What do you think?
Rate this book
Για το σχολείο
Το δημοκρατικό σχολείο της νεωτερικότητας το διαπερνά μια αντινομία: έχει στόχο να διαπλάσει τον ελεύθερο πολίτη, την αυτόνομη ατομικότητα, τον άνθρωπο που σκέφτεται με το δικό του μυαλό, τον στόχο όμως αυτό τον επιδιώκει και τον πετυχαίνει διά της υποχρεωτικότητας και του αναγκασμού. Πράγματι, στο σχολείο, όπου ο μαθητής πηγαίνει θέλοντας και μη και όπου δεν έχει κανένα περιθώριο ουσιαστικής επιλογής, σε αυτόν ακριβώς τον χώρο του ετεροκαθορισμού, διαμορφώνεται −με τη συνδρομή προφανώς και άλλων εξωσχολικών παραγόντων− το ελεύθερο άτομο, η αυτόνομη ατομικότητα!
Το σχολείο είναι θεσμός μετάδοσης της γνώσης, παράδοσης –όπως σοφά λέγεται στην ελληνική γλώσσα η διδασκαλία− στους μαθητές του πολιτισμού των προγόνων. Το σχολείο δεν είναι θεσμός καινοτομίας, η καινοτομία ανήκει στους μαθητές αφού αποφοιτήσουν από αυτό. Κεντρική μορφή του σχολείου είναι ο δάσκαλος, που αναλαμβάνει την ευθύνη να διδάξει τον μαθητή, σε μια σχέση μαζί του εξ ορισμού ασύμμετρη.
Τα κείμενα του βιβλίου αυτού, όποιο κι αν είναι το θέμα τους, είναι όλα κείμενα ένθερμης αγάπης για το σχολείο και υπεράσπισής του. Υπερασπίζονται ένα σχολείο που λειτουργεί κανονικά, όπου ο δάσκαλος διδάσκει –και δεν επικοινωνεί απλώς με τα παιδιά−και οι μαθητές μαθαίνουν γράμματα – και δεν αποκτούν απλώς δεξιότητες.
Στ.Ζ.
Το σχολείο είναι θεσμός μετάδοσης της γνώσης, παράδοσης –όπως σοφά λέγεται στην ελληνική γλώσσα η διδασκαλία− στους μαθητές του πολιτισμού των προγόνων. Το σχολείο δεν είναι θεσμός καινοτομίας, η καινοτομία ανήκει στους μαθητές αφού αποφοιτήσουν από αυτό. Κεντρική μορφή του σχολείου είναι ο δάσκαλος, που αναλαμβάνει την ευθύνη να διδάξει τον μαθητή, σε μια σχέση μαζί του εξ ορισμού ασύμμετρη.
Τα κείμενα του βιβλίου αυτού, όποιο κι αν είναι το θέμα τους, είναι όλα κείμενα ένθερμης αγάπης για το σχολείο και υπεράσπισής του. Υπερασπίζονται ένα σχολείο που λειτουργεί κανονικά, όπου ο δάσκαλος διδάσκει –και δεν επικοινωνεί απλώς με τα παιδιά−και οι μαθητές μαθαίνουν γράμματα – και δεν αποκτούν απλώς δεξιότητες.
Στ.Ζ.
186 pages, Paperback
First published April 1, 2017
3 people are currently reading
13 people want to read
About the author
Σταύρος Ζουμπουλάκης
51 books36 followersO Σταύρος Ζουμπουλάκης γεννήθηκε το 1953 στη Συκιά Λακωνίας. Σπούδασε νομική και φιλολογία στην Αθήνα και φιλοσοφία στο Παρίσι. Δίδαξε πολλά χρόνια στη μέση εκπαίδευση. Από το 1998 ως το 2012 ήταν διευθυντής του περιοδικού "Νέα Εστία". Είναι πρόεδρος, από το 2008, του Δ.Σ. του βιβλικού ιδρύματος "Άρτος Ζωής".
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
February 2, 2018
"Το μάθημα δεν είναι παρά η ανταπόκριση στα ενδιαφέροντα του μαθητή, και ο ρόλος του δασκάλου δεν είναι να διδάξει αλλά να κινητοποιήσει τα ενδιαφέροντα του μαθητή και να ενεργοποιήσει μέσα του τη φυσική του ανάγκη για γνώση."
"Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι το πρώτο βιβλίο που θα διαβάσεις να είναι αριστούργημα. Εκείνο που έχει σημασία είναι το βιβλίο αυτό να σε οδηγήσει σε ένα άλλο."
