'Ik ben een jihadist van de liefde. Vraag me niet om te haten, nog liever zou ik sterven!'
Mohamed El Bachiri is een Marokkaanse Belg, moslim en Molenbekenaar. Hij is ook de man van Loubna Lafquiri, zijn grote liefde en moeder van zijn kinderen, die op 22 maart 2016 bij de aanslagen in Brussel om het leven is gekomen. Zijn liefdevolle speech in het tv-programma De Afspraak eind december beroerde miljoenen en werd het meest bekeken filmpje ooit op de Vlaamse televisie.
In Een jihad van liefde - opgetekend door David Van Reybrouck - praat Mohamed over zijn jeugd in Molenbeek, de liefde voor zijn vrouw en zijn leven na de aanslagen. Als eerbetoon aan zijn vrouw buigt Mohamed het leed dat hem is aangedaan op moedige en veerkrachtige wijze om in een boodschap van liefde en medemenselijkheid, waarbij hij westerse moslims oproept tot een meer humanistische benadering van de islam. Het resultaat is een sobere tekst van een ongelooflijke wijsheid.
Deel dit boekje aub gratis uit aan àlle jonge mensen op alle scholen van dit land. En zeg dat hun ouders, grootouders, ooms, tantes, buurvrouwen en -mannen het ook moeten lezen.
Of course you can only have praise for a man who, after losing his wife in the terror attacks in Brussels, March 2016, is strong enough to resist feelings of revenge and to call for love and tolerance as the most effective weapons against the hatred of the terror. This small, poetic book is first and foremost a very personal, touching ode to his deceased wife, and an expression of uncertainty and despair now she is taken from him. But it is so much more.
The most remarkable is the openness and curiosity with which this Brussels metro driver, despite everything, is looking into the world. He does so as the son of Moroccan migrants, in a country where he has gotten opportunities to build up his life in freedom, but also a country in which racist statements are hurled at him, and in which he apparently failed to get an educational degree. He also does so as a Muslim who sees how his religion is hijacked by criminals to stir up hatred, and therefore he draws attention to the message of tolerance, honesty and fraternity that is inherent to islam; but he also stands up for the right to express his religion in this society, against the fundamentalism of the secular state-adepts. So there are not only sweet-voiced words in this booklet, but also a clear message to other Muslims and non-Muslims.
PS. I saw an English edition of this book lying in a bookshop in Edinburgh, Scotland, where I went for a holiday. Remarkable and hopeful that something quite unconventional can reach an international audience.
Acht jaar alweer na de aanslagen in Brussel is dit boekje nog steeds meer dan actueel. Een oproep om niet op haat te reageren met woede en geweld, maar met liefde.
Eén ster omdat de boodschap in het boek niet zo goed overkomt als op de TEDx Talks in Hilversum van 12 dec 2016. Eenvoudig te vinden op YouTube als je wilt. Die monoloog van Mohamed El Bachiri geeft een krachtig antwoord op het niets en niemand ontziende geweld van zelfverklaarde jihadisten. Het boekje ontbeert dat en gaat op een gegeven moment zelfs wat vervelen: weer hetzelfde, nu weet ik het wel. Had David van Ruysbrouck daar niet wat meer redactie op kunnen doen?
Twee sterren om de eenvoudige taal in korte citaten. Dat is de kracht van dit dunne boekje, maar ook de valkuil. Is het wel zo eenvoudig als wordt gesteld? Gewoon ‘goede‘ keuzen maken en dan komt alles goed en leven we allen in vrede met elkander.
Drie sterren omdat het boekje ontroert en omdat je deze man het allerbeste gunt, ook het verder kunnen en leren leven met een vreselijk gemis door een extremistische aanslag geclaimd vanuit je eigen geloof. Ga er maar aan staan. Waanzinnig knap hoe hij met de situatie omgaat en aandacht ervoor vraagt.
Vier sterren omdat dit boek het verdient keer op keer herlezen te worden, zodat je het zelf kunt leren leven: de wijze van vergeven, de contemplatie en de medemenselijkheid.
Vijf sterren voor het leggen van de link tussen jihad en liefde en voor de universele humanistische boodschap van liefde voor ieder mens. Inspirerend.
Call me soft, call me sentimental, call me a dreamer... Call me whatever you like, but small books like this are what keep me on my feet these days. It contains a powerful message, rendered even more powerful, given the circumstances in which it was written (the man lost his wife in the terrorist attacks in Brussels on March 22nd, 2016). It is a message of peace, of love, of respect, of understanding, of reconciliation, of forgiveness... It is poetic but most poignant. It should be recommended reading in every school...
Een boekje geschreven door een nabestaande van de aanslagen in Brussel.
