Chết cho tư tưởng : cuộc đời nguy hiểm của các triết gia

by Costică Brădățan, Trần Ngọc Hiếu (Translator)

Điểm chung giữa Socrates, Hypatia, Giordano Bruno, Thomas More và Jan Patocka là gì? Thứ nhất, vào một ngày nào đó, tất cả họ đều phải đối diện một trong những lựa chọn khó khăn nhất: hoặc trung thành với tư tưởng của mình và chết; hoặc khước từ chúng và tiếp tục sống. Thứ hai, tất cả họ đều chọn chết. Những cái chết ngoạn mục của những triết gia này không chỉ trở thành một phần tiểu sử mà còn không thể tách rời tác phẩm của họ. Một “cái chết cho tư tưởng” hoàn toàn có tư cách của một tác phẩm triết học; Socrates có thể chưa từng viết một dòng nào song cái chết của ông là một trong số những tác phẩm triết học bán chạy mọi thời đại.

"Chết cho tư tưởng – Cuộc đời nguy hiểm của các triết gia" khám phá những tình huống giới hạn mà các triết gia tìm thấy bản thân mình khi phương tiện thuyết phục duy nhất mà họ có thể sử dụng là cơ thể đang đi đến sự chết và cảnh tượng cái chết của họ trước công chúng. Cuốn sách này kể câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa triết gia với cái chết từ một vài góc độ: truyền thống triết học như là nghệ thuật sống; thân thể như là nơi của sự siêu vượt bản ngã; cái chết như một chủ đề kinh điển của triết học; việc thuần hóa cái chết và tự phục trang cho bản ngã; cuối cùng là sự hiến sinh của triết gia, màn trình diễn trực tiếp cái chết của một kẻ tử đạo mà sau đó là sự sùng bái dành cho triết gia và sự tan biến của ông ta vào huyền thoại.

Dù bắt nguồn từ lịch sử triết học, "Chết cho tư tưởng – Cuộc đời nguy hiểm của các triết gia" là một thực hành phá vỡ ranh giới của các chuyên ngành. Đây là cuốn sách về Socrates và Heidegger, nhưng nó cũng nói về “cuộc tuyệt thực” đến chết của Gandhi và những vụ tự thiêu; về Girard và Passolini, về sự phục tranh cho bản ngã và nghệ thuật của thể loại tiểu luận.

Genres: Philosophy, Nonfiction, History

518 pages, Paperback

First published February 1, 2015

About the author

Costică Brădățan is a Professor of Humanities in the Honors College at Texas Tech University, USA, and an Honorary Research Professor of Philosophy at University of Queensland, Australia. He is the author or editor of several books, and his work has been translated into many languages, including Dutch, German, Italian, Chinese, Vietnamese, and Farsi. Bradatan writes regularly for such publications as the New York Times, Times Literary Supplement, Aeon, Dissent, and The New Statesman, and serves as the Religion/Comparative Studies Editor for the Los Angeles Review of Books.

Reviews

[Paul O'Leary · Rating 3 out of 5]

The title and subtitle should be enough to warn you what you're getting into with this one. Bradatan exploits a rather romantic notion of what it means to be a "philosopher". One who is detached from conventional society. Check. One who has special societal insight because of this detachment that no one else could possibly have. You bet. One who, regardless of any considerations for personal safety & social discretion, cannot shut up about what he "knows". A must. One who allows himself to be sacrificed in order to make(?) or keep making his point by other means, whether ironically or otherwise. You know, just your typical everyday, tenured philosopher... Yeah....hardly. But the glamor of Socrates is hard to distance yourself from when writing a book about philosophers and death. A certain sort of reader will have a like problem not succumbing to the romance of this type of "philosopher". If you're of this sort and aspire to be the gadfly extraordinaire of your hometown then this book is likely written for you. If you're less demonstrative, though more cerebral then this book offers smaller beer than you'd probably care to imbibe. Bradatan does manage to get some distance from the churlish Athenian in the beginning by exploring the stoical philosophy of living & dying a "philosophical" death. Not much new there, but it is maturely discussed. Parts of this book felt uneven to me. This is partly predilection concerning topics chosen, of course, but also an indication of a broken flow of presentation. I rather enjoyed the author's sidestep into cinema with his touching on the philosophical film, The Seventh Seal. I enjoyed the author's sidestep into an exploration of the terrorist as possible martyr must less. Bradatan divides his exploration into layers. The first focuses on what philosophers thought concerning death and its relation to living life. The second explores the philosopher as the flesh which can be killed. He pulls standard figures from the history of martyred philosophers: Hypatia, Boethius, Bruno, More, and of course Socrates. Interestingly enough, these are mostly folk best known for their demise rather than philosophical tomes. Whatever they actually thought, said, or wrote matters much less than how they died. Undoubtedly, a warning for the reader there, too. The author does do a good job picking up More's "lifestyle" contradictions and tackling what they might mean in relation to his eventual "martyrdom". Jan Patočka, the Czech philosopher who died after a rigorous interrogation by Communist authorities, gives a slight feel of modern importance to what Bradatan has to say. Yet, in the end, it's back to Socrates and the romance of the smart guy who just can't shut up. Or, much more annoying, won't... I must admit I was hoping to like this book more than what I did. But I was also hoping to learn more than what I did from it. In an age of the philosopher as media rock star, a book plumping on the philosopher as gadfly unto death has the feel of performance art on page. And a somewhat insincere one, at that. Perhaps, though, this is my Socratic moment...

