What do you think?
Rate this book
Ode aan de e-nummers
Rosanne Hertzberger schreef met Ode aan de e-nummers een spraakmakend boek en geldt als een van de opvallendste tegenstemmen van de hedendaagse gezonde voedselindustrie.
Als je de kookgoeroes moet geloven, is er niets erger dan een magnetronlasagne. Geen grotere zonde dan voorgesneden aardappeltjes, groenten uit blik, of kunstmatige kleurstoffen. Van Michael Pollan tot Rens Kroes: allen bepleiten een terugkeer naar grootmoeders keuken waar vers, simpel en onbespoten eten ambachtelijk werd klaargemaakt.
Maar is dat echt beter voor je? En voor onze planeet? Rosanne Hertzberger bewijst het tegendeel en laat op overtuigende wijze zien dat kunstmatige kleurstoffen niet per se ongezonder zijn dan natuurlijke, dat aardappelpuree uit een zakje niet per se slechter is dan die van zelfgekookte, onbespoten piepers van de boerenmarkt en dat uitvindingen als kunstmest en megastallen de mensheid een enorme dienst bewijzen. Hertzberger beschrijft de enorme impact die chemie in onze voedselproductie heeft op het verbeteren van onze gezondheid, op welvaart, milieu en op de vrouwenemancipatie.
Als je de kookgoeroes moet geloven, is er niets erger dan een magnetronlasagne. Geen grotere zonde dan voorgesneden aardappeltjes, groenten uit blik, of kunstmatige kleurstoffen. Van Michael Pollan tot Rens Kroes: allen bepleiten een terugkeer naar grootmoeders keuken waar vers, simpel en onbespoten eten ambachtelijk werd klaargemaakt.
Maar is dat echt beter voor je? En voor onze planeet? Rosanne Hertzberger bewijst het tegendeel en laat op overtuigende wijze zien dat kunstmatige kleurstoffen niet per se ongezonder zijn dan natuurlijke, dat aardappelpuree uit een zakje niet per se slechter is dan die van zelfgekookte, onbespoten piepers van de boerenmarkt en dat uitvindingen als kunstmest en megastallen de mensheid een enorme dienst bewijzen. Hertzberger beschrijft de enorme impact die chemie in onze voedselproductie heeft op het verbeteren van onze gezondheid, op welvaart, milieu en op de vrouwenemancipatie.
- GenresNonfictionScienceFood
260 pages, Paperback
First published January 1, 2017
4 people are currently reading
180 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 28 of 28 reviews
April 23, 2017
Het boek is een beetje ongeordend. Het gaat niet alleen over e-nummers en zelfs de ondertitel "waarom e-nummers, kant-en-klaar-maaltijden en conserveermiddelen ons leven beter maken" dekt niet alles waar het over gaat. Ook gen-technologie, diëten, kunstmest en voedselverpakkingen worden besproken. Soms krijgen we een college micro-biologie en op het eind van het verhaal wacht ons geen algemene conclusie. Het verhaal wordt niet gestructureerd door een algemeen betoog. Het zal te wijten zijn aan het feit dat dit gedeeltelijk bewerkte columns zijn.
Die warboel is af en toe een beetje vervelend. En de afdaling naar de chemische details in de microbiologie van e-nummers/gewasveredeling/gen-tech... daarvan mis ik echt de noodzaak.
Grootste pré is de lekker smeuïge, recalcitrante manier van opschrijven. Het Paleo-dieet wordt eens even goed afgezeken. Hoezé. Evenals iedereen die zich in de luren heeft laten leggen door winkeliers die je 'puur en eerlijk', 'ambachtelijk', en 'authentiek' beloven. Voedsel, ook biologisch voedsel, is technologie. Wen er maar aan. En technologie is niet slecht, daar zijn geen bewijzen voor. E-nummers zijn veilig. Daar zijn wel bewijzen voor. Het credo dat steeds meer terrein wint 'natuurlijk is goed, chemisch is slecht' gaat dus niet op. En dat voedsel technologie is, is trouwens maar goed ook, want dankzij die technologie kunnen we sneller en meer produceren om iedereen te voeden. Met een groeiende wereldbevolking en gebrek aan beschikbare landbouwgrond is dat zeer nodig.
Aan dat Wageningse evangelie zitten natuurlijk wel een paar haken en ogen, soms worden die genoemd (Monsanto maakt gentech-gewassen zodat je onbezorgd veel verwoestend gif kunt gebruiken zonder dat jouw maisplantje dood gaat, verpakkingen zorgen voor houdbaarheid maar evenzo voor veel afval), maar die komen er in dit boek nogal mager vanaf.
In dit boek wordt voedsel vergeleken met religie, maar Rosanne Herzberger kiest ervoor om vuur met vuur te bestrijden. De moderne slow-food, ambachtelijksheidscultus die naïef is en wars van elke voedseltechnologie wordt bestreden met een even rigoureuze efficiëntiecultus.
Die warboel is af en toe een beetje vervelend. En de afdaling naar de chemische details in de microbiologie van e-nummers/gewasveredeling/gen-tech... daarvan mis ik echt de noodzaak.
Grootste pré is de lekker smeuïge, recalcitrante manier van opschrijven. Het Paleo-dieet wordt eens even goed afgezeken. Hoezé. Evenals iedereen die zich in de luren heeft laten leggen door winkeliers die je 'puur en eerlijk', 'ambachtelijk', en 'authentiek' beloven. Voedsel, ook biologisch voedsel, is technologie. Wen er maar aan. En technologie is niet slecht, daar zijn geen bewijzen voor. E-nummers zijn veilig. Daar zijn wel bewijzen voor. Het credo dat steeds meer terrein wint 'natuurlijk is goed, chemisch is slecht' gaat dus niet op. En dat voedsel technologie is, is trouwens maar goed ook, want dankzij die technologie kunnen we sneller en meer produceren om iedereen te voeden. Met een groeiende wereldbevolking en gebrek aan beschikbare landbouwgrond is dat zeer nodig.
