Gelijktijdig met deze uitgave verschijnt bij uitgeverij Athenaeum—Polak & Van Gennep 'Anna Karenina' in de vertaling van Hans Boland.
Lev Tolstoi (1828-1910) was een schrijver-tovenaar en werd in de laatste decennia van zijn leven gezien als het geweten van de natie. Ook buiten Rusland vond zijn gedachtegoed grote aanhang. Zijn meesterwerk Anna Karenina wordt nog altijd gezien als een absoluut hoogtepunt in de Europese literatuur. Hans Boland legt uit waarom dat terecht is, maar schuwt daarbij het omvertrekken van heilige huisjes niet.
Boland heeft behalve met monografieën over Dostojevski en Sint-Petersburg vooral naam gemaakt als vertaler van Alexandr Poesjkin en Anna Achmatova. Hij werd in 2015 gelauwerd met de Martinus Nijhoffprijs maar bedankte voor Poetins Poesjkinmedaille
Hans Boland (Djakarta, 1951) is vertaler Russisch en onder andere bekend van het vertalen van de complete Poesjkin naar het Nederlands en van het vertalen van de poëzie van Anna Achmatova.
Boland kwam in 2014 in het nieuws omdat hij de prestigieuze Poesjkin-medaille, een Russische literaire onderscheiding, weigerde.
Boland schrijft zelf ook, onder andere De zachte held.
Fascinerend (en vaak grappig) inkijkje in wat het vertalen uit het Russisch allemaal met zich meebrengt - 3,5 ster
Het is de samenleving, in al haar denkbare aspecten, die het grote thema en het grote verhaal vormt van deze liefdesroman.
Vertaler Hans Boland heeft een duidelijke liefde voor het Nederlands en in dit boek neemt hij ons mee wat dit inhoudt voor de meer dan duizend pagina’s die Anna Karenina telt. Hierbij breekt Boland een lans voor vrij vertalen, waarbij woordgetrouwheid niet het doel is maar juist de tekst weer te geven in het Nederlands zoals Leo Tolstoy geschreven zou hebben als hij Nederlands zou zijn geweest. De voorbeelden die Boland geeft zijn aansprekend (met als “hoogtepunt” een betoog waarom het zo passend is dat Vronski in de hogere kringen van St. Petersburg “penetreert”, gezien hij dit volgens Boland enkel doet om met Anna hetzelfde te doen). En inderdaad, ik vond de vertaling van Anna Karenina die ik gelezen had zeer levendig en goed weglezen. Interessant zijn daarnaast de inkijkjes in het “lelijk” taalgebruik van Tolstoi, met veel herhalingen en onduidelijkheden, deels omdat het Russisch minder synoniemen dan het Nederlands of Engels kent, en hoe verschillende vertalers hiermee omgaan. Daarnaast bevat dit boek een goede samenvatting van Anna Karenina, ideaal als opfrisser of als verdieping achteraf.
Na het voltooien van zijn nieuwste vertaling van de roman Anna Karenina van Lev Tolstoi (1828-1910) heeft Hans Boland (1951) zich toegelegd op het schrijven van het informatieve boekje; Hij kan me de hout hachelen met zijn vorstendommetje, waarin hij uitleg geeft hoe hij te werk gaat en over de keuzes die hij heeft gemaakt in deze vertaling en in het algemeen over het vertalen van Russische literatuur, zijn grote passie.
Dat taal überhaupt zijn passie is blijkt uit het feit dat hij aftrapt met de wens dat er in het middelbaar onderwijs weer aandacht besteed zou moeten worden aan het vertalen van teksten. Hierdoor zou er meer taalgevoel, -beheersing en -bewustzijn gecreëerd worden en slordig taalgebruik tegengaan. Taal is natuurlijk een dynamisch iets en het zal altijd blijven veranderen, maar de verarming van de Nederlandse taal, die tegenwoordig zo vaak te vinden is op bijvoorbeeld de sociale media, is mij in ieder geval een gruwel, dus onderschrijf ik dit volmondig.
Boland is een groot voorstander van een vrije vertaling die zijns inziens de context meestal meer recht doet dan letterlijk vertalen, waarbij bijvoorbeeld woordgrappen en gezegden hun kracht zullen verliezen, omdat deze niet letterlijk cq woordelijk gebruikt worden in de Nederlandse taal. Het is hierbij evenwel belangrijk dat de context en authenticiteit van het verhaal behouden blijft.
'Want literair vertalen is een kunst en vrijheid is de grondslag van het artistieke genie.'
De klassieker Anna Karenina verscheen in 1877 en wordt gezien als een van de allergrootste literaire werken en is tot op heden nog steeds een roman die wereldwijd nog steeds graag gelezen wordt. Over de vraag wat nou precies het grote geheim is van de aantrekkingskracht van dit werk, heeft menigeen zijn hoofd gebroken en een antwoord is niet gemakkelijk, zelfs onmogelijk te geven. Toch zijn er vele kritieken verschenen en evenzoveel meningen.
'Voor mij persoonlijk is het grootste raadsel van Anna Karenina - en van alle andere schitterende verhalen van Tolstoi, Oorlog en vrede niet uitgezonderd - dat een bijna gênante ideeënarmoede de basis kan zijn voor een fabelachtig literair monument.'