"Το σχολείο είναι αυτό που λυτρώνει τον μαθητή από την οικογένειά του και από την περιρρέουσα υποκουλτούρα. Τον μεταφέρει σε έναν άλλον κόσμο, προσπαθεί να τον οικειώσει με τις μεγάλες σκιές του παρελθόντος, να τον οδηγήσει να συνομιλήσει με τους μεγάλους νεκρούς. Το σχολείο προετοιμάζει για το μέλλον, αναζητώντας τους συμμάχους του στο παρελθόν."
Ο κ. Ζουμπουλάκης εκφράζει τις ανησυχίες του και διατυπώνει τις απόψεις του περί καλύτερης παιδείας. Συμφωνώ σε πολλά ζητήματα μαζί του. Όντας επίσης εκπαιδευτικός απόλαυσα το βιβλίο του και πήγα ένα βήμα παραπέρα τη σκέψη μου.
"Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι το πρώτο βιβλίο που θα διαβάσεις να είναι αριστούργημα. Εκείνο που έχει σημασία είναι το βιβλίο αυτό να σε οδηγήσει σε ένα άλλο."
"Το σχολείο είναι αυτό που λυτρώνει τον μαθητή από την οικογένειά του και από την περιρρέουσα υποκουλτούρα. Τον μεταφέρει σε έναν άλλον κόσμο, προσπαθεί να τον οικειώσει με τις μεγάλες σκιές του παρελθόντος, να τον οδηγήσει να συνομιλήσει με τους μεγάλους νεκρούς. Το σχολείο προετοιμάζει για το μέλλον, αναζητώντας τους συμμάχους του στο παρελθόν."
Ο κ. Ζουμπουλάκης εκφράζει τις ανησυχίες του και διατυπώνει τις απόψεις του περί καλύτερης παιδείας. Συμφωνώ σε πολλά ζητήματα μαζί του. Όντας επίσης εκπαιδευτικός απόλαυσα το βιβλίο του και πήγα ένα βήμα παραπέρα τη σκέψη μου.
December 23, 2017
Το βιβλίο, ορθότερα: η συλλογή μικρών δοκιμίων, του Σταύρου Ζουμπουλάκη έχει τουλάχιστον δύο από τα χαρακτηριστικά που πάντα βρίσκω στον γραπτό του λόγο και στις προφορικές παρεμβάσεις του, χαρακτηριστικά όχι πολύ συχνά και βαρύτιμα: εντιμότητα και καθαρότητα. Ο λόγος του είναι ευθύς, εκθέτει τις συνειδητές (προϋπο)θέσεις του και τις (διόλου αβασάνιστες) εμπειρικές διαπιστώσεις του και πάνω σε αυτές χτίζει με απλό τρόπο (χωρίς περιττά στολίδια) τα επιχειρήματα και τις προτάσεις του. Ο λόγος του είναι κοφτερός, είτε γράφει για τον ευαγγελικό λόγο και την εκκλησία, είτε για τη ‘χρυσή αυγή’ και τον φασισμό, είτε για τον Παπαδιαμάντη ή το ξένο μυθιστόρημα. Γιατί για τον Ζουμπουλάκη ο διανοούμενος (ο αριστερός, ο χριστιανός –ο ίδιος και τα δυο, στην λιγότερο αντιφατική εκδοχή τους) είναι αυτός που διανοίγεται στον δημόσιο χώρο, ομολογώντας ταπεινά, εναγωνίως και χωρίς καμία εξουσιαστική απόβλεψη την πίστη του πάνω απ’ όλα στον άνθρωπο.
Χρόνια καθηγητής στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ή μάλλον δάσκαλος (όπως είμαι σίγουρος ότι θα προτιμούσε και ο ίδιος), ο Ζουμπουλάκης γράφει για το σχολείο όταν πλέον αποχωρεί από αυτό για να αναλάβει τη Νέα Εστία (και να μας προσφέρει μερικά από τα καλύτερά της στοχαστικά χρόνια έως πρόσφατα). Δεκαεννιά κείμενα (από το 1999 έως σήμερα) δεν θα μπορούσαν να παρουσιαστούν παρά μόνο ως τίτλοι εδώ, οπότε επιλέγω να θίξω και να σχολιάσω μόνο μερικές από τις πολλές ιδέες του για το σχολείο –δηλαδή κάτι για το οποίο όλοι έχουμε άποψη, επειδή το ζήσαμε κάποτε, χωρίς όμως να μπορούμε να αποσπαστούμε έστω προσωρινά από το βιωματικό του βάρος μέσα μας.
