Ach, moedertje

by Hugo Borst

Al bijna drie jaar lang schrijft Hugo Borst wekelijks een kroniek over zijn moeder in het AD. Ze lijdt aan Alzheimer en woont op een gesloten afdeling in een verpleeghuis. De immens populaire kroniek resulteerde in 2015 in het boek Ma, dat een uitzonderlijk groot succes werd. De openhartige, liefdevolle wijze waarop Hugo over zijn moeder schrijft, roept veel herkenning en emoties op bij zijn lezers.

Nog steeds bezoekt Hugo zijn moeder trouw en hij heeft besloten over haar te blijven schrijven. Maar ma wordt zwakker, slaapt een groot deel van de dag en is steeds slechter te verstaan. Ook de zorg in het verpleeghuis laat te wensen over, een probleem dat in meer instellingen speelt, zo blijkt wanneer Hugo andere verpleeghuizen bezoekt. Verpleegzorg is een onderwerp dat hem steeds meer aan het hart gaat, hem zelfs naar politiek Den Haag brengt - tot het Torentje aan toe - en hem noopt tot het schrijven van een manifest over hoe het beter moet.

In Ach, moedertje beschrijft Hugo Borst de schrijnende situatie waarin zijn moeder zich bevindt. Hij verhaalt over haar geestelijke en lichamelijke achteruitgang, over zijn eigen angsten en onzekerheden, en over de misstanden in de gezondheidszorg, waar geld, bureaucratie en management belangrijker lijken dan medemenselijkheid.

Genres: Nonfiction, Ebooks, Roman

247 pages, Paperback

First published May 5, 2017

Reviews

[Ingrid · Rating 5 out of 5]

Hugo Borst vertelt in dit tweede deel (eerste deel is 'Ma') verder over hoe het zijn dementerende moeder vergaat in het Rotterdamse verpleeghuis. Zijn manier van schrijven blijft me ontroeren, al schiet ik soms ook in de lach. Ook maakt hij zijn verontwaardiging duidelijk over hoe de zorg aan het verslechteren is en hoe hij Carin Gaemers heeft leren kennen met wie hij samen het manifest 'Scherp op ouderenzorg' heeft geschreven. Hij belooft daar in een deel drie verder op door te gaan.

[Matthieu Wegh · Rating 4 out of 5]

?🤔Ma heb ik al een tijd geleden gelezen en dat was ook prima. Daarom was dit vervolg weer interessanter en ook beklemmender en ontroerender wellicht.
MW8/1/26

[Irene · Rating 3 out of 5]

Herkenbaarheid is vaak fijn, het kan ervoor zorgen dat je je minder alleen voelt en dus niet de enige bent met een situatie of 'probleem'.
In het kader van 'goede' en menswaardige verpleeghuiszorg (daarmee bedoel ik vooral te veel regels en gebrek aan tijd/zorg etc. dan over de intentie van de meeste verzorgenden), is het vooral triest en pijnlijk dat er zoveel herkenbaar is.

[Hannie · Rating 4 out of 5]

Het vervolg op Ma. Inmiddels zit de moeder van Hugo Borst in een verpleeghuis. De dingen die aan bod komen zijn herkenbaar. Mijn schoonmoeder had Alzheimer en woonde op het laatst ook in een verpleeghuis. Hoewel het er bij haar soms wel anders aan toeging als bij Hugo Borst zijn moeder, zijn er ook overeenkomsten.

Ik heb naar dit boek geluisterd via de Luisterbieb. Tijdens het luisteren had ik regelmatig dat herinneringen bovenkwamen. Zo zag ik geregeld beelden van mijn schoonmoeder, van haar slaapkamer, de huiskamer en andere ruimtes voor me. Wat ik ook herkende is het aftakelingsproces. Hugo Borst beschrijft bijvoorbeeld een situatie dat zijn moeder opeens met haar handen eet, iets wat ze voordat de Alzheimer toeslag nooit zou doen. Wij zagen mijn schoonmoeder ook steeds verder afglijden. Was ze voor haar ziekte altijd netjes. Op het laatst liep ze vaak in kleding met een vlek erop. De verpleging kreeg het dan niet altijd voor elkaar om wat schoons aan te doen, omdat ze dan fysiek tegensputterde. Iets wat je ook bij Hugo Borst zijn moeder ziet.

Zo zijn er nog wel meer dingen die Hugo Borst beschrijft die wij ook hebben meegemaakt. Daarom vind ik het een goed boek en zou iedereen deze en Ma moeten lezen als je meer over Alzheimer te weten wilt komen. Mijn schoonmoeder leeft inmiddels niet meer. Hoewel ze gemist wordt, was ze al een tijd niet meer de persoon die ze eerder was. En als familie waren we blij dat ze niet langer hoefde te lijden. Wij hebben in het verpleeghuis ook mensen gezien die er nog veel erger aan toe waren en dat wens je niemand toe.

