What do you think?
Rate this book
De mensengenezer
Een verdwijnend boerenbestaan, een koloniaal en schuldbeladen verleden en in het menselijk hart een rusteloos verlangen naar het onbekende
De jonge Remi, voorbestemd om zijn vader als boer op te volgen, wordt achtervolgd door ontembare dromen en stemmen. Zijn oom fluistert hem vreemde, hevig beroerende verhalen in over de oorlog, over een geest en over een zwarte soldaat.
Als Remi meedeelt dat hij een roeping heeft en zal intreden in een strenge kloosterorde, begrijpt niemand hem. In het klooster wordt zijn persoonlijkheid hertekend: hij mediteert en studeert hardnekkig, vervreemdt nog meer van zijn familie en zoekt de stilte in zichzelf. Maar de daimon in hem zwijgt niet. Wanneer een leraar hem vertelt over Congo en zijn ervaringen daar, schreeuwt een ongrijpbare hunkering Remi toe.
De mensengenezer is een stilistisch fonkelend boek dat een rijke en complexe geschiedenis en cultuur evoceert.
Als de braambessen rijp waren zaten die vol zwart bloed, geloofde ik. Alleen al door die zwarte gedachte durfde ik geen braambessen meer te eten. Als het hard waaide over de velden, altijd vanuit het westen, dan dacht ik ook aan de geest.
De jonge Remi, voorbestemd om zijn vader als boer op te volgen, wordt achtervolgd door ontembare dromen en stemmen. Zijn oom fluistert hem vreemde, hevig beroerende verhalen in over de oorlog, over een geest en over een zwarte soldaat.
Als Remi meedeelt dat hij een roeping heeft en zal intreden in een strenge kloosterorde, begrijpt niemand hem. In het klooster wordt zijn persoonlijkheid hertekend: hij mediteert en studeert hardnekkig, vervreemdt nog meer van zijn familie en zoekt de stilte in zichzelf. Maar de daimon in hem zwijgt niet. Wanneer een leraar hem vertelt over Congo en zijn ervaringen daar, schreeuwt een ongrijpbare hunkering Remi toe.
De mensengenezer is een stilistisch fonkelend boek dat een rijke en complexe geschiedenis en cultuur evoceert.
Als de braambessen rijp waren zaten die vol zwart bloed, geloofde ik. Alleen al door die zwarte gedachte durfde ik geen braambessen meer te eten. Als het hard waaide over de velden, altijd vanuit het westen, dan dacht ik ook aan de geest.
319 pages, Paperback
First published April 6, 2017
15 people are currently reading
578 people want to read
About the author
Koen Peeters
30 books33 followersKoen Peeters is een Vlaamse schrijver en dichter.
Koen Peeters in de Nederlandstalige Wikipedia
Koen Peeters in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Koen Peeters bij "Schrijversgewijs"
Koen Peeters is a Flemish writer and poet.
Koen Peeters in the English Wikipedia
Koen Peeters in de Nederlandstalige Wikipedia
Koen Peeters in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Koen Peeters bij "Schrijversgewijs"
Koen Peeters is a Flemish writer and poet.
Koen Peeters in the English Wikipedia
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 92 reviews
November 3, 2017
Helemaal weg van dit boek...De sfeer, de heldere uitleg, spreuken, rijke en slimme taal. Het zit er allemaal in. Het is een thema dat me op zich niet interesseert maar het gaat eigenlijk over een zoeken dat in ieder van ons zit. Het einde bevat zoveel sterke beelden...en ook nog een wonderlijk gedicht. Echt adembenemend mooi, om nog 100 keer te herlezen.
5 sterren en mijn favoriet voor de eci literatuurprijs.
5 sterren en mijn favoriet voor de eci literatuurprijs.
January 18, 2020
"Het is wat het is, en dat is het"
Je hebt soms van die romans waarvan je denkt: tja, daar zit van alles in dat echt wel de moeite is, maar spijtig dat het niet helemaal tot zijn recht komt. Dit is er zo eentje. Koen Peeters heeft het levensverhaal van zijn vroegere professor antropologie Renaat Devisch tot uitgangspunt genomen: zijn jeugd als boerenzoon in de Westhoek, de drang om zich te ontworstelen aan dat milieu, zijn intrede bij de jezuïeten en zijn vertrek naar Congo, zijn fascinatie voor de onbegrijpelijke, duistere kant van de Afrikaanse psyché. Hij laat Remi, het alter ego van Devisch, daar uitgebreid over vertellen en dat is absoluut een verhaal dat boeit en raakt.
Tegelijk verweeft hij het met de tocht van de verteller zelf (de auteur Koen Peeters?), langs de plaatsen waar Remi is gepasseerd, een eigen spirituele reis, op zoek naar zichzelf, als een soort afspiegeling van de weg die zijn prof heeft afgelegd. Heeft Peeters hier hetzelfde dubbelverhaal-procedé willen toepassen als Stefan Hertmans in zijn prachtige De bekeerlinge”? Verschillende recensenten suggereren dat; ik weet alleen dat het in deze roman niet werkt. Vooral de overdaad aan antropologische informatie en de voortdurende verwijzingen naar Jacques Lacan (zonder dat dat echt wordt uitgelegd) zijn storend. Zoals een andere recensent schrijft: de voortdurende wissel van vertelperspectief doet het verhaal haperen, want vooral de beschouwingen van de auteur-verteller zitten in de weg. En dat is spijtig.
Wat me ook geregeld ergerde is dat Peeters vooral clichés en open deuren bevestigt: in zijn slotparagraaf beklemtoont hij dat hij “helemaal niet het zogenaamd zwarte, het primitieve, het hart van de duisternis in hen” (de Afrikaan dus) in de verf wilde zetten. Maar dat is net wat hij wél doet, met allerlei verhalen over mensenetende krokodillen, heksen en kwaadaardige fetisjen. Bovendien zijn er geregeld bedekte verwijzingen naar hoe goed het vroeger in Congo was onder de Belgische kolonisator en wat een chaos nu.