Με μια πρόταση: έχοντας, σε κάποια ζητήματα, παράλληλη εμπειρία με τον συγγραφέα και παρόμοια ερεθίσματα και προϋποθέσεις, συμφωνώ με τα περισσότερα που γράφει (συμπληρώνοντας και ενισχύοντας μέσα μου όσα μού φάνηκαν ότι μπορούσε και άξιζε να εξηγήσει και να υποστηρίξει πληρέστερα). Ναι, εάν δεν πειράζει να αφεθούμε στα εύκολα και στα επίκαιρα και εφήμερα, ο Ζουμπουλάκης είναι ένας συντηρητικός στοχαστής (όπως, αίφνης, ο αγαπημένος μου Τζωρτζ Στάινερ). Ναι, πιστεύει ότι ένα από τα πράγματα που αξίζουν (και το σχολείο οφείλει να το κάνει) είναι ο διάλογός μας υπό τη σκιά των μεγάλων του πνεύματος, ο διάλογός μας με τους μεγάλους. Οφείλουμε, στο σχολείο τώρα, να μην μένουμε στην ευκολία και τη γοητεία της «κοινής κουλτούρας» του εφήμερου που εκτυλίσσεται γύρω μας με ρυθμούς μόδας, αλλά να επιστρέφουμε στην «πολιτιστική κληρονομιά» (αξιοποιώντας εδώ τη διάκριση του ανησυχητικού βιβλίου της Natacha Polony Τα χαμένα παιδιά μας). Εδώ έγκειται το ιστορικό βάθος, η παράδοση, οι «μεγάλοι νεκροί» με τους οποίους οφείλει το σχολείο να μας εξοικειώνει. Γιατί το σχολείο δεν είναι εδώ για να αντικαταστήσει την οικογένειά μας, να αντικαταστήσει τη μορφή του πατέρα με του δασκάλου, να μας προστατέψει και να μας εξουσιάσει λίγο ακόμη, να γίνει –όπως λέμε συχνά, ειδικά στις «εκθέσεις ιδεών»– φορέας κοινωνικοποίησης.
Ο Ζουμπουλάκης επιμένει, και η αναφορά του είναι πάντα στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: το σχολείο είναι για να μας μάθει γράμματα –όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα. Γιατί γράμματα εκεί θα μάθουμε, στην πιο κατάλληλη ηλικία, με τους πιο κατάλληλους ανθρώπους, τους δασκάλους (αυτός είναι θεωρητικά ο σκοπός της κρατικής εκπαίδευσης). Επομένως, τονίζει ο ήπιος Ζουμπουλάκης, ας αφήσουμε τους πατερναλιστικούς παιδαγωγισμούς περί μαθητοκεντρικού σχολείου, τη φορμαλιστική έμφαση στη διδακτική με τις χίλιες δυο θεωρίες και πρακτικές για τη βέλτιστη διδασκαλία (με χρήση τεχνολογίας, με την ομαδοκεντρική, με τη διάταξη των θρανίων, κ.ά. χρήσιμα αλλά έως ένα σημείο), το χάιδεμα του παιδευτικού ελλείματος των μαθητών.
Αλλά ας αφήσουμε και τα περί δασκαλοκεντρισμού. Ο δάσκαλος είναι στο σχολείο επειδή γνωρίζει, ο μαθητής επειδή δεν γνωρίζει και πρέπει να μάθει. Το σχολείο είναι γνωσιοκεντρικό, και γι’ αυτό η σχέση δασκάλου και μαθητή είναι κατ’ ανάγκην άνιση. Ο δάσκαλος δεν θα είναι ο captain, my captain (για να θυμηθώ μια ταινία που, αντίθετα από τόσους, μου είχε φανεί, εύκολη), αυτός που σαν γονιός αγαπά τα παιδιά, ο «φίλος», ο «αφουγκραστής» των καημών και των πόθων τους (σαν υπουργός που λυπάται ότι δεν έχουν χρόνο να ερωτευθούν -ξεχνώντας μάλλον ότι ο έρωτας διαστέλλει τον χρόνο), αυτός που τα «κατανοεί». Ο δάσκαλος δεν είναι «εμψυχωτής (animateur) μιας ομάδας ανηλίκων». Όλα αυτά είναι συχνά υποκατάστατα του ενός οὗ ἔστι χρεία, θέλω να πω: «επενδύουμε» σε αυτά, στην επικοινωνιακότητα και την ελκυστικότητα του δασκάλου, και αναπόφευκτα παραμελούμε τη διδακτική του σχέση με τους μαθητές, την πιο μοναδική και ανεπανάληπτη. Εξάλλου και η αποθέωση του δασκάλου που αγαπά τα παιδιά του, μπορεί ψυχαναλυτικά να δείχνει τη δική του ανάγκη να αγαπηθεί από τα παιδιά του –ανθρώπινα όλα αυτά, αλλά η εκπαίδευση δεν είναι ο τόπος του ψυχοδράματός μας.
