Σκίτσα εφημερίδας, εφήμερα, φτιαγμένα απ’ τα μολύβια και τα πενάκια του γελοιογράφου Πάνου Ζάχαρη, καταδικασμένα να ζήσουν όσο κρατά μια γρήγορη ματιά: μισό λεπτό… Μισό λεπτό τότε, τι θέλουν σ’ ένα βιβλίο; Να γλιτώσουν από τον χρόνο, να μαζέψουν σκόνη βιβλιοθήκης, να καλογεράσουν, να θυμίσουν. Να διασώσουν όσο μπορούν μνήμες, από γεγονότα χτεσινά που όμως θολώνουν και μοιάζουν ήδη μακρινά εξαιτίας του συμπυκνωμένου πολιτικού χρόνου. Σκίτσα που γεννήθηκαν από την επικαιρότητα και παλεύουν μήπως και καταφέρουν να την ξεπεράσουν, όμορφα τακτοποιημένα σε ένα βιβλίο. «Πειραγμένες» στιγμούλες, εικονογραφημένες σκέψεις για τα γεγονότα της περιόδου 2013-2016. Χρωματιστές κραυγές και ψίθυροι για το θανατηφόρο δάγκωμα του φιδιού στο Κερατσίνι, το Πρωτογενές Πλεόνασμα γαλαζοπράσινου κυνισμού, την Ελπίδα που κάπου κόλλησε στην κίνηση. Για τα χαχανάκια Βρυξελλών και της πατρίδας μας, της Ευρώπης, τη σημαία που λασπώθηκε στην Ειδομένη. Σκίτσα που κρίνουν γιατί θέλουν να κριθούν.
Ο Ζάχαρης είναι ξεκάθαρα ένας από τους αγαπημένους μου δημιουργούς και έχω πιάσει πολλές φορές τον εαυτό μου να σκέφτεται «τι ωραία που θα ήταν αν το είχα σκεφτεί εγώ αυτό». Και μιλάω πιο πολύ για τις γελοιογραφίες του αυτή τη στιγμή, γιατί η συγκεκριμένη έκδοση μόνο τέτοιες περιέχει. Μια αρκετά διαφορετική ματιά στα πολιτικά δρώμενα και όχι μόνο.
«Αρνητικοί Συσχετισμοί»:όταν το πολιτικό χιούμορ συναντά την πικρή πραγματικότητα
Τον περασμένο Νοέμβρη κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Τόπος οι Αρνητικοί Συσχετισμοί κι αυτό ήταν ένα από τα καλά γεγονότα του 2016. Πρόκειται για μια συλλογή σκίτσων του Πάνου Ζάχαρη που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα To Ποντίκι και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως από το 2013 ως το 2016. Αν και το υλικό είναι ήδη δημοσιευμένο, η έκδοση αυτή αξίζει την προσοχή σας και μια θέση στο ράφι σας.
Πρόκειται για ένα άλμπουμ που συγκεντρώνει σημαντικές στιγμές αυτής της τετραετίας, δοσμένες με τον έξυπνο τρόπο του Π. Ζάχαρη. Δε χρειάζονται συστάσεις για το δημιουργό. Το χιούμορ του είναι γνωστό και αποτελεί πάντα έναν από τους καλύτερους τρόπους να κοιτάξει κανείς την πραγματικότητα κατάματα. Αυτό δεν σημαίνει πως τα σκίτσα του είναι αστεία. Πολλές φορές δεν είναι καθόλου αστεία. Είναι όμως έξυπνα και αιχμηρά. Πέφτουν απότομα στο στομάχι μας, γιατί καταφέρνουν να συμπυκνώνουν πικρές αναλύσεις σελίδων για τους ταραγμένους καιρούς που ζούμε.
Άλλο σταθερό χαρακτηριστικό των σκίτσων του Ζάχαρη είναι πως παίρνουν θέση. Δεν πρόκειται για μια αποστασιοποιημένη παρουσίαση της σύγχρονης Ελλάδας, αλλά για μια ουσιαστική παρατήρηση που σχολιάζει την επικαιρότητα σατιρίζοντας την εξουσία και παίρνοντας θέση στο πλευρό των καταπιεσμένων. Στις γελοιογραφίες του Ζάχαρη βλέπουμε τον κόσμο πάντα μέσα από τα μάτια των εργαζομένων, των προσφύγων, των μεταναστών. Άλλωστε γι αυτούς είναι Αρνητικοί οι Συσχετισμοί.
Και τι κάνουμε όταν είναι Αρνητικοί οι Συσχετισμοί; Ο Π. Ζάχαρης προτείνει πρώτα απ’ όλα να το παραδεχτούμε. Με έναν τίτλο που αρχικά θα τον λέγαμε απαισιόδοξο δένει μια σειρά σκίτσων που καταπιάνονται με τα πιο κρίσιμα ζητήματα των δύσκολων αυτών χρόνων. Τα σκίτσα του άλμπουμ δεν είναι τακτοποιημένα με χρονολογική σειρά. Είναι χωρισμένα σε ενότητες αφιερωμένες στη σχέση Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην κυβέρνηση Σαμαρά Βενιζέλου, στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, στο φασισμό, στην προσφυγιά και τέλος στο τι (να) κάνουμε. Γιατί αφού παρουσιάσει την ελληνική πραγματικότητα, ο δημιουργός εξετάζει και τη δική μας στάση απέναντι σε αυτή, απέναντι δηλαδή στους αρνητικούς συσχετισμούς. Πόσο θα προχωρήσει αυτή η απαισιοδοξία; «Να βελάξω», αναρωτιέται το πρόβατο στο εξώφυλλο υπό την απειλή των λύκων «ή θα προκληθεί νευρικότητα στις αγορές;»
Κι αφού μιλάμε για το συγκεκριμένο άλμπουμ, αξίζει να αναφερθούμε και στο Working Dead. Πρόκειται για μια σειρά σκίτσων που μπορείτε να βρείτε στο socomic.gr. Κάθε Σάββατο έχουμε ένα νέο σκίτσο. Το προηγούμενο Σάββατο είχαμε το 24ο.
Κι εδώ ο Π. Ζάχαρης παρουσιάζει τις αγωνίες του κόσμου της δουλειάς με τον δικό του τρόπο. Ταξιδεύοντας συχνά στο παρελθόν αναζητά καταστάσεις ανάλογες της εποχής μας ή απλώς ένα ιδιαίτερο πλαίσιο για να φέρει για άλλη μια φορά στο φως, στο χαρτί ή στις οθόνες μας το άδικο και το παράλογο της εκμετάλλευσης.