Maar de focus van Peeters is natuurlijk eerder introspectief-beschouwend: de grote verwantschap tussen het ongrijpbare van het desolate boerenbestaan in de Westhoek (met zijn eigen idioom, zijn onuitgesproken geheimen en het oorlogsverleden), en het mysterieuze in het leven van de Congolese Yaka (met zijn magie en exotische rituelen). Op beide plaatsen, wordt er geworsteld met ‘daimonen’, confrontaties met het andere en de andere die mensen tot een beter inzicht in hun eigen leven brengen, en hen dwingt een andere weg in te slaan. Zoals gezegd, dat is allemaal boeiende materie. Maar het lijkt me dat Peeters er zich in beide gevallen (zowel in het verhaal van de prof Remi als in dat van de auteur-verteller) iets te gemakkelijk vanaf maakt met dezelfde fatalistische boodschap: “het is wat het is, en dat is het”. Het ligt misschien aan mij, maar ik vind dat maar pover.
Je hebt soms van die romans waarvan je denkt: tja, daar zit van alles in dat echt wel de moeite is, maar spijtig dat het niet helemaal tot zijn recht komt. Dit is er zo eentje. Koen Peeters heeft het levensverhaal van zijn vroegere professor antropologie Renaat Devisch tot uitgangspunt genomen: zijn jeugd als boerenzoon in de Westhoek, de drang om zich te ontworstelen aan dat milieu, zijn intrede bij de jezuïeten en zijn vertrek naar Congo, zijn fascinatie voor de onbegrijpelijke, duistere kant van de Afrikaanse psyché. Hij laat Remi, het alter ego van Devisch, daar uitgebreid over vertellen en dat is absoluut een verhaal dat boeit en raakt.
Tegelijk verweeft hij het met de tocht van de verteller zelf (de auteur Koen Peeters?), langs de plaatsen waar Remi is gepasseerd, een eigen spirituele reis, op zoek naar zichzelf, als een soort afspiegeling van de weg die zijn prof heeft afgelegd. Heeft Peeters hier hetzelfde dubbelverhaal-procedé willen toepassen als Stefan Hertmans in zijn prachtige De bekeerlinge”? Verschillende recensenten suggereren dat; ik weet alleen dat het in deze roman niet werkt. Vooral de overdaad aan antropologische informatie en de voortdurende verwijzingen naar Jacques Lacan (zonder dat dat echt wordt uitgelegd) zijn storend. Zoals een andere recensent schrijft: de voortdurende wissel van vertelperspectief doet het verhaal haperen, want vooral de beschouwingen van de auteur-verteller zitten in de weg. En dat is spijtig.
Wat me ook geregeld ergerde is dat Peeters vooral clichés en open deuren bevestigt: in zijn slotparagraaf beklemtoont hij dat hij “helemaal niet het zogenaamd zwarte, het primitieve, het hart van de duisternis in hen” (de Afrikaan dus) in de verf wilde zetten. Maar dat is net wat hij wél doet, met allerlei verhalen over mensenetende krokodillen, heksen en kwaadaardige fetisjen. Bovendien zijn er geregeld bedekte verwijzingen naar hoe goed het vroeger in Congo was onder de Belgische kolonisator en wat een chaos nu.
Maar de focus van Peeters is natuurlijk eerder introspectief-beschouwend: de grote verwantschap tussen het ongrijpbare van het desolate boerenbestaan in de Westhoek (met zijn eigen idioom, zijn onuitgesproken geheimen en het oorlogsverleden), en het mysterieuze in het leven van de Congolese Yaka (met zijn magie en exotische rituelen). Op beide plaatsen, wordt er geworsteld met ‘daimonen’, confrontaties met het andere en de andere die mensen tot een beter inzicht in hun eigen leven brengen, en hen dwingt een andere weg in te slaan. Zoals gezegd, dat is allemaal boeiende materie. Maar het lijkt me dat Peeters er zich in beide gevallen (zowel in het verhaal van de prof Remi als in dat van de auteur-verteller) iets te gemakkelijk vanaf maakt met dezelfde fatalistische boodschap: “het is wat het is, en dat is het”. Het ligt misschien aan mij, maar ik vind dat maar pover.
January 16, 2018
Zelden zo’n vaag boek gelezen. Het eerste deel bevat de herinneringen van Remi in de Westhoek in Belgie, afgewisseld met gesprekken van de verteller met dezelfde Remi, vijftig jaar later. Zeer fragmentarisch en versnipperd. Er zit nauwelijks lijn in. Zweverige verhalen over hoe de mens of zijn lot beinvloed worden door daimonen, het verleden en de toekomst(?). Losse flodders zoals over een lezing van Ben Okri. Weet de auteur zelf eigenlijk wel waar hij het over wil hebben? Remi wordt naar Congo gedreven om mensen te genezen, zichzelf, zijn ouders, zijn nonkel? Maar waarvan? De oorlogstrauma’s? Waarom in godsnaam in Congo? Het blijft allemaal vaag.
March 13, 2018
De auteur beschrijft op mooie wijze de vlucht van een tot man opgegroeide jongen van een 'door de geesten van dode soldaten benevelde west-vlaamse platteland' naar een Congolees dorp dat nog steeds gedomineerd wordt door de geesten van overleden voorvaderen. Het begrip geest is een prominente aanwezigheid in het boek. Mooi geschreven in een taal die het landschap voelbaar maakt. Dit zijn de boeken die me uiteindelijk toch steeds doen terugkeren naar de nederlandstalige literatuur.
January 3, 2018
Een mooi verhaal van een boerenzoon, Remi, die het leven in de Westhoek en zijn zekere voorbestemming als volgende boer in de opeenvolgende generaties ontvlucht door een roeping te veinzen en in te treden als jezuïet en vervolgens op missie te gaan naar Congo/Zaïre.
Ik ben altijd op mijn hoede als ik boeken lees die literatuurprijzen hebben gewonnen. Meestal worden hiermee boeken bekroond die zich bedienen van “literaire hoogstandjes” zoals lange zinnen met talloze bijzinnen en woorden die elk goedmenend persoon nooit in de mond neemt. Maar dat doet Peeters hier niet, integendeel. Peeters gebruikt mooie goed klinkende en vlot lezende zinnen en slaagt er heel goed in om de zaken zo te beschrijven dat ik me midden in het gebeuren waande. Hij slaagt er ook heel goed in om de weemoed, de melancholie die Remi voelt als hij over zijn jeugd in de Westhoek vertelt, weer te geven.