Aan dat Wageningse evangelie zitten natuurlijk wel een paar haken en ogen, soms worden die genoemd (Monsanto maakt gentech-gewassen zodat je onbezorgd veel verwoestend gif kunt gebruiken zonder dat jouw maisplantje dood gaat, verpakkingen zorgen voor houdbaarheid maar evenzo voor veel afval), maar die komen er in dit boek nogal mager vanaf.
In dit boek wordt voedsel vergeleken met religie, maar Rosanne Herzberger kiest ervoor om vuur met vuur te bestrijden. De moderne slow-food, ambachtelijksheidscultus die naïef is en wars van elke voedseltechnologie wordt bestreden met een even rigoureuze efficiëntiecultus.
August 7, 2017
4,5
Misschien niet perfect qua opbouw, maar wat een stof tot nadenken, recht tegen de huidige stroom van denken over voedsel in.
Misschien niet perfect qua opbouw, maar wat een stof tot nadenken, recht tegen de huidige stroom van denken over voedsel in.
September 23, 2024
Ik haalde exact uit dit boek wat ik eruit wou halen: het bijleren van een aantal veelvoorkomende E-nummers met nodige context en wetenschappelijke nuances. Ik schreef er een 15-tal neer dat ik zal reviseren en uiteindelijk hoop te onthouden.
Dit hoofdstuk werd gevolgd door meerdere socio-economische gedachtengoeden die weinig steek houden na deze onder wetenschappelijk daglicht te houden. Gentech heeft al wat belangrijke maatschappelijke stappen teweeggebracht die jammer genoeg niet te luid mogen uitgeroepen worden. Echter gaat de schrijfster enkele keren te kort door de bocht. Zoals dat de boeren uit derde wereldlanden maar gewoon rijker moeten worden en zo dan een beter rendement kunnen behalen? Perfecte opportuniteit om de advocaat van de duivel te spelen voor de grote zaadbedrijven die reeds hoog werden aangeprezen in het boek. Vertel de lezer dat ze deze boeren uitbuiten en hen zo deze kans niet geven (neo-kolonialisme). Vertel de lezer dat deze zaadbedrijven bijdragen aan insecten genocides.
Ik sluit me aan bij de opmerking van Wouter van der Weijden: warm over de technologie, koud over de ecologische gevolgen. Het voelt alsof er geleerd is bij een vorige onderzoekservaring aan een multinational met gelijkaardige lijken in de kast om negatieve narratieven mee op te bergen...
En toch 4/5, want het idee en uitvoering van het boek resoneert en aligneert met een betere toekomst voor iedereen.
Dit hoofdstuk werd gevolgd door meerdere socio-economische gedachtengoeden die weinig steek houden na deze onder wetenschappelijk daglicht te houden. Gentech heeft al wat belangrijke maatschappelijke stappen teweeggebracht die jammer genoeg niet te luid mogen uitgeroepen worden. Echter gaat de schrijfster enkele keren te kort door de bocht. Zoals dat de boeren uit derde wereldlanden maar gewoon rijker moeten worden en zo dan een beter rendement kunnen behalen? Perfecte opportuniteit om de advocaat van de duivel te spelen voor de grote zaadbedrijven die reeds hoog werden aangeprezen in het boek. Vertel de lezer dat ze deze boeren uitbuiten en hen zo deze kans niet geven (neo-kolonialisme). Vertel de lezer dat deze zaadbedrijven bijdragen aan insecten genocides.
Ik sluit me aan bij de opmerking van Wouter van der Weijden: warm over de technologie, koud over de ecologische gevolgen. Het voelt alsof er geleerd is bij een vorige onderzoekservaring aan een multinational met gelijkaardige lijken in de kast om negatieve narratieven mee op te bergen...
En toch 4/5, want het idee en uitvoering van het boek resoneert en aligneert met een betere toekomst voor iedereen.
August 8, 2022
Zeer goed boek met zeer belangrijke informatie. Iedereen zou deze basiskennis moeten bezitten om de “food karens” te kunnen spotten en op zowel directe als indirecte manier de wereld te verbeteren en het klimaat te redden. Eerste helft van het boek vond ik belangrijke kennis voor iedereen, 2de helft werd meer wetenschappelijk maar minder relevant om de essentie van het boek mee te hebben.
May 8, 2017
Als voedingswetenschapper heb ik flink wat aanmerkingen op de inhoud. Die zal ik hier echter achterwege laten want: WAT BEN IK BLIJ MET DIT TEGENGELUID!
Iedere gek kan tegenwoordig beweren verstand te hebben van voeding en een hele horde mensen bang maken met ongefundeerde uitspraken of zelfs pure leugens. Het internet biedt een prachtig platform voor deze self-proclaimed 'goeroes' en mensen keren zich massaal tegen de voedselindustrie. Dat diezelfde industrie ons veilig, makkelijk verkrijgbaar en bovenal lekker eten heeft gebracht, zónder dat je ooit zelf iets hebt hoeven oogsten, zijn ze even vergeten. Rosanne Hertzberger kaart in dit boek deze voedingsparadoxen aan en vraagt zich af waar we in hemelsnaam mee bezig zijn met z'n allen.
Zeer begrijpelijk uitgelegd en voor menig consument gegarandeerd verhelderend.
Iedere gek kan tegenwoordig beweren verstand te hebben van voeding en een hele horde mensen bang maken met ongefundeerde uitspraken of zelfs pure leugens. Het internet biedt een prachtig platform voor deze self-proclaimed 'goeroes' en mensen keren zich massaal tegen de voedselindustrie. Dat diezelfde industrie ons veilig, makkelijk verkrijgbaar en bovenal lekker eten heeft gebracht, zónder dat je ooit zelf iets hebt hoeven oogsten, zijn ze even vergeten. Rosanne Hertzberger kaart in dit boek deze voedingsparadoxen aan en vraagt zich af waar we in hemelsnaam mee bezig zijn met z'n allen.
Zeer begrijpelijk uitgelegd en voor menig consument gegarandeerd verhelderend.