Wat dit boekje uitermate pakkend maakt is dat Boland de lezer meeneemt in het verhaal van Karenina en uitgebreid aandacht besteed aan Tolstoi en zijn werk. Hij geeft een helder inzicht in de synopsis, opbouw van het boek, thematiek, motieven, personages en dergelijke. Tevens geeft de auteur per hoofdstuk aan waar hij mee heeft geworsteld tijdens de vertaling, welke keuzes hij heeft gemaakt en waarom. Enige kennis van literaire terminologie is handig, maar verduidelijking is natuurlijk ook te vinden op Google.
Het is op twee manieren te gebruiken: als voorbereiding op het lezen van Anna Karenina - let wel; dan zijn er wel spoilers te lezen - of naderhand om meer verdieping te vinden in datgene wat je hebt gelezen.
Als epiloog is een gedicht opgenomen van Anna Achmatova, wiens werk Boland - die in 2015 de Martinus Nijhoff Vertaalprijs uitgereikt heeft gekregen - ook heeft vertaald.
Een mooie toevoeging zijn de twee in het boek opgenomen plattegrondjes met de belangrijkste plaatsen die in Tolstoi's werk beschreven worden. In een prettig leesbare stijl maakt Boland Anna Karenina nog mooier, begrijpelijker en geeft het de lezer de kans om nog dieper te duiken in dit Russische meesterwerk en het wel en wee van Anna en Vronski. Een schitterende aanvulling!
Zoals iedereen Anna Karenina móet lezen in de vertaling van Boland, moet ook iedereen dit boek lezen als dessert na de grote maaltijd - absoluut niet ervoor. Ook is dit boekje een grote aanrader voor schrijvers: er spreekt veel liefde voor de Nederlandse taal uit er wordt met een kritische en frisse stilistische blik naar gekeken.
Dit boekje bestaat uit twee delen: een literaire analyse van Anna Karenina wordt gevolgd door een kijkje in de keuken van vertaler Hans Boland. Net als op tv komt hij soms een beetje arrogant over, maar mijn bewondering voor zijn vakmanschap is nog groter geworden.
Goed geschreven pleidooi voor het 'vrije vertalen': vertalen naar de geest, niet naar de letter. De stelligheid waarmee Boland zijn opvattingen naar voren brengt maakt dit boekje tot een genot om te lezen. Over de verschillen tussen het Nederlands en het Russisch: 'Het Nederlands verraadt de precisie van een krentenweger en een Rus ziet de dingen als door een alcoholfloers.'
Bevlogen, prikkelend en motiverend vertaalpleidooi, vol interessante observaties over vertalen en over de (mysterieuze) kracht van Anna Karenina, met een paar aardige oneliners.
A wonderful book by the Dutch-Russian translator Hans Boland. The book not only contains a synopsis of the story but also a thorough analysis of Anna Karenina. Thorough in the sense that it contains a.o. the statistical use of specific adjectives and the number of pages dedicated to the several main characters of the book. I think the book to be a convincing illustration of the need for a 'free translation'. Boland compares his recent translation of the book with previous translation into Dutch by other translators. I absolutely enjoyed it.
Boek met veel stellige uitspraken waar je het goed mee oneens kan zijn. Boland is duidelijk over wat hij vindt en onderbouwt dat met concrete voorbeelden.
Hij presenteert wel vaak wat hij mooi/goed vindt als de absolute/objectieve waarheid. Ook duidelijk geen fan van “vertalen wat er staat”.
"Woorden zijn weliswaar de bouwstenen van de taal, maar krijgen pas concreet betekenis als ze aaneengesmeerd worden."
Hans Boland presenteert een zeer interessante inkijk bij het vertalen van Anna Karenina. Hij bespreekt de keuzes die hij maakt aan de hand van voorbeelden. Hij maakt de vergelijking met eerdere vertalingen en motiveert zijn ingrepen. Daarnaast is het ook een schotschrift tegen het primaat van de "letterlijke vertaling", ook dit onderbouwt hij overtuigend.
Heerlijk pleidooi om bij het vertalen eenzelfde soort leeservaring te realiseren in de doeltaal als die de lezer van het origineel had. Dat Boland daarbij niet altijd conform de woordenboeken te werk kan gaan illustreert hij met veel goedgekozen voorbeelden.
Dit boekje bestaat voor de helft uit een samenvatting en analyse van Anna Karenina. Die zijn best te smaken, maar je moet ze niet lezen voor je de roman uit hebt, ik deed dat wel en vond dat jammer.
De tweede helft bestaat uit een verdediging van de vertaalkeuzes die werden gemaakt, en dat doet Boland met verve. Last van een minderwaardigheidscomplex heeft hij bepaald niet: hij vindt elke vertaling vóór de zijne zonder meer knudde. Zelf kiest hij voor een radicaal modern taalgebruik en af en toe stoorde me dat bij het lezen van de roman, maar gelukkig maar heel zelden. Over het algemeen leest Anna à la Boland als een trein. Ik heb vroeger meer dan één Russische klassieker na enkele bladzijden weggelegd omdat ik vond dat het Nederlands knarste. Dat is hier bepaald niet het geval, de taal vloeit, huppelt, kuiert, galoppeert. De dingen waar Tolstoj fenomenaal goed in is, filmische beschrijvingen en het inzoomen op menselijke emoties bijvoorbeeld, komen zo goed tot hun recht. Lézen, die turf.