Projekt: pravda

by Mariusz Szczygieł, Helena Stachová (Translator)

Jsou události, které vám převrátí život naruby, a chvíli trvá, než se s nimi vyrovnáte. Těžké období nedávno prožíval i známý polský reportér. Vyrovnával se s ním pomocí slov, a tak vznikla jeho nejnovější kniha působivých příběhů z vlastního i cizího života. V citlivě psaných textech hledá autor nový smysl života, životní filozofii, svou i cizí pravdu. Hledá ji ve Varšavě, v Praze, Londýně, Paříži, New Yorku, Barmě i Laosu. Hledá ji v umění, literatuře, malířství i v hudbě. Ptá se na osobní pravdy slavných osobností, ale i neznámých cestujících z vlaku, taxikářů, prodavaček, hospodských štamgastů či návštěvníků kaváren a knihkupectví. V Česku mu pravdu přinášejí například malíř Filip Černý, spisovatel Jan Herben, fotografka Lenka Faltejsková, v Polsku osobnosti jako Ryszard Kapuściński nebo Hanna Krallová. Tato výjimečná kniha svědčí ve svém jádru nejen o bolesti ze ztráty, ale vyjadřuje především přitakání životu a naději.

Genres: Nonfiction, Reportage, Polish Literature, Audiobook, Poland, Favorites, Short Stories

232 pages, Hardcover

First published May 4, 2016

About the author

Mariusz Adam Szczygieł is a Polish journalist and writer.

Reviews

[Weronika Zimna · Rating 3 out of 5]

Szczygieł umie pisać o codzienności tak, że uderza między oczy. Upolował wiele prawd wysokiej jakości. Wklejoną tu powieść Stanucha jedynie przekartkowałam - nie na jego słowa miałam ochotę.
Ocena to właściwie 3,5. Trzy gwiazdki za całość, ale cztery za kilka celnych fragmentów.

[Tomas Bella · Rating 5 out of 5]

Fúha. Najosobnejšia, najpoetickejšia a podľa mňa najlepšia Szczygiełova kniha. Szczygieł píše, že so šťastím človek má báseň, ktorá ho pochopí, tak kto má veľké šťastie (alebo nešťastie), táto kniha ho bude chápať.

[Monika · Rating 4 out of 5]

Panie Mariuszu! Nie umył pan uszu!

(Stanucha nie przeczytałam, ale przecież nie ma przymusu)

[Anna · Rating 3 out of 5]

Z reportażami Szczygła mam tak, że niby lubię, niby doceniam wszystkie spostrzeżenia, bardzo podobają mi się jego rozmowy i sposób ich prowadzenia, ale zawsze coś nie gra. Tym cosiem jest konstrukcja - mam trudności w podążaniu za zamiarem autora, gubię się w chaosie, próbuję zrozumieć, do czego zmierza.

Ciąg dalszy: https://przeczytalamksiazke.blogspot....

[Michal Mironov · Rating 3 out of 5]

It takes only a few pages to figure out that this book had to be written by a genuine reporter. Short format, variety of topics, swift conclusions, and notably - the author's obsession with storytelling. “When I hear the truths from my readers in the form of declarations, I forget them immediately. But I remember very well when someone tells me a story about how they arrived at their truth,” Szczygiel says. The book chapters strongly reminds me of a typical Saturday special issue in the newspaper. In collection of those “weekend extras”, Szczygiel convinces us that we need other people in order to understand ourselves. Paradoxically, the author himself became a victim of this concept. Originally, he wanted to explore personal truths of other people. But his very choice of people and their stories and the way he did it, reveals – in fact – a lot of truths about himself. I personally enjoyed and borrowed a tip from a Polish actor Lech Dyblik: “Always carry 20 bucks in your pocket.” The point is to occasionally give it to random stranger in need. And then miracles starts to happen. What kind of miracles? Read more in the book ;-)

[I G · Rating 4 out of 5]

A book one need to read over and over again, I enjoyed all the truths collected by Szczygiel, truths hiding in the minds of ordinary people as well as those in the minds of famous or celebrated figures of Polish society.
Teraz czekam na ciag dlaszy... czyli NIE MA.