Ο δάσκαλος είναι εκεί για να διδάσκει τους μαθητές, να τους οδηγεί στον δρόμο της γνώσης, να συνδέει το παλιό με το καινούργιο. Και πρέπει να μπορεί να το κάνει με γνώση και κύρος, «με υπόσταση και όχι αέρα». Ο δάσκαλος να είναι κάποιος «με τον οποίο να αξίζει τον κόπο και να συγκρουστούν» οι μαθητές (και δεν εννοεί εδώ τον αυτοματισμό του μαθητικού χαβαλέ). Και το πιο σημαντικό είναι να αγαπά αυτό που διδάσκει, να «θεωρεί αδιανόητο έναν κόσμο από τον οποίο θα απουσιάζει ό,τι εκείνος γνωρίζει και διδάσκει» (ναι, αυτή η πρόταση, συμπληρωμένη με το «και αγαπά», χτυπάει διάνα –spot on, που λένε και κάποιοι μαθητές). Κι ας έρθουν μετά οι μαθητές να καινοτομήσουν αυτοί με βάση όσα έμαθαν, αλλά να είναι η δική τους καινοτομία. «Αν αγαπάει, παράδειγμα, ο φιλόλογος τον Όμηρο και τον Σολωμό, αν τους διδάσκει με γνώση και συγκίνηση, η ωφέλεια των μαθητών θα είναι απείρως μεγαλύτερη από αυτή που θα προκαλούσε ο οσοσδήποτε αγαπητικός καταιγισμός», γράφει ο Ζουμπουλάκης, και νομίζω ότι συμβαίνει, ακόμη και χρόνια μετά το «μάθημα».
Και τι θα διδάξει το σχολείο: όχι ό,τι κυκλοφορεί στους «δρόμους», αυτόν τον καιρό. Θα είναι, τρόπον τινά, «κλειστό» στην κοινωνία, δεν θα άγεται και φέρεται από συρμούς. «Η κρίση μετάδοσης του σχολείου σημαίνει τελικά ότι οι μαθητές δεν μαθαίνουν. Αποκτούν δεξιότητες, διπλώματα, κοινωνικότητα, αλλά όχι παιδεία». Αφομοιώνοντας από το παρελθόν ό,τι άντεξε, «να κλείσει στη ζωή, να ξαναγίνει ο κλειστός χώρος όπου δεν φτάνει ο θόρυβος του εφήμερου, όπου ο δάσκαλος και ο μαθητής σχολάζουν από τον κόσμο, για να μπορέσουν μέσα από αυτήν την απόσταση ασφαλείας, να έρθουν σε επαφή με τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και να συναντηθούν με τις φωνές των μεγάλων νεκρών, των μεγάλων σκιών του παρελθόντος». Είναι ο κατεξοχήν τόπος για να μιλήσουμε με τον Πλάτωνα, τον Δάντη, την Αγία Γραφή, κάποια μέρη του 'Δυτικού κανόνα', «αγάλι αγάλι», όπως εμφανίστηκε ο Όμηρος στον Σολωμό στο όνειρο, όχι με όρους και χρόνους χολυγουντιανής ή τηλεοπτικής δράσης, χωρίς την εξάρτηση από την «αγορά» (την άμεση μετρήσιμη χρησιμότητα), χωρίς τον φόρτο της καθημερινότητας (κάτι που δυστυχώς πολλοί το καταλαβαίνουμε μετά το σχολείο).
