Το 1944 ήταν ένα εφιαλτικό έτος για τη Θεσσαλονίκη: Λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής ένοπλες ομάδες δωσίλογων (Τάγματα Ασφαλείας) έκαναν τη θορυβώδη εμφάνισή τους στους δρόμους της πόλης τρομοκρατώντας -υπό το πρόσχημα της "καταπολέμησης του κομμουνισμού"- τον πληθυσμό της. Ανάμεσα σε αυτές ξεχώρισε χάρη στις "υψηλές επιδόσεις" της η ομάδα του "πρόσφυγα" εκ Γρεβενών Αντώνη Δάγκουλα, το όνομα του οποίου σημάδεψε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη των κατοίκων της στα μεταπολεμικά χρόνια. Το παρόν βιβλίο φωτίζει για πρώτη φορά τα πραγματικά κίνητρα και την αιματηρή δράση του "πρώτου δράκου της Θεσσαλονίκης" και φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με ένα παρελθόν στο οποίο πρωτοστατούσε η αυθαίρετη και άλογη βία. Ο Δάγκουλας επιστρέφει στους δρόμους της πόλης, αυτήν τη φορά σε βιβλίο.
Ένα βιβλίο που έπρεπε να γραφτεί, ώστε να γνωρίσει ο κόσμος όλα αυτά τα εγκλήματα και τις δολοφονίες του περιβόητου και αδίστακτου Δάγκουλα. Σε κάθε σελίδα του βιβλίου διαβάζουμε για φόνους, πλιάτσικα, εκτελέσεις, ασυδοσίες της συμμορίας του στη Θεσσαλονίκη, που μέσα σε 10 μήνες έγινε ο φόβος και ο τρόμος. Εξοργιστικό το τελευταίο κεφάλαιο που αναφέρει πως ξεγλίστρησαν οι περισσότεροι Δαγκουλαίοι ή πόσο πρόθυμα καταδίναν τους "δικούς τους". Δύσκολο βιβλίο ωστόσο, με πολύ λεπτομέρεια στις δολοφονίες δεκάδων αθώων πολιτών, κάπου σφίχτηκε το στομάχι μου..
Πρόκειται για μια πολυετή έρευνα που αποτυπώνει την δράση των ταγμάτων ασφαλείας στην Θεσσαλονίκη το τελευταίο έτος της γερμανικής κατοχής. Οι περιβόητοι Δαγκουλαίοι με τα περιβραχιόνια των SS, τρομοκράτησαν την Θεσσαλονίκη για ένα δεκάμηνο. Δεν χρειάζονταν να ήσουν κομμουνιστής ή εαμίτης για να γίνεις θύμα τους, μπορούσες να στοχοποιηθείς γιατί φορούσες ένα καλό κοστούμι ή είχες στην κατοχή σου χρυσές λίρες ή να σε πυροβολήσουν για να διασκεδάσουν βάζοντας στοιχήματα για το ποιος θα σε πετύχει. Από αρχές του 1944, οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης γέμισαν με πτώματα, αγαπημένος χώρος μαζικών εκτελέσεων έγινε ο Γαλλικός ποταμός. Από τα θύματα αφαιρούσαν τα τιμαλφή και τα ρούχα τους. Αυτοί που συλλαμβάνονταν και οδηγούνταν σε κάποιο από τα ξενοδοχεία που είχαν επιταχτεί για τις ανάγκες του τμήματος του Αντώνη Δάγκουλα, βασανίζονταν άγρια για να τους αποσπάσουν ομολογίες. Δεκάδες άτομα εξαφανίστηκαν εξαιτίας της δράσης του τμήματος του Δάγκουλα. Το βιβλίο με αντικειμενικότητα φωτίζει σκοτεινές ιστορίες της Θεσσαλονίκης.
Μια ανάδρομη στην πιο αιματοβαμμένη χρονιά της κατοχής,κατά την οποία οι άνδρες του τμήματος του Αντωνίου Δάγκουλα αιματοκύλισαν την Θεσσαλονίκη κάτω από τις εντολές της Υπηρεσίας Ασφαλείας των SS. Το τμήμα αυτό, από τις αρχές του 1944 μέχρι τον Οκτώβριο του 1944 τρομοκράτησε, συνέλαβε και εκτέλεσε πολλούς κατοίκους της Θεσσαλονίκης και των γύρω περιοχών. Ενώ ένας άγνωστος αριθμός στάλθηκε στην γερμάνια για να εργασθούν σε εργοστάσια κάτω από άθλιες συνθήκες. Το βιβλίο ξεδιπλώνει σιγά-σιγά την δράση του τμήματος αυτού και την πλήρη επικράτησή του στην πόλη της Θεσσαλονίκης.
Ένα βιβλίο το οποίο περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια τις πράξεις των δοσίλογων. Το μειονέκτημα του βιβλίου είναι ότι γίνεται κουραστικό από ένα σημείο και μετά γεγονός που με κούρασε στο να το τελειώσω. Δεν χρειαζόταν τόση μεγάλη ανάλυση.
Μια πλευρά της ιστορίας της Θεσσαλονίκης που δε γνώριζα και ίσως ειναι το καλύτερο βιβλιο για να εισαχθεί κανεις. Αναφέρεται στην μαύρη περίοδο της κατοχής που βοήθησαν να γίνει ακόμα πιο μαύρη ο Δαγκουλας και η ομάδα του. Αναρίθμητες δολοφονίες, κακοποιήσεις, ληστείες και εκτελέσεις περιελάμβανε το παλμαρέ της συμμορίας των Δαγκουλαιων.
Δεν ειναι να απορεί κανεις που το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας της εποχής την ημέρα του θανάτου του έγραψε: "Ψοφησε τη νύχτα ο αρχιδημιος Δαγκουλας".