May 3, 2017
Weer wat geleerd
Edit: Nee nu even serieus. Rosanne Hertzberger heeft me aan het denken gezet en ervoor gezorgd dat ik mijn eigen motieven en idealen na ga. Ze heeft een duidelijk uitgewerkte, uitgesproken mening en brengt die dan ook heel stellig. "Ik weiger wortels te wassen, schillen en snijden als een fabriek dat voor mij kan doen". Echter durft ze ook haar twijfels uit te spreken en kanttekeningen te plaatsen bij de argumenten die ze aanvoert. Dit waardeer en bewonder ik enorm. Hear, hear!
Edit: Nee nu even serieus. Rosanne Hertzberger heeft me aan het denken gezet en ervoor gezorgd dat ik mijn eigen motieven en idealen na ga. Ze heeft een duidelijk uitgewerkte, uitgesproken mening en brengt die dan ook heel stellig. "Ik weiger wortels te wassen, schillen en snijden als een fabriek dat voor mij kan doen". Echter durft ze ook haar twijfels uit te spreken en kanttekeningen te plaatsen bij de argumenten die ze aanvoert. Dit waardeer en bewonder ik enorm. Hear, hear!
April 23, 2017
Verfrissend; een boek over voedsel geschreven met gezond verstand en goed onderbouwd. Gaat naast een e-nummers ook over gentechnologie, emancipatie en duurzaamheid. Zet nu zonder schuldgevoel de kinderen diepvries sperziebonen met voorgeschilde aardappelen en een hamb.. Ik bedoel groenteburger voor. En heb weer besloten aanmerkelijk minder vlees te eten #reddeplaneet
January 18, 2020
Heel fijn om een nuchtere kijk op eten en voedsel te lezen. E-nummers zijn juist een teken dat een stof getest is ("Zuurstof is een nogal giftig goedje. Het heeft trouwens ook een E-nummer (E948).") en de (vaak irrationele) angst zorgt voor bokkensprongen door de industrie om de consument maar in de waan van "natuurlijk" te laten. De nostalgie remt de vooruitgang (oa genetische modificatie) en werkt soms averechts, ook voor de gezondheid.
En Hertzberger is ook lekker pragmatisch: "als zo’n nieuwe gezondheidshype mensen aanzet tot een duurzamer en gezonder voedselpatroon dan mogen goeroes van mij de grootste fabeltjes opschrijven".
Ze kijkt ook naar de effectiviteit van de rationalisten: "Want al die boze onderzoekers, beleidsmedewerkers en gezondheidsexperts met hun kritiek en hun feiten en wetenschap zetten niemand aan tot daadwerkelijke gedragsverandering. Religie doet dat wel."
Gemarkeerde stukken uit het boek:
Innovatie gaat altijd gepaard met kritiek, maar de huidige hunkering naar ouderwets voedsel is wel bijzonder diepgeworteld.
Elke keer als we iets koken manipuleren we die chemie. De voedingsmiddelenindustrie, schoolkantines, fastfoodrestaurants, topchefs, thuiskoks, Nigella Lawson en Jamie Oliver doen niets anders dan sommige chemische reacties in gang zetten en andere juist voorkomen.
Voedsel moet niet simpeler, het moet slimmer. Uiteindelijk is voedselproductie, -verwerking en -bereiding namelijk gewoon een heel concreet chemisch en biologisch proces. Een ingenieursprobleem bovendien.
we proeven wat we zien. En we zien veel beter dan we kunnen proeven.
Voedselbedrijven pronken zelden met de slimme snufjes in hun voedsel. Het bedrijf Zuivelhoeve noemt zijn yoghurt
Bedrijven zijn in hoog tempo hun technologie, kennis en kunde aan het verbergen. Het wordt slim herverpakt als ‘ambacht’ of als ‘natuur’ want dat vinden consumenten lekkerder smaken.
We kunnen prachtig toveren met voedsel. Nu we steeds beter begrijpen welke moleculen voor welke smaak en textuureffecten zorgen, kunnen we die chemie beter
Zuurstof is een nogal giftig goedje. Het heeft trouwens ook een E-nummer (E948).
De E-nummers zijn een manier voor de Europese autoriteiten om tegen de consument te zeggen: dit is veilig.
De smaak van vanille bleek vrijwel volledig te reduceren tot één stofje: vanilline, oftewel 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde.
Maar de E-nummers zijn nu een handige lijst voor voedselbedrijven om te weten welke ingrediënten ze moeten vervangen, waar ze alternatieven voor moeten vinden. En voor de consument is een E-nummer op het etiket al helemaal geen geruststelling, maar een sterke aanwijzing dat het product in kwestie een boel chemische troep bevat. Dat is precies het tegenovergestelde van wat ooit beoogd was met de E-nummers. Het is een mijlpaal in de geschiedenis van mislukt beleid.
Clean label is een verlies op talloze fronten: consumenten worden nu méér misleid in plaats van minder.
De onzichtbare schade die wordt aangericht zijn alle innovaties die op de plank blijven liggen omdat ze de angstige, bezorgde, technologie-averse burger schrik aanjagen.
De grondstof waarmee Perkin had gewerkt, aniline, kon worden gebruikt voor de synthese van honderden verschillende kleurstoffen en pigmenten met evenzoveel eigenschappen.
Het ingrediënt in M&M’s dat de grootste schade aan de volksgezondheid aanricht, is suiker. Maar ja, suiker heeft geen E-nummer, dus beoordeelt de EFSA de veiligheid van suiker niet en zegt niets over de hoeveelheid suiker die je dagelijks veilig kunt innemen zonder ziek te worden.
De EFSA beoordeelt opnieuw een tiental studies waarin honderden muizen en ratten worden opgeofferd om er zeker van te zijn dat de consument geen zeldzame kanker krijgt door een kleurstofje dat al zestig jaar wordt gebruikt. De Amerikanen starten een petitie omdat ze
Wij gaan niet dood aan E-nummers. Wij gaan niet dood aan genetisch gemodificeerde gewassen, en ook niet aan emulgatoren, verdikkingsmiddelen of zuurteregelaars. We gaan niet dood aan kant-en-klaarmaaltijden. We gaan niet dood aan conserveermiddelen. We gaan zelfs niet dood aan aspartaam of sucralose. We gaan dood aan een groep volledig simpele biologische ingrediënten zonder E-nummers. Dat zijn suiker, vet, alcohol en tabak.
