Söylencelerden faydalanan yapısıyla geleneği içinde tutan ve kensisinden sonraki yazınsal anlayışa yön veren, Rus ve Batı edebiyatının köklerini yapan güçlü bir isim Leskov. Bugüne değin sözü edilen birçok yazınsal eğişimi bu anlamda içinde barındırıyor. Gerçekle gerçeküstücülük, gelecekle geçmiş aynı sayfalarda. Walter Benjamin'in "Hikaye Anlatıcısı" Türkçe ile geç tanışmasıyla ilgili Dedalus olarak bizim de sorumluluklarımız var, ilerde diğer yapıtlarını size ulaştırarak gecikmeyi telafi etmeye çalışacağız.
also: Николай Лесков Nikolaj S. Leskow Nikolai Leskov Nikolai Lesskow Nikolaj Semënovič Leskov Nikolaĭ Semenovich Leskov Nikolai Ljeskow Н. С. Лѣсков-Стебницкий Микола Лєсков
Nikolai Semyonovich Leskov (Russian: Николай Семёнович Лесков; 16 February 1831 — 5 March 1895) was a Russian novelist, short story writer, playwright, and journalist who also wrote under the pseudonym M. Stebnitsky. Praised for his unique writing style and innovative experiments in form, and held in high esteem by Leo Tolstoy, Anton Chekhov and Maxim Gorky among others, Leskov is credited with creating a comprehensive picture of contemporary Russian society using mostly short literary forms. His major works include Lady Macbeth of Mtsensk (1865) (which was later made into an opera by Shostakovich), The Cathedral Clergy (1872), The Enchanted Wanderer (1873), and "The Tale of Cross-eyed Lefty from Tula and the Steel Flea" (1881).
Leskov was born at his parent's estate in Oryol Gubernia in 1831. He received his formal education at the Oryol Lyceum. In 1847 Leskov joined the Oryol criminal court office, later transferring to Kiev where he worked as a clerk, attended university lectures, mixed with local people, and took part in various student circles. In 1857 Leskov quit his job as a clerk and went to work for the private trading company Scott & Wilkins owned by Alexander Scott, his aunt's English husband. He spent several years traveling throughout Russia on company business. It was in these early years that Leskov learned local dialects and became keenly interested in the customs and ways of the different ethnic and regional groups of Russian peoples. His experiences during these travels provided him with material and inspiration for his future as a writer of fiction.
Leskov's literary career began in the early 1860s with the publication of his short story "The Extinguished Flame" (1862), and his novellas Musk-Ox (May 1863) and The Life of a Peasant Woman (September, 1863). His first novel No Way Out was published under the pseudonym M. Stebnitsky in 1864. From the mid 1860s to the mid 1880s Leskov published a wide range of works, including journalism, sketches, short stories, and novels. Leskov's major works, many of which continue to be published in modern versions, were written during this time. A number of his later works were banned because of their satirical treatment of the Russian Orthodox Church and its functionaries. In his last years Leskov suffered from angina pectoris and asthma. He died on 5 March 1895. He was interred in the Volkovo Cemetery in Saint Petersburg, in the section reserved for literary figures.
Leskov tam bir hikaye anlatıcısı, buna kesinlikle ikna oldum. Ve gerçekten birçok yazarı etkilemiş bu yazardan daha önce haberimin olmaması, üstelik olmuşken de kitabı aldıktan yaklaşık 2 yıl sonra okumam beni biraz üzdü ama geç olsun güç olmasın demişler. Hikayeleri okurken hep bir "bıyık altından gülme" durumu söz konusu oldu bende. Çok egzantirik, konuları farklı olan, uzaylı zaman değiştirmeli hikayeler değildi okuduklarım ama bu beni rahatlattı çünkü üst üste böyle öykü kitapları okumuştum. Saf, biraz abartılmış, insan hikayeleriydi üstelik neredeyse hepsi de komikti. Sadece bir tane hikaye "Sırlar Dünyası" formatında, alenen toplumsal mesaj içerikli bir hikayeydi. İlk hikaye zaten beni kitapta tutan hikaye oldu, çok sevdim. Son hikayedeki serçe mevzuu da mükemmeldi. Velhasıl-ı kelam, bir kitaba daha önyargılı yaklaştığım için pişmanım. Teşekkürler Leskov!
Bu derlemedeki öyküler de çok hoş; kısa bölümlerden oluştuğu için okuması da çok rahat. Büyülü Gezgin’dekine kıyasla burada daha az masalsı/gerçeküstü hikayeler var, ama Atwood’un dediği gibi hepsi de “yaban ve komik”. Leskov öyle halkın içinden bir yazar ki, halkının zaaflarına öyle sevecen yaklaşıyor ki, yazdığı en kaba hali bile gülümseyerek okuyoruz. Yarım asır sonra halkçılık toplumculuk diye yırtınacak Sovyet yazarların hiçbiri, bu kadar halka/yurda yakın bir anlatı kuramamıştır.
Everest'in "Büyülü Gezgin" başlıklı öykü derlemesinden sonra okuduğum ikinci Leskov bu, yine bir öykü derlemesi.
"Madam de Genlis'in Ruhu", "İnci Kolye", "Bitmeyen Ruble" ve "Bir Nihilistle Yolculuk" kitapta öne çıkan öyküler. Öte yandan, kitaba adını veren öykü gibi, Türk okuruna hitap etme şansı daha düşük olan öyküler de var.
Yazar, çağdaşları tarafından "Hasta Yetenek" olarak adlandırılmış. Dili kullanmaktaki becerisi, anlatım gücü ve Rus halkını çok iyi tanıması dolayısıyla bir çok ünlü Rus yazar tarafından övülmüş. Öte yandan, zamanın sosyal demokrat edebiyat dünyasında dindar / sağ görüşleri dolayısıyla dışlanmış, boykot edilmiş bir yazar aynı zamanda. Kendisine sahip çıkan Dostoyevski kadar evrensel bir dili yok, ama elbette güçlü bir yazar. Türkçe'de çıkan sanırım üç kitabı daha var; okumaya devam edeceğim.
"Kuşkusuz insanların hayalleri, bulundukları yerdeki ruh hallerini yansıtır, yani bir bakıma kendi oyunu için kendi kozunu oynar. Ancak ilginçtir ki bütün bu kozların, kahramanlar da üçkâğıtçılar da, son tahlilde hepsinin bir tür psikopat, yani "deli" oldukları ortaya çıkar."