Maar in het algemeen kon het me toch niet helemaal begeesteren. Zo bijvoorbeeld de vertelstijl: het verhaal van Remi’s jeugd, zijn jaren bij de jezuïeten en zijn jaren in Congo wordt in 40 hoofdstukjes uit de doeken gedaan. Elk hoofdstukje wordt gevolgd door een tussenhoofdstuk waarin het relaas van een oud-student van Remi (Peeters zelf?) die op gevorderde leeftijd toch zijn doctoraat wil afwerken, gesprekken voert met Remi en zelf een reis naar Afrika onderneemt, als het ware in de voetsporen van Remi.
Voor mij persoonlijk werkt dit niet. De afwisseling haalt telkens de vaart uit het lezen en omdat de stukken die Remi vertelt zeer begeesterend zijn kreeg ik op de duur een gevoel van antipathie voor die student die daar telkens weer tussen kwam leuteren.
Een iets minder relevante opmerking: het boek wordt gestoffeerd met foto’s. Misschien is dat muggenzifterij van mij maar ik vind dat hier overbodig. Ten eerste omdat de foto’s op bladzijden staan waar ze niet van toepassing zijn, willekeurig nogal. En vervolgens omdat er ook geen duiding bij de foto’s wordt gegeven. Wat het nut hiervan dan is ontgaat mij volledig.
Ik ben altijd op mijn hoede als ik boeken lees die literatuurprijzen hebben gewonnen. Meestal worden hiermee boeken bekroond die zich bedienen van “literaire hoogstandjes” zoals lange zinnen met talloze bijzinnen en woorden die elk goedmenend persoon nooit in de mond neemt. Maar dat doet Peeters hier niet, integendeel. Peeters gebruikt mooie goed klinkende en vlot lezende zinnen en slaagt er heel goed in om de zaken zo te beschrijven dat ik me midden in het gebeuren waande. Hij slaagt er ook heel goed in om de weemoed, de melancholie die Remi voelt als hij over zijn jeugd in de Westhoek vertelt, weer te geven.
Maar in het algemeen kon het me toch niet helemaal begeesteren. Zo bijvoorbeeld de vertelstijl: het verhaal van Remi’s jeugd, zijn jaren bij de jezuïeten en zijn jaren in Congo wordt in 40 hoofdstukjes uit de doeken gedaan. Elk hoofdstukje wordt gevolgd door een tussenhoofdstuk waarin het relaas van een oud-student van Remi (Peeters zelf?) die op gevorderde leeftijd toch zijn doctoraat wil afwerken, gesprekken voert met Remi en zelf een reis naar Afrika onderneemt, als het ware in de voetsporen van Remi.
Voor mij persoonlijk werkt dit niet. De afwisseling haalt telkens de vaart uit het lezen en omdat de stukken die Remi vertelt zeer begeesterend zijn kreeg ik op de duur een gevoel van antipathie voor die student die daar telkens weer tussen kwam leuteren.
Een iets minder relevante opmerking: het boek wordt gestoffeerd met foto’s. Misschien is dat muggenzifterij van mij maar ik vind dat hier overbodig. Ten eerste omdat de foto’s op bladzijden staan waar ze niet van toepassing zijn, willekeurig nogal. En vervolgens omdat er ook geen duiding bij de foto’s wordt gegeven. Wat het nut hiervan dan is ontgaat mij volledig.
March 24, 2018
Niet zo’n gemakkelijk maar wel mooi boek met een geweldige structuur. Een Belgische student schrijft zijn masterproef over krokodillen in Congo en interviewt daar de stokoude Remi voor. Die koos er 50 jaar geleden voor zijn West-Vlaamse boerderij te verlaten om pater te worden. Geïntrigeerd door de uitspraak van een Congolees die meestreed in WO I wordt hij naar Congo getrokken. De student stapt in Remi’s voetsporen om uit te vissen wat hij heeft ervaren in West-Vlaanderen, Drongen, Leuven en uiteindelijk Congo. Deed me wat denken aan De Bekeerlinge, ook daar stapt Stefan Hertmans als schrijver in de voetsporen van zijn personages en onderneemt hij dezelfde reis. Mooi procedé. Veel opgestoken over Congo van toen en Congo van nu, en de manier hoe de Congolezen leven, denken en (bij)geloven. Heb niet alles begrepen, maar ik zat geïnteresseerd in het verhaal en dat is al veel. Mooie stijl. Originele vertelling.
April 2, 2023
Een heel mooi geschreven en opgebouwd boek, maar je moet wel een beetje geïnteresseerd zijn in antropologie. Samen met De bekeerling van Stefan Hertmans en Zuivering van Tom Lanoye in mijn top drie van Vlaamse boeken van dit jaar.
February 5, 2019
***(*)
Het verhaal van de zoektocht van Remi naar zijn zijn, en de zoektocht van Michel naar die zoektocht.
Remi is een boerenzoon uit de Westhoek die besluit in te treden bij de Jezuïeten en missionaris te worden in het Congo van net na de onafhankelijkheid.
Ik heb wel wat tijd nodig gehad om in het boek te komen, ik heb er zelfs aan gedacht het op te geven, maar uiteindelijk heb ik de sfeer gewoon ondergaan; de sfeer van de Schreve, van het afgescheiden leven in het klooster, het ongewone mysterie van Congo, het is allemaal prachtig. We voelen overal het verlangen van Remi om tot zichzelf te komen, om zichzelf te onderscheiden van de anderen, en we ondergaan hoe hij die tocht aflegt en waar hij uitkomt.
Het andere verhaal, het verhaal van Michel die de tocht van Remi 50 jaar later overdoet, kon mij minder boeien.
Het verhaal van de zoektocht van Remi naar zijn zijn, en de zoektocht van Michel naar die zoektocht.
Remi is een boerenzoon uit de Westhoek die besluit in te treden bij de Jezuïeten en missionaris te worden in het Congo van net na de onafhankelijkheid.