De stoffen die onze gezondheid bedreigen hebben geen E-nummer
concentreren op het werkelijke probleem: vet, zout en zoet voedsel.
In een OESO-onderzoek uit 2011 waarin de tijdsbesteding van de verschillende OESO-landen met elkaar werden vergeleken bleek de Nederlander bij de absolute wereldtop van kookefficiëntie te behoren. Alleen de Amerikanen en de Noren koken nog sneller.
maar gewoon samen thuis eet, maakt het niet uit of je een uur hebt staan koken of een paar minuten. Het maakt niet uit of je alles zelf hebt gemaakt, of dat je de hulp hebt ingeroepen van pakjes en zakjes en magnetron.
Langkokers zijn dus niet dunner,
Het lijkt er sterk op dat hoelang mensen koken gewoonweg geen belangrijke factor is in hoe dik ze zijn.
Natuurlijk, biologisch, ambachtelijk en uiteraard zo veel mogelijk handgemaakt. Van de zeep tot de armbandjes tot de kaarsen tot het brood, de koffie is met de hand geblend, de crackers zijn met de hand gerold, de druiven met de hand geplukt. Want iedereen weet dat je het effect van een machine toch proeft. En waarom zou je een machine inzetten als je ook mensen lekker ouderwets tegen het minimumloon zware lichamelijke arbeid kan laten verrichten?
In werkelijkheid zijn die twee verlangens, naar vers voedsel en naar minder voedselafval, niet helemaal compatibel met elkaar.
Wat ooit begon als een paar druppels in het lab van Haber is gegroeid naar een jaarlijkse productie van honderdvijftig miljard kilo gefixeerde stikstof.
In 2002 berekende Vaclav Smil dat als we nu hetzelfde dieet zouden eten als in 1900 – met veel minder vlees dus – en dat zouden produceren met dezelfde landbouwrendementen en dezelfde oppervlakte landbouwgrond, we maar 3200 miljoen mensen zouden kunnen voeden.
De biologische oogst botst als vanouds tegen een stikstofplafond op. Daar kan geen gewasrotatie of composthoop tegen op.
Elke schrijver die ik over biologische landbouw lees zegt hetzelfde: ook al is het in zijn huidige vorm onmogelijk om er een wereld mee te voeden, de planeet kan wel wat meer biologische teelt gebruiken. Zeker als er iets minder dogmatisch wordt gedaan over regeltjes.
Van één zo’n protoplast, de steriele lijn, straal je het DNA van de celkern kapot, maar houd je de mitochondriën met het DNA voor de steriliteit intact. Van de andere protoplast houd je de kern met de gewenste eigenschappen intact, maar verwijder je de mitochondriën. Vervolgens laat je die in een reageerbuisje fuseren. Die zogeheten protoplastfusie levert één plantencel op, met het pakketje genetica van de ene lijn en de fertiliteit van de ander. Een nakomeling van een steriele ouder, die zelf ook steriel is. Plantenmagie!
Als je je verdiept in wat er mogelijk is met genetische technologie, realiseer je je hoe vreemd het is dat er nog steeds een verbod van kracht is in de Europese Unie.
Er is nog nooit in de twintig jaar dat gentech wordt gezaaid en geoogst, of al die honderd jaar dat de hybride zaden worden gebruikt, of de tienduizend jaar dat we überhaupt gewassen selecteren voor de landbouw, een gewas geweest waarvan de veredeling ons ziek maakte. Er zijn maar een paar gewassen die regelrecht
Ook in de biologische landbouw wordt uitgebreid gebruikgemaakt van moderne zaadtechnologie. Je vindt er geen gentech, ook geen protoplastfusie, maar bijna alle
Maar biologische landbouw voor boeren in ontwikkelingsgebieden is in veel gevallen een ronduit slecht idee. Om met biologische teelt genoeg opbrengst te kunnen behalen heb je kennis en kunde nodig, precies die ingrediënten die ontwikkelingsboeren ontberen.
Een van de belangrijkste verklaringen van de overheersing van landbouw is dat het een enorme groei van de hoeveelheid mensen en van hoe dicht die mensen op elkaar leven tot gevolg heeft. Als onze bevolkingsdichtheid even groot zou zijn als die van moderne jager-verzamelaars, zouden er vierhonderd mensen in Nederland wonen. Er wonen er 42.000 keer zoveel. Daar zijn verschillende redenen voor: landbou
Moderne jager-verzamelaars die weinig zetmeelrijk voedsel eten, zoals een aantal Congolese pygmeevolkeren en de Siberische Yakut, hebben gemiddeld veel minder kopieën van het speekselamylasegen dan Japanners en Europees-Amerikanen die juist veel zetmeelrijk voedsel eten.91 Het wijst erop dat ons lichaam zich in de laatste tienduizend jaar heeft aangepast om de granen, de rijst, pasta en het brood te verteren die dankzij de landbouwrevolutie
Vleeseters hebben daarom drie tot zeven keer zoveel land in gebruik dan vegetariërs en twaalf tot twintig keer zoveel als veganisten.
Wereldwijd wordt 40 procent van al het voedsel dat we produceren aan vee gevoerd.
De macht die eetboekenschrijvers hebben is enorm. In veel opzichten doet het denken aan religie.
als zo’n nieuwe gezondheidshype mensen aanzet tot een duurzamer en gezonder voedselpatroon dan mogen goeroes van mij de grootste fabeltjes opschrijven
Want al die boze onderzoekers, beleidsmedewerkers en gezondheidsexperts met hun kritiek en hun feiten en wetenschap zetten niemand aan tot daadwerkelijke gedragsverandering. Religie doet dat wel.
