Filosoof Sophie Oluwole deelt haar wonderbaarlijke ontdekkingen over de Afrikaanse filosoof Orunmila, die leefde ten tijde van Socrates. Beide filosofen hebben zelf geen woord op papier gezet. Hun werk vertoont opvallende inhoudelijke overeenkomsten en interessante verschillen. Aan de hand van deze denkers beschrijft Oluwole hoe de Afrikaanse en westerse filosofie allebei een andere weg zijn ingeslagen. Bovenal toont ze aan dat de menselijke behoefte aan filosofie universeel is.
Vooropgesteld: De bronteksten van Òrúnmìlà zelf vond ik erg mooi, en inderdaad is de gelijkenis met Socrates groot. Op bepaalde punten is zijn filosofie verrassend modern (wat juist betekent dat die denkbeelden niet modern zijn, maar oudere fundamenten kunnen hebben), en de orale stijl past goed. Ik wil er later nog meer over lezen.
Nu naar dit specifieke boek, dat zich de nobele taak stelt om een pre-koloniale Afrikaanse filosoof te belichten. Alhoewel Olúwolé zeker wat interessante bevindingen doet, is de argumentatie op sommige punten echt absurd naar mijn mening. Dit is te wijten aan een essentialistisch denkkader, dat West en Afrikaans tot twee monolithische entiteiten maakt, en logischerwijs komt het Westen er slecht vanaf. De haken en ogen van dit kader komt het meest tot uiting in de zeer onduidelijke tabellen, die claimen dat alle westerse filosofie noodzakelijkerwijs patriarchaal, egotistisch, mannelijk chauvinistisch en kapitalistisch is.
De centrale stelling is dat de Afrikaanse filosofie complementair is en westerse filosofie oppositioneel. Waar westerlingen de wereld een tweedeling maken tussen materie en idee (en sommigen, zoals Plato, een kant kiezen voor de ene), zoekt Òrúnmìlà de samenhang van tegenstellingen, en verbindt het geestelijke met het materiële.
Afgezien het feit dat er rijke tradities in het Westen zijn van complementaire filosofieën (ze noemt zelfs Pythagoras!) en mystieke religieuze tradities die hetzelfde doel hebben, laten we even kijken wat dit betekent. Marxistisch materialisme leidt tot kapitalisme, feminisme leidt tot het patriarchaat in de twee 'sociale metaforen' huwelijk en religie, en de christelijke traditie (die onomstreden zelfverzakend en altruïstisch is) leidt tot egotisme. Het zijn dan misschien bizarre tijden, maar dit gaat even te ver.
Dan het essentialisme op Afrikaans vlak; ik vind dat toch discutabel, ondanks mijn erg geringe kennis. Op dezelfde manier als Senghors Négritude (waar ze zich tegen keert), stelt Olúwolé dat er een specifiek Afrikaanse vorm is van filosoferen, maar voor haar is die rationeel en niet emotioneel. Op een gegeven moment betrekt ze Ubuntu, een Bantoe-concept, bij haar boek. Zuidelijk Afrika en de Yoruba tot één cultuurgroep benoemen lijkt me riskant. Ze claimt wel dat de invloed van Òrúnmìlà groot is, maar geeft geen details over hoe het zich verspreid heeft, en die lijkt erg beperkt. Ik denk dat de beperkte spreiding ligt aan het feit dat het een orale traditie was. Dit is geen waardeoordeel, orale tradities zijn erg waardevol, maar je ziet ook in Europa dat teksten pas ver reizen als ze opgeschreven worden (zie de epen van Homerus als een makkelijk voorbeeld). Bij het deel van het boek waar Afrikaanse waarden zoals gendergelijkheid die in Òrúnmìlà te vinden zijn opgehemeld worden, moest ik denken aan Things Fall Apart van Chinua Achebe, waarbij vrouwen duidelijk een structureel ondergeschikte positie hadden. Ik vind het prachtig dat gelijkheid een waarde is die te vinden is in een Afrikaanse filosofie, maar de claim dat dat een essentieel Afrikaanse waarde is, gaat mij te ver.
Kort gezegd, ik snap Panafrikanisme in een post-koloniaal kader zeer goed, maar dat herleiden tot de klassieke Oudheid vind ik toch erg voorbarig.
Ik las dit boek deels als achtergrond voor mijn scriptie. Bij het opstellen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens speelde sub-Sahara Afrika een marginale rol, aangezien alleen Zuid-Afrika (onder Apartheid) aanwezig was. Er is dus vrijwel geen inbreng van klassieke Afrikaanse denkbeelden in de Verklaring, en ik was benieuwd hoe deze zich met elkaar verhielden. Het is misschien geen algemeen Afrikaans gedachtegoed, maar Òrúnmìlà's filosofie komt overeen met veel aspecten van de UDHR (die dus breedgedragener blijken en minder specifiek westers). Tegelijk had het ook zeker waardevolle aanvullingen kunnen doen, en ik hoop dat verschillende Afrikaanse filosofische tradities in de toekomst meer aandacht zullen krijgen.
