Τα δύο Βήτα

by Αθηνά Κακούρη

Το βιβλίο αυτό είναι η προσπάθεια ενός σκεπτόμενου Έλληνα να καταλάβει τί συνέβη σε έναν λαό που από το 1910 ως το 1915, ορμητικός και ενθουσιώδης, πολέμησε σκληρότατα και δούλεψε ενωμένος κάτω από την συνδυασμένη ηγεσία των "δύο Βήτα" -του Βασιλιά Κωνσταντίνου στον στρατό και του Ελευθερίου Βενιζέλου στην πολιτική-, για να παρασυρθεί μετά σ' έναν σκοτεινό στρόβιλο αλληλοκαταστροφής. Έκτοτε σ' εκείνο το ξέσκισμα των Ελλήνων, το βαθύ και ματωμένο, δόθηκε μια απλοϊκή ερμηνεία, που το κουκούλωσε αλλά δεν το επούλωσε, και επομένως εξακολουθεί σήμερα να μας δηλητηριάζει και να μας παραλύει.

Απλά και καθαρά, διαγράφονται εδώ οι προσωπικότητες που συγκρούστηκαν, οι συνθήκες που τους έφεραν αντιμέτωπους, καθώς και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, ιδίως δε το πότε και πώς δημιουργήθηκε εκείνο το μύθευμα, που συνέβαλε μεν πολύ αποτελεσματικά στο να γείρει η πλάστιγγα, είχε δε ως τραγική παράπλευρη συνέπεια τον αφανισμό του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Η εικόνα που αναδύεται προσκρούει στην πεπατημένη. Στοιχειοθετείται όμως στέρεα καθώς τα γεγονότα των μοιραίων εκείνων ετών -1913 με 1915- δίνονται ένα ένα, οι πηγές παρατίθενται, και έτσι ο κάθε αναγνώστης μπορεί να διασταυρώσει, να βεβαιωθεί για την αλήθεια και να κρίνει την άποψη.

Genres: History

288 pages, Paperback

First published September 1, 2016

About the author

Γεννήθηκε το 1928 στην Πάτρα με καταγωγή από την Κεφαλονιά. Πέρασε τον πόλεμο και την Κατοχή στην Αθήνα. Μετά τον πόλεμο, εργάστηκε σε ναυτικά πρακτορεία στην Πάτρα και στην Αθήνα, στο περιοδικό Ταχυδρόμος, έγραψε ραδιοφωνικές σειρές και μετέφρασε ξένη λογοτεχνία και ιστορία. Αργότερα έζησε στη Βιέννη, όπου και μελέτησε νεότερη ιστορία.

Η συγγραφική της καριέρα άρχισε το 1950, όταν δημοσίευσε μία σειρά χρονογραφημάτων από ένα ταξίδι της στη Μέση Ανατολή στην εφημερίδα Ο Νεολόγος των Πατρών. Στο τέλος της δεκαετίας του 1950, άρχισε να δημοσιεύει αστυνομικά διηγήματα στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Συγχρόνως συνεργαζόταν με τους εκδοτικούς οίκους Πάπυρος και Πεχλιβανίδης σε μεταφράσεις αγγλικών και γαλλικών μυθιστορημάτων και ιστορικών συγγραμμάτων.

Άρχισε να γράφει ιστορικά μυθιστορήματα στο τέλος της δεκαετίας του 1970. Τα πιο γνωστά της ιστορικά μυθιστορήματα είναι τα Πριμαρόλια και η Θέκλη.

Reviews

[Ηλίας · Rating 1 out of 5]

Ξεκίνησα χωρίς προκατάληψη να διαβάζω το βιβλίο, αφού γνώριζα εκ των προτέρων την θέση της συγγραφέως.

Άρα, δεν ήταν η απροκάλυπτα φιλομοναρχική της τοποθέτηση που με απέτρεψε να συνεχίσω.

Το μεγάλο μειονέκτημα ήταν ο απλοϊκός, αφελής, σχεδόν παιδικός τρόπος γραφής και παρουσίασης των γεγονότων.