En Hertzberger is ook lekker pragmatisch: "als zo’n nieuwe gezondheidshype mensen aanzet tot een duurzamer en gezonder voedselpatroon dan mogen goeroes van mij de grootste fabeltjes opschrijven".
Ze kijkt ook naar de effectiviteit van de rationalisten: "Want al die boze onderzoekers, beleidsmedewerkers en gezondheidsexperts met hun kritiek en hun feiten en wetenschap zetten niemand aan tot daadwerkelijke gedragsverandering. Religie doet dat wel."
Gemarkeerde stukken uit het boek:
Innovatie gaat altijd gepaard met kritiek, maar de huidige hunkering naar ouderwets voedsel is wel bijzonder diepgeworteld.
Elke keer als we iets koken manipuleren we die chemie. De voedingsmiddelenindustrie, schoolkantines, fastfoodrestaurants, topchefs, thuiskoks, Nigella Lawson en Jamie Oliver doen niets anders dan sommige chemische reacties in gang zetten en andere juist voorkomen.
Voedsel moet niet simpeler, het moet slimmer. Uiteindelijk is voedselproductie, -verwerking en -bereiding namelijk gewoon een heel concreet chemisch en biologisch proces. Een ingenieursprobleem bovendien.
we proeven wat we zien. En we zien veel beter dan we kunnen proeven.
Voedselbedrijven pronken zelden met de slimme snufjes in hun voedsel. Het bedrijf Zuivelhoeve noemt zijn yoghurt
Bedrijven zijn in hoog tempo hun technologie, kennis en kunde aan het verbergen. Het wordt slim herverpakt als ‘ambacht’ of als ‘natuur’ want dat vinden consumenten lekkerder smaken.
We kunnen prachtig toveren met voedsel. Nu we steeds beter begrijpen welke moleculen voor welke smaak en textuureffecten zorgen, kunnen we die chemie beter
Zuurstof is een nogal giftig goedje. Het heeft trouwens ook een E-nummer (E948).
De E-nummers zijn een manier voor de Europese autoriteiten om tegen de consument te zeggen: dit is veilig.
De smaak van vanille bleek vrijwel volledig te reduceren tot één stofje: vanilline, oftewel 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde.
Maar de E-nummers zijn nu een handige lijst voor voedselbedrijven om te weten welke ingrediënten ze moeten vervangen, waar ze alternatieven voor moeten vinden. En voor de consument is een E-nummer op het etiket al helemaal geen geruststelling, maar een sterke aanwijzing dat het product in kwestie een boel chemische troep bevat. Dat is precies het tegenovergestelde van wat ooit beoogd was met de E-nummers. Het is een mijlpaal in de geschiedenis van mislukt beleid.
Clean label is een verlies op talloze fronten: consumenten worden nu méér misleid in plaats van minder.
De onzichtbare schade die wordt aangericht zijn alle innovaties die op de plank blijven liggen omdat ze de angstige, bezorgde, technologie-averse burger schrik aanjagen.
De grondstof waarmee Perkin had gewerkt, aniline, kon worden gebruikt voor de synthese van honderden verschillende kleurstoffen en pigmenten met evenzoveel eigenschappen.
Het ingrediënt in M&M’s dat de grootste schade aan de volksgezondheid aanricht, is suiker. Maar ja, suiker heeft geen E-nummer, dus beoordeelt de EFSA de veiligheid van suiker niet en zegt niets over de hoeveelheid suiker die je dagelijks veilig kunt innemen zonder ziek te worden.
De EFSA beoordeelt opnieuw een tiental studies waarin honderden muizen en ratten worden opgeofferd om er zeker van te zijn dat de consument geen zeldzame kanker krijgt door een kleurstofje dat al zestig jaar wordt gebruikt. De Amerikanen starten een petitie omdat ze
Wij gaan niet dood aan E-nummers. Wij gaan niet dood aan genetisch gemodificeerde gewassen, en ook niet aan emulgatoren, verdikkingsmiddelen of zuurteregelaars. We gaan niet dood aan kant-en-klaarmaaltijden. We gaan niet dood aan conserveermiddelen. We gaan zelfs niet dood aan aspartaam of sucralose. We gaan dood aan een groep volledig simpele biologische ingrediënten zonder E-nummers. Dat zijn suiker, vet, alcohol en tabak.
De stoffen die onze gezondheid bedreigen hebben geen E-nummer
concentreren op het werkelijke probleem: vet, zout en zoet voedsel.
In een OESO-onderzoek uit 2011 waarin de tijdsbesteding van de verschillende OESO-landen met elkaar werden vergeleken bleek de Nederlander bij de absolute wereldtop van kookefficiëntie te behoren. Alleen de Amerikanen en de Noren koken nog sneller.
maar gewoon samen thuis eet, maakt het niet uit of je een uur hebt staan koken of een paar minuten. Het maakt niet uit of je alles zelf hebt gemaakt, of dat je de hulp hebt ingeroepen van pakjes en zakjes en magnetron.
Langkokers zijn dus niet dunner,
Het lijkt er sterk op dat hoelang mensen koken gewoonweg geen belangrijke factor is in hoe dik ze zijn.
Natuurlijk, biologisch, ambachtelijk en uiteraard zo veel mogelijk handgemaakt. Van de zeep tot de armbandjes tot de kaarsen tot het brood, de koffie is met de hand geblend, de crackers zijn met de hand gerold, de druiven met de hand geplukt. Want iedereen weet dat je het effect van een machine toch proeft. En waarom zou je een machine inzetten als je ook mensen lekker ouderwets tegen het minimumloon zware lichamelijke arbeid kan laten verrichten?
In werkelijkheid zijn die twee verlangens, naar vers voedsel en naar minder voedselafval, niet helemaal compatibel met elkaar.
Wat ooit begon als een paar druppels in het lab van Haber is gegroeid naar een jaarlijkse productie van honderdvijftig miljard kilo gefixeerde stikstof.