[Filip Olšovský · Rating 3 out of 5]

Asi najslabší Szczygieł. Koncept hľadania pravdy je taký vágny, že (narozdiel od neskoršieho Nie je) nedrží príbehy pohromade a zároveň autorovi umožňuje zverejniť zopár naozaj podpriemerných kúskov, na aké nie je čitateľ jeho ostatných kníh zvyknutý.

[wiktoria · Rating 4 out of 5]

4,5

[Joanna · Rating 3 out of 5]

Trzeba przyznać, że część napisana przez Stanacha jest tą lepszą w książce. Wywiady z przypadkowymi - i tymi mniej - ludźmi są nieco chaotyczne, ich kolejność zdaje się być przypadkowa, a ciężar, jeśli chodzi o wartość intelektualną - również niezbyt wyważony. Natomiast, co tu dużo gadać - Szczygieł od zawsze miał lekkie pióro i czytanie jego 'wypocin' jest czystą przyjemnością! Trudno nie żywić do faceta sympatii, bo to po prostu fajny gość jest, a przy tym szalenie inteligentny i zasłużył sobie już dawno na sporą dozę tolerancji.

[Jana Jindřichová · Rating 5 out of 5]

Na Szczygiela mám slabost a všech pět hvězdiček je čistě osobních. Zprvu se mi knížka zdála až moc smutná a temná až jsem se bála, že z ní budu také smutná. Pak to začalo být milé, někde i legrační a někde zase smutné, přesně takové jako pravda. Každý máme tu svou. Asi si tuto knihu koupím, abych se do ní mohla kdykoli podívat, když mi bude pravda chybět...

[Ada · Rating 5 out of 5]

Projekt jednoho z nejnadanějších současných polských spisovatelů, čechofila a otce Gottlandu - Mariusze Szczygieła - hledání pravdy - nikoli pravdy společné pro celé lidstvo, ale dílčí pravdy, kterou si s sebou životem nese člověk jako jednotlivec, je poetickým, obohacujícím a jaksi bezšelestným valčíkem mezi titěrnými i hlubokými smysly života - ať už prodavačky z večerky za rohem nebo masarykovce a zapomenutého českého realisty Jana Herbena. Szczygieł se, prostřednictvím sloupku v novinách, nebo třeba jen tak - na ulici, ptá zcela neznámých lidí na to, jestli našli svou pravdu. Ptá se také přátel, rodičů, kolegů v práci. Výsledkem jsou velice intimní a osobní zpovědi nejrůznějších typů osobností, z nichž někdo je přesvědčený, že ji má - nikdy si nemysli, že víš, co je pro druhého nejlepší, měj u sebe vždy stovku, ať můžeš druhým v nouzi pomoci, když nemůžeš být tam, kde jsi doma, vezmi si kus domova s sebou. Jindy autor preparuje smysl ze svých zkušeností z cest po světě - třeba v Laosu, kde se setkává s klíčenkami a náramky vyrobenými z roztavených amerických bomb, kterými Američané Laos ve dvacátém století zasypali (každých osm minut spadla jedna). Zužitkovat všechno - i smrt. Několik desítek pravd je popsáno, aby autor nakonec dospěl k tomu, že se smysl našeho bytí, podle kterého celý život žijeme, může sesypat a změnit během dvou sekund, kdy se ocitneme na prahu smrti. A ze všeho nakonec zbude jen krásný den.

„‘Žádná kniha s člověkem v názvu se nemůže ocitnout na smetišti. Já si ji vezmu, jestli dovolíte.‘
Paní Wiesia se zřejmě rozhodla přenést můj život do svého bytu. Asi s ním udělá něco zcela jiného než já.“

