كيف يغزو النسيان ذاكرة الحداثة

by Paul Connerton, علي فرغلي (مترجم)

يبدأ هذا الكتاب بمفهوم الحداثة ذاتها، التى تعنى التحول الموضوعى للنسيج الاجتماعى، والذى بدأه مقدم السوق العالمى للرأسمالية، وتمزيق أوصال الإقطاع وقيود الأجداد على نطاق عالمى. وعلى الصعيد السيكولوجى جاء التضخم فى الفرص الحياتية من خلال التحرر التدريجى من الهرميات التنظيمية التى خلقت فى الماضى مكانة جامدة للأشخاص حالت دون انطلاقهم. وتاريخيا فقد غطى الفترة من منتصف القرن التاسع عشر وصولا إلى الحاضرة. ورغم أن هذه العملية قد شملت العالم بأسره فإن الأمثلة التى يقوم المؤلف بسردها عن النسيان بالغة التحديد، وفى معظم الأحوال فهى تخص الولايات المتحدة واوروبا على افتراض أن هذين الموضعين هما المصدران المنتجان لظاهرة النسيان.

Genres: Sociology, History, Nonfiction, Cultural Studies, Anthropology, Philosophy

223 pages, Paperback

First published January 1, 2009

About the author

Paul Connerton was a British social anthropologist.

Reviews

[Malcolm · Rating 5 out of 5]

Connerton’s earlier book, the marvellous How Societies Remember , was one of those annoying small but packed-full-of-ideas books that took off in academic circles in the 1990s with its focus on the small, the mundane, the banal and the ordinary as well as the large and the spectacular as markers and makers of social memory. About 20 years later along came How Modernity Forgets, similarly packed full of ideas and squeezed into a svelte title. Connerton doesn’t so much argue that modernity forgets, as show that there is a countervailing tendency in modernity where there is a political economic force to forgetfulness and a cultural drive towards memory.

One of the things that strikes me about Connerton’s work is his ability to weave together a range of multi-disciplinary approaches into a coherent piece of social and cultural analysis. In this case we have political economy meets geography blended with media analyses, social psychology and anthropology to build an elegant three part argument. In the first part he returns, implicitly, to some of the approach to the case that we see in How Societies Remember where he distinguishes between two types of ‘place memory’ – memorialised places, such as commemorative sites and so on, and places that are a locus of memory creating and maintaining activity. So, streets and neighbourhoods build memories of different kinds – often unofficial, localised, personalised and mundane memory. Places as memory making, then, are essential to this case.

The second strand of the argument then moves to political economy, the primary tendency towards forgetting, where he argues that there are four times (temporalities he calls them) of forgetting – the labour process, consumption, career spans and information and media production. This section is firmly grounded, at least for the first two temporal forms, in Marxist and post-Marxist forms of political economy. The time of the labour process draws on Marx’s notions of commodity fetishism to show how we fail to see the connections that work and the stuff we produce incorporate. In the time of consumption Connerton stays with a broad set of Marxist thinking but instead of drawing out some of these approaches based in commodity fetishism as we might expect shifts focus to an analysis of money and the social relations of gift giving as mechanisms for consumption that provide conditions for different kinds of memory work. The time of careers sees Connerton shift focus again to look at how we learn jobs and work and more especially at the rates of change in and of career, so he makes a case that we need to forget to stay in work. Finally, the time of media and information production lets him draw in and develop the notion that we have access to huge amounts of information but that the amount we have undermines wisdom or knowledge, while there are cultural codes that valorise having knowledge.

In the third stage of the argument he then brings these cultural and political economic tendencies into tension by arguing that three characteristics of human settlements produce topographies of forgetting: the size and extent of settlements (that is, scale), the production of speed and finally the repeated and intentional destruction of the built environment. This focus on urban spaces allows him to ground the previous more abstract analyses in the specificities of place and space and temporally, locating the emergence of a tendency to forget in the mid-19th century urban spaces.

