What do you think?
Rate this book
Onze vroegste voorouders: De geschiedenis van Nederland in de steentijd, van het begin tot 3000 vC
De menselijke geschiedenis strekt zich ver uit vóór de tijd waarin de mensen opschreven wat er zoal gebeurde. Dat is de periode die we - ten onrechte - prehistorie noemen. De geschiedenis van die tijd kunnen we enkel aflezen uit de sporen en resten die mensen in de bodem achterlieten, gedurende meer dan 100.000 generaties, meer dan een miljoen jaren. Dat is een lang traject van menselijke evolutie, culturele en maatschappelijke ontplooiing, van creativiteit en innovatie. Drie grote vragen houden ons daarbij bezig: wie zijn wij, waar komen wij vandaan en hoe kan het dat wij geen jagers meer zijn maar boeren?
Onze vroegste voorouders vertelt het verhaal van drie grote migraties: twee vanuit Afrika en een derde uit het Nabije Oosten. En we lezen hoe men op die momenten leerde om te gaan met de ijstijdcondities en reeds aanwezige Neanderthalers en jagers. Onze vroegste voorouders gaat over de steentijd, toen Nederland aanvankelijk nog slechts een klein en anoniem stukje van de grote Europese ruimte was. Maar aan het einde van ons verhaal heeft de bevolking hier een eigen karakter gekregen en begint met de inrichting van ons land een nieuw hoofdstuk van onze geschiedenis.
Leendert Louwe Kooijmans (1940) was tot 2008 hoogleraar prehistorie aan de Universiteit Leiden.
Onze vroegste voorouders vertelt het verhaal van drie grote migraties: twee vanuit Afrika en een derde uit het Nabije Oosten. En we lezen hoe men op die momenten leerde om te gaan met de ijstijdcondities en reeds aanwezige Neanderthalers en jagers. Onze vroegste voorouders gaat over de steentijd, toen Nederland aanvankelijk nog slechts een klein en anoniem stukje van de grote Europese ruimte was. Maar aan het einde van ons verhaal heeft de bevolking hier een eigen karakter gekregen en begint met de inrichting van ons land een nieuw hoofdstuk van onze geschiedenis.
Leendert Louwe Kooijmans (1940) was tot 2008 hoogleraar prehistorie aan de Universiteit Leiden.
608 pages, Hardcover
Published March 2, 2017
6 people are currently reading
49 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
March 31, 2024
Verhelderend werk over wat wij in de geschiedenis tegenwoordig de prehistorie noemen. Over deze periode wist ik naar mijn eigen mening bar weinig en Kooijmans doet een goede poging om enkele stereotypen te verhelderen die er in sluipen als je van iets maar een klein beetje weet. De Neanderthaler was bijvoorbeeld complexer dan doorgaans in ons collectieve geheugen is gegriefd, voor mij was dat gedeelte wel een zogeheten eyeopener. Ook de graven in de huizen van Çatal Hüyük zullen mij zeker bijblijven, zo'n spirituele uiting zo lang geleden is toch wel bijzonder.
Daartegen staat dat de auteur wel lang blijft hangen in de oudste sporen die te traceren zijn van Homo Sapiens en verwante soorten. Hierdoor gebeurt eigenlijk wat wel vaker in grote werken een zwaktepunt blijkt: de verdeling van tekst is wat scheef. Als Nederlander verwacht je waarschijnlijk toch een groot deel over de bandkeramiek en de trechterbekercultuur, maar de auteur gaat bij deze latere tijden juist niet echt in detail waar hij dit eerder in het boek wel deed. Het boek is aan het einde veelal een herhaling van zetten, de auteur lijkt het boek te willen afschrijven.
Niettemin is dit wel een zeer uitgebreid werk wat ook weer niet een typisch geschiedeniswerk is. Kooijmans moet antwoorden uit verschillende principes - pollen, archeologie, botonderzoek - vinden om tot een logisch verhaal te komen en dat maakte het boek voor mij zeer interessant. Op zich wel een aanrader dus, maar wees wel bereid er goed voor te gaan zitten want de diagrammen en tabellen lezen niet altijd even soepel.
Daartegen staat dat de auteur wel lang blijft hangen in de oudste sporen die te traceren zijn van Homo Sapiens en verwante soorten. Hierdoor gebeurt eigenlijk wat wel vaker in grote werken een zwaktepunt blijkt: de verdeling van tekst is wat scheef. Als Nederlander verwacht je waarschijnlijk toch een groot deel over de bandkeramiek en de trechterbekercultuur, maar de auteur gaat bij deze latere tijden juist niet echt in detail waar hij dit eerder in het boek wel deed. Het boek is aan het einde veelal een herhaling van zetten, de auteur lijkt het boek te willen afschrijven.
Niettemin is dit wel een zeer uitgebreid werk wat ook weer niet een typisch geschiedeniswerk is. Kooijmans moet antwoorden uit verschillende principes - pollen, archeologie, botonderzoek - vinden om tot een logisch verhaal te komen en dat maakte het boek voor mij zeer interessant. Op zich wel een aanrader dus, maar wees wel bereid er goed voor te gaan zitten want de diagrammen en tabellen lezen niet altijd even soepel.
