علی اصغر حقدار در این کتاب هر آنچه در باب کتابشناسی سفرنامه تا سال 1385 نوشته شده بود، گردآوری کرده - من جمله آثار خود او. البته این کتاب با تأخیری ده ساله سرانجام به صورت اینترنتی توسط باشگاه ادبیات منتشر شده است
من به تاریخ ۱۳ دی ماه ۱۳۴۴ خورشیدی در تبریز متولد شدهام
اولین مقالهام در دی ماه ۱۳۶۹ منتشر شد؛ از آن زمان تاکنون که بیست و یک سال میشود، نوشتن را ادامه دادهام؛ از سال ۱۳۷۰ به کار ویراستاری هم پرداختهام و تاکنون ویرایش نزدیک به بیست کتاب را بر عهده داشتم
در این مدت من با به کارگیری آموزش فلسفیام، در حوزههای تحقیقاتی تاریخ اندیشه در ایران معاصر، مشروطه پژوهی و ادبیات مدرنیستی ایران به نوشتن و خواندن و تحقیق مشغولم
از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۳ در روزنامه انتخاب با سمت دبیر گروه آئین/نقد و عضو شورای سردبیری هم مشغول بودهام. حاصل عمرم بیش از ۴۰ عنوان کتاب و بیش از ۳۰۰ مقاله در زمینههای سیاسی-تاریخی-معرفی و نقد کتاب چاپ شده است
از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۹ جزو نویسندگان دائرة المعارف تشییع بوده و در آن مجموعه نگارش مدخلهای فلسفی-عرفانی-کلامی و تاریخی را بر عهده داشتم؛ مدخلهایی هم برای دائرة المعارف زنان نوشتهام
از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸ سایتی به نام خودم در اینترنت داشتم و مقالات کوتاه اعم از معرفی و نقد کتاب و مصاحبه را نزدیک به ۵۰ عنوان در آن منتشر کردهام. این سایت با آشفتگی سیاسی، تن به تعطیل داد
من از سال ۱۳۸۲ مجموعه «اندیشههای ایرانی» در انتشارات کویر را پیشنهاد و دبیری آن را بر عهده گرفتم. در سال ۱۳۸۷ نیز دبیری مجموعه «اندیشه امروز ایران» را در نشر چشمه بر عهده داشتم
در این کتاب الکترونیکی علی اصغر حقدار آنچه پیرامون کتابشناسی سفرنامه در ایران منتشر شده - تا پایان دی ماه 1385 - را گرد آورده است. این مجموعه شامل این آثار است
1. سفرنامه در فرهنگ نامه ی ادب فارسی: نویسنده ظاهرا علی اصغر حقدار - 16 صفحه 2. سیر و سفر در آیینه، از ایران باستان تا به امروز: از همیرا زمانی فراهانی (اسم نویسنده در کتاب ذکر نشده) - 38 صفحه 3. سفرنامه ها در "فهرست میکروفیلم های کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران" (1348): از محمدتقی دانش پژوه - 8 صفحه 4. سفرنامه ها در "فهرست کتابهای چاپی فارسی مشار" (1352): از خانبابا مشار - 24 صفحه 5. سفرنامه ها در "فهرست نسخه های خطی فارسی" (1353): از احمد منزوی - 164 صفحه 6. فهرست توصیفی سفرنامه های انگلیسی موجود در کتابخانه ی ملی ایران (1355): از محمدتقی پوراحمد جکتاجی - 30 صفحه 7. فهرست توصیفی سفرنامه های فرانسوی موجود در کتابخانه ی ملی ایران (1355): از محمدتقی پوراحمد جکتاجی - 16 صفحه 8. فهرست توصیفی سفرنامه های آلمانی موجود در کتابخانه ی ملی ایران (1357): از شهلا بابازاده - 8 صفحه 9. فهرست توصیفی سفرنامه های روسی موجود در کتابخانه ی ملی ایران (1362): از محمدصادق همایونفر - 18 صفحه 10. کتابنامه ی سفرنامه های ایرانگردان خارجی ترجمه شده به زبان فارسی (1367): از مظفر بختیاری - 26 صفحه 11. فهرست موضوعی سفرنامه های مربوط به