telkens inroept als verklaring voor haar gedrag).
Dit boek hoort in de categorie van "onmogelijke en zelf-destructieve liefdes" - Henry Miller and June (is de titel een knipoogje naar Tropic of Cancer ?), The Razor's Edge van Somerset Maugham. Het zou geïnspireerd geweest zijn door de 3-jaar lange verhouding tussen Hugo Claus en de Amsterdamse actrice Kitty Courbois, juist voor hij met Sylvia Kristel begon. Ik kan me indenken dat het schrijven van dit boek een catharsis moet zijn geweest voor Hugo Claus. Een catharsis voor een stukgelopen relatie, en voor zijn ervaring als Vlaming in Nederland. Alle personages zijn Nederlands, en afgezien van de vakantie in Frankrijk speelt alles zich af in Amsterdam, en de dialoog klinkt Hollands, niet Vlaams. Het viel me ook op dat er niet over de oorlog of jeugdtraumas wordt gehandeld, en dat maakt het boek al vrij uniek in het oeuvre van Claus.
Natuurlijk, er zit veel seks in ( hallo, Nederlandse (nou ja Vlaamse) roman, begin jaren 70) maar wat wil je: ondertitel is Een romance. Wanneer je weet dat het over een bekende actrice gaat maakt het dat wellicht wat vreemd. Tot driekwart van het boek is het wat saai, drie sterren, wellicht omdat het toen nog goed ging. Zodra de problemen beginnen wordt ook het boek beter en krijgt de titel (nog) meer betekenis, vandaar de vierde ster. Leuk tussendoortje.
Ondanks de prachtige schrijfstijl van Claus (met vele dialogen) en de beeldende zinnen, me door het boek heen geworsteld. Het verhaal kon me niet heel erg boeien en irriteerde me soms zelfs. De opbouw in jaargetijden en de korte hoofdstukken maakten het boek wel gemakkelijk leesbaar. Pierre vertelt het verhaal en verwijst vaker naar de dood van Toni. Ook dat zorgde voor mijn verlangen door te lezen tot het eind.
Historia de un amor poco convencional entre un actuario de seguros, con la vida completamente organizada, y una peluquera de teatro, con la vida completamente desestructurada. La atracción casi enfermiza que sufre el actuario, Pierre, por Toni, le llevar'a a imitarla y a ponerlo al borde del abismo.
Als je veel (ok twee keer) dat het er aan toe gaat als in een slechte film, wel dan wordt het misschien een beetje zoals een slechte film. En dan vraag je af waarom die auteur zo bejubeld wordt en waarom hij als Vlaming schrijft alsof hij ware een Nederlander.
Jaren zestig, zeventig setting. Sexuele revolutie. Alles kan en mag. Amsterdam. Vlaamse auteur op zijn Nederlands. Korte rauwe hoofdstukken, vol met flarden aan dialogen. Mistroostige sfeer. Hopeloos. Lijkt een stationslectuur. Blijkt uiteindelijk als geheel te kloppen. Is daarom geen aanrader.
Goh wat moet ik zeggen over dit boek? Dat het gedateerd is, vol rare personages die zo ver van mij afstaan, eigenlijk allemaal mensen die ik niet begrijp en met problemen worstelen die ze zelf creëren. Weird stuff. Not my cup of tea.
In een ruk uitgelezen. Beetje Revolutionary Road meets Turks Fruit. Ik snap wel waarom Connie Palmen naar dit boek verwijst. Wat valt er verder over te zeggen? Het is een romance. Niet tijdens of vlak na je eigen romance lezen. Goede dialogen en goede vloeken. Je gaat er ook zelf van vloeken.
Pity, or why canonization won't work. Set in the age of making love, not war, these two rascal-lovers ironically keep the war going chapter after chapter, a cheap and above all tiresome way to convey the power of love.