Jump to ratings and reviews
Rate this book

Homo Photographicus: Ψυχαναλυτικές και φιλοσοφικές διαστάσεις της εικόνας

Rate this book
Η φωτογραφία αναλαμβάνοντας να συλλάβει το ασύλληπτο της πραγματικότητας, τεμαχίζοντάς την και αποδίδοντάς την σε εικόνα, επιχειρεί ταυτόχρονα να συλλάβει, μέσα στο συμβολικό πλαίσιο του λόγου, την επιθυμία του ανθρώπου να δει πέραν της πραγματικότητας, πέραν της εικόνας. Μα, την ίδια αυτή στιγμή, η ίδια η εικόνα γίνεται εμπόδιο σε αυτό.

Η φωτογραφία εκκινώντας από τη σχέση της με τη φθορά, το χρόνο, το θάνατο υπόσχεται το ψεύδος εκείνο για το οποίο έλεγε ο Nietzsche ότι έχουμε ανάγκη για να ζήσουμε. Μια δήθεν νίκη επί του παράλογου. Μια υπόσχεση ότι θα υπάρχουμε και "μετά". Ένας δήθεν έλεγχος σ’ αυτό ακριβώς που παράγει την εικόνα: το κενό, το άλεκτο, την τρέλα.

Η φωτογραφία αναδύεται έτσι ως μια μαρτυρία για το "πέραν" και ταυτόχρονα μια καθήλωση στο "εδώ" κάνοντας μας ν’ αφουγκραζόμαστε τη φράση του Barthes: "η φωτογραφία είναι εικόνα τρελή εμβαπτισμένη στην πραγματικότητα".

220 pages, Paperback

Published January 1, 2016

Loading...
Loading...

About the author

Φώτης Καγγελάρης

11 books3 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
0 (0%)
4 stars
2 (40%)
3 stars
3 (60%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
Profile Image for Maria.
48 reviews4 followers
January 27, 2018
Είχα καταπιαστεί με το βιβλίο αυτό για αρκετούς μήνες. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ανάγνωσμα γραμμένο από τον Φώτη Καγγελάρη (Δρ.Ψυχοπαθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και καθηγητής Ψυχολογίας της Εικόνας). Μου είχε αρέσει πολύ η παρουσίαση του βιβλίου από τον ίδιο και είχα εντυπωσιαστεί από τις γνώσεις του και τον τρόπο έκφρασής του.

Ο τίτλος του βιβλίου ορίζει και το περιεχόμενό του, το οποίο παρουσιάζεται σε 25 κεφάλαια με ευφάνταστους τίτλους π.χ Από το «Άρα» του Descartes στο «πουλάκι» της φωτογραφίας (Λίγο πιο κει, χαμογελάστε παρακαλώ, ακίνητος)/ Η αβάσταχτη σοβαρότητα του πιγκουίνου (Ασπρόμαυρη ή...)/ Σπουδή Γυμνού (Παραπεμπτικό για αξονική τομογραφία)/Natura Mortem (Μην πυροβολείτε το τοπίο) κ.λπ.

Το βιβλίο είναι δύσκολο κι εξαιρετικά βαθύ σε νοήματα. Ο τρόπος που γράφει και σκέφτεται ο Καγγελάρης είναι ανατρεπτικός και πυκνός. Οι αναφορές σε σπουδαίους φιλοσόφους, φωτογράφους, καλλιτέχνες κ.λπ είναι πολλές και ουσιαστικής σημασίας. Στην αρχή με ζόρισε όλο αυτό, στη συνέχεια όμως -κι αφού επέμεινα στην εμβάθυνση- με αποζημίωσε με γνώσεις, και μπόλικη τροφή για σκέψη «έξω από το κουτί». Άνοιγμα μυαλού που σίγουρα επηρέασε τη σχέση μου με τη φωτογραφία και την τέχνη γενικότερα. «Τσάκισα» ένα σωρό σελίδες και σημείωσα παραγράφους... Θα επανέρχομαι συχνά.