Ik heb wel wat tijd nodig gehad om in het boek te komen, ik heb er zelfs aan gedacht het op te geven, maar uiteindelijk heb ik de sfeer gewoon ondergaan; de sfeer van de Schreve, van het afgescheiden leven in het klooster, het ongewone mysterie van Congo, het is allemaal prachtig. We voelen overal het verlangen van Remi om tot zichzelf te komen, om zichzelf te onderscheiden van de anderen, en we ondergaan hoe hij die tocht aflegt en waar hij uitkomt.
Het andere verhaal, het verhaal van Michel die de tocht van Remi 50 jaar later overdoet, kon mij minder boeien.
July 9, 2025
Verbazend inzichtelijk boek in de menselijke geest. De openingsalinea zet onmiddellijk de lijnen uit. Ik serveer u enkele zinnen.
"Het is alsof die geest de hele tijd opstijgt en neerdaalt in het vlakke landschap. Op ijle wijze. Misschien gebeurt de beweging via zonnestralen, lijsters en leeuweriken, of als een haast onhoorbare tamtam, of via een andere stofwisseling of circulatie. Men kan hem horen hijgen tussen de woorden die mensen zeggen, in het corpus van zinnen en verhalen die men elkaar vertelt." - blz. 9
In 'De mensengenezer' ontworstelt Remi zich aan het familiale agrarische leven in de Westhoek, waarbij hij een vreemd parcours volgt door eerst in te treden bij de Jezuïeten te Drongen om later als missionaris in Congo de Yaka te observeren. Het is een tweestemmig verhaal waarbij de schrijver als ik-personage het leven van Remi overdoet. Hij gaat ook naar de Westhoek, praat met familieleden, trekt naar Congo enz.
Het resultaat van die zoektocht, zowel van Remi als de schrijver, is de conclusie dat de Yaka, verre van primitief zijn, ondanks dat de levensomstandigheden naar onze normen armoedig zijn. Door hun orale traditie en het sensitiviteit zijn ze beter in staat om de "geesten" die ons Westerlingen parten kunnen spelen te begrijpen en te genezen.
Een zeer vlot geschreven verhaal. Je reist tweemaal in een eerste klas coupé in twee verschillende tijdperken mee naar Congo. De sporen van het Belgisch kolonialisme worden mooi blootgelegd. Een aanrader, dit boek.
"Het is alsof die geest de hele tijd opstijgt en neerdaalt in het vlakke landschap. Op ijle wijze. Misschien gebeurt de beweging via zonnestralen, lijsters en leeuweriken, of als een haast onhoorbare tamtam, of via een andere stofwisseling of circulatie. Men kan hem horen hijgen tussen de woorden die mensen zeggen, in het corpus van zinnen en verhalen die men elkaar vertelt." - blz. 9
In 'De mensengenezer' ontworstelt Remi zich aan het familiale agrarische leven in de Westhoek, waarbij hij een vreemd parcours volgt door eerst in te treden bij de Jezuïeten te Drongen om later als missionaris in Congo de Yaka te observeren. Het is een tweestemmig verhaal waarbij de schrijver als ik-personage het leven van Remi overdoet. Hij gaat ook naar de Westhoek, praat met familieleden, trekt naar Congo enz.
Het resultaat van die zoektocht, zowel van Remi als de schrijver, is de conclusie dat de Yaka, verre van primitief zijn, ondanks dat de levensomstandigheden naar onze normen armoedig zijn. Door hun orale traditie en het sensitiviteit zijn ze beter in staat om de "geesten" die ons Westerlingen parten kunnen spelen te begrijpen en te genezen.
Een zeer vlot geschreven verhaal. Je reist tweemaal in een eerste klas coupé in twee verschillende tijdperken mee naar Congo. De sporen van het Belgisch kolonialisme worden mooi blootgelegd. Een aanrader, dit boek.
January 6, 2018
Vaak gebeurt het dat als er in een roman twee verhaallijnen naast elkaar zijn, ik het ene verhaal liever volg dan het andere – en dat is hier in ‘De mensengenezer’ niet anders.
Ook in deze roman begrijp ik de keuze van de auteur voor deze twee verhaallijnen niet zo goed – de vertelling hapert telkens opnieuw als het vertelperspectief verandert en dat vond ik zeer jammer.
Het verhaal van Remi en zijn ontwikkeling vond ik boeiend. Vooral de beschrijving van het boerenleven in de Westhoek zag ik zo voor mij, zoals in een verfilming van een Stijn Streuvels roman – aan het andere verhaal, dat van de oud-student die een scriptie schrijft, had ik zelf weinig. Ik vond die hoofdstukken overbodig, een beetje vervelend zelfs.
Ik vond ‘De mensengenezer’ een interessant boek omdat ik een aantal dingen heb bijgeleerd over Congo én over onze menselijke natuur– vooral de manier waarop Koen Peeters de innerlijke zoektocht van Remi beschrijft aan de hand van zijn reis van de Westhoek naar Congo en terug, verdient zeker een literaire prijs …maar toch was ik zelf niet ondersteboven van ‘De mensengenezer’.
Ook in deze roman begrijp ik de keuze van de auteur voor deze twee verhaallijnen niet zo goed – de vertelling hapert telkens opnieuw als het vertelperspectief verandert en dat vond ik zeer jammer.
Het verhaal van Remi en zijn ontwikkeling vond ik boeiend. Vooral de beschrijving van het boerenleven in de Westhoek zag ik zo voor mij, zoals in een verfilming van een Stijn Streuvels roman – aan het andere verhaal, dat van de oud-student die een scriptie schrijft, had ik zelf weinig. Ik vond die hoofdstukken overbodig, een beetje vervelend zelfs.
Ik vond ‘De mensengenezer’ een interessant boek omdat ik een aantal dingen heb bijgeleerd over Congo én over onze menselijke natuur– vooral de manier waarop Koen Peeters de innerlijke zoektocht van Remi beschrijft aan de hand van zijn reis van de Westhoek naar Congo en terug, verdient zeker een literaire prijs …maar toch was ik zelf niet ondersteboven van ‘De mensengenezer’.
January 28, 2018
Hoogdravend gelul over de determinanten in een mensenleven. Volgens schrijver afkomst, geboorteplaats en “daimonen”.