„‘Ježíš mi spadl do klína z kříže nade dveřmi,‘ začala vyprávět.
‚Byl lehký, z plastu, a doslova slétl, uslyšela jsem jen takový šelest.
Bylo mi jasné, že ho musím zase pověsit.‘
‚Ježíš vám spadl do klína? Mělo to něco znamenat?‘
‚Ano, nedrželo lepidlo.‘
‚A metaforicky?‘
‚Jestli metaforicky, to nevím, ale pochopila jsem, že teď ho mám ukřižovat já osobně, a ne někdo z dávnověku, nýbrž já, Ela, teď hned. Na chvíli mě polilo horko a hlavou mi vířilo, že mi třeba chtěl něco sdělit. Ale co? Možná to, že jsem špatný člověk? Myslela jsem, že jde o poučení, že teď musím za trest osobně přibít Ježíše na kříž. Ale dost rychle jsem se uklidnila. Není přece možné, že všichni ti lidé, co Ježíše každý den přilepují nebo přibíjejí na kříž a potom na různé zdi a hroby, jsou špatní. A přesto Ježíše přibíjejí na kříž několikrát za den.‘“

[madziar · Rating 3 out of 5]

Książka jest eksperymentem, który stanowi kolaż zwykłej prozy, książki w całości innego autora ("Portret z pamięci" Stanisława Stanucha, wydrukowany na żółtym papierze) oraz mini-wywiadów z rożnymi ludźmi w ramach prowadzonego przez Szczygła projektu "Prawda". Trudno zakwalifikować ją do jakiegokolwiek gatunku albo spojrzeć na nią całościowo. Wydaje się, że autor konstruuje książkowy model codzienności, złożony z setek różnorodnych spraw oraz jednej emocji, przebijającej poprzez historie - rozpaczy i towarzyszących mu dwóch biegunów ludzkich zachowań - gorączkowości i pospiechu oraz bezruchu i niemocy, która to wypełza w różnym natężeniu spomiędzy spraw codziennych, raz na dłużej, raz tylko na mgnienie. Wydaje się, że szereg pytań stawianych mniej lub bardziej przypadkowym ludziom jest sposobem na odnalezienie upragnionego spokoju. Książka Stanucha, włączona do książki Szczygła, jest zapisem życia człowieka pragnącego uporządkować sprawy z przeszłości, do których powrót wyzwala taki ładunek emocjonalny, że słowa głównego bohatera stają się w pewnym momencie prozą wolną, w której powtarza się jedno imię: Anna, jak zapałka, która chwieje się na łatwopalnym gruncie. Zapis doświadczeń, zapożyczony od innego autora, jest zarazem najistotniejszą częścią książki, ale też fragmentem, który można bez poczucia straty wyrwać z życiorysu, tak jak Szczygieł proponuje wyrwanie żółtych kartek ze środka. Pytanie ludzi o ich prawdę (czyli potoczny sens istnienia) jest sposobem na zajęcie myśli czymś, co się liczy i należy do kanonu normalności: pasja w pracy, uznanie środowiska, spełnianie się, ciekawość badacza, poznawanie nowych miejsc, smaków, ludzi, myśli - to nic innego, jak pozyskanie śmierci do życia według słów samego autora, poradzenie sobie z ciężkimi przeżyciami.
Do uznania jej za kawałek dobrej prozy brakuje jej dopracowania; nawet w kolażu istnieją punkty styczne, dzięki którym kompozycja ma sens. Tutaj tego zabrakło, można się tylko domyślać, jakie były prawdziwe przesłanki autora, by zostawić to w stanie surowym, ciętym grubą krechą pomiędzy kolejnymi elementami obrazu.

[Witoldzio · Rating 4 out of 5]

Trudno narzekać. Warsztat pisarski jest świetny, Mariusz Szczygieł pisze ze swobodą kogoś, kto już ma za sobą setki napisanych stron. Od strony literackiej, jest to pisarstwo zwinne, lekkie, inteligentne, młodzieńcze i nowoczesne (w obu przypadkach w dobrym znaczeniu tych słów). Powieść Stanisława Stanucha jest natomiast zupełnie inna, pełna długich zdań, pełna pewnego zmagania się ze sobą i braku komfortu ze sobą i z rzeczywistością. Po powieści Mariusz Szczygieł oferuje czytelnikowi cały salad bar przemyśleń. I tu chyba jest mój problem z tą książką. Każda dwustronicowa historyjka wymaga dużo przemyśleń od strony czytelnika, każda zawiera całego człowieka lub kawał historii. A czytelnik chce jechać dalej, a czytając dalej czujemy się nagle tak jakbyśmy zmieniali kanały w telewizji. W pewnym sensie ta nowoczesność tej książki jest tym co mi przeszkadza, mój czytelniczy mózg jest tak zbudowany, że potrzebuję co najmniej sześciu stron na daną historię by ta historia się u mnie "zarejestrowała".