In 2002 berekende Vaclav Smil dat als we nu hetzelfde dieet zouden eten als in 1900 – met veel minder vlees dus – en dat zouden produceren met dezelfde landbouwrendementen en dezelfde oppervlakte landbouwgrond, we maar 3200 miljoen mensen zouden kunnen voeden.
De biologische oogst botst als vanouds tegen een stikstofplafond op. Daar kan geen gewasrotatie of composthoop tegen op.
Elke schrijver die ik over biologische landbouw lees zegt hetzelfde: ook al is het in zijn huidige vorm onmogelijk om er een wereld mee te voeden, de planeet kan wel wat meer biologische teelt gebruiken. Zeker als er iets minder dogmatisch wordt gedaan over regeltjes.
Van één zo’n protoplast, de steriele lijn, straal je het DNA van de celkern kapot, maar houd je de mitochondriën met het DNA voor de steriliteit intact. Van de andere protoplast houd je de kern met de gewenste eigenschappen intact, maar verwijder je de mitochondriën. Vervolgens laat je die in een reageerbuisje fuseren. Die zogeheten protoplastfusie levert één plantencel op, met het pakketje genetica van de ene lijn en de fertiliteit van de ander. Een nakomeling van een steriele ouder, die zelf ook steriel is. Plantenmagie!
Als je je verdiept in wat er mogelijk is met genetische technologie, realiseer je je hoe vreemd het is dat er nog steeds een verbod van kracht is in de Europese Unie.
Er is nog nooit in de twintig jaar dat gentech wordt gezaaid en geoogst, of al die honderd jaar dat de hybride zaden worden gebruikt, of de tienduizend jaar dat we überhaupt gewassen selecteren voor de landbouw, een gewas geweest waarvan de veredeling ons ziek maakte. Er zijn maar een paar gewassen die regelrecht
Ook in de biologische landbouw wordt uitgebreid gebruikgemaakt van moderne zaadtechnologie. Je vindt er geen gentech, ook geen protoplastfusie, maar bijna alle
Maar biologische landbouw voor boeren in ontwikkelingsgebieden is in veel gevallen een ronduit slecht idee. Om met biologische teelt genoeg opbrengst te kunnen behalen heb je kennis en kunde nodig, precies die ingrediënten die ontwikkelingsboeren ontberen.
Een van de belangrijkste verklaringen van de overheersing van landbouw is dat het een enorme groei van de hoeveelheid mensen en van hoe dicht die mensen op elkaar leven tot gevolg heeft. Als onze bevolkingsdichtheid even groot zou zijn als die van moderne jager-verzamelaars, zouden er vierhonderd mensen in Nederland wonen. Er wonen er 42.000 keer zoveel. Daar zijn verschillende redenen voor: landbou
Moderne jager-verzamelaars die weinig zetmeelrijk voedsel eten, zoals een aantal Congolese pygmeevolkeren en de Siberische Yakut, hebben gemiddeld veel minder kopieën van het speekselamylasegen dan Japanners en Europees-Amerikanen die juist veel zetmeelrijk voedsel eten.91 Het wijst erop dat ons lichaam zich in de laatste tienduizend jaar heeft aangepast om de granen, de rijst, pasta en het brood te verteren die dankzij de landbouwrevolutie
Vleeseters hebben daarom drie tot zeven keer zoveel land in gebruik dan vegetariërs en twaalf tot twintig keer zoveel als veganisten.
Wereldwijd wordt 40 procent van al het voedsel dat we produceren aan vee gevoerd.
De macht die eetboekenschrijvers hebben is enorm. In veel opzichten doet het denken aan religie.
als zo’n nieuwe gezondheidshype mensen aanzet tot een duurzamer en gezonder voedselpatroon dan mogen goeroes van mij de grootste fabeltjes opschrijven
Want al die boze onderzoekers, beleidsmedewerkers en gezondheidsexperts met hun kritiek en hun feiten en wetenschap zetten niemand aan tot daadwerkelijke gedragsverandering. Religie doet dat wel.
November 24, 2018
Iedereen heeft natuurlijk recht van spreken, ook de voedselindustrie, op wiens maat dit werk geschreven lijkt te zijn. Niet helemaal op maat, maar met exact voldoende nuancering om net geen veredelde reclamecampagne genoemd te kunnen worden. Daar is blijkbaar erg goed over nagedacht. Je moet waarschijnlijk goed gek zijn om tegen een vegetarische smartfood fanatiekeling in de aanval te gaan.
Het taalgebruik haalt het wetenschappelijke niveau van zowel boek als schrijver onderuit: hitech additieven worden achteloos aangeduid als “stofjes” (als betrof het aaibare huisdieren) en “kruidenvrouwtjes” zijn de vijanden die zich openlijk vragen durven te stellen bij die “stofjes”. De auteur slaagt er met moeite in haar vreugde te verbergen wanneer zo’n kritische stem zelfmoord pleegt (misschien zou ze nog leven als ze meer additieven had geconsumeerd?).
De algemene teneur is overduidelijk tegen mensen die het lef hebben hun bezoek een salade voor te schotelen met wat druppels citroensap erin en wel ZONDER dit op een label te moeten vermelden. De voorzichtige consument moet het ontgelden, terwijl die stakkers van een miljardenbedrijven uit de voedselindustrie ons medelijden verdienen. Die giganten moeten namelijk tot 15 jaar en 150 miljoen dollar investeren in een nieuw gentechgewas, en dat nota bene opboksend tegen een kleine minderheid aan bizarre consumenten met een voorkeur voor bio en enkele kritische stemmen die afraden om bepaalde “stofjes” te nuttigen. Een mirakel dat men er nog in slaagt om winst te maken…
Dat deze industrie, om zijn “stofjes” nog aaibaarder te maken, over een lobby beschikt die gelijkaardige tactieken hanteert als de tabaks- en wapenindustrie wordt gemakshalve over het hoofd gezien. Het liefst van al zou men willen dat je hen blindelings vertrouwt, alsof er zich nooit enig probleem had voorgedaan in deze sector. Vooral niet zelf nadenken, want dat kan gevaarlijk zijn als je geen labojas op het werk draagt.