May 14, 2017
Excellent study about our human origins, all the way from the first hominids to the end of the Neolithic in Western Europe. Although this is basically academic material (and written by a former professor at the University of Leiden in The Netherlands), it's very accessible and easy to read for the interested layperson. It's impressive to read how archeologists, aided by techniques from many other sciences, can learn so much from sometimes so little solid evidence, although interpretations are bound to be judged in probabilities, how much they are supported by the evidence. Still, the author is able to present multiple theories on their merits and point out where the evidence is simply too inconclusive and theories are educated guesswork rather than anything else. Comes with many fine drawings and two sections with colour photos. A truly impressive read.
June 29, 2018
Overzichtelijk en toegankelijk boek over de ontwikkeling van de vroegste mensen in Europa.
Leendert Louwe Kooijmans is als (emeritus) hoogleraar verbonden aan de universiteit in Leiden. In zijn boek "Onze vroegste voorouders" behandelt hij de oorsprong van de mensen die in de vroegste periode ons land bevolkten. Hij start met de allevroegste periode, de oermensen in Afrika en eindigt met de periode waarin Nederland bevolkt is geraakt met landbouwers (3000 voor Christus) die de traditionele jagers-verzamelaars dan hebben verdrongen.
Het boek is verdeeld in een drietal delen. In het eerste deel worden de oermensen in Afrika behandeld, die met hun simpele steenindustrie de rest van de wereld bevolkt hebben. Het tweede deel behandelt de moderne mens (homo sapiens) met zijn artistieke expressies, het gebruik van sieraden en de ijstijden. Het derde en laatste deel is het grootste deel, en behandelt de 'herovering' van Europa na de laatste IJstijd, de ontwikkeling van de jagers-verzamelaars-vissers samenlevingen en als laatste de komst van de eerste landbouwers in Europa.
Door het boek heen put de auteur, logischerwijs, uit een heel scala van opgravingen en archeologische ontdekkingen. Deze zijn schaars in het begin, beperkt tot enkele botsplinters en schedels, maar worden gaandeweg het boek steeds talrijker, van steenbijlen, sieraden en uitgebreide grafgiften. Alles her en der uitstekend geillustreerd, wat de kwaliteit van het boek zeker ten goede komt.
Een groot gedeelte is gereserveerd door de vraag hoe de Neanderthalers, de eerste bewoners van Europa, uiteindelijk verdrongen zijn door de Homo Sapiens. Leendert Louwe Kooijmans schetst ze zeker niet als de domme bruut zoals wij ze misschien kennen, maar laat zien dat ze wel degelijk beschikten over basale werktuigen en adaptief vermogen. Wat wel opvalt is het gebrek aan expressief vermogen, wat zich uit in het ontbreken van bijvoorbeeld wandtekeningen en grafgiften. Het is dit gebrek aan cognitief vermogen, misschien gepaard met een gebrek aan communicatieve vaardigheden, die ze naar de mening van de auteur uiteindelijk de das om hebben gedaan.
Na de IJstijd behandelt de auteur de periode van de jagers-verzamelaars. Veel plek wordt ingeruimd door de flora en fauna van die tijd, en met behulp van de vondsten van diverse opgravingen wordt een beeld geschetst van die tijd.
De start van de 'agrarische revolutie' vindt plaats in de vruchtbare halve maan, van waaruit vervolgens Europa bevolt wordt. Dit vind plaats via de zogenaamde pioniers theorie, waar kleine verspreide kolonies worden gesticht, die vervolgens aaneengroeien en de oorspronkelijke jagers-verzamelaars verdringen. Uit analyse van tandresten blijkt dat er nauwelijks assimilatie heeft plaatsgevonden, en dat de jagers-verzamelaars langzaamaan verdrongen zijn naar de uithoeken van Europa, om daar uiteindelijk helemaal te verdwijnen.
Het is een zeer overzichtelijk boek, duidelijk ingedeeld in een drietal delen die goed de verschillende fases in de ontwikkeling van de vroegste mensen weergeven. In elke verschillende fases wordt aan de hand van opgavingen, grafgiften en potscherven een beeld geschetst, wat soms een beetje repetatief aandoet, en in mijn persoonlijke mening had het eerste deel (de oermensen) wel achterwege kunnen blijven maar in het geheel is dit een zeer overzichtelijk boek en zeker een aanrader voor diegene met een brede interesse in onze vroegste geschiedenis en archeologie.
Leendert Louwe Kooijmans is als (emeritus) hoogleraar verbonden aan de universiteit in Leiden. In zijn boek "Onze vroegste voorouders" behandelt hij de oorsprong van de mensen die in de vroegste periode ons land bevolkten. Hij start met de allevroegste periode, de oermensen in Afrika en eindigt met de periode waarin Nederland bevolkt is geraakt met landbouwers (3000 voor Christus) die de traditionele jagers-verzamelaars dan hebben verdrongen.