[Klaudia Tolman · Rating 5 out of 5]

Bardzo przyjemna lektura, wprawająca a to w uśmiechanie duszy, a to we wzruszenie, a to w zadumę czy zadziwienie. "Portret z pamieci" sobie odpuściłam (pomimo chęci, nie dało się tego czytać, tęskniłam do prawd przez Szczygła spisanych. Mam z książki masę pozaznaczanych fragmentów.

Mam z książki kilka swoich ulubionych prawd.
Prawdę kogoś kto żyje (204).
Prawda z końca świata (220) - zawsze tak dla małych rzeczy.
Prawda z krzaku jeżyny (236).
Prawda z Ogrodu Krasńskich (239) - "otóż trzeba mieć wszystkiego mniej".
Prawda krzesła (242).
Prawda dla katechety (245) - rodziną są ludzie najbliżsi sercu.
Prawda, która wypłynęła z tłuszczu (248) - jak ona mi złamała serce! 😔
Prawda po dwudziestu trzech słowach (251) - jeśli poznasz, jest szansa że zrozumiesz.
Prawda o kupie z róży (277).
Prawda z cennika (304).
Prawda wyobraźni (327) - obcych ludzi można obdarzyć zaufaniem.
Prawda wysnuta z ryżu (330).
Prawda z Parku Listonoszy (349).

[Katika · Rating 3 out of 5]

Mariusz Szczygieł napisał tę książkę przede wszystkim dla siebie (i trochę o sobie), by uporać się ze stratą. Wolno mu. Nie będzie to moja ulubiona książka jednego z moich ulubionych autorów. Pierwsza część jest osobista i sentymentalna. W książce Stanucha nie znalazłam tego co znalazł Pan Szczygieł. A część trzecia, choć najciekawsza, znana z felietonów w Dużym Formacie, kojarzy mi się że zbiorem świeckich kazań lub mądrościami Anthonego de Mello. Bywa to interesujące, czasem wzrusza, zastanawia, ale ja jednak czekam na kolejny doskonały reportaż Szczygła.

[Monika Zbínová · Rating 5 out of 5]

🗣 Zbierka krátkych textov/esejí pozbieraná pri potulkách svetom či rodným Poľskom, od známych i úplne cudzích ľudí o rôznych pravdách, ktoré ľudí sprevádzajú životom.
👩‍💻 Pre mňa už tretia kniha tohto brutálne charizmatického chlapa (ku ktorému si vďaka jeho nedávnej besede v Bratislave môžem priradiť aj hlas a vystupovanie), a opäť vynikajúca. Rozsahom zvládnuteľná za 2 hodiny, no množstvom myšlienok a životných múdrostí vyjde po večeroch na balkóne aj na celé leto.
💡 Na Martinuse kúpite tlačenú knihu https://bit.ly/39CgZ4W aj e-knihu: https://bit.ly/30THVsZ

[Nela · Rating 4 out of 5]

Świetna książka. Każdy tekst porusza inną sprawę. Jedne są mi bliższe inne nie ale to jest wyłącznie zależna od osobistego doświadczenia. Z chęcią wrócę do niej za parę lat aby samej zobaczyć jak zmieni się (lub nie) moja prawda. Sporo trafnych myśli, które są mi bliskie. Jedynie zastrzeżenia mam do zawartej w książce powieści Stanisława Stanucha. Nie byłam w stanie się w nią wciągnąć. Ale jak jest napisane w książę możemy z nią zrobić co chcemy i ja myślę że z chęcią bym ją wyrwała.

[Kasia · Rating 3 out of 5]

Książka jest ciekawa - ma ciekawą koncepcję, Pan Mariusz Szczygieł jak zwykle pomysłowo podchodzi do życia. Struktura społeczna i relacje międzyludzkie ładnie układają się w całość. Lekka. Bardziej porwało mnie spotkanie z Panem Mariuszem i książkowe historie opowiedziane przez niego samego, niż samo czytanie książki.