ایران (1368): از همایون رفعتی - 67 صفحه 12. سفرنامه ها در "فهرستواره ی کتاب های فارسی" (1374): از احمد منزوی - 241 صفحه 13. سفرنامه های فارسی تا روزگار استقرار مشروطیت، گونه ها و کتابشناسی گزیده (1377): از ایرج افشار - 64 صفحه 14. سفرنامه ها در "دیدارهای دوره ی پژوهشی در ادبیات سفرنامه ای" (1381): از روح انگیز کراچی - 66 صفحه 15. کتابشناسی توصیفی سفارت نامه های فارسی (1383): از امیرسعید الهی (اسم نویسنده در کتاب ذکر نشده) - 50 صفحه 16. سفرنامه ها در "فهرست نامگوی نسخه های خطی کتابخانه ی مجلس" (1384): 6 صفحه 17. کتابشناسی سفرنامه ها و خاطره نویسی خارجیان (1384): از علی اصغر حقدار - 46 صفحه 18. سفرنامه ها در "مرکز اطلاع رسانی خانه ی کتاب ایران" (1385): 20 صفحه 19. مقاله شناسی سفرنامه ها در "فهرست مقالات فارسی" (1383-1340): از ایرج افشار - 55 صفحه
قضاوت
من برای کار تحقیقی سراغ خواندن این کتاب نرفتم. صرفا کنجکاویم را برانگیخت تا بدانم در جهان سفرنامه های ایرانیان و ایرانگردان چه آثاری عرضه شده است؛ تا بعدا احتمالا بگردم پیدایشان کنم و بخوانمشان
نفس گردآوری همه ی این آثار و رها کردن محققان از بندِ رنجِ رفتن سراغ تک تک این منابع متعدد - که گاه یافتشان و گاه حجیم بودنشان دشواری های بسیاری به همراه دارد - کاری است ستوده. اما در این میان کمبودهایی هست
به نظرم اگر نویسنده می کوشید این منابع را تلفیق کند و یک کتابشناسی یکدست و واحد عرضه کند کار بسیار نیکوتری انجام داده بود - یعنی مثلا آثار را بر حسب تاریخ و نویسنده مرتب می کرد و بعد ذیل هر عنوان به نسخ خطی و چاپی آن اشاره می کرد. در صورت فعلی هم مکررات فراوان است هم پراکندگی ها - مثلا نسخه ها جایی است مقالات جایی و بعضا آثار چاپی جای دیگر حال آنکه همه مثلا به یک سفرنامه ی واحد یا فرد واحد مرتبط اند
کمبود دیگر نبود توضیحات کافی است. به نظرم کتابشناسی تفصیلی سفرنامه حداقل باید شامل دلیل سفر، مسیر سفر، اهمیت سفرنامه، تأثیر و تأثرها احتمالی، و سبک نگارشی آن باشد. در بعضی از منابع نقل شده در کتاب بعضی از این شرایط برآورده شده اما اصلا کافی نیست
بخش سفرنامه های خارجی کتابخانه ی ملی نقص فاحشی دارد و آن نداشتن عنوان های اصلی کتاب ها به زبان اصلی است. در ضمن آنجا که نویسنده بخش های را از کتابی نقل کرده است در مورد ارجاعات آن توضیحی نداده - یعنی مثلا نویسنده ی اصلی با حروف اختصاری به منبعی یا کتابخانه ای اشاره کرده اما از آنجا که حقدار تنها بخش سفرنامه ی کتاب را آورده - و نه جدول کوتاه نوشت ها را - معلوم نیست آن علائم اختصاری به چه اشاره می کنند
در نهایت اینکه این کتاب علی رغم الکترونیکی بودن قابلیت جستجو ندارد! و این یعنی بربادرفتن مهمترین ویژگی کتاب های مرجع الکترونیکی. کاراکترهای فایل پی دی اف منتشره مغشوش اند و امکان جستجوی واژه ها در آن ناممکن است. امیدوارم نویسنده یا مسئولین نشر الکترونیکی اثر نسخه ی بهبودیافته ی این کتاب را با قابلیت جستجو فراهم آورد. همچنین چنانکه از اثری اینگونه مفصل نگاشته ی یک نفر با همکاری معدودی - از جهت نشر الکترونیکی کتاب - انتظار می رود، خطاهای تایپی در کتاب زیادند که امید است تصحیح شوند