Μπερλίν

by Άντζη Σαλταμπάση

Βερολίνο, η πιο δημοφιλής πόλη της Ευρώπης. Ιδιαίτερη, με παγωμένους χειμώνες που δεν ξεθωριάζουν τον θρύλο της, ίσα ίσα τον τρέφουν, με ένα παρελθόν και, κυρίως, ένα παρόν που είναι δύσκολο να μη σε τυλίξουν στο σαγηνευτικό τους δίχτυ. Τι συμβαίνει, όμως, αν αποφασίσεις να κινηθείς έξω από τον κύκλο της φήμης, αν προσπαθήσεις να σκαλίσεις τα μυστικά της, αν νιώσεις να σε πλακώνει το γκρίζο φόντο και η μελαγχολία της, αν ξύσεις την πρόσοψη της Ιστορίας, αν απλώσεις το χέρι και φας γλυκά ροδάκινα σ’ έναν παρατημένο βερολινέζικο κήπο;
Το Μπερλίν παρακολουθεί το Βερολίνο σαν ντοκιμαντέρ, εντελώς υποκειμενικά, αλλά καθόλου προσωπικά· η πρωτοπρόσωπη αφήγηση δεν είναι παρά ένα μάτι, ο φακός της κάμερας που καταγράφει μια λαχανιασμένη περιπλάνηση στη μνήμη, μια ιστορία μετανάστευσης, μια αντιπαράθεση με τον αντισημιτισμό, αλλά και πολλές τρυφερές ή πικρές συναντήσεις.
A.Σ.
***

Με ρώτησε αν έχω προσέξει πόσο φοβισμένοι είναι κατά βάθος οι Γερμανοί, έχασαν δύο πολέμους, τρεις αν βάλουμε και τον γαλλογερμανικό, κι αυτό τον φόβο δεν μπορούν να τον ξεπεράσουν με τίποτα, είναι οι πιο φοβισμένοι άνθρωποι του κόσμου και οι πιο ικανοί, είπε, κι εγώ συμφώνησα, άλλωστε όλη η συζήτηση ήταν εντελώς παράλογη και φυσικά καθόλου πολιτικά ορθή, αλλά από την άλλη ήταν μια πολύ ωραία συζήτηση, ενώ έξω το χιόνι έπεφτε πυκνό κι εμείς πίναμε το ένα ποτό μετά το άλλο μέσα σε εκείνο το καταθλιπτικό βερολινέζικο μπαράκι, στο οποίο κάποτε σύχναζε ο Ντέιβιντ Μπάουι, με τους αριστερούς, εναλλακτικούς θαμώνες του, που κάπνιζαν σαν φουγάρα και προσπαθούσαν να ανατρέψουν το αυτονόητο της ύπαρξής τους.

Genres: Nonfiction, Greece

112 pages, Paperback

First published March 1, 2017

About the author

Η Άντζη Σαλταμπάση σπούδασε Γερμανική Γλώσσα και Φιλολογία και Μετάφραση-Μεταφρασεολογία στο ΕΚΠΑ. Έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος στον έντυπο και διαδικτυακό Τύπο και έχει μεταφράσει βιβλία από τα γερμανικά. Το 2011-2012 ήταν υπότροφος του προγράμματος Europaische Journalisten-Fellowships (Freie Universitat Berlin). Το "Μπερλίν" είναι το πρώτο της βιβλίο.

Reviews

[Xenia Germeni · Rating 5 out of 5]