Totaal geen spanningsboog en de voortdurende switch tussen heden en verleden was totaal overbodig. Verhaallijn in het heden kon gerust weggelaten worden.
Perfect mogelijk dat ik er niets van begrepen heb, maar ik wil 4 uur van mijn leven terug!
Uitgelezen omdat ik dit boek las voor een boekenclub.
Totaal geen spanningsboog en de voortdurende switch tussen heden en verleden was totaal overbodig. Verhaallijn in het heden kon gerust weggelaten worden.
Perfect mogelijk dat ik er niets van begrepen heb, maar ik wil 4 uur van mijn leven terug!
Uitgelezen omdat ik dit boek las voor een boekenclub.
August 22, 2019
Actual rating: 4.00
January 26, 2020
Geen makkelijk boek.
Koen Peeters heeft feitelijk het levensverhaal geschreven van antropoloog Renaat Devisch, die gefascineerd raakte door de Congolese talen, cultuur en mysteries, de daemonen onder meer, geesten van voorouders en elementen uit de natuur die mogelijk een positieve invloed hebben op de mens.
Hoofdpersonage Remi is een boerenzoon die, hoewel erg verbonden met zijn streek, de Westhoek, en met de dieren en de agrarische arbeid, toch weg wil uit het rurale leven.
De enige ontsnappingsmogelijkheid ligt in het priesterschap, en meer nog: missionaris worden in Congo. Zijn familieleden en dorpsgenoten zijn verbijsterd, vader en ooms voelen zich verraden en in de steek gelaten, want de boerderij heeft het niet makkelijk om te overleven, maar de moeder begrijpt het wel. Heel ver weg, in Congo, ontdekt Remi wie hij is en vindt hij eindelijk zijn talent om mensen te helpen, te genezen.
Koen Peeters heeft feitelijk het levensverhaal geschreven van antropoloog Renaat Devisch, die gefascineerd raakte door de Congolese talen, cultuur en mysteries, de daemonen onder meer, geesten van voorouders en elementen uit de natuur die mogelijk een positieve invloed hebben op de mens.
Hoofdpersonage Remi is een boerenzoon die, hoewel erg verbonden met zijn streek, de Westhoek, en met de dieren en de agrarische arbeid, toch weg wil uit het rurale leven.
De enige ontsnappingsmogelijkheid ligt in het priesterschap, en meer nog: missionaris worden in Congo. Zijn familieleden en dorpsgenoten zijn verbijsterd, vader en ooms voelen zich verraden en in de steek gelaten, want de boerderij heeft het niet makkelijk om te overleven, maar de moeder begrijpt het wel. Heel ver weg, in Congo, ontdekt Remi wie hij is en vindt hij eindelijk zijn talent om mensen te helpen, te genezen.
November 8, 2017
Koen Peeters beschrijft heel treffend het boerenleven. De eerste helft van dit boek heb ik graag gelezen, maar het stuk waar de mannen in Congo zijn kwam ik maar moeizaam door.
https://lalageleest.wordpress.com/201...
https://lalageleest.wordpress.com/201...
December 13, 2017
Remi is een boerenzoon uit de Westhoek, die als jezuïet naar Congo reisde en na zijn uittrede een begeesterende professor in de antropologie werd. Vijftig jaar later besluit een van zijn studenten, geïnspireerd door de verhalen van de oude prof, om eindelijk zijn proefschrift af te werken. Ook hij gaat op bezoek bij de Yaka, een Congolees volk dat bekend staat om fetisjen en (bij)geloof.
In veertig dubbelhoofdstukken worden we heen en weer geslingerd in de tijd. Er zijn de duidelijke verschillen tussen de koloniale periode waarin Remi reisde en het huidige tijdperk waarin de verteller op pad gaat, maar naarmate het boek vordert, verdwijnen die. Beiden reizen immers “om via een omweg de eigen raadsels te benaderen” (p.23). Uiteindelijk leren de heren meer over zichzelf dan over die Yaka.
Koen Peeters schrijft stilistisch verfijnd en gebruikt rake beeldspraak zonder dat die te barok of bombastisch wordt. Vooral het eerste deel, over het leven in de Westhoek, bevat tal van rake beelden. “Als het stormde, kreunde het gebinte van onze schuur als een mens” (p.15) en altijd is er de ondergrondse adem van de Grote Oorlog die er losbarstte “als een ongecontroleerd carnaval, als natuurgeweld” (p.88).
Ook Peeters’ portrettering van het familieleven in de Westhoek (huishoudens waarin vooral veel gezwegen wordt) is opvallend sterk. Zelf groeide hij op aan de andere kant van het land, toch kon hij hiervoor waarschijnlijk inspiratie vinden in zijn eigen familiegeschiedenis. Ook de Kempen is een streek van stommelings en noest.
Het is het boeiende nevenpersonage Nonkel Marcel dat bij de kleine Remi de eerste kiem zaait van de nieuwsgierigheid die hem zijn geboortestreek zou doen verlaten. Van de familiale achtergrond van de verteller in de spiegelhoofdstukken daarentegen komen we weinig te weten. Of lijkt dit enkel zo?
Eenmaal in Congo, waar de avond “kort [valt], als een steen op de grond” (p.176), verschuift de focus meer en meer naar het beschouwende aspect van het boek. Toch vallen er onderweg nog tal van rake observaties te rapen. “Verwaarlozing en werkloosheid leken hier op onkunde, zelfs domheid of onverantwoordelijkheid, maar het was een banale vermomming van armoede.” (p.240) Zelden zo’n eye-opener over het huidige Congo gelezen!
Maar uiteindelijk gaat De mensengenezer over de grote vragen des levens. “Hoe worden wij aangestuurd? Is dat door aanraking, of omdat we vanbinnen zelf zijn aangeraakt?“ (p.75) Waarom zijn we wie we zijn, waarom doen we wat we doen, wie of wat bepaalt ons leven?
Op het einde van het boek legt Peeters zijn theorie uit over geest (familiegeest), genius (plaatsgeest) en daimonen, dat zijn de dwingende stemmen die ons leven onverwacht en ongevraagd een nieuwe kant opsturen. Dat kan een roeping zijn, maar evengoed een ontmoeting met een vriend, een inspirerende leraar, een goed lief of – waarom niet – een goed boek. (De voorbeelden zijn van mij.)
