Λέρος: Μια ζωντανή αμφισβήτηση της κλασικής ψυχιατρικής

by Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου

Επιστροφή στην «εμπειρία της Λέρου», στο πώς αυτό που στην ψυχιατρική ονομάστηκε «Λέρος» κατασκευάστηκε και πώς έγινε δυνατός ο ριζικός μετασχηματισμός του, είναι πιθανώς, πέρα από μια αναδρομή στο παρελθόν της ιδρυματικής ψυχιατρικής, εξαιρετικά χρήσιμη για την κατανόηση και το ξεπέρασμα του «ύστατου σήμερα» που βιώνει ο χώρος της ψυχικής υγείας.

Για πολλούς η Λέρος, όταν προέκυψε ως «διεθνές σκάνδαλο» και «εθνική ντροπή», ταυτιζόταν με το αδύνατo της αλλαγής.

Ωστόσο, όπως αποδείχτηκε, το δυνατό, αυτό που κάθε φορά μπορεί να γίνει, δεν είναι μια υποκειμενική επινόηση του μυαλού μας, αλλά υπάρχει μέσα στο πραγματικό ως η αντίφαση που το ωθεί στο ξεπέρασμά του μέσα από την υποκειμενική μας παρέμβαση.

Αυτή η «επιστροφή» μπορεί να βοηθήσει να δούμε ξανά την αποϊδρυματοποίηση όχι ως απλό εξωραϊσμό του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος αλλά ως μια ριζικά εναλλακτική «κουλτούρα και πράξη», της οποίας βασικό υποκείμενο, από κοινού με τον λειτουργό ψυχικής υγείας και την ευρύτερη κοινωνία, πρέπει διαρκώς να αναδύεται η ανθρώπινη ύπαρξη που πάσχει.

312 pages, Paperback

First published December 1, 2016

About the author

Ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου γεννήθηκε στην Αθήνα (1947), σπούδασε ιατρική στο ΕΚΠΑ και ως ψυχίατρος από το 1982 ήρθε σε επαφή με το κίνημα της εναλλακτικής ψυχιατρικής, εμπνευσμένο από τον Ιταλό Franco Basaglia. Διακεκριμένος και πρωτοπόρος Ψυχίατρος, πρωτοστάτησε στην Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση και την Αποασυλοποίηση των Ψυχικά πασχόντων. Έχει πλούσια επιστημονική αρθρογραφία και συγγραφή βιβλίων.

Εργάστηκε στο Δρομοκαΐτειο και στο Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου _όπου άφησε το στίγμα του, πρωτοσταντώντας στο κλείσιμο του ασύλου-ντροπής του Ελληνικού Πολιτισμού. Επίσης, διετέλεσε διευθυντής του 9ου Ψυχιατρικού Τμήματος του Ψ.Ν. Αττικής (Δαφνί). Λόγω των πρωτοπόρων μεθόδων που εφάρμοσε στην καριέρα του, όπως η διεύθυνση του μοναδικού ανοικτού τμήματος του Ψ.Ν.Α, οι μάχες ενάντια στην καθήλωση (μηχανική και χημική) κ.α, δεν ήταν λίγες οι φορές που έγινε στόχος συντηρητικών κύκλων με τους οποίους δε δίστασε να συγκρουστεί.

Ως επιστήμονας έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα του αναδεικνύοντας πρωτοβουλίες για μεθόδους και προγράμματα ριζικής αποδόμησης και υπέρβασης των ιδρυματικών πρακτικών στην κατεύθυνση της αποϊδρυματοποίησης.