The important thing for me is that none of these ideas is new – at no stage did I think he’d developed a new idea, but he develops a whole bunch of important new insights through his juxtaposition of ideas, analyses and cases. As a result, I had a whole bunch of 'a-ha' moments. This is a compelling case that modernity incorporates an inherent tendency to forget and to make shallow. This poses important unanswered questions about the state and characteristics of post-modernity in that Connerton’s vision of modernity is one of surfaces and shallowness, tropes often associated with post-modernity, but he doesn’t find himself arguing, as some such as Habermas do, that post-modernity is a continuation of modernity’s unfinished project.

There were times when I felt I was in the middle of some classically Marxist analyses and times when it seemed to me that Connerton was channelling Jane Jacobs or some unidentified phenomenological geographer – but most significantly this book is grounded in the multi-disciplinary space that is memory studies, although more Pierre Nora than Halbwachs. I think, as with How Societies Remember I’ll revisit and rethink parts of this. It sits in a productive relationship and Crary’s 24/7 , which explores some of the same issues but with a more post-modern orientation. Rich, engaging and rewarding.

[Gizem Kendik Önduygu · Rating 1 out of 5]

Selamlar Paul,

Bana bir şeyi de tüketim ve tüketim çeşitliliğine bağlamayan birilerini verin ya, Paul’u değil.

Müsaade varsa şuraya bir özet bırakıyorum.

Anıtlar ile unutkanlık arasındaki ilişki karşılıklıdır: unutma tehlikesi anıtların inşa edilmesine, anıtlar ise unutkanlığa yol açar. Hatırlanmak istenen şeyi bir anıt biçimine sokmak hatırlama yükümlülüğünden kurtulmak içinse; bunun sebebi, anıtlar yalnızca bazı şeylerin hatırlanmasına izin verirken, bir çeşit ayrımcılıkla diğerlerinin de unutulmasına neden olmasıdır (ki son dönem dövmeler de buna giriyor). Anıtlar, geçmişi hatırlamamızı sağladığı kadar onu saklar da. Bu durum savaş anıtlarında açıkça görülebilir. Savaş anıtları insanların nasıl üzüldüğünü gizler: kan, havada uçuşan vücut parçaları, aylarca gömülmeden kalan cesetler. Savaşta ölenler her yıl anılır ancak sakatlar, gaziler ve savaş dulları unutulmaya çalışılır çünkü bu insanlar yanlış türden bir belleği yaşatır.

Unutmayı anlamak için hatırlama kategorileri arasından bilişsel bellek, kişisel bellek ve alışkanlık belleği ayrımına gitmemiz gerekir (Burada bellekle ilgili bazı saçma sapan bilgiler vereceğim ardından tüketime bağlıyorum).

Bir kelimenin anlamını, bir şiirin dizelerini, hikâyeleri ya hatırlamamız istendiğinde, söz konusu hatırlama fiilinin kullanımlarını içeren şey bilişsel anılardır.

Kişisel anılar, bilişsel anılardan farklı olarak kişinin kendi hayat hikâyesiyle alakalı hatırlama eylemlerine atıfta bulunan bir dizi ifade içerir. Geçmişe bakınca hissettiğim memnuniyet, vicdan azabı, pişmanlık gibi çeşitli duygular ile kendi kimliğim arasında hayati bir bağ vardır. Zevkin, vicdan azabının ya da pişmanlığın uygun nesnesi geçmişte yaptıklarım ya da yapmadıklarımdır. Kişisel anıların hatırlanmasındaki zorluk, hareketin kişinin yaşamını besleyip beslemediğiyle ilişkilidir. Bir kişisini on yıl önce Prado’ya yaptığı ziyareti ancak hayal meyal hatırlaması, hayatındaki bu ziyaretin kendisi üzerinde neredeyse hiçbir iz bırakmadığı, söz konusu ziyaretin kişinin yaşamını artık beslemediğini, belki de asla beslememiş olduğunu gösterir.