[David Fermín · Rating 5 out of 5]

Me lo he leído a tumbos (malditas oposiciones). Pero, en conjunto, es una maravilla: la estructura que parte de la muerte como concepto (en Montagne o Heidegger) hasta el propio martirio filosófico (Sócrates, Boecio, Thomas More) es tan compacta y perfectamente ordenada que uno no pierde el hielo.

Un ensayo que, para colmo, es sencillo y comunica las ideas con una claridad maravillosa (¡¡!hace inteligible a Heidegger!!!).

[Radu Deme · Rating 4 out of 5]

O carte pe placul lui Cioran... cel puțin titlul...

[Christopherseelie · Rating 4 out of 5]

A fascinating argument for the tradition within Western philosophy of the philosopher living his/her philosophy as an embodied practice with textual byproducts. Beginning with Socrates, these philosophers "live to prepare to die" and so death gives shape and meaning to their works as well as their lives.

[A · Rating 4 out of 5]

Good book though I disagree with a few of the author’s perspectives and interpretations

[Mohamad Reza · Rating 5 out of 5]

درخشان.

[Kathleen O'Neal · Rating 3 out of 5]

This book explores the way that various philosophers including Socrates and Hypatia, among others, have faced the prospect of death due to their decision to propagate their ideas. Perhaps the most haunting and fascinating section of the book, at least in my opinion, dealt with the topic of self-immolation. Ultimately I think that this book could have benefited from more engagement with the large and ever expanding corpus of contemporary academic work on the body in philosophy, history, sociology, anthropology, literature, disability studies, feminist theory, queer theory, critical race theory, and the medical humanities.

[Andy · Rating 4 out of 5]

Quyển sách trả lời câu hỏi triết học để làm gì, cách tiếp cận thông qua cái chết của những triết gia vĩ đại, một quyển sách thực tế, vén bỏ những suy nghĩ rằng triết học là thứ để đem ra lý luận, triết học phải một nghệ thuật sống và triết gia phải là người sẵn sàng chết cho lý tưởng của mình.

[Ta Tuyet · Rating 3 out of 5]

232/424 trang.

Tạm thời từ bỏ cuốn này vì quá quá buồn ngủ T_T
Đây chắc chắn là cuốn sách được mình xếp vào thể loại thuốc ngủ cho tâm hồn. Một câu, đọc không hiểu nên phải đọc lại nhiều lần, đầu óc quay mòng mòng sau đó ngủ gật luôn T_T
Không phải là cuốn sách này không hấp dẫn, nó rất tập trung vào vấn đề được đặt ra - tức là "chết cho tư tưởng", nói quá nhiều về cái chết và đi sâu vào phân tích cái chết của các triết gia. Vì không có nền tảng về triết học, sau đó được nhồi nhét một lúc quá nhiều về đủ các triết gia khiến mình không thể theo kịp. Tuy nhiên, mình rất ấn tượng với đoạn trích sau, có lẽ nó đúng với ngay cả khi đọc cuốn sách này. Mình sẽ quay lại với cuốn sách này, chắc chắn đấy.

