Priče o Narcisu zlostavljaču: Zlostavljanje i književnost

by Jasmina Ahmetagić

U svojoj novoj knjizi "Priče o Narcisu zlostavljaču – zlostavljanje i književnost", Jasmina Ahmetagić obrađuje jednu važnu, mada pomalo skrajnutu, neobrađenu i osetljivu temu savremene kulture i književnosti – temu nasilja i zlostavljanja. Zlostavljanje i nasilje su važni sadržaji čovečanske kulture. Oni su nerazlučive odlike svakog vremena u kojem prevladaju neskriveni ili pritajeni oblici pritiska i moćne sile raznih učenja, ideoloških dogmi, društvenih merila, navika, porodičnog morala i čovečanske ljubavi. „Zlo i nasilje su stalni pratioci književnosti od njenih ritualnih i usmenih početaka”, kaže autorka u uvodu ove knjige. „Uporedo s razvojem književnosti i društvenih odnosa razvijaju se i zlo i nasilje poprimajući raznovrsnije, bogatije i istančanije oblike, često manje prepoznatljive ali utoliko snažnije i fatalnije po posledicama za žrtvu. Istražiti i izlučiti sve, ili makar najvažnije primere zla i nasilja u književnosti, poduhvat je koji zahteva celu jednu novu granu kritike i istorije književnosti. [...] Nas je zanimao jedan aspekt koji nije osvetljen u našoj književnoj kritici: to je zlostavljanje uzrokovano narcističkim poremećajem ličnosti, budući da je patološki narcizam u značajnoj meri uzrokovao zlo u svetu.”

Sa dosta uporednih psiholoških, socijalnih i književnih instrumenata analize, Jasmina Ahmetagić u knjizi Priče o Narcisu zlostavljaču - zlostavljanje i književnost obrađuje nekoliko vidova nasilja i zlostavljanja zabeleženih u novijoj književnosti. Na prvom mestu to je moralno zlostavljanje (na primerima romana Proces Franca Kafke i Kako upokojiti vampira Borislava Pekića); zatim tu je ljubavno zlostavljanje (na primerima Lolite Vladimira Nabokova, drame Mileva Ajnštajn Vide Ognjenović, Zlatnog runa Borislava Pekića i pripovetke „Zlostavljanje” Ive Andrića). Potom se razmatra porodično zlostavljanje u romanima Pijanistkinja Elfride Jelinek i Gazda Mladen Borisava Stankovića, kao i međusobna veza u odnosu žrtve i zločinca (na primerima drame Vojnik i lutka Đorđa Lebovića i kamerne drame Smrt i devojka Arijela Dorfmana.

Posebno (završno) poglavlje u knjizi Priče o Narcisu zlostavljaču – zlostavljanje i književnost posvećeno je kod nas dosta raširenoj pojavi upotrebe ili zlostavljanju književnosti, ispitanoj najpre na uzoru romana Pornografija Vitolda Gombroviča, a potom i na poznatim i u našoj kulturi još aktuelnim primerima ideološkog čitanja (učitavanja, zlostavljanja i iskrivljavanja) književnih dela u tumačenjima Gorskog vijenca kao apologije genocida, potom političkih zloupotreba romana Opsada crkve Svetog Spasa Gorana Petrovića i u političkim diskvalifikacijama Mirka Kovača, izrečenim o Borislavu Pekiću u knjizi sećanja Pisanje ili nostalgija.

232 pages, Paperback

Published January 1, 2011

About the author

Jasmina Ahmetagić rođena je 1970. u Beogradu. Diplomirala je i doktorirala na Filološkom fakultetu u Beogradu.
Autor je brojnih tekstova u književnim i naučnim listovima i časopisima, kao i monografija: Antički mit u prozi Borislava Pekića (2001), Potraga koja jesam: o prozi Vladana Dobrivojevića (2002), Unutrašnja strana postmodernizma: Pavić / Pogled na teoriju (2005), Antropopeja: biblijski podtekst Pekićeve proze (2006), Dažd od živoga uglјevlјa (čitanje s Biblijom u ruci: proza Danila Kiša i Mirka Kovača) (2007), Zlostavlјanje i druge lјubavne pesme (2009), Priča o Narcisu zlostavlјaču: zlostavlјanje i književnost (2011), Nevidlјivo zbivanje: pravoslavna duhovnost u prozi Grigorija Božovića (2012).
Dobitnik je nagrade „Isidorijana“ za najbolјe knjige srpske književnosti u 2006. i 2007. godini (Unutrašnja strana postmodernizma: Pavić / pogled na teoriju i Antropopeja: biblijski podtekst Pekićeve proze).
Ima zvanje vanrednog profesora. Trenutno je zaposlena u Institutu za srpsku kulturu – Priština (Leposavić), u zvanju višeg naučnog saradnika.

Reviews

[Miloš Lazarević · Rating 5 out of 5]

Zaista se trudim da ne iznosim eklatantne utiske o knjigama koje za nekoliko godina neću moći da opravdam. Ipak, sada ću napraviti izuzetak. Ova knjiga, pored toga što smatram da je epohalno važna - a to sam izneo ranije - jeste i jedna od najvažnijih knjiga u mom dosadašnjem životu; jedna od najvažnijih u odnosu na sve pređašnje čitalačko iskustvo. Bukvalno.

[Danijela Lopar · Rating 5 out of 5]

Uživala u prisećanju pročitanih knjiga, koje Jasmina ovde secira. Spremam se da još jednom čitam Pekićevo Zlatno runo i radujem se što ću obraćati pažnju na ono što me u prvom čitanju nije obuzelo da razmišljam.
Radujem se što ću čitati Pijanistkinju i Vojnik i lutka.
Kažem "Jasmina secira" jer njen je način po mom mišljenju obdukcija i forenzika. Obdukcija ima svoja pravila kao i književna kritika. Neka potpuno jasna pravila koja su od početka dobro postavljena. Mogu da se javljaju nove naučne tehnike za otkrivanje dokaza, ali ne može da se naruši red i čitav protokol, pošto ima jasne korake, te daje rezultate koji su uvek odlični.
Bravo Jasmina, mili mirisni cvetiću.