Hieronder treed ik even in detail, want bij kritische lezing duiken er nogal wat vragen en problemen op. Enkele voorbeelden uit het deel over kleurstoffen:
p. 60, over het verdwijnen van de violetkleurige M&M: “De reden is niet precies duidelijk, maar het zou zomaar iets met de veiligheid van de violette kleurstof te maken kunnen hebben.” Speculatie.
p. 62: de auteur beklaagt zich erover dat de publieke opinie ten onrechte argwanend blijft tegenover de kleurstof Rood nr. 2. Op de volgende pagina maakt ze zich vrolijk want: “De kleurtjesramp van meer dan 25 jaar geleden zat niet meer in het collectieve geheugen.” Tegenstrijdigheid.
p. 63 “Uiteindelijk werd Rood nr. 2 in 1976 verboden […] omdat de wetenschap had gefaald een oordeel te vellen.” Hierop verder bouwend op p. 64: “Een groot deel van de studies wordt door bedrijven zelf betaald.” Geef toe dat dit op zijn minst ergens wringt: het is gemakkelijker om de publieke opinie de schuld te geven als de eigen onderzoekers tekort schieten.
p. 74 “Het is een piepklein effect, ongeveer een tiende van het verschil tussen de activiteit van een normaal kind en een kind met ADHD.” Ongepaste minimalisering.
p. 75 “De prijs van kleurstoffen die niet in de Southhamptonstudie voortkwamen, zal wel door het plafond zijn geschoten […].” Veronderstelling.
Het boek staat vol met dit soort “wetenschap” en subjectieve wrok. Mijn zin om te graven was snel voorbij, maar probeer het gerust zelf en stel jezelf dan de vraag of je boek goed vindt omdat je gelooft wat er in staat of omdat je het graag zou willen geloven.
Het taalgebruik haalt het wetenschappelijke niveau van zowel boek als schrijver onderuit: hitech additieven worden achteloos aangeduid als “stofjes” (als betrof het aaibare huisdieren) en “kruidenvrouwtjes” zijn de vijanden die zich openlijk vragen durven te stellen bij die “stofjes”. De auteur slaagt er met moeite in haar vreugde te verbergen wanneer zo’n kritische stem zelfmoord pleegt (misschien zou ze nog leven als ze meer additieven had geconsumeerd?).
De algemene teneur is overduidelijk tegen mensen die het lef hebben hun bezoek een salade voor te schotelen met wat druppels citroensap erin en wel ZONDER dit op een label te moeten vermelden. De voorzichtige consument moet het ontgelden, terwijl die stakkers van een miljardenbedrijven uit de voedselindustrie ons medelijden verdienen. Die giganten moeten namelijk tot 15 jaar en 150 miljoen dollar investeren in een nieuw gentechgewas, en dat nota bene opboksend tegen een kleine minderheid aan bizarre consumenten met een voorkeur voor bio en enkele kritische stemmen die afraden om bepaalde “stofjes” te nuttigen. Een mirakel dat men er nog in slaagt om winst te maken…
Dat deze industrie, om zijn “stofjes” nog aaibaarder te maken, over een lobby beschikt die gelijkaardige tactieken hanteert als de tabaks- en wapenindustrie wordt gemakshalve over het hoofd gezien. Het liefst van al zou men willen dat je hen blindelings vertrouwt, alsof er zich nooit enig probleem had voorgedaan in deze sector. Vooral niet zelf nadenken, want dat kan gevaarlijk zijn als je geen labojas op het werk draagt.
Hieronder treed ik even in detail, want bij kritische lezing duiken er nogal wat vragen en problemen op. Enkele voorbeelden uit het deel over kleurstoffen:
p. 60, over het verdwijnen van de violetkleurige M&M: “De reden is niet precies duidelijk, maar het zou zomaar iets met de veiligheid van de violette kleurstof te maken kunnen hebben.” Speculatie.
p. 62: de auteur beklaagt zich erover dat de publieke opinie ten onrechte argwanend blijft tegenover de kleurstof Rood nr. 2. Op de volgende pagina maakt ze zich vrolijk want: “De kleurtjesramp van meer dan 25 jaar geleden zat niet meer in het collectieve geheugen.” Tegenstrijdigheid.
p. 63 “Uiteindelijk werd Rood nr. 2 in 1976 verboden […] omdat de wetenschap had gefaald een oordeel te vellen.” Hierop verder bouwend op p. 64: “Een groot deel van de studies wordt door bedrijven zelf betaald.” Geef toe dat dit op zijn minst ergens wringt: het is gemakkelijker om de publieke opinie de schuld te geven als de eigen onderzoekers tekort schieten.
p. 74 “Het is een piepklein effect, ongeveer een tiende van het verschil tussen de activiteit van een normaal kind en een kind met ADHD.” Ongepaste minimalisering.
p. 75 “De prijs van kleurstoffen die niet in de Southhamptonstudie voortkwamen, zal wel door het plafond zijn geschoten […].” Veronderstelling.
Het boek staat vol met dit soort “wetenschap” en subjectieve wrok. Mijn zin om te graven was snel voorbij, maar probeer het gerust zelf en stel jezelf dan de vraag of je boek goed vindt omdat je gelooft wat er in staat of omdat je het graag zou willen geloven.
January 4, 2018
In tegenstelling tot wat de titel suggereert, gaat het boek niet alleen over de E-nummers. Het is een betoog dat ons aanmoedigt om de vooruitgang in de voedingsindustrie te omarmen, in plaats van er tegen te vechten. In mijn ogen een goed tegengeluid tegen alle niet onderbouwde voedingshypes die de laatste tijd heel veel aandacht krijgen. Met het Paleo-dieet kunnen we geen zeven miljoen mensen voeden.
Daarnaast presenteert het boek gevolgen van ons eetgedrag die we wellicht niet kenden. Biologisch geteeld voedsel heeft een lager rendement waardoor we meer bossen moeten kappen om voldoende lanbouwgrond te krijgen. Is dat het waard?