Cũng như một bậc thầy Thiền đạo bắt những ứng viên muốn trở thành đệ tử của mình phải nếm trải những đau đớn tột cùng, Heidegger chào đón độc giả của ông bằng những bài kiểm tra và thử thách. Chắc chắn là ông không ném đá vào họ như những bậc sư phụ ngày xưa, nhưng ông cũng ném vào họ một thứ nặng không kém. Những câu văn như: "Hễ khi nào có Dasein, thì nó là một Thực kiện (Fact), và tính khả thực (factuality) của một Thực kiện như vậy là cái mà chúng ta sẽ gọi là 'thực năng' (facticity) của Dasein." (Heidegger 2000: 82). Cứ như thể để đảm bảo cuối cùng mình sẽ không câu nhầm loại độc giả không phù hợp, Heidegger bắt tất cả mọi người phải đứng ngoài. Ai dễ nản sẽ sớm bỏ đi, nhưng họ không phải là sự mất mát. Những ai thật sự quan tâm sẽ tìm được lối vào cuốn sách bằng cách nào đó. Một số ít, sau khi đã phải đối mặt với cuộc tra tấn tinh vi và những chướng ngại thử thách về cú pháp trong lối viết tiếng Đức của Heidegger, mà vẫn nhẫn nại đứng đó, là những kẻ đã vượt qua bài kiểm tra. Họ là những kẻ can đảm nhất: họ đã đánh vật với những trang viết của kẻ tra tấn này chô đến khi chúng mở cửa để họ bước vào, tất nhiên, nó vẫn sẽ tiếp tục hành hạ người đọc trên đường, và họ sẽ tiếp tục dấn thân bước vào trong văn bản của Heidegger cho đến khi họ không còn phải đối mặt với bất kỳ sự kháng cự nào nữa."

[the_deepest_black]

"Jeśli Bóg uczynił nas istotami 'o nieokreślonej postaci', to do nas należy określenie, kim jesteśmy. Nasz status 'niedokończonej' istoty okazuje się błogosławieństwem, a nie przekleństwem. Niedbalstwo Boga oznacza dla nas boskie namaszczenie, by stać się kimkolwiek lub czymkolwiek chcemy" (33).

Autokreacja jest kluczowym pojęciem ducha Renesansu" (35).

"Być może najwyraźniejszym echem myśli Pica w filozofii XX w. jest teza Sartre'a, a mianowicie definicja człowieka jako 'niczego', jako jego bycia 'czym nie jest' i niebycia "czym jest" (35).

"Jeśli autokreacja to inne określenie nowożytności, to możemy określić rok jej narodzin: 1486" (38).

"Od czasów Renesansu panuje przekonanie, że tożsamość to coś, co mam być stworzone 'od zera'. Porenesansowy projekt autokreacji jest radykalny pod tym względem, że w świecie, z którego stopniowo wycofuje się Bóg, jest coraz więcej miejsca na autokreację. Podkreśla się w tej sytuacji możliwość całkowitej autokreacji w ramach ontologicznego układu, w którym transcendencja znika" (46).

"Jest to rzeczywiście przestrzeń, w której wszystko zostaje wywrócone do góry nogami i zaczynają obowiązywać inne zasady. W tym wymiarze życie nie stanowi najwyższej wartości. Można je tak naprawdę poświęcić w każdej chwili. Tutaj gotowość na śmierć to oznaka witalności, poświęcenie się do zamaskowane docenienie życia, a sama śmierć to celebracja istnienia" (167).

"Kto próbuje zachować życie za wszelką cenę, jest skąpcem bez krzty honoru, jest niegodzien szacunku" (168).

[Cosmin Sipoş · Rating 3 out of 5]

Premisele cărții lui Brădățan sunt atrăgătoare, însă percepția mea este că ea nu își atinge scopul final - acela de a ilustra elocvent confruntarea filozofilor cu ideea și prezența morții. Principalele senzații cu care rămân în urma cărții sunt disproporționalitatea și o susținere slabă (sau neconcludentă) a tezei fundamentale. Prima parte, cea care pictează contextul pentru studiile de caz, este probabil și cea mai captivantă, însă puțin prea lungă. Premisele sunt prezentate in crescendo, dar odată intrați în miezul discuției, perspectiva pare că pălește. Lectura este foarte accesibilă, pe alocuri aș putea spune poate chiar "prea" accesibilă, întrucât te lovești recurent de anumite clișee sociale dizgrațioase (poate niscaiva wishful thinking presărat pe ici-colo) și de o repetitivitate a ideilor la limita acceptabilului. Nu este deloc o carte slabă, ci mai degrabă un drum inițiatic pentru curioși în lumea filosofiei și pentru cei care vor să (înceapă să) apuce de undeva marea dezbatere ontologică pe care o ducem cu moartea.