Δηλαδή, ένα είδος αναγνώσματος που δεν μπορεί να με καλύψει στην φάση που έπεσε στα χέρια μου.

[Konstantinos M. · Rating 4 out of 5]

Μία ΜΗ αντικειμενική - πλην όμως εμπεριστατωμένη - άποψη για το τι οδήγησε στον Εθνικό Διχασμό.
Αλληλογραφία της εποχής, διπλωματικά έγγραφα ξένων κρατών και άλλα ντοκουμέντα, μαζί με τη φιλοβασιλική και συνάμα προκατειλημμένη κατά του Βενιζέλου άποψη της συγγραφέα παντού μέσα στο βιβλίο, δίνουν στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη θεώρηση για την εποχή, αν συνδυαστούν με άλλα βασικά συγγράμματα σχετικά με το θέμα, που όμως κατά κανόνα είναι φιλοβενιζελικά.

Must read κατά τη γνώμη μου.

[Roula T · Rating 2 out of 5]

Δεύτερη ανάγνωση. Την πρώτη φορά που το διάβασα με εκνεύρισε τόσο που της πέταξα ένα 2αρι και δεν έγραψα κριτική. Το ξαναδιάβασα όμως, γιατί όσο κι αν διαφωνούμε με την οπτική κάποιου, το σωστό είναι να τεκμηριώνεται αυτή η κακή βαθμολογία και οι αιτίες της διαφωνίας. Η κα. Κακούρη δεν είναι ιστορικός, και όμως έχει αξιοθαύμαστη επιστημονική κατάρτιση και ικανότητα στην έρευνα και αξιοποίηση πηγών. Γράφει επίσης σε εξαιρετικά ελληνικά και αναδεικνύει την αντίθετη οπτική στον Εθνικό Διχασμό, αυτή του βασιλιά Κωνσταντίνου και της αντιβενιζελικής παράταξης. Και εδώ τελειώνουν τα όσα θετικά βρήκα στο βιβλίο. Γιατί θεωρώ ότι η συγγραφέας διαπράττει ένα μεγάλο σφάλμα για κάποια που γράφει ιστορικό βιβλίο, είναι φοβερά προκατειλημμένη εναντίον του Βενιζέλου και υπέρ του βασιλιά. Έτσι, το πρώτο μου πρόβλημα είναι ο τρόπος που παρουσιάζονται οι πρωταγωνιστές. Κάθε τι είναι αφορμή για κριτική στο Βενιζέλο, ακόμη και στοιχεία του χαρακτήρα του. Είναι μοναχικός, καχύποπτος, χωρίς πραγματικούς φίλους, ενώ ο βασιλιάς έχει όλα τα καλά: είναι ανοιχτόκαρδος, ευεπηρέαστος (έτσι τον παρασύρει ο πονηρός Βενιζέλος), αλλά και ψηλός, ξανθός και όμορφος. Αν δεν πειστήκατε ότι είχε δίκιο στη σύγκρουση ήδη, δεν ξέρω τι να σας πω. Άλλο πρόβλημα μου είναι η χρήση των πηγών. Δεν μπορεί οι κύριες αναφορές της να είναι ο Μεταξάς και ο Στρέιτ, είναι εντελώς μονόπλευρη η τεκμηρίωση. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στον ρόλο των κατασκόπων (που είναι αλήθεια ότι οργίαζαν στην Αθήνα της εποχής) και στον τρόπο που προσπαθούν οι πρεσβείες, ιδίως της Αγγλίας, να επηρεάσουν τις εξελίξεις, αλλά αποσιωπάται ότι την ίδια ακριβώς δράση είχε και η Γερμανία. Αυτό που μένει σαν αίσθηση από το βιβλίο είναι ότι ο Βενιζέλος προσπάθησε με τρόπο ανισόρροπο, σπασμωδικό να βάλει την Ελλάδα στον Ά ΠΠ, ενώ ο βασιλιάς, με ισορροπημένο τρόπο προσπάθησε να κρατήσει τη χώρα έξω από περιπέτειες. Όποιος ξέρει την ιστορία της εποχής, γνωρίζει ότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Οπότε, λοιπόν, από το βιβλίο της Κακούρη κρατώ την διαφορετική οπτική και προχωρώ στο επόμενο της, το «Ουλανοι στη Λάρισα» θέλοντας να δω πώς θα δικαιολογήσει όσα απίστευτα ακολούθησαν από τους κωνσταντινικούς όπως το ανάθεμα, την παράδοση του Δ´ σώματος στρατού κτλ.