[Natasiak · Rating 4 out of 5]

Mariusz Szczygiel sa pýtal známych aj neznámych na ich životné pravdy a vznikla z toho táto prekrásna kniha. Tu sú moje obľúbené.

„Milovat znamená říci tomu druhému: Ty neumřeš.”

„Myšlenka se nejlépe šíří, pokud kolem ní někdo něco dělá.”

„Když člověk pláče, stáva se lepším.”

„Nikdy nepodléhej pocitu, že víš, co je pro ostatní nejlepší.”

[Tomáš Kvapilík · Rating 5 out of 5]

Honestly, for many years I privately collect wise thoughts and the truth of everyday life. And I have a vision: this could be a good book made of it.
With the same idea, Mariusz made something more. Something glorious.

[Filip · Rating 3 out of 5]

Prawdy i pół prawdki. Dobrze napisana, niekiedy porywa, niekiedy łapie za serce, ale to za mało, bo czasem wieje banałami. Wstawka innej książki bardzo interesująca, czasem szczerze prawdziwa, ale były momenty zupełnie zbędne.

[Jola · Rating 3 out of 5]

3.5

[Kofeina · Rating 5 out of 5]

Poruszająca, inspirująca, zmuszająca do ciągłego badania i poszukiwania. Będę wracać i wracać.

[Tomasz Piotrowski · Rating 5 out of 5]

Prawdy, o której Pan Mariusz zapomniał napisać jest taka, że ta książka jest wspaniała, pełna humoru, smutku, ciekawych obserwacji i jeszcze ciekawszych postaci. Dziękuję za nią!

[Lukasz Lukomski · Rating 3 out of 5]

Króciutkie teksty - jak najbardziej. Stanucha ledwo zmogłem, prawdę znalazłem taką, że takiego stylu jak Stanucha - nie cierpię.

[Justyna Abramek · Rating 4 out of 5]

Część która była przedrukiem czyjejś książki bardzo nudna ( a może to kreacja, że to przedruk?) Pozostałe teksty czyta się z polotem

[Basia · Rating 5 out of 5]

p. Mariuszu, lektura była czystą przyjemnością

[Zula · Rating 4 out of 5]

4.5 (bardzo ładna książka)

[karo · Rating 5 out of 5]

Lubię poznawać prawdy i prawdki - dziękuję ich garść!
5 gwiazdek dla Pana Szczygła, Pana Stanu ha pominęłam - nie było mi jakoś z Nim po drodze.
Polecam zgłębianie prawd z tą lekturą!

[Radek Gabinek · Rating 4 out of 5]

Wstyd się przyznać, ale mimo że lubię sięgać po reportaże, to po jednego z najlepszych ( a teraz mogę to potwierdzić osobiście ) reporterów polskich jakim jest Mariusz Szczygieł sięgnąłem poraz pierwszy. Nie to, że nie miałem już kilka razy wcześniej ochoty na zapoznanie się z twórczością p. Mariusza, ale jakoś mi nie schodziło. "Projekt: Prawda" Zaintrygował mnie zarówno tytułem jak i opisem na stronie wydawnictwa. Pewnie nie tylko mnie, bo jest to pozycja inna niż wszystkie, a ja lubię zapoznawać się z rzeczami wymykającymi się wszelkim ramom, matkom, standardom itp.