PS: Iemand nog aanbevelingen voor boeken over Ubuntu?
A manageable, clear and interesting introduction into 'African' philosophy. As someone who is interested in philosophy on the whole, discovering different voices and perspectives on the world, I was ashamed to realize how little I knew- and regard I had for African Philosophy before reading this book. I am glad to say that Oluwole helped me beginning to change this with this introductory work. By first comparing Socrates - as representation of one of the most important thinkers in Western philosopy- and Orunmila -one of the most important thinkers of African philosophy-and using this comparison to illustrate the differences, similarities and start a re-evaluation of African philosophy in the Western world. As a complete novice, this was the right work for me to start an exploration into African Philosophy. However, if you are someone who is a bit more culturally aware in this matter, this book might be to much on the surface for you. However, if you do not know much about other than western philosophy and would like to know a bit more about our Southern neighbours philosophical views, this is an excellent work to start out with. It prompted me to investigate and read more into it ánd it helped me see the beginnings of a worldview that can help us deal with current eviromental and human right problems we face in the world today.
Dit boek is een interessante vergelijking tussen twee filosofen uit hetzelfde tijdperk, waarbij we er een op handen en voeten dragen, en waar we de anders naam niet eens kennen.
Echter, er lijken enkele slechte passages in te zitten qua vergelijking en voorbeelden. Aan het eind van dit boek toegekomen staat, in de verantwoording door de vertaler, zoveel dat duidelijk wordt dat al deze stukken te wijten zijn aan de vertaler van dienst, Saskia van der Werff. Ze stelt dat ze enkele stukken heeft toegevoegd, waaronder enkele stukken die mij stoorden als objectief fout tijdens het lezen. Bij interesse: lees vooral het origineel, of desnoods eerst de verantwoording.
Socrates and Orunmila was written by my favorite female philosopher, Mama Sophie. Brilliant woman! I searched for the book for years, but recently got my hands on it. Here, she argued for a parity of status between Orunmila and Socrates, whom she stated are two patron saints of classical philosophy. She engaged in a very deep, critical comparative analysis of African and Western philosophy. And, as a side note: one thing I liked about her (the book) is that she didn't shy away from throwing trenchant jabs at philosophers who ignorantly downgraded, or questioned the existence of a bonafide African Philosophy. Her arguments, for me, are quite convincing. As such, if anyone one needs convincing that we (Africans) had thrown away the baby with the bath water. Buy this book (good luck getting it) and read carefully.
Leerzaam boek over Afrikaanse manieren van denken. Laat mooi zien hoe in het westen vaak laatdunkend over andere culturen/tradities wordt gedacht en hoe een andere filosofie of denkkader juist tot nieuwe inzichten kan leiden. Vooral het verschil tussen oppositioneel (of/of) en complementair dualisme (en/of) is goed toe te passen op huidige problemen in (westerse) democratieën.
Wel blijft het boek soms nog wat op de oppervlakte over wat Afrikaanse filosofie nu werkelijk is. Kun je daar überhaupt wel van spreken op zo'n enorm continent? Hoe bijvoorbeeld de filosofie van Orunmila de rest van Afrika heeft beïnvloed komt eigenlijk niet aan bod. Dat lijkt mij interessant om te weten te komen, aangezien Socrates' filosofie uiteraard een grote invloed heeft gehad op de westerse manier van denken. Geldt dat ook voor Orunmila/Ifa-corpus?
For an academic treatise that has been turned into a book for the wider public, Socrates and Òrúnmìlà offers a tip of the veil onto the fallibility of the search for absolute truth. Politics and history denied one mythical figure fame and granted the other the position of the origin of modern philosophy. Sophie Oluwole kindly explains that there might be more wisdom in the world than we know of, if only we give foreign knowledge the chance to reveil its wisdom on its own terms. Meaning: this Orunmila came up with equality principles and theory of exclusion ages ago and we're only recently finding out.
Mooi en interessant om deze voor mij onbekende filosofie te leren kennen en de parallellen en verschillen met Socrates/Plato te zien. Na de eerste helft kon het boek echter m’n aandacht moeilijk blijven vasthouden.
Getriggerd door de titel bleef ik zoeken naar wat het nu was. Het kan aan de vertaling en bewerking liggen, achteraf heb ik spijt dat ik de Engelse versie niet heb kunnen vinden en lezen. Het heeft me wel verder geïnspireerd me meer in de Afrikaanse filosofie te verdiepen.
My first book on philosophy grasped my vision on how to ask questions and how to look at the essence of life. It gave me understanding of the past, present and future.