Θα ήθελα να γράφω ώρες γι'αυτό το βιβλίο και τη συγγραφέα με τη θέληση. Με τη γυναίκα που έβαλε το δάχτυλο βαθιά στις πληγές και τοποθετεί τον αναγνώστη στην ίδια θέση να ψηλαφήσει τις πληγές τις ιστορίας, του εαυτού, του ατομικού και συλλογικού εγώ και εμείς. Όμως θα ήταν άδικο! Ναι, είναι άδικο να αναλωθώ σε αναλύσεις επι αναλύσεων για την μελαγχολία κάποιου και τον τρόπο που την βιώνει (όλοι ζουμε την ατομική ή εθνική μας μελαγχολία με τον έναν ή τον άλλο τρόπο). Ναι, είναι άδικο να μιλήσω για αθώους και Ολοκαύτωμα(όταν απλά μόλις πριν από μια εβδομάδα πήγα σε ένα ελληνικό μνημείο του ολοκαυτώματος). Ναι, είναι άδικο να μιλήσω για πέτρες τις μνήμης (όταν στα 8 ταξίδια μου πριν περιπου 10 χρόνια στο Μόναχο έβλεπα σπαρμένα σε όλη την πόλη και τα προάστια τις πέτρες και δεν μπορούσα να καταλάβω τι σημαίνουν και ρωτούσα τον τότε γερμανό φίλο μου να μου πει και μου απαντούσε στεγνά: "τις έβαλαν για να μην ξεχνάμε πόσο τέρατα είμαστε!"). Ναι, είναι άδικο να μιλήσω γιατί πρέπει να διαβάσεις κι άλλο και αυτό το ταπεινό βιβλίο-ίσως σου θυμίσει ημερολόγιο- θα σου ανοίξει άλλους δρόμους και θα σε βάλει να διαβάσεις κι άλλα βιβλία και πιθανόν να σε αναγκάσει να πονέσεις και να ψάξεις πληγές -δικές σου ή άλλων. Καλή ανάγνωση!

[Dimitra Maranti · Rating 4 out of 5]

Ξεκίνησα να το διαβάζω με μια επιφύλαξη καθώς η αρχή μου φάνηκε λίγο άχαρη, αλλά τελικά μου άρεσε πολύ αυτή η προσπάθεια προσέγγισης - με την παράλληλη παράθεση των στοιχείων που συγκέντρωσε η συγγραφέας - της ψυχολογίας και μνήμης ενός λαού, σε σχέση με το μελανό παρελθόν του (βέβαια στο πίσω μέρος του μυαλού μου υπήρχε το ερώτημα αν το θέμα χειρισμού της μνήμης-διδακτικής της ιστορίας θα αναλυθεί κάποια στιγμή για την στάση του Ισραήλ απέναντι στην Παλαιστίνη- ξέρω είμαι υπερβολική και δε μιλάμε ούτε κατά διάνοια για ίδια μεγέθη, αλλά δεν μπορεί να το χωρέσει ο νούς μου ότι λαός που υπέστη τέτοιες θηριωδίες δείχνει ένα τόσο σκληρό πρόσωπο σε άλλους...).
Και επειδή η κριτική πρέπει να είναι μόνο για το βιβλίο, είναι ένα αξιόλογο αναγνωσμα, λίγο χαοτικό, κάτι αναμενόμενο καθώς μιλάμε πάντα για μια προσωπική άποψη και προσέγγιση και ίσως και για αυτό να μου φάνηκε "γοητευτικό", επειδή πρόκειται για μια υποκειμενική/ειλικρινής αντίδραση - δεν το κρύβει άλλωστε η συγγραφέας- και μπορείς κάποιες στιγμές σχεδόν να ταυτιστείς μαζί της (κάτι που αναζητώ εγώ στα βιβλία)...

[Bookfreak · Rating 4 out of 5]

Υποκειμενική και ιστορική πραγματικότητα συμπλέκονται πολύ όμορφα σε αυτό το μικρό αυτοβιογραφικό χρονικό με κέντρο αναφοράς το Βερολίνο.

[Efi · Rating 4 out of 5]

Καιρό είχα να διαβάσω κάτι μονορούφι, σε λίγες ώρες. Το Μπερλίν σε πιάνει και δε σ'αφήνει μέχρι να το τελειώσεις. Δεν ξέρω αν έχει να κάνει με την προσωπική μου σχέση με το Βερολίνο, σίγουρα ναι, αλλά κι εκτός αυτού είναι ένα πολύ απολαυστικό ανάγνωσμα παρά το δύσκολο του θέματός του. Είμαι σίγουρη πως όποιος ξένος ζει στη Γερμανία σήμερα έχει σκεφτεί πολλάκις αυτά που αναφέρονται κι έχει βρεθεί σε αντίστοιχα αδιέξοδα. Δε θα πω άλλα, διαβάστε το μωρέ.

[Zozetta · Rating 3 out of 5]

3,5

[Maria Lianou · Rating 5 out of 5]

Το διάλεξα στο βιβλιοπωλείο για το πανέμορφο εξώφυλλο και τον τίτλο του. Το Βερολίνο και οι ιστορίες γύρω απ' αυτό πάντα με γοητεύουν. Το διάβασα σ' ένα μεσημεριανό διάλειμμα απ' τη δουλειά - απνευστί. Το δάνεισα το ίδιο απόγευμα σε έτερη βιβλιόφιλη, μετά από ενθουσιώδη σχόλια για το πόσο ενδιαφέρον το βρήκα.

