Κινούμενος στόχος: Κριτικά κείμενα

by Νάσος Βαγενάς

Πότε αρχίζει η νεοελληνική λογοτεχνία; Αγνοεί η νεοελληνική κριτική τον Λογγίνο; Υπάρχει "ένα γλωσσικό, λογοτεχνικό και πολιτισμικό χάσμα" ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Επτανήσιους της εποχής του Σολωμού; Είναι ο Ροΐδης τόσο σημαντικός λογοτεχνικός κριτικός όσο θεωρείται; Είναι ο Δροσίνης τόσο ασήμαντος ποιητής όσο πιστεύεται; Πόσο ανόμοιοι είναι ο Παλαμάς και ο Καβάφης; Υπάρχει καρυωτακισμός πριν από τον Καρυωτάκη; Ανήκει ο Κ.Θ. Δημαράς στη γενιά του '30; Γνωρίζουμε επαρκώς την ποιητική θεωρία του Σεφέρη;
Στα ερωτήματα αυτά, καθώς και σε μερικά άλλα, επιχειρούν να απαντήσουν τα κείμενα αυτού του βιβλίου επισημαίνοντας την ανάγκη για μια προσεκτικότερη προσέγγιση της λογοτεχνικής μας παράδοσης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Από τον Μιχαήλ Μάρουλλο Ταρχανιώτη, ο οποίος έγραψε κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα λατινικά ποιήματα για την υποδούλωση των Ελλήνων στους Οθωμανούς, και τον κριτικό της ύστερης αρχαιότητας Διονύσιο Λογγίνο, ο οποίος συνέθεσε μιαν αειθαλή πραγματεία περί λογοτεχνικού ύφους, ως τον Σολωμό, τον Ροΐδη, τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη, τον Σεφέρη και τον Εγγονόπουλο: αυτό είναι το τοπίο των ονομάτων και των εποχών που ξεδιπλώνεται πανοραμικά στις σελίδες της νέας συλλογής κριτικών κειμένων του Νάσου Βαγενά, η οποία φέρει τον εύγλωττο τίτλο Κινούμενος στόχος.
Τα κείμενα του Κινούμενου στόχου προϋποθέτουν τον στιβαρό εξοπλισμό της φιλολογικής επιστήμης, αλλά δεν είναι φιλολογικά. Χαράσσοντας πολλαπλές γραμμές μέσα στην ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας (από το τι σημαίνει μοντερνισμός και παράδοση ως το ποια είναι τα κριτήρια που συγκροτούν μια γενιά ή το πώς χρησιμοποιεί μια γενιά τους προγόνους της), ο Βαγενάς θέλει να έρθει σε σύγκρουση με ό,τι θεωρεί κοινό τόπο και αυτονόητη παραδοχή προκειμένου να καταργήσει στερεότυπα και να διαλύσει μύθους. Ο λόγος του είναι λοιπόν ευθύς εξαρχής ελεγκτικός και πολεμικός και σε αυτό το πλαίσιο, που δεν του στερεί κατά το παραμικρό την εγκυρότητα, θα πρέπει να παρακολουθήσουμε τα ερωτήματα και τις αιτιάσεις του. (Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Το Βήμα, 11/9/2011)

Οι προσεγγίσεις του Βαγενά υπερασπίζονται, με αμετακίνητο πάθος, αξίες που στις μέρες μας τίθενται υπό διαρκή αμφισβήτηση. Ο ασυγκράτητος πόθος με τον οποίο ο ποιητής, κριτικός και γραμματολόγος Βαγενάς υπερασπίζεται το έργο τέχνης ως έργο τέχνης, διαθέτει απροσμέτρητη αξία. (Ελισάβετ Κοτζιά, Η Καθημερινή)

280 pages, Paperback

Published January 1, 2011