Het boek is verdeeld in een drietal delen. In het eerste deel worden de oermensen in Afrika behandeld, die met hun simpele steenindustrie de rest van de wereld bevolkt hebben. Het tweede deel behandelt de moderne mens (homo sapiens) met zijn artistieke expressies, het gebruik van sieraden en de ijstijden. Het derde en laatste deel is het grootste deel, en behandelt de 'herovering' van Europa na de laatste IJstijd, de ontwikkeling van de jagers-verzamelaars-vissers samenlevingen en als laatste de komst van de eerste landbouwers in Europa.
Door het boek heen put de auteur, logischerwijs, uit een heel scala van opgravingen en archeologische ontdekkingen. Deze zijn schaars in het begin, beperkt tot enkele botsplinters en schedels, maar worden gaandeweg het boek steeds talrijker, van steenbijlen, sieraden en uitgebreide grafgiften. Alles her en der uitstekend geillustreerd, wat de kwaliteit van het boek zeker ten goede komt.
Een groot gedeelte is gereserveerd door de vraag hoe de Neanderthalers, de eerste bewoners van Europa, uiteindelijk verdrongen zijn door de Homo Sapiens. Leendert Louwe Kooijmans schetst ze zeker niet als de domme bruut zoals wij ze misschien kennen, maar laat zien dat ze wel degelijk beschikten over basale werktuigen en adaptief vermogen. Wat wel opvalt is het gebrek aan expressief vermogen, wat zich uit in het ontbreken van bijvoorbeeld wandtekeningen en grafgiften. Het is dit gebrek aan cognitief vermogen, misschien gepaard met een gebrek aan communicatieve vaardigheden, die ze naar de mening van de auteur uiteindelijk de das om hebben gedaan.
Na de IJstijd behandelt de auteur de periode van de jagers-verzamelaars. Veel plek wordt ingeruimd door de flora en fauna van die tijd, en met behulp van de vondsten van diverse opgravingen wordt een beeld geschetst van die tijd.
De start van de 'agrarische revolutie' vindt plaats in de vruchtbare halve maan, van waaruit vervolgens Europa bevolt wordt. Dit vind plaats via de zogenaamde pioniers theorie, waar kleine verspreide kolonies worden gesticht, die vervolgens aaneengroeien en de oorspronkelijke jagers-verzamelaars verdringen. Uit analyse van tandresten blijkt dat er nauwelijks assimilatie heeft plaatsgevonden, en dat de jagers-verzamelaars langzaamaan verdrongen zijn naar de uithoeken van Europa, om daar uiteindelijk helemaal te verdwijnen.
Het is een zeer overzichtelijk boek, duidelijk ingedeeld in een drietal delen die goed de verschillende fases in de ontwikkeling van de vroegste mensen weergeven. In elke verschillende fases wordt aan de hand van opgavingen, grafgiften en potscherven een beeld geschetst, wat soms een beetje repetatief aandoet, en in mijn persoonlijke mening had het eerste deel (de oermensen) wel achterwege kunnen blijven maar in het geheel is dit een zeer overzichtelijk boek en zeker een aanrader voor diegene met een brede interesse in onze vroegste geschiedenis en archeologie.
October 15, 2017
Super interessant. Toegankelijk geschreven. Zicht op de oorsprong van de Nederlandse mens. Degelijk onderbouwd met vondsten en met ruimte voor interpretatie. Kooijmans lijkt de waarheid niet in pacht te willen hebben. Iedere nieuwe vondst of onderzoekstechniek levert weer nieuwe inzichten en hypotheses op.
March 31, 2017
Waanzinnig overzichtswerk. Goeie inleiding waarin het onderwerp helder gekaderd wordt en narratieve keuzes van de schrijver worden onderbouwd. Ster aftrek voor het ontbreken van leeslinten of stofomslag, die heb ik node gemist voor het bijhouden van notenapparaat en kaartmateriaal.
August 10, 2022
Indrukwekkend naslagwerk over de geschiedenis van de mens. 'De geschiedenis van Nederland' zoals in de titel staat is een beetje misleidend, want het merendeel van het boek speelt zich elders af. Logisch, want de mens is nou eenmaal niet in Nederland ontstaan. Eigenlijk gaat alleen het laatste deel een beetje over Nederland. Maar de auteur onderbouwt deze keuze goed. Het boek is heel helder geschreven met veel tekeningen, wat het allemaal goed leesbaar maakt, ook voor een leek.
August 3, 2017
Fascinerend in twee opzichten: de manier waarop de archeologie door minutieus detective-speurwerk, geholpen door geanvanceerde technieken, zicht krijgt op de leefwijze van mensen in de prehistorie en dat zicht op die leefwijze zelf. Neanderthalers, Cro-Magnons, Jager-verzamelaars, Bandkeramiekers, Hunebedbouwers - ze gaan allemaal een beetje 'leven' als je dit boek leest.
September 18, 2019
Heel interessant boek. Goed geschreven, ook voor de leek.
Read
December 30, 2019Stranded at page 366, will pick up again later but it would be a lie to keep it on my CR list...
Displaying 1 - 9 of 9 reviews