"Projekt: prawda " składa się z trzech części, a każda z nich rządzi się innymi prawami i stanowi odrębną formę pp to by na sam koniec wszystko złożyło się na jeden obraz, który dla mnie jest przede wszystkim świadectwem ulotności naszych ludzkich prawd. Mariusz Szczygieł daje nam lekcję o tym, iż życie ludzkie to wciąż zmieniająca się perspektywa, a to w jaki sposób patrzymy na rozmaite wartości w tym życiu jest efektem naszego nastawienia w danym momencie i wynika z naszych doświadczeń. Już pierwsza z części tej książki jest świadectwem tego co dzieje się z człowiekiem w momencie przeżywania straty. Kiedy bowiem odczuwamy brak ( i nie jest tu istotne czy chodzi o człowieka czy też przedmiot), to ów towarzyszący nam niedosyt, żal czy smutek wpływa na sposób percepcji otaczającego nas świata. Strata bliskiej osoby może spowodować, iż wycofiemy się z życia, strata pewnej szansy, dzieła sztuki, utrata pamięci mogą zanurzyć nasz schemat i paradoksalnie wtedy właśnie możemy otworzyć się na inne prawdy, które dotąd nie były nawet w naszym zasięgu. Jestem osobiście zwolennikiem teorii mówiących o tym, iż kryzys jest motorem napędowym u człowieka i determinuje jego rozwój. W przypadku Mariusza Szczygła ów kryzys właśnie skłania go do poszukiwania, choć jak się okaże "Portret z pamięci" Stanisława Stanucha trafi w jego ręce trochę przypadkiem. Nie do końca mówimy jednak o przypadku, gdyż wcześniej nastąpiło otwarcie się na eksplorację pewnych przestrzeni, a w tej przestrzeni reporter trafia właśnie na Stanucha. Drugą część "Projektu : prawda" stanowi właśnie książka zapomnianego trochę, a mnie dotąd nieznanego autora Stanisława Stanucha. Jest on porównywany do Sartre i jak dla mnie rzeczywiście czuć tu ducha uwielbianych przeze mnie w liceum "Dróg do wolności". Mariusz Szczygieł pozostawia dowolność w lekturze tej książki i sugeruje, że można ją pominąć ale nie zalecam tego kroku, bo to naprawdę dobry kawałek literatury egzystencjalnej.

Wreszcie w części trzeciej dochodzimy do meritum książki czyli tytułowego projektu Prawda. Gdyby jednak nie dwie pierwsze części nie było by i samego projektu. Z tego też względu polecam poznać całość tekstu. Lepiej można zrozumieć co autor ma na myśli kiedy bowiem poznajemy jego perspektywę. Nieraz przyszło mi się o tym przekonać. Nie ma znaczenia o jaką dziedzinę chodzi, ja aktualnie na ten przykład czytam "Kroniki" Boba Dylana i jestem pod wrażeniem jak zmienia się moja percepcja jego utworów słuchanych w momencie kontaktu z jego zapiskami. Całkiem inna bajka. Jest to chyba właśnie jedna z moich prawd najważniejszych po kontakcie z książką Mariusza Szczygła. Żeby dowiedzieć się co ktoś ma do powiedzenia, trzeba poznać jego historię. Bez tego faktu poznajemy bowiem jedynie swego rodzaju półprawdę, a półprawda to ciągle nic innego jak zafałszowana rzeczywistość. Prawdy tu zawarte zostały zebrane w sposób w gruncie rzeczy bardzo przypadkowy i bardzo podobało mi się, że autor ich nie wartościuje i nie ma znaczenia czy dotyczą one problemów życia i śmierci, celu życia, czy po prostu zwykłych codziennych prawidłowości rządzących prostymi ludzkimi interakcjami. Nie jest również istotne, czy prawda jest przekazywana przez Tomasz Stańko, Kapuścińskiego z zaświatów, czy przypadkowej osoby w pociągu, bądź kierowcy taksówki.

Nie będę tu przytaczał tych prawd, nie będę sie skupiał na ich analizie i interpretacji, bo kto przeczytał wcześniejsze akapity i dotarł do tego miejsca zrozumie dlaczego jest to bezcelowe. Na koniec podzielę się kolejną prawdą, którą obdarzył mnie Mariusz Szczygieł, a mianowicie, że wciąż muszę unikać stereotypowego myślenia. Kiedy bowiem widziałem wcześniej niejednokrotnie jego nazwisko jako autora rozmaitych książek to wciąż oceniałem go przez pryzmat słynnego talk -show na antenie Polsatu. Jakżeż bledną okazuje się ta perspektywa i jakże niebanalnym i utalentowanym pisarzem jest Pan Mariusz Szczygieł w rzeczywistości - aż trudno mi uwierzyć. Jestem zauroczony jego delikatnym, nienachalnym stylem i przede wszystkim podoba mi się jego optymistyczny stosunek do ludzi i świata. Jeszcze nieraz sięgnę po jego książki - tym razem już w pełnej prawdzie.

osinskipoludzku.blogspot.com