[Vassiliki Dass · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρον και καλογραμμένο οδοιπορικό σε μια πόλη, μια χώρα, μια θηριωδία

[Ioulia Ilvanidou · Rating 3 out of 5]

3,5

[Κατερίνα Μαλακατέ · Rating 4 out of 5]

http://diavazontas.blogspot.com/2018/...

Μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση που μοιάζει αυτοβιογραφική, αλλά δεν είναι, τουλάχιστον όχι πλήρως, είναι το «Μπερλίν» της Άντζης Σαλταμπάση. Κάτι σαν μυθοπλασία, με στοιχεία δοκιμίου, το κείμενο ακροβατεί, έχει κάποιες εξαιρετικές σκηνές, άλλες πάλι μοιάζουν φριχτά κοινότοπες- τόσο που κι αυτές δουλεύουν υπέρ του.

Η αφηγήτρια είναι μια Ελληνίδα, που μένει στο Βερολίνο και νιώθει μετέωρη, κάπου ανάμεσα στο εκεί και στο εδώ, αισθάνεται να μην ανήκει πουθενά, αλλά και να ανήκει τελικά και στους δύο τόπους, να μην πιστεύει σε τίποτα, αλλά να έχει ανάγκη να πιστέψει και στην Ελλάδα και στη Γερμανία- γενικά στην ανθρωπότητα. Πρόκειται για μια δημοσιογράφο με εβραϊκές καταβολές, που ζει τη γρήγορη βερολινέζικη ζωή, ενώ την απασχολεί πολύ το παρελθόν της πόλης. Σκαλίζει την ιστορία του Βερολίνου, ασχολείται ακόμα ακόμα και με το να βρει ποιοι ζούσαν πριν το Ολοκαύτωμα στην πολυκατοικία της, γεμίζει συναίσθημα από τις μικροϊστορίες τους, ψάχνει να βρει πού την αφήνει όλο αυτό.

Το βιβλίο μιλά ταυτόχρονα για τη συνωμοσία της σιωπής απέναντι στο Ολοκαύτωμα που για χρόνια μάστιζε τη γερμανική κοινωνία αλλά και για την έντονη ενοχή που νιώθει ο σύγχρονος Γερμανός, και την οργή του, που τον θεωρούν υπαίτιο για αυτά που έκαναν οι παππούδες του, που πρέπει συνεχώς να απολογείται για κάτι που δεν έπραξε ο ίδιος.

Η έννοια του ξένου αλλά και της πατρίδας, της θρησκείας ως μέρος της εθνικής ταυτότητας, ο τρόπος που το παρελθόν επηρεάζει το παρόν και το μέλλον του καθενός, στοιχειώνουν την αφηγήτρια. Ταυτόχρονα η πόλη ζωντανή πάλλεται, δίνει μια άλλη οπτική του χώρου και του χρόνου, απαιτεί να ζήσεις. Κι αυτό το καταλαβαίνει στο πετσί της. Μαζί με το κακό. Εκείνο το Κακό, το τόσο φορτικά πιεστικό, που τρυπώνει στη γερμανική καθημερινότητα και στραγγαλίζει το παρόν.

Με καλές- αλλά και κάπως φλατ- στιγμές, το κείμενο είναι από αυτά που διαβάζεις μονοκοπανιά αλλά δεν ξεχνάς. Η Άντζη Σαλταμπάση έζησε η ίδια στο Βερολίνο κι έχει μεταφράσει το «Μόνος στο Βερολίνο» του Χανς Φάλαντα. Μοιάζει αυτό το μικρό αφήγημα να είναι ένα βιβλίο που χρωστούσε στον εαυτό της και στην πόλη.

[Panagiotis · Rating 3 out of 5]

3,5. Το βιβλίο είναι η ενδιαφέρουσα εξομολόγηση μιας Ελληνοεβραίας που έρχεται σε αντιπαράθεση με την πόλη του Βερολίνου και την ιστορία του. Καλό γράψιμο κοφτό, ρεπορταζιακο, δυνατό σε σημεία χωρίς όμως να διεκδικεί δάφνες πρωτοτυπίας. Υπάρχουν κάποιες δυνατές εικόνες και δευτερεύοντες χαρακτήρες που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περισσότερο, αλλά συγγραφέας να προτίμησε να δώσει βάση στην πόλη και τα δικά της αισθήματα απέναντι σε αυτή και την ιστορία της. Το καλύτερο κομμάτι του βιβλίου είναι οι διάλογοι με τον ψυχίατρό της. Το τέλος ελαφρώς απότομο, θα προτιμούσα να το έκλεινε λίγο πιο στρωτά.