Hertzberger schiet vind ik soms wat door in de kille efficiëntie en mechanisatie, maar aan de andere kant: de bevolking zal blijven groeien, of we dat nu leuk vinden of niet, en wellicht is dit de enige oplossing.
In elk hoofdstuk behandelt Hertzberger een ander onderwerp. Binnen de hoofdstukken vind ik de opbouw voor verbetering vatbaar. Sommige hoofdstukken bevatten een paginalange tirade; ik kon soms voor mijn gevoel zien hoe Hertzberger woest achter haar beeldscherm zit te typen.
Een erg mooi tegengeluid tegen de ongefundeerde voeldselhypes, dat in mijn ogen soms iets te ver de andere kant op doorschiet.
Daarnaast presenteert het boek gevolgen van ons eetgedrag die we wellicht niet kenden. Biologisch geteeld voedsel heeft een lager rendement waardoor we meer bossen moeten kappen om voldoende lanbouwgrond te krijgen. Is dat het waard?
Hertzberger schiet vind ik soms wat door in de kille efficiëntie en mechanisatie, maar aan de andere kant: de bevolking zal blijven groeien, of we dat nu leuk vinden of niet, en wellicht is dit de enige oplossing.
In elk hoofdstuk behandelt Hertzberger een ander onderwerp. Binnen de hoofdstukken vind ik de opbouw voor verbetering vatbaar. Sommige hoofdstukken bevatten een paginalange tirade; ik kon soms voor mijn gevoel zien hoe Hertzberger woest achter haar beeldscherm zit te typen.
Een erg mooi tegengeluid tegen de ongefundeerde voeldselhypes, dat in mijn ogen soms iets te ver de andere kant op doorschiet.
June 27, 2019
Ik ben nog nooit zo boos geworden bij het lezen van een boek. Hoewel Rosanne haar kernboodschap juist is en aandacht nodig heeft, haalt ze enorm snel haar eigen waarheid onderuit door middel van ronduit domme uitspraken zoals 'pompoenen schillen duurt langer dan rechten studeren' (leer koken aub) of 'na één dag is bio brood zonder verbeteraars al steenhard' (koop brood bij een fatsoenlijke bakker!), of 'koken is vermoeiend en nergens voor nodig koop gewoon soep in blik'. Ook al is er inderdaad iets te vinden voor bewaarmiddelen in industrieel voedsel, dan nog is zo'n oppervlakkige eenzijdige mening zielig om te lezen.
August 24, 2017
Vermakelijk en leest lekker weg. Hertzberger relt er lekker op los tegen feitenvrije voedselhypes. Daarom verrast haar conclusie des te meer. Drie sterren omdat de opbouw van het boek zwak is. Het gaat wel erg van de hak op de tak en van de ene associatie naar de andere. Waarom ze een bepaald onderwerp wel of niet bespreekt, is niet helder. De pointe van het boek had kunnen winnen door een meer heldere opbouw.
January 20, 2019
The author is pretty biased, but it's refreshing to hear a different perspective than the bio-people. And as argued in the book, our society as a whole is influenced to such a degree by the science of food, and that has brought us so many benefits, that we should not always put it in such a bad light.
Of course that's in large part because much of the food industry is very opaque and confusing to the end consumer, and this book can help to shed a little bit of light on that.
Of course that's in large part because much of the food industry is very opaque and confusing to the end consumer, and this book can help to shed a little bit of light on that.
September 27, 2017
Really refreshing book. The book tried to make the point that our fear for technology/chemistry is clouding our judgment. That in our quest to eat healthy (e.g. to have no chemistry in our food) we forget that the biggest culprit (sugar) is still in our food.
November 6, 2017
Bit messy at times 1) I guess cause its comprised of NRC columns 2) sometimes a bit complex on science 3) not the whole book is about E-numbers.
This is a good book, an eye opener for someone like me who prefers (err, read: preferred) fresh, organic food, with a surprising conclusion!
This is a good book, an eye opener for someone like me who prefers (err, read: preferred) fresh, organic food, with a surprising conclusion!
May 21, 2018
Dit boek gaat over meer dan enkel e-nummers, is wat chaotisch geschreven. Het is vooral een overtuigend pleidooi voor meer technologie in de voedingsindustrie. De ''kruidenvrouwtjes'' en ''paleodieet-fans'' komen er minder goed vanaf.
March 18, 2022
Ik ben zo blij dat ik dit boek gelezen heb. Heel verhelderend, duidelijk en ontzettend interessant. Ik dacht dat ik al veel wist over voeding, maar dit boek heeft mij geleerd om er weer met een kritische blik naar te kijken. Echt een aanrader voor iedereen!
June 30, 2017
Verademing...
July 13, 2017
Absolute aanrader voor iedereen die geintresseerd is in voeding, gezondheid, en zelfs ecologie. Lijkt behoorlijk onderbouwd, en geeft soms zelfs aan dat niet alles zwart-wit is.
August 9, 2017
Ongeordend slordig geschreven boek. Technologie is belangrijk, maar niet zaligmakend.
August 25, 2017
Interessant. Wel niet akkoord met eindconclusie. Gedragsverandering of niet, onwetenschappelijke informatie moet altijd geduid worden.
March 9, 2018
zeer inzichtelijk en citeerwaardig
May 26, 2018
Interessant boek, zeker een aanrader. Soms wat technisch/biologisch, maar over het algemeen goed te volgen.
March 22, 2021
Mooi betoog, erg van genoten; wel jammer van het dozijn taal- en tikfouten. Kan de uitgever geen eindredacteur meer betalen?
January 30, 2022
Veel herhaling van wat ik al wist, maar ook nieuwe dingen geleerd over GMOs, voedselverspilling en gezond eten.
July 24, 2024
Eerste 3 hoofstukken top! De rest interesseerde me niet en had weinig tot geen samenhang met de eerste hoofdstukken :)
April 9, 2017
Echt iedereen moet dit boek lezen, al staan er confronterende dingen in die ik liever niet had gehoord (maar eigenlijk wel wist).
Displaying 1 - 28 of 28 reviews