Alışkanlık belleği bir dizi performatif eylemi yeterli düzeyde yapıp tekrarlayabilme yetimize bağlı bir şekilde oluşan alışkanlık belleğidir. Okumayı, yazmayı, yüzmeyi, bisiklet sürmeyi, bir ziyarette nasıl davranmak gerektiğini unutmayız. Bu durumların hepsinde önemli olan şeyi yapmamız gereken bu eylemleri yeri ve zamanı geldiğinde düzgünce yapabiliyor oluşumuzdur. Alışkanlık belleğinin yetersizliğine baktığımızda; kişinin masada nasıl davranacağını unutması, masada sergilemesi gereken kültüre özgü davranışların yeterince içselleştirilmemiş olduğunu gösterir.

İnsan yerleşmelerinin mekânsal düzenlemesini, sınırlarını, girişlerini, çıkışların ve yolların bilişsel olarak unutuyor olmamıza ilaveten, özellikle mekan açısından baktığımızda unuttuğumuz başka şeyler de vardır: bazı kişisel anılarımız ile alışkanlıklarımız. Nesnelerin üretim süreci kültürel unutkanlığa yol açabilir, çünkü büyük bir şehirde yaşıyorsanız ya bir şeyler üretiyor, ya hizmet sağlıyorsunuzdur; buna ek olarak, sizin görmediğiniz, bilmediğiniz, belki de tahayyül bile etmediğiniz insanlar ve yerlerle bağlantısı olan bir piyasadaki malları tüketiyorsunuzdur. Siz, bu bağlantının farkında olmayabilir, bunlardan bihaber yaşayabilirsiniz. Belki de bu bağlantıların bir dereceye kadar farkındasınızdır, ama akıp giden gündelik hayatınızı yaşarken bu bilgiyi bilinçli olarak yürüttüğünüz zihinsel meşguliyetlerin alanından çıkarırsınız; bu durumda şehrinin böyle bağlantılara sahip olduğunu yine unutmuş olursunuz, ticari mal akışını mümkün kılan ilişkiler ağı yine görüş alanınızdan uzaklaşmıştır. Bu öncelikle bilişsel bir unutkanlıktır.
Dünyanın maddi açıdan zengin merkezlerinde bulunan insan yerleşimlerinde, dünyanın birçok bölgesindeki birçok insan grubunun yaşadığı kıtlık ve yoksulluk büyük oranda unutuluyor; zihinsel bir alışkanlık olan bu unutkanlık, metropollerdeki tüketici varlığının kanıksanmış olmasından kaynaklanır. Tüketim mallarının ömrünün kısalması kültürel bir değişime neden olur. İnsanların ortalama ömrü uzarken ürünlerin, nesnelerin ve binaların ortalama ömrü kısalır. Bu durum hem kişisel anılar, hem alışkanlık belleği açısından kültürel bir unutkanlığa yol açar.

[Saverio Mariani · Rating 2 out of 5]

Un libro molto curioso, che attraversa delle tematiche molto trasversali. Ben fatto e ben strutturato (del resto è Piccola Biblioteca Einaudi).
Il tema dell'oblio della modernità, però, è completamente schiacciato sulla analisi politico-economica del capitalismo. Il rapporto di causa ed effetto fra i due fattori, capitalismo e oblio, è troppo generale, non si prendono in considerazione degli altri fattori sociali della modernità (che poi sarebbe la contemporaneità) che portano, questo sì, ad un oblio deliberato e spesso dannoso per la memoria collettiva e culturale di una società.