[Kostas Kyriakopoulos · Rating 4 out of 5]

Ωραία γραφή, στρωτή με πολλές απόπειρες να κολυμπήσει σε βαθειά λογοτεχνικά νερά. Καταφέρνει να βάλει τον αναγνώστη στην περίπλοκα στενάχωρη θέση όπου βρίσκεται η αφηγήτρια. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι και η δημοσιογραφική ανάπλαση πολλών πλευρώ�� της ιστορίας που αφηγείται. Η γλώσσα της συγγραφέως είναι εξαιρετική.

[Ρένα Λούνα · Rating 5 out of 5]

Τα βιβλία θα μου το συγχωρέσουν, που στην αρχή των περισσότερων after thoughts χώνω ζητήματα άσχετα με το περιεχόμενό τους. Συνήθως γράφω τη σύντομη ιστορία της γνωριμίας μας: «Διάβαζα για τις λίμνες του Καναδά τότε» ή «Μου το έκανε δώρο ο φίλος μου ο Χάρης». Μάλλον αυτό το κουσούρι ακροβατεί ανάμεσα στην αυστηρότητα που σε οδηγεί η σκέψη πως *θα πεθάνεις πριν διαβάσεις όσα θες*, αλλά και ο συναισθηματικός χάρτης της εκάστοτε αναγνωστικής περιόδου, που αργότερα εάν τον κοιτάξω από απόσταση, ίσως μου αποκαλύψει κάτι.

Κάπου το καλοκαίρι λοιπόν, ήμουν στην Αθήνα για δύο βράδια, μέχρι να αποδράσω ξανά και είχα προβληματιστεί με το γνωστό ζήτημα της «γυναικείας λογοτεχνίας», μιας και κάποιες γυναίκες που γράφουν μου ζητάνε να τους προτείνω εκδοτικό να το στείλουν. Επειδή δεν ξέρω τι γράφουν και γενικά δεν ξέρω τίποτα, το μόνο που απαντάω με κάποια σιγουριά είναι να διαβάσουν άλλες γυναίκες και τότε θα δουν ποιος εκδοτικός τους ταιριάζει. Κάπου ανάμεσα σε αυτή τη πρότασή μου και στην απαίσια αίσθηση που μου άφησε ένα άρθρο που κυκλοφόρησε τότε με πενήντα συγγραφείς, όπου διαπίστωσα πως μόνο μια ήταν γυναίκα (και μάλιστα ηλικιωμένη – μάλλον κέρδισε επιτέλους! τον σεβασμό που ένας νέος άντρας απολαμβάνει), αποφάσισα πως εάν είναι να λέω τέτοια, τότε καλύτερα να διαβάσω περισσότερα βιβλία από γυναίκες.

Αυτές τις ημέρες λοιπόν ‘γνώρισα’ την Άντζη Σαλταμπάση, μόνο για να διαπιστώσω πως ήδη την ‘ήξερα’ από τις μεταφράσεις της (Φάλαντα & Τσβάιχ).

Σαγηνευμένη διάβασα ένα εκπληκτικό, ζωηρό υβρίδιο, μεταιχμιακό στο βίωμα, την πόλη, τη μνήμη, την ψυχανάλυση και όλα όσα υποθέτω πως μας κρατάνε μακριά από «συγγραφικές μηχανές», μιας και το υπέροχο ανακάτωμα της Σαλταμπάση μπορεί να μην έχει καμία σχέση με τη μορφή του χάους, αλλά διασώζει ένα άριστο παράδειγμα των αυτόματων σκέψεών μας που δίνουν στα κείμενα την έκπληξη που θα αναστατώσει - ξυπνήσει τον αναγνώστη.