In de kern ligt “het onverstaanbare, het onzegbare” (p.104). Via Remi slaagt Peeters erin de ondertussen toch niet meer zo hippe Lacan nog eens onder de aandacht te brengen.
“We moeten ver van huis gaan en anderen ontmoeten om erachter te komen. We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Juist in vreemde woorden weerklinkt het. Eindelijk herkennen we dan het onherkenbare, het onzeglijke in onszelf. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de ander. Het is hetzelfde ritme, dezelfde rusteloze melodie. Als dat gebeurt, halen de Yaka de palmwijn tevoorschijn. Ze zwijgen, ze schenken in en drinken samen. Je hebt het gevoel dat je diep hebt gecommuniceerd.” (p.280)
Net zoals Stefan Hertmans (in Oorlog en Terpentijn) en Jeroen Olyslaegers (in Wil), gaat ook Koen Peeters op zoek naar zijn eigen eigenheid in de stem van een oudere generatie. Net als Hertmans en Olyslaegers vindt Peeters die binnen een specifieke historische context die cruciaal was in de ontwikkeling van ons land. Het antwoord is echter nooit eenduidig in woorden vatten.
De levensbeschouwelijke passages in het boek zijn misschien niet ieders meug, maar wat mij betreft, misstaat De mensengenezer geenszins in dit rijtje.
Het is wat het is. Dat het is wat het is, dat is het.
In veertig dubbelhoofdstukken worden we heen en weer geslingerd in de tijd. Er zijn de duidelijke verschillen tussen de koloniale periode waarin Remi reisde en het huidige tijdperk waarin de verteller op pad gaat, maar naarmate het boek vordert, verdwijnen die. Beiden reizen immers “om via een omweg de eigen raadsels te benaderen” (p.23). Uiteindelijk leren de heren meer over zichzelf dan over die Yaka.
Koen Peeters schrijft stilistisch verfijnd en gebruikt rake beeldspraak zonder dat die te barok of bombastisch wordt. Vooral het eerste deel, over het leven in de Westhoek, bevat tal van rake beelden. “Als het stormde, kreunde het gebinte van onze schuur als een mens” (p.15) en altijd is er de ondergrondse adem van de Grote Oorlog die er losbarstte “als een ongecontroleerd carnaval, als natuurgeweld” (p.88).
Ook Peeters’ portrettering van het familieleven in de Westhoek (huishoudens waarin vooral veel gezwegen wordt) is opvallend sterk. Zelf groeide hij op aan de andere kant van het land, toch kon hij hiervoor waarschijnlijk inspiratie vinden in zijn eigen familiegeschiedenis. Ook de Kempen is een streek van stommelings en noest.
Het is het boeiende nevenpersonage Nonkel Marcel dat bij de kleine Remi de eerste kiem zaait van de nieuwsgierigheid die hem zijn geboortestreek zou doen verlaten. Van de familiale achtergrond van de verteller in de spiegelhoofdstukken daarentegen komen we weinig te weten. Of lijkt dit enkel zo?
Eenmaal in Congo, waar de avond “kort [valt], als een steen op de grond” (p.176), verschuift de focus meer en meer naar het beschouwende aspect van het boek. Toch vallen er onderweg nog tal van rake observaties te rapen. “Verwaarlozing en werkloosheid leken hier op onkunde, zelfs domheid of onverantwoordelijkheid, maar het was een banale vermomming van armoede.” (p.240) Zelden zo’n eye-opener over het huidige Congo gelezen!
Maar uiteindelijk gaat De mensengenezer over de grote vragen des levens. “Hoe worden wij aangestuurd? Is dat door aanraking, of omdat we vanbinnen zelf zijn aangeraakt?“ (p.75) Waarom zijn we wie we zijn, waarom doen we wat we doen, wie of wat bepaalt ons leven?
Op het einde van het boek legt Peeters zijn theorie uit over geest (familiegeest), genius (plaatsgeest) en daimonen, dat zijn de dwingende stemmen die ons leven onverwacht en ongevraagd een nieuwe kant opsturen. Dat kan een roeping zijn, maar evengoed een ontmoeting met een vriend, een inspirerende leraar, een goed lief of – waarom niet – een goed boek. (De voorbeelden zijn van mij.)
In de kern ligt “het onverstaanbare, het onzegbare” (p.104). Via Remi slaagt Peeters erin de ondertussen toch niet meer zo hippe Lacan nog eens onder de aandacht te brengen.
“We moeten ver van huis gaan en anderen ontmoeten om erachter te komen. We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Juist in vreemde woorden weerklinkt het. Eindelijk herkennen we dan het onherkenbare, het onzeglijke in onszelf. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de ander. Het is hetzelfde ritme, dezelfde rusteloze melodie. Als dat gebeurt, halen de Yaka de palmwijn tevoorschijn. Ze zwijgen, ze schenken in en drinken samen. Je hebt het gevoel dat je diep hebt gecommuniceerd.” (p.280)
Net zoals Stefan Hertmans (in Oorlog en Terpentijn) en Jeroen Olyslaegers (in Wil), gaat ook Koen Peeters op zoek naar zijn eigen eigenheid in de stem van een oudere generatie. Net als Hertmans en Olyslaegers vindt Peeters die binnen een specifieke historische context die cruciaal was in de ontwikkeling van ons land. Het antwoord is echter nooit eenduidig in woorden vatten.
De levensbeschouwelijke passages in het boek zijn misschien niet ieders meug, maar wat mij betreft, misstaat De mensengenezer geenszins in dit rijtje.
Het is wat het is. Dat het is wat het is, dat is het.
October 20, 2024
Wat een mooi, boeiend en leerrijk boek.
"We moeten ver van huis gaan en anderen ontmoeten om erachter te komen. We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Juist in vreemde woorden weerklinkt het. Eindelijk herkennen we dan het onherkenbare, het onzeglijke in onszelf. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de ander. Het is hetzelfde ritme, dezelfde rusteloze melodie."