[الخنساء]

كنت متشوقة جداً لقراءة الكتاب، لكن الترجمة السيئة أفسدت المتعة، موضوع الكتاب عن النسيان كأحد مظاهر الحداثة التي لا تنفك عنها، يقصد بالنسيان النسيان الجماعي، للأماكن، للعادات، للتفاصيل، بسبب التغير والتبدل السريع، وبسبب سرعة الحياة الحديثة.
وأن من أسماهم بتجار الحنين، هم أحد مظاهر الحداثة أيضاً، فيظهر من يتاجر بالماضي، باستعادته كثيم أو منتج أو زي أو مكان كفندق أو متحف أو مقهى، وأن هذه الأمور تلقى رواجاً، وأنه تأكيد على أن النسيان أحد سمات الحداثة.
في لحظة ما شعرت بأن الكاتب رومانسي، أو حالم التغيير والتبدل سنة الحياة، والدوام لله فقط، وإن كانت سرعة التغيير في الحداثة مرهقة للبشر، لكن المؤلف لم يشر لحلول واكتفى بالنقد

[CM · Rating 3 out of 5]

In this (brief) work of academic cultural criticism, British Anthropologist Paul Connerton argues how the conditions and characteristics of modernity would induce the public's cultural forgetting or collective oblivion of the past. They are 4 temporalities of forgetting which "entails the abbreviation of history" (the time of the labour process, the time of career structures, the time of consumption and the time of information production) and 3 topographies of forgetting. (The scale of human settlement, the production of speed, the repeated intentional destruction of the built environment)

My very first read from an anthropologist and I must say ,while I am not sure how the ethnographic approach in chapter 1 may sit squarely with modern day London or New York (and it would be helpful with a picture or two for all those paragraphs on tribal life), the scope, structure and supporting evidence of the arguments all exceed my rather low expectation on any work of cultural theory. This is as dense as another work of theory but it is more concise and clear than many other academic writings.

If you come from a background of psychology, you may find it refreshing and intriguing to see how the phenomena of forgetting is discussed from a different perspective.

The rating is not higher because, to a reader who knows what neoliberalism is, few things are really new here.

[Cody · Rating 2 out of 5]

While there were moments of genuine insight, I often found myself fantasizing a revived Marx chastising the author in an effort to push him toward making his point. Beyond these moments of fanciful interaction I found many of the arguments, though extensively cited, rather shallow.

Honestly, disappointing.

[Brandi · Rating 5 out of 5]

I am enamoured of Paul Connerton's cultural analysis. He is one of few academic authors I could read primarily for enjoyment, though luckily for me, reading this text also counts as work. His central thesis, that the conditions of modernity foster forgetting, initially sounds trite, at least to me; of course "modernity," concerned as it is with the present and the new, is in some sense distanced from the "historical past." However, the way he makes this argument - reading the "opacity of the labour process" as a kind of social forgetting, for example, and the speed of change in labour markets as altering social values such that remembering (of a trade, of a place, etc.) becomes less important - is new and provocative. I am also highly interested in his idea that electronic communication has changed our conception of memory into something less permanent. When most people write about using digital technologies as a metaphor for memory, they mention it primarily to illustrate how social conceptions of memory as a file that can be accessed at will are wildly misguided. I like the idea of imagining other ways that changes in communication technologies have influenced our conceptions of memory, or even the way that memory actually functions.

As in my previous experience of reading Connerton, his arguments are so subtly crafted that I didn't recognise the profound extent to which he had changed my thinking on the subject until his review in the conclusion. I'll be frequently returning to this text throughout the rest of my thesis.

[Tunay · Rating 4 out of 5]

Köksüzlük/Köksüzleştirme
Emeğin unutturulması sonucu oluşan durumu özetleyen kavramlar bunlar.
Yaşadığın topraklar, yediğin yiyecekler, giydiğin kıyafetler, eğitim, bilgi ve sanat...
Politik-ekonomik sebepler yüzünden unutkan bir modernite.
Her cümlesi çok yoğun bir kitap. Okuması zor ama keyifliydi.

[amy · Rating 4 out of 5]

Super interesting book about how (spoiler) everyday practices build memory whereas modern life erodes it in several ways. Not a nostalgia trip.

[Kardelen Deniz · Rating 5 out of 5]

"meta insanların afyonudur"