[Evdoxia Kinali · Rating 3 out of 5]

Η Αθήνα Κακούρη δίνει την άλλη, την αντιβενιζελική άποψη για τα χρόνια που οδήγησαν στον Εθνικό Διχασμό. Θα ήταν πολύ περισσότερο ενδιαφέρον αν το βιβλίο δε σταματούσε στο 1915, αλλά έφτανε μέχρι το 1917, στην κορύφωση του Διχασμού. Καλογραμμένο και σε πολύ ωραία έκδοση, σε γενικές γραμμές πολύ ενδιαφέρον!

[Nomzamo Kathy · Rating 4 out of 5]

Ενδιαφέρον βιβλίο που αν και ιστορικής φύσεως, είναι γραμμένο με αρκετά λογοτεχνικό ύφος (η συγγραφέας άλλωστε είναι λογοτέχνης), κάτι που το καθιστά και αρκετά ευχάριστο ως ανάγνωσμα. Η οπτική της συγγραφέως στα γεγονότα, είναι σαφώς αντιβενιζελική χωρίς όμως να είναι φανατισμένη. Εστιάζει κυρίως στα γεγονότα που προηγήθηκαν του Διχασμού (1912-1915) προκειμένου ο αναγνώστης να κατανοήσει κάποια πράγματα καλύτερα. Η τεκμηρίωση της σε αυτά που περιγράφει είναι επαρκέστατη, το πρόβλημα όμως με σχεδόν όλα τα βιβλία που έχουν γραφτεί για τον Εθνικό Διχασμό (ανεξαρτήτως οπτικής), είναι όχι τόσο σε αυτά που γράφουν, όσο σε αυτά που παραλείπουν να γράψουν. Έτσι λοιπόν και η Κακούρη περιγράφει σχετικά επιφανειακά το ζήτημα των μυστικών συνεννοήσεων του Κωνσταντίνου με τον Κάιζερ χωρίς να δίνει την εικόνα στην ολότητα της (βάσει των διαθεσίμων στοιχείων που υπάρχουν αυτή την στιγμή). Το κάλο πάντως είναι ότι το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα με το πολυδιαφημισμένο και εξίσου μη αντικειμενικό (βενιζελικής οπτικής το συγκεκριμένο) βιβλίο του Μαυρογορδατου που κι αυτό είχε αντικείμενο τον Εθνικό Διχασμό. Έτσι λοιπόν υπάρχουν δυο βιβλία προορισμένα για ευρύ κοινό (και λόγω του ύφους γραφής και τεκμηρίωσης και λόγω της μαζικής προώθησης που τους έγινε), που διαβάζοντας τα κάποιος, αποκτά μια ισορροπημένη άποψη για το θέμα και όχι μονόπλευρη (βενιζελική) όπως γινόταν επί πολλά χρόνια! Όπως και να' χει πάντως, κανένα από τα δυο αυτά βιβλία δεν προσφέρει κάποιο νέο στοιχείο στο ζήτημα και σίγουρα απευθύνονται πρωτίστως σε ανθρώπους που δεν έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα με τον Εθνικό Διχασμό και θέλουν να πάρουν μια εικόνα.

[Ζωης · Rating 5 out of 5]

Το «Τα Δύο Βήτα» είναι ενα διαφορετικό ιστορικό βιβλίο: μια εξιστόρηση βασισμένη σε ιστορικά, πραγματικά γεγονότα και αληθινά πρόσωπα. Είναι μια μελέτη για δυο μεγάλους άνδρες, σε μερικά κομμάτια χάνεσαι αλλά στο τελος αξίζει.

[Spiros Tsikrikas · Rating 5 out of 5]

Συναρπαστικό. Η άλλη όψη της ιστορικής αλήθειας. Must read.