Ο Ζουμπουλάκης δεν παραβλέπει πρακτικά προβλήματα, οικονομικές συγκυρίες, πολιτικές και κοινωνικές ή κομματικές πιέσεις. Βαρύνοντα τα όσα γράφει για τις καταλήψεις σχολείων, τον «Δεκέμβρη 2008», την «περηφάνια» της ΟΛΜΕ, την ανάγκη της αξιολόγησης, την αμεταμέλητη Υπουργό Παιδείας, τη «βεβήλωση» της σημαίας, τα φαντάσματα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και των θρησκευτικών. Και αναγνωρίζει μια καταστατική αντινομία στο σύγχρονο μαζικό δημοκρατικό σχολείο: είναι υποχρεωτικής φοίτησης, επιβάλλει το γνωστικό περιεχόμενο χωρίς να ρωτήσει τους μαθητές (και τους δασκάλους, μην το ξεχνάμε), αλλά παράλληλα σκοπεύει να διαπλάθει ελεύθερους, ��υτόνομους και ίσους πολίτες, με δική τους κριτική σκέψη.
Θα πει κάποιος, ειδικά αν είναι δάσκαλος: ανεφάρμοστα όλα αυτά, πήξαμε από θεωρίες. Δεν είναι αυτή η περίπτωση των σκέψεων του Ζουμπουλάκη, ο οποίος δεν θέλει να απαξιώνει συνολικά το ελληνικό σχολείο, που το κρατούν ακόμη όσοι δάσκαλοι αντέχουν. Ούτε είναι αισιόδοξος: «Θεωρώ πιθανότερο να έρθει η Δευτέρα Παρουσία ή να ξεκινήσει αύριο η παγκόσμια προλεταριακή επανάσταση, παρά να αλλάξουν οι ιδέες για το σχολείο που επικρατούν σήμερα στον κόσμο»...
Χρόνια καθηγητής στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ή μάλλον δάσκαλος (όπως είμαι σίγουρος ότι θα προτιμούσε και ο ίδιος), ο Ζουμπουλάκης γράφει για το σχολείο όταν πλέον αποχωρεί από αυτό για να αναλάβει τη Νέα Εστία (και να μας προσφέρει μερικά από τα καλύτερά της στοχαστικά χρόνια έως πρόσφατα). Δεκαεννιά κείμενα (από το 1999 έως σήμερα) δεν θα μπορούσαν να παρουσιαστούν παρά μόνο ως τίτλοι εδώ, οπότε επιλέγω να θίξω και να σχολιάσω μόνο μερικές από τις πολλές ιδέες του για το σχολείο –δηλαδή κάτι για το οποίο όλοι έχουμε άποψη, επειδή το ζήσαμε κάποτε, χωρίς όμως να μπορούμε να αποσπαστούμε έστω προσωρινά από το βιωματικό του βάρος μέσα μας.
Με μια πρόταση: έχοντας, σε κάποια ζητήματα, παράλληλη εμπειρία με τον συγγραφέα και παρόμοια ερεθίσματα και προϋποθέσεις, συμφωνώ με τα περισσότερα που γράφει (συμπληρώνοντας και ενισχύοντας μέσα μου όσα μού φάνηκαν ότι μπορούσε και άξιζε να εξηγήσει και να υποστηρίξει πληρέστερα). Ναι, εάν δεν πειράζει να αφεθούμε στα εύκολα και στα επίκαιρα και εφήμερα, ο Ζουμπουλάκης είναι ένας συντηρητικός στοχαστής (όπως, αίφνης, ο αγαπημένος μου Τζωρτζ Στάινερ). Ναι, πιστεύει ότι ένα από τα πράγματα που αξίζουν (και το σχολείο οφείλει να το κάνει) είναι ο διάλογός μας υπό τη σκιά των μεγάλων του πνεύματος, ο διάλογός μας με τους μεγάλους. Οφείλουμε, στο σχολείο τώρα, να μην μένουμε στην ευκολία και τη γοητεία της «κοινής κουλτούρας» του εφήμερου που εκτυλίσσεται γύρω μας με ρυθμούς μόδας, αλλά να επιστρέφουμε στην «πολιτιστική κληρονομιά» (αξιοποιώντας εδώ τη διάκριση του ανησυχητικού βιβλίου της Natacha Polony Τα χαμένα παιδιά μας). Εδώ έγκειται το ιστορικό βάθος, η παράδοση, οι «μεγάλοι νεκροί» με τους οποίους οφείλει το σχολείο να μας εξοικειώνει. Γιατί το σχολείο δεν είναι εδώ για να αντικαταστήσει την οικογένειά μας, να αντικαταστήσει τη μορφή του πατέρα με του δασκάλου, να μας προστατέψει και να μας εξουσιάσει λίγο ακόμη, να γίνει –όπως λέμε συχνά, ειδικά στις «εκθέσεις ιδεών»– φορέας κοινωνικοποίησης.
