Ρήγα Βελεστινλή άπαντα τα σωζόμενα, τόμος Ε΄

by Ρήγας Βελεστινλής, Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης (Editor)

Πρόκειται για σημαντική εκδοτική πρωτοβουλία της Βουλής των Ελλήνων, στην οποία παρουσιάζεται συνολικά, σε 5 τόμους, το γνωστό έργο του Ρήγα, τα πρωτότυπα γραπτά του και οι μεταφράσεις τους. Τα κείμενα προλογίζουν και επιμελούνται εξειδικευμένοι επιστήμονες, οι οποίοι εξετάζουν το έργο με τα σύγχρονα ερευνητικά εργαλεία, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν την ιστορικότητα των κειμένων. Οι τόμοι περιέχουν εικονογράφηση, γλωσσάριο και εξαντλητικό ευρετήριο. Αποτελεί θεμελιώδη πηγή στη μελέτη και την έρευνα των νεοελληνικών πραγμάτων.

Τόμος Ε΄: Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης, της Μικράς Ασίας, των Μεσογείων Νήσων και της Βλαχομπογδανίας

187 pages, Paperback

First published January 1, 2001

About the author

Ο Ρήγας Βελεστινλής ή Ρήγας Φεραίος (1757 - 24 Ιουνίου 1798) ήταν Έλληνας συγγραφέας, πολιτικός στοχαστής και επαναστάτης. Ο Ρήγας γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας το 1757 απ' όπου και έλαβε το επώνυμό του, αν και μεταγενέστεροι λόγιοι αντικατέστησαν το Βελεστινλής με το Φεραίος.

Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο σχολείο του Τυρνάβου, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο σχολείο των Αμπελακίων και τέλος της Ζαγοράς. Το 1777 διορίσθηκε δάσκαλος στον Κισσό του Πηλίου. Το 1782 πήγε στο Άγιο Όρος κι από εκεί έφυγε για την Κωνσταντινούπολη όπου διεύρυνε τις γνώσεις του στη γαλλική, την ιταλική και τη γερμανική γλώσσα. Το 1786 πήγε στο Βουκουρέστι της Βλαχίας όπου εργάστηκε στην αρχή ως γραμματικός υπό τον Ρουμάνο άρχοντα Μπακοβεάνου και εν συνεχεία ως γραμματικός στην υπηρεσία του ηγεμόνα της Βλαχίας Νικολάου Μαυρογένη.

Το 1790 ταξίδεψε για πρώτη φορά στη Βιέννη μαζί με τον Αυστριακό βαρώνο Λάνγκελφελτ. Εκεί παρέμεινε για έξι μήνες, ήρθε σε επαφή με άλλους Έλληνες ομογενείς και τύπωσε τα δύο πρώτα του βιβλία: Το "Σχολείον των ντελικάτων εραστών" και το "Φυσικής απάνθισμα". Το 1791 επέστρεψε στο Βουκουρέστι και εργάστηκε ως γραμματικός του ηγεμόνα Μιχαήλ Σούτσου και στη συνέχεια ως διερμηνέας στο τοπικό γαλλικό προξενείο. Εκείνη την εποχή ασχολήθηκε και με το εμπόριο. Το 1796 πήγε για δεύτερη φορά στη Βιέννη όπου τύπωσε πολλά έργα του και έκανε μεταφράσεις.

Στις 19 Δεκεμβρίου του 1797 ο Ρήγας, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συνελήφθη από την αυστριακή μυστική αστυνομία σε παραλιακό ξενοδοχείο της Τεργέστης. Στις 3 Μαΐου του 1798 οι Αυστριακοί τον παρέδωσαν μαζί με επτά συντρόφους του στις οθωμανικές αρχές, οι οποίες τους φυλάκισαν στον πύργο Νεμπόιζε του Βελιγραδίου. Την νύχτα της 24ης προς την 25η Ιουνίου του 1798 οι Οθωμανοί στραγγάλισαν τον Ρήγα και τους επτά συντρόφους του και έριξαν τα πτώματά τους στον Δούναβη.

Reviews

[Demetrios · Rating 5 out of 5]

Άλλο είναι να διαβάζεις ΓΙΑ την Ιστορία, και άλλο να διαβάζεις ΤΗΝ Ιστορία. Μετά την ανάγνωση της Νέας πολιτικῆς διοικήσεως (1797) του Ρήγα, δηλώνω εντυπωσιασμένος. Η δημοκρατική πολιτική του σκέψη, ο σεβασμός του προς τους αλλοεθνείς και αλλόθρησκους που θ' αποτελούσαν τμήμα του πληθυσμού του παμβαλκανικού κράτους που οραματιζόταν, δείχνουν ευρύτητα πνεύματος και υψηλά ιδανικά. Ο Ρήγας ήθελε ένα κράτος ελληνικό, όχι όμως υπό την εθνολογική έννοια, αλλά επειδή απέβλεπε «νὰ ἀναζωογονήσει καὶ νὰ αὐτοπροσδιορισθεῖ μὲ γνώμονα τὰ πολιτειακὰ ἰδεώδη τῆς κλασικῆς ἑλληνικῆς ἀρχαιότητας» (σελ. 87). Το σύνταγμα του Ρήγα βασίζεται πάνω στο γαλλικό του 1793, αλλά περιέχει σημαντικές προσθήκες που οφείλονται α) στις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούσαν στα οθωμανοκρατούμενα Βαλκάνια της εποχής, και β) στην ακόμα πιο ριζοσπαστική και κοσμοπολίτικη σκέψη του Ρήγα. Το σύνταγμά του τελειώνει με τον πασίγνωστο Θούριο.
Η έκδοση είναι πολύ προσεγμένη και καλαίσθητη, ενώ πλαισιώνεται από εξαιρετικά σχόλια, γραμμένα από έναν εξέχοντα μελετητή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη.
Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το πρώτο μέρος, «Τὰ δίκαια τοῦ ᾶνθρώπου»:
"Ὅταν ἕνας μόνος κάτοικος τοῦ βασιλείου τούτου ἀδικηθῇ, ἀδικεῖται ὅλον τὸ βασίλειον˙ καὶ πάλιν ὅταν τὸ βασίλειον ἀδικῆται ἢ πολεμῆται, ἀδικεῖται καὶ πολεμεῖται ὁ κάθε πολίτης. Διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ κανεὶς νὰ εἰπῇ ὅτι ἡ τάδε χώρα πολεμεῖται, δὲν μὲ μέλει, διατὶ ἐγὼ ἡσυχάζω εἰς τὴν ἐδικήν μου˙ ἀλλ' ἐγὼ πολεμοῦμαι, ὅταν ἡ τάδε χώρα πάσχῃ, ὡς μέρος τοῦ ὅλου ὀποὺ εἶμαι. Ὁ Βούλγαρος πρέπει νὰ κινῆται ὅταν πάσχῃ ὁ Ἕλλην, καὶ τοῦτος πάλιν δι' ἐκεῖνον, καὶ ἀμφότεροι διὰ τὸν Ἀλβανὸν καὶ Βλάχον."