Μια γυναίκα, είναι εγκατεστημένη στο Βερολίνο· ο καιρός της πόλης είναι γόνιμο έδαφος για ψυχανάλυση, να αναζωπυρώσει τραύματα και να διαμορφώσει ταυτότητες. Έτσι, το αφήγημα ισορροπεί επιδέξια ανάμεσα στο ρεπορτάζ, το δοκίμιο και την αυτομυθοπλασία ή την ημερολογιακή γραφή. Σε αυτή τη σκηνή/πληγή, βρίσκει παντού τριγύρω όσα την απασχολούν εντός: η δύσκολη συνομιλία με τη βαριά ιστορία της πόλης και οι σύγχρονες μορφές της κοινωνίας που προσπαθούν να συμβιβάσουν τον Γερμανό με την επιμονή του αντισημιτισμού. Όταν κάποιος σύγχρονος Γερμανός δεν θα "μπορέσει" να κάνει ένα αντισημιτικό αστείο με ποιον θα τα βάλει; Με τον πρόγονο του ή τους Εβραίους;

Η ματιά της αφήγησης εντοπίζει τον αντισημιτισμό ως καθημερινότητα, ως ανεξάλειπτο υπόστρωμα και συγχορδία μνήμης. Ανάμεσα στις μαρτυρίες ακούγεται και η μέθοδος, η πορεία της επαγγελματίας που δεν προορίζεται ως ηθική καταγγελία, αλλά είναι αναζωογονητικό πως δεν επιχειρεί ούτε και να συγκρατήσει την κριτική της αίσθηση μετά από συζητήσεις με φίλους και άλλες φιγούρες του Βερολίνου. Κάποιοι θα ήταν εξαίρετο plus one σε dinner party και είναι φαινομενικά προοδευτικοί, αλλά υποθάλπουν έναν ανομολόγητο αντισημιτισμό.

Ακόμα, στις πιο εύθραυστες στιγμές της αφήγησης, η Σαλταμπάση εξετάζει τη θέση των παιδιών της: μεγαλώνουν σε ένα εβραϊκό σχολείο, σε μια χώρα όπου η εβραϊκότητα είναι ταυτόχρονα τιμή και στόχος. Η μητέρα-αφηγητρια, παρότι μη Εβραία, αισθάνεται μια «συμμετοχή» που δεν της ανήκει, κάτι περισσότερο από εμβάπτιση και λιγότερο από κληρονομιά. Εδώ το βιβλίο συνομιλεί με μια άλλη διάσταση του μεταπολεμικού λόγου: την ενσώματη εμπειρία του ανήκειν σε μια ταυτότητα που δεν επιλέγεις αλλά σε επιλέγει. Έτσι, το ζήτημα της ταυτότητας επανέρχεται και στη σχέση της πρωταγωνίστριας με τη Γερμανία: μια αγάπη που συχνά συνορεύει με την απώθηση, μια επιθυμία για οικειότητα που σκοντάφτει στην άκαμπτη γερμανική «λειτουργικότητα», μια λέξη που έχει κάθε λόγο να μας απασχολήσει παραπάνω.

Μου φάνηκε πρωτότυπο και με άφησε καλύτερη στο μυαλό απ’ ότι με βρήκε. Εκτίμησα την πρόθεση να εκδοθούν τα ανέκδοτα ποιήματα της, τη γερμανικότητα της Γερμανίας ως ανάποδο καθρέπτισμα μπροστά στην πολυπολιτισμικότητατου του Βερολίνου, την ψυχαναλυτική τρυφερή απόσταση, τη σημαντική ματαίωση σε σχέση με τον ψυχίατρο/ψυχαναλυτή, τη «μαγική» ροδακινιά ως χαρωπό λάθος που χαραμίζεται. Τι άλλο; Νιώθω πως περιμένω εδώ και ώρα το τρένο σε κάποιον γερμανικό σταθμό κι έχω παγώσει. Αμέσως, σκέφτομαι τη μειωμένη τιμή του εισιτηρίου του τρένου Γ' Ράιχ για τους «προορισμούς θανάτου». Ξαφνικά μου έρχεται στο μυαλό η σημείωση του Κλέμπερερ, πως οι ναζί θανάτωναν τα κατοικίδια των Εβραίων.