Ο Ζουμπουλάκης επιμένει, και η αναφορά του είναι πάντα στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: το σχολείο είναι για να μας μάθει γράμματα –όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα. Γιατί γράμματα εκεί θα μάθουμε, στην πιο κατάλληλη ηλικία, με τους πιο κατάλληλους ανθρώπους, τους δασκάλους (αυτός είναι θεωρητικά ο σκοπός της κρατικής εκπαίδευσης). Επομένως, τονίζει ο ήπιος Ζουμπουλάκης, ας αφήσουμε τους πατερναλιστικούς παιδαγωγισμούς περί μαθητοκεντρικού σχολείου, τη φορμαλιστική έμφαση στη διδακτική με τις χίλιες δυο θεωρίες και πρακτικές για τη βέλτιστη διδασκαλία (με χρήση τεχνολογίας, με την ομαδοκεντρική, με τη διάταξη των θρανίων, κ.ά. χρήσιμα αλλά έως ένα σημείο), το χάιδεμα του παιδευτικού ελλείματος των μαθητών.
Αλλά ας αφήσουμε και τα περί δασκαλοκεντρισμού. Ο δάσκαλος είναι στο σχολείο επειδή γνωρίζει, ο μαθητής επειδή δεν γνωρίζει και πρέπει να μάθει. Το σχολείο είναι γνωσιοκεντρικό, και γι’ αυτό η σχέση δασκάλου και μαθητή είναι κατ’ ανάγκην άνιση. Ο δάσκαλος δεν θα είναι ο captain, my captain (για να θυμηθώ μια ταινία που, αντίθετα από τόσους, μου είχε φανεί, εύκολη), αυτός που σαν γονιός αγαπά τα παιδιά, ο «φίλος», ο «αφουγκραστής» των καημών και των πόθων τους (σαν υπουργός που λυπάται ότι δεν έχουν χρόνο να ερωτευθούν -ξεχνώντας μάλλον ότι ο έρωτας διαστέλλει τον χρόνο), αυτός που τα «κατανοεί». Ο δάσκαλος δεν είναι «εμψυχωτής (animateur) μιας ομάδας ανηλίκων». Όλα αυτά είναι συχνά υποκατάστατα του ενός οὗ ἔστι χρεία, θέλω να πω: «επενδύουμε» σε αυτά, στην επικοινωνιακότητα και την ελκυστικότητα του δασκάλου, και αναπόφευκτα παραμελούμε τη διδακτική του σχέση με τους μαθητές, την πιο μοναδική και ανεπανάληπτη. Εξάλλου και η αποθέωση του δασκάλου που αγαπά τα παιδιά του, μπορεί ψυχαναλυτικά να δείχνει τη δική του ανάγκη να αγαπηθεί από τα παιδιά του –ανθρώπινα όλα αυτά, αλλά η εκπαίδευση δεν είναι ο τόπος του ψυχοδράματός μας.
Ο δάσκαλος είναι εκεί για να διδάσκει τους μαθητές, να τους οδηγεί στον δρόμο της γνώσης, να συνδέει το παλιό με το καινούργιο. Και πρέπει να μπορεί να το κάνει με γνώση και κύρος, «με υπόσταση και όχι αέρα». Ο δάσκαλος να είναι κάποιος «με τον οποίο να αξίζει τον κόπο και να συγκρουστούν» οι μαθητές (και δεν εννοεί εδώ τον αυτοματισμό του μαθητικού χαβαλέ). Και το πιο σημαντικό είναι να αγαπά αυτό που διδάσκει, να «θεωρεί αδιανόητο έναν κόσμο από τον οποίο θα απουσιάζει ό,τι εκείνος γνωρίζει και διδάσκει» (ναι, αυτή η πρόταση, συμπληρωμένη με το «και αγαπά», χτυπάει διάνα –spot on, που λένε και κάποιοι μαθητές). Κι ας έρθουν μετά οι μαθητές να καινοτομήσουν αυτοί με βάση όσα έμαθαν, αλλά να είναι η δική τους καινοτομία. «Αν αγαπάει, παράδειγμα, ο φιλόλογος τον Όμηρο και τον Σολωμό, αν τους διδάσκει με γνώση και συγκίνηση, η ωφέλεια των μαθητών θα είναι απείρως μεγαλύτερη από αυτή που θα προκαλούσε ο οσοσδήποτε αγαπητικός καταιγισμός», γράφει ο Ζουμπουλάκης, και νομίζω ότι συμβαίνει, ακόμη και χρόνια μετά το «μάθημα».