Dit nodigt uit om meer te lezen van Koen Peeterd. Geen wonder dat hij o.a. de mosterd haalde bij Lieve Joris en David Van Reybroeck.
"We moeten ver van huis gaan en anderen ontmoeten om erachter te komen. We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Juist in vreemde woorden weerklinkt het. Eindelijk herkennen we dan het onherkenbare, het onzeglijke in onszelf. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de ander. Het is hetzelfde ritme, dezelfde rusteloze melodie."
Dit nodigt uit om meer te lezen van Koen Peeterd. Geen wonder dat hij o.a. de mosterd haalde bij Lieve Joris en David Van Reybroeck.
Read
April 14, 2018een fascinerende verkenning van de grenzen van de rationaliteit, hoe proberen wij de vraag te beantwoorden: wie ben ik? En gewoon daarover nadenken of filosoferen is niet voldoende, er spelen nog andere krachten.. goed opgebouwd rond twee ik-vertellers die naadloos in elkaar schuiven. Sterke taal zonder franjes, maar toch literair.
December 30, 2017
Bestaat er een formule die uitlegt hoe mensen zijn wie ze worden, of hoe zij worden wie ze zijn? Het is een vraag die Vlaams auteur Koen Peeters stelt in zijn nieuwste roman, die onlangs werd bekroond met de ECI-literatuurprijs van 2017. De Mensengenezer beschrijft het verhaal van de jonge boerenzoon Remi, die zich in de loop van zijn leven achtereenvolgens de rol van jezuïet, onderzoeker en psychiater aanmeet. Zijn levenspad wordt een halve eeuw later opnieuw bewandeld. Ditmaal door een van zijn oud-leerlingen die bezig is met een scriptie over krokodillenmythen in Congo, maar die in werkelijkheid het verleden van zijn begeleider veel interessanter vindt. Deze twee parallelle verhaallijnen zetten samen een prachtig beeld neer van een zoektocht naar antwoorden op levensvragen, een zoektocht naar de mens.
Remi groeit op in de Westhoek, een rurale Vlaamse streek waar men nog altijd herinnerd wordt aan de Eerste Wereldoorlog. Het dorpje waarin hij woont ligt vlak bij de Franse grens. Het enige geluid dat de stilte doorbreekt, komt van ondergedoken smokkelaars. De andere inwoners zwijgen, werken en zwijgen. Hoewel het dorp van Remi verwacht dat hij de boerderij van zijn vader overneemt, prikkelt zijn oom hem met verhalen die de grenzen van het boerenleven te buiten gaan. Jonggestorven soldaten zouden elkaar onder de grond nog altijd beschieten. Er zou een zwarte soldaat in hun dorp zijn geweest, die met heimelijke woorden houten beeldjes bezwoer. En er zou een geest waaien door het boerendorpje, een soort halfgod die de inwoners stuurt en hun leven betekenis geeft.
Aanvankelijk maken de gedachten aan deze geest de jonge Remi angstig. Tot de wind op een dag hem herhaaldelijk de woorden ‘de mensen genezen’ toefluistert. Hoewel hij het niet zeker weet, besluit Remi dat dit zijn roeping moet zijn. Niet veel later vertrekt hij naar de abdij in Drongen om zich te wijden aan het geloof. Zijn ouders, oom, familie en hun beklemmende dorp laat hij achter. In Drongen blijkt echter al snel dat Remi zich meer aangetrokken voelt door de mens dan door God. Hij bidt niet, maar verslindt Freud na Streuvels. Hij droomt niet over het hiernamaals, maar over avonturen in Congo waarover zijn omgeving hem vertelt. Zonder twijfel besluit hij zijn studie in het Afrikaanse continent voort te zetten. Die keuze was achteraf misschien zijn werkelijke roeping, denkt Remi als hij zich klaarmaakt voor vertrek: “Ik kreeg mijn persoonlijke horloge terug dat de socius al die tijd voor me had bewaard. Toen ik het opwond voelde ik dat nu pas mijn persoonlijke tijd begon te lopen.’’
Hoewel het verhaal verdergaat aan de andere kant van de wereld, lijkt de stijl onveranderd gebleven. De woorden die Peeters gebruikt, zijn onderzoekend en ingetogen, zoals ook de twee hoofdkarakters dat zijn. Toch is door het gehele verhaal een zweem van verwondering waar te nemen. Je kunt alleen niet je vinger leggen op waar of hoe deze sfeer dan precies ontstaat. Wellicht komt het voort uit de scherpe metaforen, die soms zo verscholen liggen dat ze bij te vlug lezen worden gemist. Zo laat de jonge Remi aan het begin van het verhaal zijn gedachten los over een gedicht van de Canadees John McCrae, die schrijft over de met klaprozen bezaaide slagvelden na de Eerste Wereldoorlog. “Dat zou een mooie theorie zijn: dat oude geschiedenissen per hazenpoot neerdalen en weer opstijgen in al wat groeit. Veelsoortig, onuitroeibaar, elk jaar opnieuw. Deze verhalen verliezen zichzelf in bloemblaadjes. Zachte rode, bloedrode bloemblaadjes. Ik bedoel klaprozen.” De in het gedicht beschreven klaprozen, die even kwetsbaar als onontkoombaar zijn, worden door Remi verbonden aan iets permanents als de geschiedenis. Peeters schetst zo een symboliek van een nooit eindigend verleden. Verhalen ontstaan, worden vergeten en duikelen plots weer op. Zoals in de Westhoek de Grote Oorlog onder de grond blijft doorgaan en in Vlaanderen en Congo een oude reis wordt herbeleefd.
Peeters schrijft geen pure fictie. In plaats daarvan gaat hij op zoek naar feiten, waarmee hij zorgvuldig een nieuw verhaal componeert. De kracht van De Mensengenezer schuilt dan ook vooral in dit bijzondere samenspel van het waargebeurde en het fictionele. Peeters laat wereldse materie naadloos overgaan in een haast magisch verhaal, zonder ooit belerend of opdringerig te worden. Het lezen ervan maakt je onbewust hongerig. We willen nieuwe vragen, andere verklaringen, meer kennis. Een echt antwoord op de hoofdvraag krijgen we niet, maar dat is niet nodig. We voelen ons nu al wijzer, of haast genezen.