[Dennis Elten · Rating 5 out of 5]

Het vervolg op zijn eerste boek over zijn moeder (Ma). Dat boek ging over het leven van zijn moeder en haar leven met de slopende ziekte alzheimer. Dit boek gaat in op het verloop van zijn moeders achteruitgang. Maar ook de problematiek binnen de zorginstellingen. Onderwerpen zoals levensbeindiging en wilsbeschikking vullen het  boek mooi aan. 

Ach Moedertje leest goed weg. Door dat het verschillende verhalen kort zijn en makkelijk los van elkaar te lezen zijn. Door het heftige onderwerp is het fijn dat je het soms even kan wegleggen. 

Persoonlijk is het verhaal heel herkenbaar, vooral de vragen die Hugo zichzelf stelt. Ach Moedertje heeft dezelfde indruk gemaakt als Ma. Zeker een aanrader. 

[Savanna Vries · Rating 5 out of 5]

Wat een ontroerend, mooi boek. Zo mooi geschreven met zoveel liefde. Heb nog moeite met het schrijven van dit, zo heeft het mij geraakt. Respect voor hugo, laurens en de rest van de famillie/vrienden voor het delen hun moeders/oma proces, maar ook de betrekking van de andere bewoners. Zoveel respect voor de medewerkers en zo'n mooie doelgroep om mee te werken. Ik kijk uit naar deel 3 en moet zeker even bijkomen van deze 2 mooie boeken.
What the mind can't remember, the heart never forgets <3

[Zoë · Rating 4 out of 5]

Heel mooi boek, zeker aangezien ik nu zelf ook een oma in een woongroep heb in verband met meneer Alzheimer. Dit boek/ deze columns beschrijven de situatie perfect!

Zeker een aanrader, ook vooral met het oog op de bezuinigingen in de zorg...

[Chardonay Willard · Rating 4 out of 5]

Weer een prachtig levens verhaal over het zorgen voor iemand met Alzheimer. Wat een rot ziekte. Ontzettend mooi en ook weer heel herkenbaar geschreven.

[Linda · Rating 4 out of 5]

Lief, ontroerend.

[Mehsi · Rating 4 out of 5]

Ietsje minder sterk dan het eerste boek, vooral in het begin. Later werd het iets beter, en uiteindelijk vond ik het toch een heel interessant tweede boek. Ook mooi dat hij de problemen in de zorg aankaart. Soms een tikje saai, maar meestal heel interessant, vooral omdat ik hetzelfde heb zien gebeuren bij verschillende verzorging/verpleeghuizen.

[Sophie Fransen · Rating 5 out of 5]

Hugo Borst deelt met ons het leven met dementie, zoals zich dat uit bij zijn moeder. Maar ook bij de andere bewoners van Het Verpleegtehuis. Het verhaal is grappig en ontroerend en intriest tegelijkertijd. Een rotziekt waar je niks tegen begint. Maar de algehele indruk die achterblijft is de liefdevolle benadering door Hugo zelf.

[Lisa · Rating 4 out of 5]

Lief.

[Lisa · Rating 4 out of 5]

Af en toe een (terechte) kritische noot over de zorg in een verpleeghuis, maar vooral lief en ontroerend.

[Erben Heijne · Rating 5 out of 5]

In mijn ogen zelfs nog beter dan de eerste, als dat al kan

[Eveline Kleijn · Rating 4 out of 5]

weer heel mooi beschreven en heel herkenbaar!

[Carlijn Van Der Hart · Rating 4 out of 5]

Ook dit boek is weer raak en mooi. Dit keer gaat Hugo ook iets meer in op misstanden in de ouderenzorg en ik ben blij dat hij dat doet, want ik zie op stage hoe schrijnend de situatie voor bewoners, mantelzorgers en zorgpersoneel af en toe is. Ik hoop dat zijn boodschap breed en politiek wordt gehoord.

[Alja Katuin · Rating 4 out of 5]

Het is echt ontzettend mooi om te lezen hoe het verhaal van Hugo's moeder over gaat in het verhaal van Het Verpleeghuis. Ik ben dankbaar en heel blij dat ik dit verhaal op deze manier mag volgen, ik leer hier meer van dan dat ik ooit had gedacht.

[Arjen · Rating 4 out of 5]

Meer van hetzelfde als je "Ma" al hebt gelezen, maar wel nog steeds heel aandoenlijk en lief.