Και τι θα διδάξει το σχολείο: όχι ό,τι κυκλοφορεί στους «δρόμους», αυτόν τον καιρό. Θα είναι, τρόπον τινά, «κλειστό» στην κοινωνία, δεν θα άγεται και φέρεται από συρμούς. «Η κρίση μετάδοσης του σχολείου σημαίνει τελικά ότι οι μαθητές δεν μαθαίνουν. Αποκτούν δεξιότητες, διπλώματα, κοινωνικότητα, αλλά όχι παιδεία». Αφομοιώνοντας από το παρελθόν ό,τι άντεξε, «να κλείσει στη ζωή, να ξαναγίνει ο κλειστός χώρος όπου δεν φτάνει ο θόρυβος του εφήμερου, όπου ο δάσκαλος και ο μαθητής σχολάζουν από τον κόσμο, για να μπορέσουν μέσα από αυτήν την απόσταση ασφαλείας, να έρθουν σε επαφή με τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και να συναντηθούν με τις φωνές των μεγάλων νεκρών, των μεγάλων σκιών του παρελθόντος». Είναι ο κατεξοχήν τόπος για να μιλήσουμε με τον Πλάτωνα, τον Δάντη, την Αγία Γραφή, κάποια μέρη του 'Δυτικού κανόνα', «αγάλι αγάλι», όπως εμφανίστηκε ο Όμηρος στον Σολωμό στο όνειρο, όχι με όρους και χρόνους χολυγουντιανής ή τηλεοπτικής δράσης, χωρίς την εξάρτηση από την «αγορά» (την άμεση μετρήσιμη χρησιμότητα), χωρίς τον φόρτο της καθημερινότητας (κάτι που δυστυχώς πολλοί το καταλαβαίνουμε μετά το σχολείο).
Ο Ζουμπουλάκης δεν παραβλέπει πρακτικά προβλήματα, οικονομικές συγκυρίες, πολιτικές και κοινωνικές ή κομματικές πιέσεις. Βαρύνοντα τα όσα γράφει για τις καταλήψεις σχολείων, τον «Δεκέμβρη 2008», την «περηφάνια» της ΟΛΜΕ, την ανάγκη της αξιολόγησης, την αμεταμέλητη Υπουργό Παιδείας, τη «βεβήλωση» της σημαίας, τα φαντάσματα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και των θρησκευτικών. Και αναγνωρίζει μια καταστατική αντινομία στο σύγχρονο μαζικό δημοκρατικό σχολείο: είναι υποχρεωτικής φοίτησης, επιβάλλει το γνωστικό περιεχόμενο χωρίς να ρωτήσει τους μαθητές (και τους δασκάλους, μην το ξεχνάμε), αλλά παράλληλα σκοπεύει να διαπλάθει ελεύθερους, ��υτόνομους και ίσους πολίτες, με δική τους κριτική σκέψη.
Θα πει κάποιος, ειδικά αν είναι δάσκαλος: ανεφάρμοστα όλα αυτά, πήξαμε από θεωρίες. Δεν είναι αυτή η περίπτωση των σκέψεων του Ζουμπουλάκη, ο οποίος δεν θέλει να απαξιώνει συνολικά το ελληνικό σχολείο, που το κρατούν ακόμη όσοι δάσκαλοι αντέχουν. Ούτε είναι αισιόδοξος: «Θεωρώ πιθανότερο να έρθει η Δευτέρα Παρουσία ή να ξεκινήσει αύριο η παγκόσμια προλεταριακή επανάσταση, παρά να αλλάξουν οι ιδέες για το σχολείο που επικρατούν σήμερα στον κόσμο»...
Read
March 4, 2018http://www.athina984.gr/2017/04/17/gi...΄
Υπέρ ενός σχολείου των γνώσεων και όχι των δεξιοτήτων. Υπέρ της διδασκαλίας και όχι της επικοινωνίας ή της ψυχολογικοποίησης. Υπέρ ενός σχολείου κλειστού στη ζωή, μακριά από το “θόρυβο του εφήμερου”.
ekdoseisPolisΗ συλλογή δοκιμίων με τίτλο “Για το σχολείο” του Σταύρου Ζουμπουλάκη είναι μια προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, υπερασπιστική του γνωσιοκεντρικού χαρακτήρα του σχολείου και του κεντρικού του ρόλου ως θεσμού μετάδοσης της πολιτισμικής παράδοσης.
