Η ευρωπαϊκή ενοποίηση, η Γερμανία και η επιστροφή των εθνικισμών

by Χρήστος Χατζηιωσήφ

Ως ευρωπαϊκό παράδοξο έχει χαρακτηριστεί το γεγονός ότι η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, με τη δημιουργία υπερεθνικών δομών που θεωρητικά στοχεύουν στην υπέρβαση των εθνικών ανταγωνισμών, έχει οξύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει αναζωογονήσει τον εθνικισμό στο εσωτερικό τους. Η μικρή μελέτη του Χρήστου Χατζηιωσήφ εντοπίζει τις ρίζες αυτής της αντίφασης στη συγκεκριμένη μορφή της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης που ακολουθήθηκε μετά το 1989.
Η εισαγωγή του ευρώ επιτάχυνε την εγγενή τάση κάθε τελωνειακής ένωσης να ευνοεί τα οικονομικά ισχυρότερα μέλη της Ένωσης, και ειδικότερα τη Γερμανία· οι ιδεολογικές, οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις σε αυτήν παρουσιάζονται αναλυτικά στις σελίδες της μελέτης. Οι πολιτικές αυτές εφαρμόστηκαν μέσα σε ένα ιδεολογικό περιβάλλον που ανεχόταν ως φυσικές, όταν δεν εξήρε ως ιδιαίτερα αποδοτικές, τις ανισότητες ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και ανάμεσα στους πολίτες στο εσωτερικό τους. Η μαζική έλευση των προσφύγων στην Ευρώπη όξυνε την κοινωνική και πολιτική αστάθεια που έχει προκαλέσει η διαρκής διεύρυνση των ανισοτήτων, με αποτέλεσμα η «ευρωπαϊκή προοπτική», που ορισμένοι επικαλούνται με περισσή βεβαιότητα, να είναι, στην πραγματικότητα, άδηλη.

128 pages, Paperback

First published March 30, 2017

About the author

Ο Χρήστος Χατζηιωσήφ είναι ομότιμος καθηγητής Ιστορίας Νεότερων Χρόνων του Πανεπιστημίου Κρήτης. Κατά τα έτη 2009 με 2016 διεύθυνε το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας στο Ρέθυμνο Κρήτης.

Οι έρευνές του εστιάζουν πάνω σε θέματα οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας, στην ιστορία της ιστοριογραφίας και στην ιστορία της τεχνολογίας. Είναι ο γενικός επιμελητής του συλλογικού έργου Η Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα στις Εκδόσεις Βιβλιόραμα και διευθύνει τη σειρά «Ιστορία και Κοινωνία» στις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Είναι μέλος της συντονιστικής επιτροπής του ερευνητικού προγράμματος ARCHERS που εκτελείται στο Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας και επιστημονικός υπεύθυνος του υποέργου που αφορά τη μελέτη των κοινωνικών προϋποθέσεων της τεχνολογικής καινοτομίας.

Γεννήθηκε το 1947 και αποφοίτησε από τη Γερμανική Σχολή Αθηνών το 1965.

Από το 1973 έως το 1975 υπήρξε επιστημονικός βοηθός στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (Alfred-Weber Institut), δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στην Ε.Η.Ε.S.S. στην E.N.S στο Παρίσι καθώς και στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.

Το 1981 έλαβε το Δίπλωμα Διδάκτορα Ιστορίας από την Ecole Pratique des Hautes Etudes - Paris IV με θέμα της διατριβής, «H ελληνική κοινότητα της Αιγύπτου (19ος αι.)».

Από το 1983 εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα να εκτείνονται στα πεδία της Οικονομικής & Κοινωνικής Ιστορίας του μεσογειακού και ελλαδικού χώρου (18ος-19ος αι.), της Ελληνικής Ναυτιλίας και του Εμπορίου, της Ιστορίας της Βιομηχανίας και των Πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων στο μεσοπόλεμο, την περίοδο της Κατοχής και την μεταπολεμική περίοδο στην Ελλάδα.

Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο με αυτοτελείς δημοσιεύσεις όπως: «Η γηραιά Σελήνη. Η βιομηχανία στην ελληνική οικονομία, 1830-1940», Αθήνα, Θεμέλιο, 1993, «Συνασός: Ιστορία ενός τόπου χωρίς ιστορία» Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2005, «Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα», επιστ. επιμέλεια, Αθήνα, Εκδόσεις Βιβλιόραμα, 1999, 2002, 2003, αλλά και πολλές συμμετοχές σε συλλογικά έργα όπως «Η δημοκρατία της Βαϊμάρης και οι σημερινές "αναβιώσεις" της» Εκδόσεις Πατάκη, «Μελέτες για τον Εμφύλιο Πόλεμο 1945-49» Εκδόσεις Ολκός, «Ψηφίδες», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, κ.α.

Reviews

[Michael Kotsarinis · Rating 4 out of 5]

Μια πολύ καλή ανάλυση της ανόδου του εθνικισμού, επικεντρωμένη στη Γερμανία, που λαμβάνει υπόψιν της όλα τα τελευταία δεδομένα. Ψύχραιμη, χωρίς κραυγές, ανασκόπηση της ιστορικής εξέλιξης, που πρωτίστως δίνει υλικό για σκέψη και προβληματισμό και όχι "λύσεις" και "απόδοση ευθυνών".