Μου άρεσε που το Μπερλίν ήταν απότομο και άμεσο και υπάρχει μια επεξεργασμένη, μόνο στην επιφάνεια, ταραχή της φρίκης – στον πύρινα είναι βαθιά ωμό βιβλίο. Μου άρεσε που οι αντιθέσεις την ενοχλούν, λες και οι συμπολίτες της κινούνται με μια αδιανόητη, άλογη ανεμελιά. Πάνω απ’ όλα, σκέφτομαι πως είναι, πράγματι, πολύ περίεργο που δεν ποδοπατήθηκε τότε ολόκληρος ο κόσμος, όχι από τον γίγαντα της αφηγήτριας, άλλα από τον θεό – ή μάλλον που δεν δημιουργήθηκε ένας Θεός, από το πουθενά, για να τον ποδοπατήσει.

[Demetrelli · Rating 4 out of 5]

Το ενδιαφέρον στη ματιά του βιβλίου είναι ότι διασταυρώνονται ιστορίες και οπτικές γερμανικές, εβραϊκές, ελληνικές μέσα από διαφορετικές ιστορικές περιόδους και πολιτικά γεγονότα. Λίγο μεσοπόλεμος, λίγο ΒΠΠ και λίγο "Ενωμένη Ευρώπη" του 21ου αιώνα. Σε μια συνεχόμενη, αδιάκοπη ροή σκέψεων, περιστατικών και εμπειριών η συγγραφέας φαίνεται να ψάχνει μέσα από το βιβλίο πού ανήκει (αν θέλει να ανήκει) και με ποιους τρόπους. Σε μικρές στιγμές έφτασε πολύ κοντά στην αναπαραγωγή κοινότοπων σκέψεων για το Ολοκαύτωμα, αλλά εντέλει ένιωσα ότι τις απέφυγε με πολλή τέχνη και ειλικρίνεια.

[Eli · Rating 3 out of 5]

Άμεσο. Ξεκάθαρο. Ειλικρινές και χωρίς προσχήματα.

[Κατερίνα Τοράκη · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετική αποτύπωση της ανάγκης να συντηρείται η μνήμη.
https://katerinatoraki.blogspot.com/2...

[Sofia · Rating 5 out of 5]

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, ρέουσα γραφή, σαν τον εσωτερικό μονόλογο των μοντερνιστών.
Ανακατα στιγμιότυπα, ματιές στη ζωή μιας Ελληνίδας που έχει μετακομίσει στο Βερολίνο και μέσα από τυχαίες (;) συναντήσεις με ανθρώπους, τόπους, μνημεία και εκθέσεις θέτει πολλά, συχνά αδιέξοδα, ερωτήματα για το πώς συνεχίζει μια πόλη, ένα έθνος να υπάρχει κουβαλώντας (ή αρνούμενο να κουβαλά) το παρελθόν του Ολοκαυτώματος, “δεν είναι λογικό η ζωή να συνεχίζεται τόσο φυσικά, τόσο όμορφα, τόσο κανονικά”.
Όλα αυτά δεμένα με την κατάδυση στον εαυτό της, με τη συνδρομή ενός Γερμανού ψυχίατρου γύρω στα εξήντα, ο οποίος (διόλου τυχαίο δεν μοιάζει) “μένει σε μια βιλίτσα στο πανέμορφο, καταπράσινο, πλούσιο, σκυλοβαρετό Γκρούνεβαλντ, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τον σταθμό του τρένου από όπου κάποτε έφευγαν τα τρένα για το Τερέζιενσταντ, τη Ρίγα, το Λίτζμανσταντ και εντέλει το Άουσβιτς”.
Μια προσπάθεια από τη συγγραφέα να πει μια ανθρώπινη κουβέντα, να πει “κάτι πιο αληθινό, να μιλήσει ίσως για το ποιος έμενε σε εκείνη τη ροζ βίλα, να διηγηθεί μια ιστορία για τη μοίρα ΕΝΟΣ μεμονωμένου ανθρώπου, ΕΝΟΣ μεμονωμένου θύματος ή ΕΝΟΣ μεμονωμένου θύτη”.
Και με το έργο της καταφέρνει να μας γεμίσει το μυαλό με “εικόνες και ήχους, ακούμε το κουδούνι για το διάλειμμα, βλέπουμε την Γκόλντμαν και τον Γκότσαλκ να βγαίνουν στην αυλή, να τρέχουν σανσαν κανονικά παιδιά που κάποτε υπήρξαν, κάποτε έγραψαν διαγώνισμα, κάποτε γύρισαν στο σπίτι στεναχωρημένα, κάποτε έστησαν καβγά, κάποτε ερωτεύθηκαν”.
Σε σημεία δεν με ικανοποίησαν οι απαντήσεις που δίνει η συγγραφέας, αξίζει όμως και μόνο που θέτει αυτά τα ερωτήματα, εξάλλου ένα ερώτημα είναι κι αν μπορούμε να καταλάβουμε κάτι, “μόνο τα θύματα μπορούν να καταλάβουν, κανείς άλλος, κανένας επισκέπτης, ο οποίος εξήντα χρόνια μετά κοιτάζει με δέος τα απομεινάρια της φρίκης, τα άδεια κρεματόρια, τα άδεια ρούχα, τις άδειες βαλίτσες και τα ορφανά παπούτσια”.