Heel kort boekje, 92 pagina's: je hebt het zo uit en het leest makkelijk. Ik vond het qua samenhang soms een beetje los zand (de thema's gaan echt alle kanten op. Ik vond de stukjes over de rouw denk ik het sterkst) en qua stijl was het voor mij soms iets te lyrisch (ik heb een cynische ziel :P). Ik vond het qua stijl wel lijken op De Profeet, een boek dat er ook in werd genoemd trouwens. Verder had ik soms het idee dat de doelgroep af en toe echt wel mensen waren die zelf ook een islamistische achtergrond hebben (vooral bij bepaalde hoofdstukken). Wel denk ik een superbelangrijk boek, omdat pleit voor dialoog en verdraagzaamheid in plaats van geweld. Daarbij is het ook nog laagdrempelig te lezen qua taal. Daarom denk ik een heel interessant boek om op middelbare scholen te bespreken of in een moskee. Een goed antwoord op geweld en aanslagen en interessant om met jongeren over door te praten!
Mohammed El Bachiri is a Belgian Moroccan, Muslim and lives in the quarter Molenbeek. The love of his life and the mother of children is Loubna Lafquiri. on the 22nd of March in the year 2016 she was killed in the terrorist attacks in Brussels.
The booklet is a collection put together by David van Reybrouck, the words poems thoughts are all Mohammed El Bachiri and are about his love, his children and his culture and religion. The humanist approach to the world around him is worthy of reading. This is the voice of a Muslim that also recognizes the pain he suffers and how he shares them with all the victims of terrorist attacks in human way that is passionate and simply breathtaking in his philosophy. Naysayers should be forced to watch his first appearance on tv where he did his talk and millions of people were touched in a most positive way. Then they should be made to read this book and recognize that religion and culture should be celebrated and not be used to divide people.
Heartwarming and full of love, which is a nice oasis of peace these days.
Een ijzersterke emotionele getuigenis die oproept om haat met liefde te bestrijden. Een verschrikkelijk trauma om te verwerken. Rouwen in zijn 'rauwste' betekenis. Wat een enorme sterke man is dit! Sta stil met dit boek bij de aanslagen in Brussel van vorig jaar. Deel dit boekje gratis uit aan alle schoolkinderen van een bepaald jaar. Lezen gewoon! Bedankt Mohamed om dit te delen en bedankt David Van Reybrouck om dit neer te schrijven!
Op 22 maart 2016 werd het leven van Mohamed El Bachiri overhoop gehaald door een laffe daad van terreur. Zijn geliefde Loubna, de mama van zijn kinderen, nam op het verkeerde moment de verkeerde metro. Alles stond plots stil. Niets had nog smaak. Niets had nog zin.
En toch is Een jihad van liefde geen wraakzuchtig werk, geen literaire uiting van opgekropte woede, van onbegrip. Met een bewonderenswaardige rust probeert El Bachiri het onvatbare te vatten. Hij gaat niet op zoek naar verklaringen voor wat gebeurd is, maar schept orde in zijn gedachten en hij probeert zijn verminkte leven weer op de rails te krijgen. Dat doet hij door pertinente vragen te stellen, door stil te staan bij verschillen en gelijkenissen tussen mensen en hun religies, door zijn eigen herinneringen als 'vuile Marokkaan' in Molenbeek onder de loep te nemen.
Dit boekje zal de wonden misschien niet helen, maar het is in elk geval een prachtig pleidooi en in die zin onmisbaar in tijden van verdeeldheid en onbegrip. In heldere woorden roept El Bachiri op tot respect, tot liefde.
Mooi en ontroerend boekje als ode aan de liefde. Het moet veel moed gevraagd hebben om dit te schrijven. Mooiste zin die ik las (een quote van Khalil Gibran): 'En altijd is het zo geweest dat de liefde haar eigen diepte niet kent dan op het uur der scheiding.'
Met ongeloof en respect las ik dit poëtische boekje waarin El Bachiri liefde en tolerantie predikt als wapen tegen woede en haat, terwijl hij kort daarvoor zijn geliefde en moeder van zijn drie kinderen bij een terroristische aanslag heeft verloren. Het is voor mij bijna onbevattelijk hoe El Bachiri een dergelijke tragedie zo snel heeft weten te draaien naar liefde en tolerantie. Is hij dan echt niet woest geweest? Ik kan het me haast niet voorstellen, maar is eigenlijk ook niet van belang. Het ging hem duidelijk om zijn oprechte boodschap en die kwam binnen. Fijn ook om wat meer te lezen over een uitleg van de koran. Kortom, leerzaam en inspirerend.
In een multiculturele samenleving zijn bruggenbouwers onmisbaar. Wij hebben rapper/cabaretier Ali B, België heeft Mohamed El Bachiri. Van Reybrouck kwam hem op het spoor en bood aan zijn teksten en gedichten te publiceren.
Update 10-1-2021
Ik was op zoek naar een recent interview van David van Reybrouck over zijn nieuwe boek Revolusi. Dat kwam ik niet tegen.
Wel zag ik een uitzending van De wereld draait door waarin van Reybrouck met liefde en respect vertelt over zijn ontmoetingen met Mohamed El Bachiri.
