Ευρώπη, κρίση και τέλος;

by Étienne Balibar, Γιάννης Ανδρουλιδάκης (translator), Μιχάλης Μπαρτσίδης (editor)

Βρισκόμαστε στο τέλος του 2016, εν μέσω συνεχών διεθνών εξελίξεων που τείνουν προς ανατροπή της μέχρι τούδε ισορροπίας. Το ευρωπαϊκό πεδίο φαίνεται πολύ κρίσιμο για την παγκόσμια κατάσταση και την τροπή που θα πάρουν οι μετασχηματισμοί. Για το λόγο αυτό είναι αναγκαία μια πιο διεθνική επαφή και αίσθηση των πραγμάτων για την απόκτηση της οποίας παίζουν σημαντικό ρόλο οι στοχαστές όπως ο Ετιέν Μπαλιμπάρ.

Ο Μπαλιμπάρ, όπως το συνηθίζει, είναι αρκούντως προσεκτικός και λαμβάνει πολιτική θέση με τρόπο αργό, ζυγιάζει και ξαναζυγιάζει τα πράγματα, τις τάσεις, τις δυνάμεις που αντιμάχονται και τους παράγοντες που επηρεάζουν την πολιτική και ιστορική συγκυρία. Γίνεται μάλιστα ακόμη πιο επιφυλακτικός όταν πρόκειται για ένα τόσο σύνθετο πρόβλημα όπως η κρίση μιας ολοκλήρωσης. Πρόκειται για την κρίση της πιο σύνθετης πολιτικής δομής που έχει υπάρξει μετά τις αυτοκρατορίες και τα κράτη έθνη. Ουσιαστικά, μια ολοκλήρωση ως διαδικασία συγκρότησης είναι ως τέτοια συνώνυμο της κρίσης. Τα στοιχεία μιας τέτοιας κρίσης όπως η αβεβαιότητα, η πληθώρα των αντιμαχόμενων και αντιρροπούμενων δυνάμεων και παραγόντων, η τριπλή δομή σε υπο-εθνικό/ διεθνικό/ υπερεθνικό επίπεδο όπου αρθρώνονται οι εξελίξεις, όλα αυτά δημιουργούν μια συνθετότητα εντελώς πρωτότυπη ιστορικά που καθιστά οποιαδήποτε πρόβλεψη εξαιρετικά παρακινδυνευμένη. Στο βιβλίο κυριαρχεί η ανάλυση της Ε.Ε. υπό το φως της εξέλιξης της ελληνικής κρίσης την οποία ο συγγραφέας παρακολουθεί από πολύ κοντά με τις συχνές επισκέψεις του στην Ελλάδα.

352 pages, Paperback

First published March 3, 2016

About the author

Étienne Balibar is emeritus professor of philosophy at Paris X Nanterre and emeritus professor of comparative literature at the University of California, Irvine. He is also professor of modern European philosophy at Kingston University, London, and professor of French and comparative literature at Columbia University. His books include Violence and Civility: On the Limits of Political Philosophy (Columbia, 2015).

Reviews

[Davide · Rating 3 out of 5]

Balibar cerca di ricostruire nella serie di discorsi tenuti dal 2010 al 2015 che compone questo testo la crisi dell'Unione Europea e del sentimento europeista.
La sua è una lettura lucida ma non disincantata: se infatti da una parte analizzare perfettamente le cause dello scollamento profondo fra il "popolo che non c'è", quello che compone l'Unione, e il ceto istituzionale di Bruxelles, dall'altro Balibar continua a proporre una soluzione quasi donchisciottesca alla crisi di legittimità che tuttora vivono le istituzioni europee. Il "rovesciamento del rovesciamento", ossia l'abbandono del dogma ordoliberista sostenuto dalla dirigenza popolare-socialdemocratica in nome di una visione altereuropeista - più solidale, più democratica - che possa salvare l'Europa dall'autodistruzione.
Emerge col passare degli anni (e negli scritti è possibile cogliere quest'aspetto) la disperazione nella prospettiva di rovesciare l'Europa risolvendone le contraddizioni. In questo la crisi greca segna uno spartiacque a cui Balibar dà attenzione senza però rispondere chiaramente alla domanda che egli stesso si pone: può l'Europa essere cambiata dopo la capitolazione di Syriza e di Alexis Tsipras, il quale alle stesse richieste avanzate da Balibar ha ricevuto in cambio la stessa austerità e lo stesso approccio intransigente?