[Christos Bouras · Rating 4 out of 5]

Το Μπερλίν της Α. Σαλταμπάση θα το χαρακτήριζα ένα μείγμα ερευνητικής δημοσιογραφίας και αυτοβιογραφίας. Η θεματική του έργου της αφορά τον τρόπο που βιώνει την ζωή στο Βερολίνο ταυτόχρονα με μία δημοσιογραφική έρευνα που διεξάγει αναφορικά με την τύχη Εβραίων του Βερολίνου που πέθαναν στο ή σώθηκαν από το Ολοκαύτωμα των Ναζί.
Βρήκα ενδιαφέρον και χειμαρρώδη τον λόγο της, είχες την αίσθηση σε κάποια σημεία ότι ήταν αποτυπωμένος γραπτώς ο προφορικός λόγος. Δεν το έχω συνηθίσει, μου πήρε λίγο χρόνο αλλά μπήκα στον ρυθμό της.
Βρήκα ενδιαφέρον το θέμα της τύχης των Εβραίων και των στρατοπέδων συγκέντρωσης, είναι ένα θέμα που με έχει απασχολήσει σε ιστορικό πλαίσιο.
Αυτό που με ενόχλησε λίγο στο κείμενο είναι η ένταση στην έκφραση των συναισθημάτων της (πχ. για τους κατοίκους του Φυρστενμπεργκ σε σχέση με το στρατόπεδο Ράβενσμπρυκ). Τα αντιλαμβάνομαι διότι έχουν μία αυτοβιογραφική χροιά αλλά σε κάθε περίπτωση μου φαντάζουν έντονα.
Επίσης στο κείμενο της ρέουν αναφορές στα συναισθήματα και στον τρόπο που βιώνει την καθημερινότητα της στην Γερμανία συζητώντας με Γερμανούς που προσπαθούν να διαχειριστούν το ναζιστικό παρελθόν της χώρας και σε απόγονους Εβραίων που προσπαθούν να συνδέσουν το παρελθόν τους με το παρόν σε αυτήν την χώρα.
Διαβάζεται ευχάριστα αν και κάποιες φορές χρειάστηκε να ανοίξω τα google maps για να εντοπίσω γεωγραφικά τα μέρη που ανέφερε ενώ σε κάποιες ιστορικές αναφορές έπρεπε να ανατρέξω στην wikipedia για να ενημερωθώ.

[Μιχάλης Παπαχατζάκης · Rating 3 out of 5]

Το μικρό αυτό βιβλίο (105 σελίδες) είναι ένα βιβλίο στο οποίο περιγράφει η συγγραφέας τη βασική ενασχόληση της για κάποιο καιρό στο Βερολίνο: την αναζήτηση της τύχης των Εβραίων που ζούσαν σε μια συγκεκριμένη πολυκατοικία του Βερολίνου. Η ίδια έχει σύζυγο Ελληνοεβραίο. Κάνει σκέψεις πάνω στο Ολοκαύτωμα, στο μνημείο του Άουσβιτς και τη συμπεριφορά των Γερμανών μεταπολεμικά πάνω στο θέμα, και διατυπώνει κάτι που κατά τη γνώμη μου περικλείει και όλην την ουσία αυτού που παρατήρησε:
"Και ύστερα όλα αυτά τα συνέδρια και οι επέτειοι και οι συγνώμες και τα μνημεία, τόσα μνημεία, ατελείωτα μνημεία,[...], και την ίδια στιγμή όλα είναι τόσο μάταια, βγήκαν τα συμπεράσματα και μετά με μερικούς νόμους που απαγορεύουν τον αντισημιτισμό χτίστηκε η πεποίθηση ότι πάει πια τελείωσε, το ξεπεράσαμε, μια ανωμαλία ήταν, μια ιστορική ανωμαλία, συνηγόρησαν όλα τα στραβά και ανάποδα αυτού του κόσμου και συνέβη και δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τίποτα, μόνο να απαγορεύσουμε και να επιδείξουμε τη φρίκη [...]"