En zo kwam ik op het spoor van een toespraak van El Bachiri uit 2016 in het Vlaamse programma De afspraak. Een toespraak die volgens Matthijs van Nieuwkerk grote indruk maakte in België en dat kan ik me na het zien van de video heel goed voorstellen.
Wat knap dat zo'n dun boekje bol staat van de emoties! Liefde, verdriet en onbegrip komen letterlijk uit de pagina's en klemmen zich om je keel.
Heel anders geschreven dan ik had verwacht, beetje poetisch. Maar erg mooi om te lezen.
"Onrecht beantwoord je niet met ander onrecht, dat slaat nergens op. Je kunt volledig verdwaald zijn, ten einde raad, maar dat kan haat of gruwelijkheden nooit rechtvaardigen."
Ik vind het knap hoe El Bachiri zijn verdriet weet te combineren met rake kritiek - zowel naar de moslims die de Koran uit hun context halen, als naar de mensen die denken dat alle moslims dezelfde ideeën dragen. Ik denk dat dit een boekje is waarmee goede discussies gevoerd kunnen - en moeten! - worden, bijvoorbeeld in de klas. Ik zie dit in ieder geval liever op een verplichte leeslijst dan en - ik zeg maar wat - Max Havelaar.
Klein maar fijn ... wie niet oppast heeft het in een uur uitgelezen. Maar geen nood, het is een boek dat je kan blijven herlezen. Dit boek is een moedig boek, want het is tegelijk triest, filosofisch en grappig. Respect voor Mohamed El Bachiri.
Echte aanrader! M. El Bachiri heeft zoveel wijsheid en iedereen zou iemand als hem als vaderfiguur moeten hebben. Daarnaast heeft D. Van Reybrouck zijn woorden in prachtige teksten omgezet, bijna allemaal zoals gedichten. Bij hem draait alles om liefde en zoals hij het zelf zo mooi zegt: "Als jij Liefde bent, heb ik dezelfde godsdienst."
Wonderlijk knap hoe Mohamed El Bachiri het verdriet om het verlies van zijn vrouw om weet te zetten in een indrukwekkende oproep. Een oproep tot de jihad nog wel… Na diverse interviews en speeches op de televisie en TEDx bijeenkomsten is er nu dit boekje. Teksten en uitspraken van El Bachiri zijn door David Van Reybrouck verzameld en opgetekend.
De liefde van El Bachiri voor Loubna, zijn vrouw, houdt hem overeind en deed hem de jihad van liefde verklaren. Een jihad die de waarheid niet opdringt en die het antwoord zou moeten zijn aan hen die verdeeldheid zaaien, geweld en terrorisme propageren. ‘In klassiek Arabisch betekent het woord jihad ‘inspanning’. De jihad is gebruikt om troepen te motiveren, oorlogen te voeren. Maar de eerste betekenis is: de inspanning tegen jezelf, tegen je hartstochten, je driften. Het echte jihadisme is een inspanning naar jezelf, naar je gedachten. De jihadist zoekt naar kennis, doet zijn best om anderen te ontmoeten, ook als die daar niet voor openstaan.
Het zou prachtig zijn wanneer deze gedachten wereldwijd gedeeld en onderschreven zouden worden. Gedachten als deze: ‘Alleen een dwaas wil niet in vrede leven.’
‘Altijd erkennen dat de ander in de eerste plaats een mens is. Altijd empathie proberen op te brengen voor zijn standpunt, zonder onmiddellijk te oordelen.’
'We zijn allemaal broeders' zeg ik. 'Is iemand die zoiets doet ook een broeder?' 'Ja dat is ook een broeder, maar een broeder die een verkeerd pad heeft gekozen. Als mens blijft hij je broeder, ook al heeft hij het allerergste gedaan.'
Wat een ontzettend indrukwekkend boek. De verteller spreekt niet alleen over de aanslag en de impact hiervan, maar ook over zijn visie op de mensheid en het leven van een moslim in deze wereld vol met haat en verdriet. Toen ik na het lezen van dit boek toevallig een islamistisch vluchtelingengezin zag lopen met hun armen over elkaar, kreeg ik toch een moment van kippenvel.
Ze zijn kwaad. Ze willen wraak. Ik zeg: 'Als je iemand doodt of met geweld reageert, dan maak je dezelfde fout als hij. Dan verlaag je je tot zijn niveau. Jullie zijn beter dan dat.
Wat een liefdevol en ruimdenkend boekje. Zou iedereen dit alsjeblieft kunnen lezen zodat we allemaal wat liever tegen elkaar doen? Laat literatuur verbinden.
"Het is mooi om deel uit te maken van een volk, maar boven alles maken we deel uit van de mensheid."
I find it difficult to rate these kinds of books, it's like assessing someone's grief on a scale from one to five. It's not a literary masterpiece or a sophisticated work of philosophy. But I started crying on page one and didn't really stop.
Ontroerend openhartig boek. Ik heb veel respect voor de moed en kracht van deze man. Mooi eerbetoon voor zijn overleden vrouw. Een getuigenis die mij geraakt heeft.