[Marie Jose · Rating 3 out of 5]

Op het moment dat je eigen ouder(s) in een verpleeghuis zitten herken je de dingen waarover worden geschreven. Niet alleen wat er fysiek/mentaal gebeurd met je ouder(s) maar ook hoe bezuinigingen bepalen wat er wel/niet gebeurd. Hoe moedeloos het niet alleen de mantelzorgers maar ook het personeel maakt. Iedereen wil wel maar soms is het gewoon onmogelijk om dingen voor elkaar te krijgen. De vergaderingen waarbij je hoopt dat je leiding/bestuur/managers inzicht krijgen in wat belangrijk is voor goede zorg maar die uitlopen op een desillusie en frustratie.
Het allerbelangrijkste is om de moed en strijdvaardigheid er in te houden zodat er iets gaat veranderen. Niet alleen voor het nu maar ook voor de toekomst. Als je ouder(s) dood gaan betekent dit voor jou dat je niet meer naar het verpleeghuis zou hoeven maar de achterblijvers en hun familie gaat de strijd door. De tijd dat je in het verpleeghuis die strijd kan voeren als je ouder(s) er zitten is relatief kort maar voor mantelzorgers van nieuwe bewoners zou het fijn zijn dat ze de strijd kunnen continueren en niet opnieuw moeten opzetten.

[Janny Lokerse · Rating 4 out of 5]

net als in zijn vorige boek veel herkenning. Je dierbare moeder langzaam zien verdwijnen in een schimmenwereld, waar ze bij tijd en wijle niet meer te bereiken is, is vreselijk.
Sommige passages bijzonder ontroerend, vooral die waarin hij zich blootgeeft en over zijn oerangst vertelt dat er iets met zijn ouders zou gebeuren, dat ze dood zouden gaan. Ik heb altijd gedacht dat ik niet meer verder zou kunnen leven als één van mijn ouders zou overlijden. In maart 2013 werd mijn grootste waarheid, mijn vader ging dood en mijn moeder verzonk in een diepe rouw. En na de nodige tranen en verdriet, de herdenkingsdienst en begrafenis ging het leven gewoon verder en dacht ik het valt best wel mee, een dode vader en een rouwende moeder.
Nu 4 jaar later vind ik het alleen maar moeilijker worden. Met het overlijden van mijn vader ben ik in één klap beide ouders kwijt. Samen rouwen om mijn vader is er niet bij en ik kan niet meer terecht voor raad en advies bij mijn moeder. En dat kon ik altijd.

[Dewi · Rating 4 out of 5]

Dit boek was een mooie opvolger van het eerste boek 'Ma' wat mij als hbo-verpleegkundige in opleiding een andere kant van de zorg liet zien. Het inlevingsvermogen van een verpleegkundige ligt groot en deels bij de cliënt, omdat hier ook je prioriteit voor het zorgen ligt. Deze boeken laten zien hoe belangrijk de rol van de familie en de mantelzorgers is en hoe een ouder met dementie (welke vorm dan ook) een grote impact heeft op deze rollen. De problematiek die heerst rondom de verpleeghuizen wordt niet weggestopt of geromantiseerd. De verzorgenden werken keihard, gaan voor de volle 100% voor de cliënten waardoor er een (voor hoe ver dit nog mogelijk is) een mooie vertrouwensband onstaat. Ik vond beide boeken zeer fijn lezen en had ze ook binnen no time uit. Zeker een aanrader voor mensen die betrokken zijn met de zorg, maar ook voor mensen die hier los van staan is het de moeite waard.

[Grada (BoekenTrol) · Rating 3 out of 5]

Na het lezen van Ma was ik benieuwd hoe het verder zou gaan met Hugo's moeder.

Door dit deel over zijn moeder werd ik minder geraakt dan door het eerste. Het voelde voor mij, alsof het boek met meer afstand geschreven is, alsof Hugo aanvaard heeft wat er aan het gebeuren is met zijn moeder. Die rauwe emotie uit deel een is er hier niet.
Tenminste, waar het gaat over zijn moeder. Wanneer hij beschrijft hoe hij in bijeenkomsten met de cliëntenraad en vertegenwoordigers van de zorginstelling optreedt, komt het op mij over alsof hij in dat stuk zijn frustratie kwijt kan
Over de uitholling van de zorg voor bewoners die het echt hard nodig hebben, maar deels ook de frustratie over meneer Alzheimer.

Beide onderdelen in ogenschouw nemend nog steeds een interessant boek. Of ik deel drie (ik weet niet of het er 'al' is ook ga lezen, weet ik nog niet.

[Dymphy · Rating 3 out of 5]

"Ach, moedertje", heb ik gelezen als onderdeel van de vakantiebieb.

In "Ach, moedertje" volgen wij, vanuit het standpunt van een zoon met een dementerende moeder. We volgen zijn belevenissen rondom de zorg, het verpleegtehuis en de andere bewoners op de verpleeggroep. Wisselend van hilarisch tot ronduit schrijnend neemt Borst de lezer mee in het dagelijks leven.

Het boek staat vol met kleine stukjes, oude columns die eerder in de krant zijn verschenen. Aangezien ik niet de krant lees, maar wel dit onderwerp interessant vind, is dit ideaal. Het leest lekker weg en op elk moment is het boek even weg te leggen.

[Peter · Rating 4 out of 5]

"Ach, moedertje" is Borsts tweede boek over zijn dementerende moeder, die ditmaal in een verpleeghuis verblijft. Elk bezoek roept nieuwe herinneringen op aan haar leven, afgewisseld met de wens dat er nu een einde mag komen.

Ook medebewoners, mantelzorgers en verzorgenden komen langs in de biotoop van de afdeling, die ontroerend en altijd zachtmoedig beschreven wordt. De bezuinigingen op de zorg raken het verpleeghuis hard, en de schrijnende gevolgen worden medogenloos vastgelegd op papier, zonder een politiek pamflet te worden. Daarvoor is het te persoonlijk en beschouwend.

[Bieke · Rating 4 out of 5]

Wederom ontroerend om het verhaal te lezen van de strijd en pijn waarin Hugo en zijn familie verkeren als het gaat om zijn moeder met alzheimer en de gezondheidszorg in Nederland. Mijns inziens lijkt het me het ergste als je ziet en weet dat het leven goed en mooi is geweest, maar er alsnog geen einde aan komt of een leven hebt zoals je dat nooit gewild zou hebben. Tevens een chapeau voor de actie die gevoerd wordt om de mensen van bovenaf in de gezondheidszorg wakker te schudden over de huidige gang van zaken. Hopen opdat er ooit verandering in gaat komen.

[Vedette · Rating 5 out of 5]

Zeer indrukwekkend boek over de dementerende moeder van Hugo. Zeer liefdevol en met veel respect geschreven en het geeft een inkijk in hoe het proces van dementie eruit kan zien en in de gezondheidszorg binnen Nederland. Wel bemerkte ik bij mijzelf dat ik af en toe het gevoel had hoe zijn moeder er over zou denken dat hij dit allemaal opschrijft. Want ondanks het respect waarmee dit boek geschreven is, staat er toch vrij veel privé informatie over iemand in.
Zeker een aanrader om te lezen wanneer je deel 1 ook hebt gelezen.

[Saskia (Smitie) · Rating 3 out of 5]

Net als Ma laat Hugo Borst via korte anekdotes het leven van zijn moeder in een verpleeghuis zien. Ik merk wel dat sinds het verschijnen van dit boek in 2017 weinig aan de zorg is veranderd. Nog steeds is er personeelstekort, nog lopen mensen in hun eigen vuil rond, nog steeds is er minder tijd en aandacht voor de kleine dingetjes. Nu ik bij mijn oma ziet hoe zij erbij zit, vraag ik me af of we betere afspraken moeten maken hoe om te gaan met euthanasie van mensen die net de diagnose Alzheimer hebben gehad en zichzelf en de omgeving het leed van het proces daarna wil besparen.

[Joanne · Rating 4 out of 5]

Weer net zo 'mooi' als het eerste deel Ma. Ook voor als je wekelijks de column van Hugo in het AD leest, is dit een mooie aanvulling. Veel nieuwe (korte) en herschreven stukjes over niet alleen de moeder van Hugo maar ook de andere bewoners van de woongroep. Als het niet zo'n vreselijke ziekte zou zijn, zouden sommige stukjes gewoon aandoenlijk zijn.
Niet alleen maar kommer en kwel op de woongroep, er valt toch ook nog wel te lachen, soms!

[Nancy · Rating 4 out of 5]

Mooi boek. Ik heb het eerste deel niet gelezen, maar niet het idee dat ik hierdoor wat heb gemist. Het zijn mooie verhalen die je een kijkje geven in het leven in een verzorgingstehuis, wat Alzheimer met mensen doet en hoe de zorg, de patiënten, familie/mantelzorgers en het personeel te lijden heeft onder de bezuinigingen.

[Patricia · Rating 5 out of 5]

Als verpleegkundige in de thuiszorg is ook dit 2e deel enorm herkenbaar. Mooi om te lezen hoe liefdevol Hugo over zijn moeder, familie, maar ook over zorgverleners praat. Mooi om zo betrokken te worden in alle persoonlijke gebeurtenissen. Ik heb ook van dit 2e deel enorm genoten. Een aanrader voor een ieder een een klein kijkje in de keuken te krijgen van de ouderenzorg.