[Maria · Rating 3 out of 5]

Πολύ ξεχωριστό βιβλιο, θα έβαζα 3,5 αν υπήρχε !

[Panagiotis Thanopoulos · Rating 4 out of 5]

Το μελανό παρελθόν εμφανίζεται και ξανακρύβεται κατά την περιήγηση στο σημερινό Βερολίνο.

[Pepi Nikolopoulou · Rating 3 out of 5]

Εύκολη και ενδιαφέρουσα ανάγνωση από μια γυναίκα που η επαγγελματική της ιδιοτητα της επιτρέπει να ακριβατει ανάμεσα στη μυθολπλασία, το χρονικό, την αφήγησ γεγονότων όπως ένα νέο. Σε κεερδίζει η γραφή της που συχνά καταδύεται σε εσωτερική, προσωπική της πάλη.
Όμως νιώθω ότι κάπου στην πορεία χάνει την ταυτότητά του. Η συγγραφέας ίσως μέσα από το πάθος και τεράστιο ενδιαφέρον της να καταγράψει μια συναισθηματική θύελλα, μια έντονη θλίψη που της προκάλουν τα ιστορικα γεγονότα του Β παγκοσμίου πολέμου χανει το στόχο της, θολώνει και δεν είναι ξεκάθαρα η πρόθεση της γραφής της.

Ωστόσο είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα προταση

[Natasa · Rating 3 out of 5]

Σ’ αυτό το βιβλίο υπήρχε ένα λαχάνιασμα. Μια αγωνία που αποτυπωνόταν ιδανικά στο κείμενο μέσα από αχανείς παραγράφους και ελάχιστα σημεία στίξης. Το Βερολίνο γίνεται μια θηλιά που πνίγει την ύπαρξη της ελληνίδας αφηγήτριας με τις εβραϊκές ρίζες. Οργή και αγάπη και λύπηση για τη γερμανική κοινωνία κι ένα αίσθημα αδυναμίας ένταξης στον τόπο και τον χρόνο για τον εαυτό της. Την παρακολούθησα καχύποπτα. Δεν ξέρω αν δικαιούμαστε να αισθανόμαστε την οποιαδήποτε ομορφιά του βερολινέζικου τοπίου ως ύβρη. Δεν ξέρω αν ένας λαός είναι υποχρεωμένος να κουβαλά ως κατάρα και στίγμα τις αμαρτίες των προγόνων του σε βαθμό που να ωθεί τους απογόνους των θυμάτων σε επισκέψεις στον ψυχολόγο. Σκέφτομαι ότι εμείς, ως Έλληνες, θέλουμε να καμαρώνουμε για τα επιτεύγματα των δικών μας προγόνων και ταυτόχρονα επισκεπτόμαστε την Τουρκία, κάποιοι ζουν εκεί, χωρίς εμπάθειες για τη μακραίωνη έχθρα μας. Κι ο κόσμος επισκέπτεται την Ιαπωνία χωρίς να βλέπει τους Ιάπωνες με μισό μάτι για τον Βιασμό της Νανκίνγκ και τους 300.000 Κινέζους που σφαγιάστηκαν το 1937, ή ταξιδεύει στην Αμερική χωρίς να αναλογίζεται τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και το εξωφρενικότερο όλων είναι ότι το κατατρεγμένο Ισραήλ γράφει την ιστορία του, από την ίδρυσή του και μετά, όντας διαρκώς αναμεμειγμένο σε ένα πόλεμο. Με όλα αυτά κατά νου τοποθετώ τους προβληματισμούς της αφηγήτριας στη σφαίρα του πολύ προσωπικού, επιμένω να πιστεύω ότι ο κάθε λαός πρέπει να κερδίζει τη θέση του στο Σήμερα μέσα από την τωρινή συμπεριφορά του και όχι απολογούμενο για τα λάθη του παρελθόντος. Την αποδέχομαι την οπτική της, δεν τη συμμερίζομαι. Της αναγνωρίζω ότι με έβαλε στη θέση να ψάξω και να μάθω δυο τρία ιστορικά γεγονότα. Και ότι έγραψε, όπως βίωνε, σε σύγχυση.