Ο συγγραφέας απορρίπτει τη θεωρία των χρήσιμων γνώσεων, εξετάζει με σκεπτικισμό το σχολείο που πρέπει πάση θυσία να τέρπει και να ευχαριστεί, υπενθυμίζει ότι η μάθηση απαιτεί μόχθο και δεν μπορεί να είναι συνέχεια ευχάριστη.
Τα δοκίμια “Για το σχολείο”, επαναφέρουν στο κέντρο της σχολικής ζωής τη διδασκαλία και τον σπουδαίο ρόλο του δασκάλου του οποίου η δικαίωση πρέπει να είναι η μετάδοση της γνώσης.
Υπενθυμίζουν ακόμη την εξ ορισμού άνιση σχέση του με το μαθητή. Την ιδρυτική δηλαδή συνθήκη του σχολείου “ότι υπάρχει κάποιος που γνωρίζει (ο δάσκαλος) και κάποιος που δεν γνωρίζει(ο μαθητής) και ότι ο δεύτερος προσέρχεται στον πρώτο για να διδαχτεί και να μάθει”.
Επισημαίνουν την παρατεταμένη κρίση εντός της οποίας λειτουργεί το σχολείο ως θεσμός μετάδοσης της γνώσης, διερευνώντας τα αίτια και προτείνοντας λύσεις.
Το βιβλίο αγγίζει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την συζήτηση για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών, των Αρχαίων Ελληνικών και της Λογοτεχνίας έως τις μαθητικές παρελάσεις, τη Βουλή των εφήβων και τις καταλήψεις.
Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.
Υπέρ ενός σχολείου των γνώσεων και όχι των δεξιοτήτων. Υπέρ της διδασκαλίας και όχι της επικοινωνίας ή της ψυχολογικοποίησης. Υπέρ ενός σχολείου κλειστού στη ζωή, μακριά από το “θόρυβο του εφήμερου”.
ekdoseisPolisΗ συλλογή δοκιμίων με τίτλο “Για το σχολείο” του Σταύρου Ζουμπουλάκη είναι μια προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, υπερασπιστική του γνωσιοκεντρικού χαρακτήρα του σχολείου και του κεντρικού του ρόλου ως θεσμού μετάδοσης της πολιτισμικής παράδοσης.
Ο συγγραφέας απορρίπτει τη θεωρία των χρήσιμων γνώσεων, εξετάζει με σκεπτικισμό το σχολείο που πρέπει πάση θυσία να τέρπει και να ευχαριστεί, υπενθυμίζει ότι η μάθηση απαιτεί μόχθο και δεν μπορεί να είναι συνέχεια ευχάριστη.
Τα δοκίμια “Για το σχολείο”, επαναφέρουν στο κέντρο της σχολικής ζωής τη διδασκαλία και τον σπουδαίο ρόλο του δασκάλου του οποίου η δικαίωση πρέπει να είναι η μετάδοση της γνώσης.
Υπενθυμίζουν ακόμη την εξ ορισμού άνιση σχέση του με το μαθητή. Την ιδρυτική δηλαδή συνθήκη του σχολείου “ότι υπάρχει κάποιος που γνωρίζει (ο δάσκαλος) και κάποιος που δεν γνωρίζει(ο μαθητής) και ότι ο δεύτερος προσέρχεται στον πρώτο για να διδαχτεί και να μάθει”.
Επισημαίνουν την παρατεταμένη κρίση εντός της οποίας λειτουργεί το σχολείο ως θεσμός μετάδοσης της γνώσης, διερευνώντας τα αίτια και προτείνοντας λύσεις.
Το βιβλίο αγγίζει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την συζήτηση για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών, των Αρχαίων Ελληνικών και της Λογοτεχνίας έως τις μαθητικές παρελάσεις, τη Βουλή των εφήβων και τις καταλήψεις.
Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.
May 12, 2019
Τροφη για σκεψη πανω σε θεματα παιδαγωγικης και εκπαιδευσης. Η πισω μερια του καθρεφτη καθε εκπαιδευτικου που δεν εφησυχαζει με συνθηματα και αντιπαλευει το ρεαλισμο του συγχρονου σχολείου.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews