Στα χναρια προηγουμενων βιβλιων του βαδιζει, με το τελευταιο του μυθιστορημα, ο Ι. Ζουργος. Ακομη ενα ιστορικο μυθιστορημα το οποιο ξεκιναει στις αρχες του 20ου αιωνα και καλυπτει μια μακρα χρονικη περιοδο αγγιζοντας σχεδον τη δεκαετια του '80.
Η δραση ξεκιναει στη Θεσσαλονικη, σταυροδρομι στο οποιο συναντιουνται καθημερινα Τουρκοι, Εβραιοι, Ελληνες, ντονμεδες κλπ. Πολυπολιτισμικοτητα, πολυχρωμια, πολυφωνια, ολα πολυ στη Θεσσαλονικη αυτης της εποχης. Μια εποχη ακρως γοητευτικη. Στο επικεντρο της αφηγησης η Λεωφορος των Εξοχων. Τα χρονια περνουν κι αυτη αλλαζει και αλλαζει, χανοντας χρονο με το χρονο την παλια ομορφια και την αιγλη της. Και μαζι μ' αυτη αλλαζει σιγα σιγα και η Θεσσαλονικη. Πολλα ειναι τα γεγονοτα που τη σημαδευουν ολα αυτα τα χρονια: η μεγαλη πυρκαγια, οι πολεμοι, οι ανταλλαγες πληθυσμων.
Ο κεντρικος ηρωας του βιβλιου, ενα παιδι της βιοπαλης με ζωηρη φαντασια γινεται στη συνεχεια ενας νεος με ενα και μονο σκοπο: να γινει πλουσιος. Ενας τυχοδιωκτης λοιπον ο οποιος κυνηγαει το ευκολο κερδος κι ας ειναι παρανομο, ενας αντρας με πλουσια ερωτικη ζωη που στα δυσκολα ομως απλως εγκαταλειπει και αρχιζει απο την αρχη. Οι πραξεις του δε τον καθιστουν ιδιαιτερα συμπαθη ομως οι πραξεις του καθοδηγουνται, συνειδητα ή υποσυνειδητα, απο την παντοτινη αγαπη του για τη γυναικα της ζωης του, απο την προσπαθεια να φανει ανταξιος στα ματια της και απο την πληγωμενη του καρδια στη συνεχεια.
Ο Ζουργος λοιπον γραφει ενα βιβλιο για την ανθρωπινη μοναξια, τις αναμνησεις που μας στοιχειωνουν και το χαμενο χρονο. Την ιστορια ενος ανθρωπου που ζει στις σκιες του παρελθοντος, ψαχνει σε αυτες την παρηγορια και την ανακουφιση γιατι δεν αντεχει τη μοναξια του παροντος.
Ενα βιβλιο για το πως η καθε εποχη τελειωνει και μια καινουρια τη διαδεχεται. Ενα βιβλιο που μας θυμιζει οτι η νιοτη φευγει γρηγορα, τα χρονια τρεχουν και δε γυριζουν πισω, οτι αυτο που γνωρισαμε, αυτο που αγαπησαμε καποτε τελειωνει, παιρνει αλλη μορφη και μενει σε μας η νοσταλγια για αυτο που ημασταν καποτε, οι μνημες και μια βαθια μελαγχολια.
Καποιες παρατηρησεις:
Η γλωσσα στην οποια γραφει ο Ζουργος ειναι χαρακτηριστικη και γεματη περιτεχνες εκφρασεις. Προσωπικα, δε μου αρεσει ιδιαιτερα αυτος ο τροπος εκφρασης γιατι μου δινει την αισθηση του επιτηδευμενου, του επιτηδες ωραιοποιημενου με σκοπο τον εντυπωσιασμο κι ενος λογου που δε ρεει φυσικα και αβιαστα, πραγμα που πετυχαινει μια πιο λιτη και καθημερινη γλωσσα. Βεβαια, σε αυτο το βιβλιο εχω την εντυπωση πως αυτο δε συμβαινει σε τετοιο βαθμο σε σχεση με προηγουμενα βιβλια του. Δε λειπουν βεβαια εκφρασεις του τυπου "[...] εβγαλε μεσα απ' τον σακο του μια καθαρη πετσετα και της εδωσε να σκουπισει πρωτα τον ιδρωτα απ' το μετωπο κι υστερα απ' την κοιλια της το νεκταρ του κηπουρου, που ειχε αφησει επανω της με τοση γαλαντομια" οι ��ποιες μου φαινονται τελειως γλυκαναλατες! Παντως, νομιζω πως στους περισσοτερους αναγνωστες αρεσει ο τροπος εκφρασης του.
Εχει επισημανθει και αλλες φορες πως μεγαλα ιστορικα μυθιστορηματα του ειναι καπως ανισα. Δηλαδη ενω περιγραφει αρχικα τη ζωη και τις περιπετειες των ηρωων με παρα πολλες λεπτομερειες και η αφηγηση ξετυλιγεται πολυ αργα, προς το τελος του βιβλιου "τρεχει" γιατι αυτο πρεπει καποια στιγμη να τελειωσει.
Στις "Λιγες και μια νυχτες" δε πλατειαζει, ουτε δινει εξαντλητικες λεπτομερειες. Το βιβλιο χωριζεται σε ισα μερη-ενοτητες οπου η καθε μια καλυπτει μια χρονικη περιοδο. Καποια γεγονοτα αναφερονται περιληπτικα στα κομματια με τον τιτλο "στασιμο" που αποτελουν τα διαλειμματα στην κεντρικη αφηγηση και τα οποια συναντουμε απο την αρχη ως το τελος. Θεωρω πως αυτο ειναι μια σημαντικη βελτιωση στο γραψιμο του.
Πολυ ωραια και η τεχνικη "βιβλιο μεσα στο βιβλιο". Με τον τροπο αυτο ειναι σα να κανει ο ιδιος ο συγγραφεας κριτικη στο βιβλιο του. Η σα να κανει διαλογο ο συγγραφεας με τον αναγνωστη. Απο την αλλη, δε ξερω κατα ποσο μου αρεσε η αναμειξη του Γιουγκερμαν στην ιστορια. Μαλλον με ξενισε αρκετα.
Τι αλλο με ξενισε: στα κεφαλαια κυριως οπου η δραση λαμβανει χωρα στη Θεσσαλονικη, καποιες φορες η αφηγηση μου θυμισε περισσοτερο παραθεση γνωσεων ή γεγονοτων, παρα μυθιστορημα. Διαισθανθηκα μια αναγκη απαριθμησης γνωστων κτηριων που δεσποζαν στη Θεσσαλονικη εκεινης της εποχης ωστε να δοθει μια οσο το δυνατον πληρεστερη εικονα της. Υπαρχουν σημεια που φαινεται σα να παρατιθενται απλως ονοματα τοποθεσιων χωρις αυτο να αφορα αμεσα την αφηγηση. Περιγραφεται πχ μια βολτα του ηρωα η οποια θα μπορουσε και να λειπει μονο και μονο για να απαριθμηθουν γνωστα κτηρια και χωροι της πολης.
Τελος, σε μια επιστολη ή ενα διαλογο στα γαλλικα (ο αναγνωστης τα διαβαζει "μεταφρασμενα" στα ελληνικα) μου φανηκε λιγο χαζο να πεταει εδω κι εκει ο συγγραφεας γαλλικες φρασεις, αφου υποτιθεται οτι ολοκληρη η επιστολη ή ο διαλογος ειναι στα γαλλικα.