Μερικά αποσπάσματα:
- Γιατί οι πάντες, σήμερα, φωτογραφίζουν τα πάντα χωρίς σταματημό; Μήπως τελικά ο άνθρωπος παίρνει την ταυτότητά του, όχι από το γεγονός ότι υπάρχει, αλλά από το γεγονός ότι παράγει εικόνες ως εικόνα ο ίδιος των εικόνων που παράγει;
- Μη συγχέουμε την εικόνα με τη φωτογραφία. Η φωτογραφία είναι κι ό,τι «δεν-είναι», αυτό που υπάρχει «πίσω» από την εικόνα. Αυτό που στηρίζει την εικόνα, που την κάνει να είναι ορατή -όντας αόρατο το ίδιο.
- Μήπως η ιστορία της τέχνης είναι η ιστορία αυτού που δεν λέχθηκε και δεν εικονοποιήθηκε ποτέ;
-Η φωτογραφία έχει υποστεί δύο θανάτους. Τον θάνατο του «πράγματος» για να μπορέσει να υπάρξει ως εικόνα και τον θάνατο της εικόνας για να υπάρξει ως φωτογραφία. Αλλά έτσι ακριβώς, είναι που μαρτυρά την αναπαράταση της έλλειψης. Η φωτογραφία είναι αυτό που λείπει.
-Αποφασίζω σημαίνει πένθος. Πενθώ γι'αυτό που αφήνω, αφού απόφαση σημαίνει «επιλέγω». Σκοτώνω κάτι επιλέγοντας το κάτι άλλο του δισταγμού μου.
-Και οι πιο απλές φωτογραφίες είναι φωτογραφίες διαβατηρίου για εσωτερικά ταξίδια, φωτογραφίες διαβατηρίου για τη διάσχιση της απόστασης γέννησης-θανάτου.
- Η φωτογραφία γίνεται η αναίρεση της ανάμνησης, το σβήσιμο της τότε πραγματικότητας, γίνεται το υποκατάστατο, εδώ και τώρα, μιας σταθερής πραγματικότητας αεναώς αμετάβλητης. Γίνεται η ίδια πραγματικότητα, όπου η συνιστώσα του χρόνου έχει πλήρως καταργηθεί για να υπάρξει στη θέση της η εικόνα εκείνου που κοιτάζει, αμετακίνητου χρονικά. Δηλαδή, αθάνατου. Έτσι η φωτογραφία γίνεται ο καθρέφτης της αθανασίας, όπου ο άνθρωπος συλλαμβάνει κι αλλοτριώνεται από την εικόνα του ως δεδομένο της πραγματικότητας που ο ίδιος έχει επινοήσει, καταστρατηγώντας έτσι την έννοια του χρόνου. Κατοικεί διαρκώς στο παρόν. Η φωτογραφία είναι ένας τρόπος, λοιπόν, όχι να θυμόμαστε αλλά να ξεχνάμε. Να ξεχνάμε όχι αυτό που ήμασταν αλλά αυτό που θα είμαστε. Δηλαδή νεκροί.
-Η φωτογραφία ήταν πάντα "jamais vu", αλλά ταυτόχρονα "déjà vu". Η εικόνα έχει ως σκοπό και αποτέλεσμα μία πραγματικότητα εν απουσία πραγματικότητας. Ας ακούσουμε πάλι τον Barthes: Δεν μπορώ να μπω στο βάθος της φωτογραφίας. Η ουσία της φωτογραφίας είναι όλη «έξω» (camera lucida) χωρίς εσωτερικότητα και ωστόσο απρόσιτη. Η ματιά είναι εν δυνάμει τρελή, πράξη αλήθειας και τρέλας. Η φωτογραφία ωθεί το πορτρέτο στο τρελό σημείο όπου μαρτυρία ύπαρξης είναι το συναίσθημα. Προσεγγίζει την τρέλα, συναντά την τρελή αλήθεια. Η φωτογραφία είναι μια εικόνα τρελή εμβαπτισμένη στην πραγματικότητα. Η ουσία της φωτογραφίας είναι η τρέλα.
- Η τέχνη μας υπόσχεται μια απάντηση στα ερωτήματα της ύπαρξης ή θα μας απαλλάξει από το να σκεφτόμαστε;

#readathon18 [3] - Ένα βιβλίο για την τέχνη.
1 review
March 3, 2025
Αξιόλογη προσπάθεια πραγματικά και σίγουρα κερδίζεις διαβάζοντας το. Όμως κουράζει όταν πολύ πυκνά και συχνά αναφέρεται σε γνωμικά, quotes δεκάδων επιστημόνων, φιλοσόφων πράγμα που δεν κάνει το κείμενο να "αναπνέει" και εγώ σαν αναγνώστης αναζητώ να δω το τι έχει να προσθέσει ο συγγραφέας που δεν μπορεί να είναι κατά ένα μεγάλο ποσοστό μεταφορέας άλλων προσώπων. Πιστεύω ότι στηρίζεται γύρω από τις βάσεις του Μπαρτ και άλλων βέβαια δοκιμιογραφων του αντικειμένου της φωτογραφίας αλλά και της φιλοσοφίας. Εξαιρετικό βιβλίο μεν , ωραία προσπάθεια, θα ήθελα όμως πιο πολύ κείμενο ελεύθερο του συγγραφέα και όχι αναφορές.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews