Sessantacinque sogni di Franz Kafka

by Félix Guattari

Το έργο του Κάφκα είναι και παραμένει ένα από τα αινιγματικότερα και ρηξικέλευθα έργα του εικοστού αιώνα, ενώ ο αριθμός των προσπαθειών να το ερμηνεύσουν είναι εντυπωσιακός. Ο ίδιος ο Κάφκα προμηθεύει στους αναλυτές του κλειδιά: σε όλο του το έργο, αλλά κυρίως στα Ημερολόγια και την αλληλογραφία του.

Το ανά χείρας βιβλίο παρουσιάζει τον κατάλογο, όπως τον συνέθεσε και τον σχολίασε ο Φελίξ Γκουατταρί, εξήντα πέντε ονείρων που εμφανίζονται στα Ημερολόγια και την αλληλογραφία του Κάφκα, καθώς και σε πολλά σπάνια ή αδημοσίευτα κείμενα σχετικά με το έργο του τελευταίου. Μεταγενέστερα της έκδοσης του προκλητικού έργου (που συνέγραψε από κοινού με τον Ζιλ Ντελέζ) "Κάφκα - Για μια ελάσσονα λογοτεχνία" (1975), τα "65 Όνειρα" μαρτυρούν το διαρκές πάθος του Φελίξ Γκουατταρί για ένα από τα κορυφαία έργα του 20ού αιώνα.

(Από την παρουσίαση της έκδοσης)

Ο Γκουατταρί γνωρίζει ότι οι νύχτες του Κάφκα κατασπαταλώνται σε όνειρα τρελά - "το μόνο που κάνω είναι να ονειρεύομαι, πράγμα που είναι πιο εξοντωτικό από το να αγρυπνώ" αναφέρει ο ίδιος ο Κάφκα - κι έτσι δεν επιθυμεί τόσο να αναλύσει τα όνειρά του όσο να αναδείξει τις ιδιαιτερότητές τους.

Μέσα από την ανάγνωση ονείρων που ο Κάφκα κατέγραψε είτε σε επιστολές του προς τους οικείους του είτε στα ημερολόγιά του, ο Γκουατταρί εντοπίζει τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των ονείρων του που συναντάμε στις νουβέλες και στα μυθιστορήματά του. Το σκύψιμο του κεφαλιού ή του σώματος, τα δόντια και τα σκυλιά, οι ενδείξεις υποταγής, οι χορεύτριες και οι υπηρέτριες, οι πόρνες και οι γυναίκες με σημαδεμένο δέρμα, οι τυφλές κοπέλες και οι παράξενες, σχεδόν διαβολικές, γυναικείες παρουσίες αποτελούν ονειρικά σημεία ιδιαιτερότητας που δεν άφησαν ανεπηρέαστο το συγγραφικό του έργο.

Σύμφωνα με τον Γκουατταρί τα όνειρα του Κάφκα κατέχουν μια ιδιαίτερη θέση στον τρόπο παραγωγής της καφκικής υποκειμενικότητας. Αντί να παραπέμπουν σε μια ναρκισσιστικού τύπου αναδίπλωση στον εαυτό, σηματοδοτούν ένα άνοιγμα προς ανυποψίαστες εξωτερικές όψεις. "Αρνούμενος να καθυποτάξει τα σημεία μη νοήματος (των ονείρων του) στον ζυγό μιας οποιασδήποτε ερμηνευτικής", γράφει ο Γκουατταρί, "τα αφήνει να εξαπλώνονται, να κλιμακώνονται για να γεννήσουν άλλες φαντασιακές μορφοποιήσεις, άλλες ιδέες, άλλα πρόσωπα, άλλες ψυχικές συντεταγμένες, δίχως κανενός είδους δομική υπερκωδικοποίηση".

(Σάκης Μαλαβάκης, Τα Νέα, Ορίζοντες, 10/7/2012)

Genres: Philosophy

89 pages, Paperback

First published January 1, 2007

About the author

Pierre-Félix Guattari was a French militant, an institutional psychotherapist, philosopher, and semiotician; he founded both schizoanalysis and ecosophy. Guattari is best known for his intellectual collaborations with Gilles Deleuze, most notably Anti-Oedipus (1972) and A Thousand Plateaus (1980), the two volumes of Capitalism and Schizophrenia.

Reviews

[Fernando · Rating 3 out of 5]

«Kafka escribe en su diario que su vida se emparienta con un sueño. Pero esto no significa en absoluto que estuviera "en la luna", que deambulara en un mundo de aproximación y vaguedad artística. Si vivía como en sueños, también soñaba como escribía, de modo que un rizo literario no dejaba de anudar sus realidades cotidianas y su imaginario onírico».

Que Franz Kafka decida anotar en sus Diarios o escribir uno por uno los sesenta y cinco sueños que tuvo no es novedad si tenemos en mente la naturaleza de su obra.
Ahora, que el filósofo Félix Guattari decida reunirlos y comentarlos, bueno... eso sí que es extraño (y loco).
En este libro, el autor se propone enumerarlos y hablar de cada uno de ellos en cuatro ensayos distintos, libro que además tiene la particularidad de incluir un inconcluso film que el francés quería escribir sobre Kafka.
Una verdadera rareza de libro que me encontré por casualidad y sin aviso, como suelen pasar en los sueños.

[Aslı Can]

Kafka, Guattari, psikanaliz, düş yorumu ve sinemaya ilginiz varsa kitapta ilginizi çekecek bir şey bulma olasılığınız yüksek.

[G · Rating 3 out of 5]

Muy buen libro. En realidad este volumen incluye cuatro trabajos: el ensayo sobre el mundo onírico de Kafka, notas sobre la condición abierta, fragmentada y dinámica de la producción kafkiana, un ensayo contrario a la visión de los textos de Kafka como obra cerrada y notas para una película sobre el mismo tema. Opino que algunas intuiciones de Guattari aportan sentido a la lectura de Kafka. Afirma Guattari que hay que leer a Kafka como obra abierta en el sentido de Eco, que no se puede separar la vida de la obra, ni el mundo onírico del mundo literario en Kafka. Me pareció especialmente interesante el proyecto de película porque la lectura de Kafka, en mi opinión, es como la de Joyce en el sentido de impulsar una continuación quebrada, una extensión compulsiva. El mundo literario de Kafka no tiene salida posible pero sí tiene deslizamientos factibles, series infinitas que se acercan y se alejan de la trampa de lo real. Guattari trabajó la producción de Kafka en esa línea. Leer a Kafka en carne viva es transformarse en Kafka, pero no en su estatua sino en su doble, su heredero, su destructor. En el sentido de Harold Bloom, la influencia de Kafka es extremadamente fuerte, nos fagocita, debilita y fortalece en una dialéctica de la que Guattari da claro testimonio en este libro. Una lectura muy recomendable en mi opinión.

[Uğur · Rating 5 out of 5]

Guattari examines Kafka's dreams, which he included in many of his works, within the scope of Freudian psychoanalysis. Our author is reading Kafka on a controversial subject, especially the dream analysis technique.

It's Guattari! He never ate or drank, read all the works of Kafka, extracted the dreams from their contents, and finally revealed Kafka's Sixty-Five Dreams. He perfectly presented a very beautiful imagery, repetitive events and the connections between his life and his works.

In the last part of the book, our author dealt with the script and techniques of the Kafka movie. I think it could have been a movie that would mark the history of world cinema, but this part is an unfinished story. Unfinished unfortunately. That's why the last part is a bit complicated... But the work as a whole is magnificent.

[Qâcim · Rating 2 out of 5]

Je ne connais pas assez Franz Kafka pour pouvoir réellement comprendre l'intérêt. Je relirai quand je métriserai ce qu'il fait

[Jo Fytopoulou · Rating 3 out of 5]

Not a book I would recommend as a must-read. Very short in length and I felt the analysis was a bit lacking. Nevertheless, it was pleasant to read, hence the three stars.

Happy readings!

[Melina · Rating 3 out of 5]

Δεν ήταν αυτό που περίμενα, δηλαδή μια λίστα με τα όνειρα αυτολεξεί από τις πηγές τους, παρά περισσότερο μια μελέτη-παρουσίαση των συνηθέστερων μοτίβων των ονείρων του και πως συνδέονται ορισμένα σημεία τους με τα έργα του. Εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν και άσχετο, το παρατιθέμενο σενάριο με σκηνοθετικές οδηγίες για μια υποθετική ταινία βασισμένη στα έργα και την αισθητική του. Κρίμα που ήταν τόσο μικρό το συγκεκριμένο παράθεμα