Când văd atâta Socrate pe centimetru pătrat, îmi este și greu să ofer o notă mică. Mai ales că Brădățan este un scriitor bun, care m-a impresionat de nenumarate alteori, cum ar fi aici: https://www.nytimes.com/2019/07/05/op...

[Mihail Romanescu · Rating 3 out of 5]

Amplu eseu pe tema morții și a filosofiei privită ca mod de viaț��, iar nu ca preocupare strict intelectuală, implicând gândirea și scrisul de lucrări pe teme filosofice. Dar cum viața are nevoie de moarte, aceasta făcând parte din viață, una fără cealaltă neputând exista, filosofia poate fi privită și ca un mod de a te pregăti pentru moarte. Autorul a ales să vorbească despre câțiva filosofi care au ales să moară pentru a nu se dezice de filosofia pe care au susținut-o o viață întreagă.
„filosofia este o artă de a trăi numai în măsura în care ne oferă o artă de a muri.” -p.20
Ca filosof poți alege în fața morții: te dezici de ideile tale și trăiești sau îți menții ideile, dar mori.

[Daniel Santibañez · Rating 4 out of 5]

When i took this book I thought it would describe in a novelesque way the life and wonderings of several philosophers that as the title, died for their ideas, but ends up in a very dense analysis about the meaning of death from a philosophical perspective and it relation with the philosopher. The handful philosophers despicted are just examples to the ideas analyzed in the book. Maybe I give 1 less star because this "surprise" but the journey beyond if you are willing to go ahead is very profound and thought provoking.

[Uğur Yıldırım · Rating 5 out of 5]

Bradatan okuyucuya çok güzel hikaye sunuyor hatta kitaba biraz gönderme yapacak olursam bizlere bir performans sergilediğini bile düşünebilirim. Hikayelerini yazdıktan, ölümü, şehitliği, filozofluğu inceledikten sonra kurban etmeye geldiği son bölümde kitabın sonunda da bahsettiği o kahkahayı da patlatıyor diyebilirim. Okuması zevkli, özellikle bazı bölümlerde (ölüm) iyice okuyucuyu düşündüren bir kitap.

[NGUYEN VO · Rating 3 out of 5]

Cái chết có thể sẽ trở thành một cách thức hữu hiệu cho mộ tư tưởng cho một cuộc đời. Nhiều khi chết xong người ta mới biết mình là ai và sự nghiệp của mình, cái cố chết để bảo vệ.
Nhưng người nào đã qua đều trở thành một thứ gì đó vô giá, con người thích những điều họ không chạm được hơn là những điều ngay trước mặt.

[Tu Can · Rating 4 out of 5]

Triết học không thể chỉ nằm trên trang sách mà phải là thứ mang theo mình. Triết học không thể mãi là thứ anh nói về, mà phải là thứ anh là hiện thân của nó. Live and die for your philosophy!

Dẫn lời Simone Weil: "Lúc nào tôi cũng sợ thất bại, không phải trong đời sống, mà trong cái chết của tôi" (1965). Việc lựa chọn cách chết, cũng quan trọng không kém lựa chọn cách sống.

[Armin Hashemi · Rating 5 out of 5]

سقراط و گالیله را همه می‌شناسیم. در طول تاریخ افرادی بودند که تن خود را بدون خشونت فدای ایده‌هایشان کردند و جاودانه شدند. مرگ بدون خشونت، برخلاف انتحاری، نظر افراد را به خود جلب می‌کند که گاهی با احساس گناه همگانی همراه می‌شود. گاندی نمونه معروفی است که هرگاه جامعه هند دچار تشویق می‌شد با روزه گرفتن افراد را وادار به صلح می‌کرد.

[Minh Nguyễn · Rating 5 out of 5]

A very good chunk of arguments on how the classical philosophers conducted their ideaology: the author actually try cutting the process into stages from the life and the death of the philosophers, and the essence of their choice which mostly resulted in a tragic death.

[Eva Q. · Rating 5 out of 5]

Interesante y muy ameno, habla de algunos filósofos que todos conocemos y de otros que he descubierto en este libro. No suelo leer ensayos y me ha parecido un libro accesible para todo tipo de lectores.

[Nghiêm Hoàng · Rating 4 out of 5]

Chết. Ai cũng rồi chết. Bình thường. Điều quan trọng là mình nhìn nhận nó như thế nào trong cuộc sống của mình.

[Fardin · Rating 5 out of 5]

به شدت تاثیر گذار

[Gina · Rating 3 out of 5]

3.5

[Roberto · Rating 2 out of 5]

Dos y medio

[Nhun Nhun · Rating 5 out of 5]

Cuốn sách đụng chạm đến vấn đề mà mình quan tâm sâu sắc. Cách viết không khiến mình cảm giác đang đọc triết mà như đang đọc cảm nhận của một người về tư tưởng triết học của các triết gia và cuộc đời của họ. Giọng văn mềm mại, dẻo dai, không chứa đựng sự khô khan, nhuốm màu khtn như những cuốn sách khác cùng thể loại.
Có nhiều trích dẫn và quan điểm triết học thực sự thú vị, với như mô tả không quá khó tưởng tượng. Người đọc không bị ngộp trong những kiến thức và hình ảnh ẩn dụ.
Đọc khá cuốn hút.

[Arianne X · Rating 4 out of 5]

Is there nothing more precious than to be alive?

In most discussions about life and death, it is assumed at the outset that existence is preferable to non-existence and thus that life is preferable to death. Why should we assume that existence is preferable to non-existence? Can we really say that “there is nothing more precious than to be alive” as Professor Bradatan does on p. 185? This is the statement of one who is addicted to life. We convince ourselves that life is an adventure that must be devoured; that to enjoy life we must live at maximum pitch and experience all of its tension, variety and diversity; that we must experience all of the excitement, novelty and passion that can be found. This is considered living life to the full. This is the “eat, drink and be merry…” approach to life. There are those who say that we must “get high on life” and pack in as much as possible. I submit that this the language and behavior of addiction. And we know that addictions are notoriously difficult and painful to kick. A crippling addiction to life makes the inevitable end to life, for ourselves or for others for whom we care, so much harder to accept and so much more painful than it otherwise needs to be. If we do not kick the addiction to life, death, and more acutely, the approach to death, and the process of dying become a painful process of withdrawal much as it is with any other form of substance abuse. We must learn to outgrow this addiction to life so as to avoid the pain of withdrawal when death does arrive. The attempt to seek meaning, significance and importance everywhere in life becomes the source of our addiction as we become more and more fanatical about finding purpose and meaning in life as we age not understanding that all such meaning in life is only a social construct. It is certainly easy to fall into the belief that “there is nothing more precious than to be alive” while we are alive and pursuing life to the full and searching for meaning, but how do we know this to be the case? This is a very sweeping claim. We must dispense with this assumption because the question of whether existence is preferable to non-existence, and if indeed there is nothing more precious than to be alive, is a philosophical question. Thus, it is actually life, not death that is the real problem.

[Minh Hằng · Rating 4 out of 5]

Mới đọc lại sau nhiều lần đã đọc lại, khoảng lần thứ 4 gì đó. Có những lúc đọc liền mạch, có những lúc đọc ngắt quãng. Mọi lần đọc lại đều có cảm nhận giống nhau. Đó là tâm đắc vào được ở nửa đầu quyển sách, nửa sau luôn luôn đọc lướt vì không vào được.

Có nhiều điểm tương đồng ở tư tưởng và một số nhân vật so với quyển Ngợi ca thất bại.

Đọc nát nửa phần đầu sách rồi nên chắc là từ giờ không cần phải đọc lại quyển này nữa.

[Nûsyar Books]

Great!

[Maurizio Manco · Rating 3 out of 5]

"La saggezza è il linguaggio delle membra stanche." (p. 55)

[bánh gấu · Rating 4 out of 5]

Mất khá lâu để mình hoàn thành việc đọc cuốn sách này vì thực sự triết học vốn là chủ đề khó khăn để đọc và hiểu. Điểm nhìn của tác giả về cái chết của những triết gia- tử đạo thú vị, cũng như việc bóc tách từng lớp về cái chết của họ. Một cuốn sách tóm tắt sơ qua về lịch sử tiến triển của triết học, khiến mình khá hứng thú để tìm hiểu thêm về những triết gia được nhắc tới (điều mà mình cũng bất ngờ sau khi đọc tác phẩm này).