Remi groeit op in de Westhoek, een rurale Vlaamse streek waar men nog altijd herinnerd wordt aan de Eerste Wereldoorlog. Het dorpje waarin hij woont ligt vlak bij de Franse grens. Het enige geluid dat de stilte doorbreekt, komt van ondergedoken smokkelaars. De andere inwoners zwijgen, werken en zwijgen. Hoewel het dorp van Remi verwacht dat hij de boerderij van zijn vader overneemt, prikkelt zijn oom hem met verhalen die de grenzen van het boerenleven te buiten gaan. Jonggestorven soldaten zouden elkaar onder de grond nog altijd beschieten. Er zou een zwarte soldaat in hun dorp zijn geweest, die met heimelijke woorden houten beeldjes bezwoer. En er zou een geest waaien door het boerendorpje, een soort halfgod die de inwoners stuurt en hun leven betekenis geeft.
Aanvankelijk maken de gedachten aan deze geest de jonge Remi angstig. Tot de wind op een dag hem herhaaldelijk de woorden ‘de mensen genezen’ toefluistert. Hoewel hij het niet zeker weet, besluit Remi dat dit zijn roeping moet zijn. Niet veel later vertrekt hij naar de abdij in Drongen om zich te wijden aan het geloof. Zijn ouders, oom, familie en hun beklemmende dorp laat hij achter. In Drongen blijkt echter al snel dat Remi zich meer aangetrokken voelt door de mens dan door God. Hij bidt niet, maar verslindt Freud na Streuvels. Hij droomt niet over het hiernamaals, maar over avonturen in Congo waarover zijn omgeving hem vertelt. Zonder twijfel besluit hij zijn studie in het Afrikaanse continent voort te zetten. Die keuze was achteraf misschien zijn werkelijke roeping, denkt Remi als hij zich klaarmaakt voor vertrek: “Ik kreeg mijn persoonlijke horloge terug dat de socius al die tijd voor me had bewaard. Toen ik het opwond voelde ik dat nu pas mijn persoonlijke tijd begon te lopen.’’
Hoewel het verhaal verdergaat aan de andere kant van de wereld, lijkt de stijl onveranderd gebleven. De woorden die Peeters gebruikt, zijn onderzoekend en ingetogen, zoals ook de twee hoofdkarakters dat zijn. Toch is door het gehele verhaal een zweem van verwondering waar te nemen. Je kunt alleen niet je vinger leggen op waar of hoe deze sfeer dan precies ontstaat. Wellicht komt het voort uit de scherpe metaforen, die soms zo verscholen liggen dat ze bij te vlug lezen worden gemist. Zo laat de jonge Remi aan het begin van het verhaal zijn gedachten los over een gedicht van de Canadees John McCrae, die schrijft over de met klaprozen bezaaide slagvelden na de Eerste Wereldoorlog. “Dat zou een mooie theorie zijn: dat oude geschiedenissen per hazenpoot neerdalen en weer opstijgen in al wat groeit. Veelsoortig, onuitroeibaar, elk jaar opnieuw. Deze verhalen verliezen zichzelf in bloemblaadjes. Zachte rode, bloedrode bloemblaadjes. Ik bedoel klaprozen.” De in het gedicht beschreven klaprozen, die even kwetsbaar als onontkoombaar zijn, worden door Remi verbonden aan iets permanents als de geschiedenis. Peeters schetst zo een symboliek van een nooit eindigend verleden. Verhalen ontstaan, worden vergeten en duikelen plots weer op. Zoals in de Westhoek de Grote Oorlog onder de grond blijft doorgaan en in Vlaanderen en Congo een oude reis wordt herbeleefd.
Peeters schrijft geen pure fictie. In plaats daarvan gaat hij op zoek naar feiten, waarmee hij zorgvuldig een nieuw verhaal componeert. De kracht van De Mensengenezer schuilt dan ook vooral in dit bijzondere samenspel van het waargebeurde en het fictionele. Peeters laat wereldse materie naadloos overgaan in een haast magisch verhaal, zonder ooit belerend of opdringerig te worden. Het lezen ervan maakt je onbewust hongerig. We willen nieuwe vragen, andere verklaringen, meer kennis. Een echt antwoord op de hoofdvraag krijgen we niet, maar dat is niet nodig. We voelen ons nu al wijzer, of haast genezen.
May 23, 2017
'Ach, ik dacht dat ge van de gasmaatschappij was.' Toen Peeters voor zijn Boonroman 'Acacialaan' driftig liep te noteren in Erembodegem, merkte een passante hem op en bedacht hem met bovenstaande repliek. Ook in deze roman schrijft de verteller driftig alles op in een Muji-schriftje en ook hier bestaat continu het besef dat de wereld aan het gebeuren is terwijl de verteller aan het opschrijven is.
Peeters - net als streekgenoot Leo Pleysier - is het soort fijnzinnig observator die schrijft in een compacte en toch lyrische taal. Ergens in dit boek woont Remi een lezing bij: de schrijver Stijn Streuvels leest ervoor uit zijn dagboek. Remi ergert zich: Streuvels heeft namelijk zijn dagboek 'gladgestreken' en leest eruit voor al betrof het een roman.
De ironie is dat het proza van Peeters in deze roman - naar ons gevoel - hulde brengt aan de impressionistische manier van schrijven die Streuvels typeert. Met dit verschil: Peeters wordt nergens dronken van zijn eigen taal. Wat bij Streuvels (denk ik) wel gebeurde, wat ervoor zou kunnen zorgen dat het leeuwendeel van zijn oeuvre nu quasi onleesbaar is.
Het is ook - voor zover ik weet - de eerste Belgische roman waarin Congo wordt voorgesteld als een aan België evenwaardig land (wat bij Jef Geeraerts toch niet het geval was). Wanneer een local laat noteren: 'We zijn erg goed in administratie, we hebben dat van jullie geleerd.' proef je de bittere ironie.
Zelf voelde ik me erg geraakt door de passage waarin Remi - kort na de dood van zijn geliefde nonkel Marcel - terechtkomt in een Congolees dorp waar een man wordt begraven. Wanneer de dorpelingen hem vertellen dat dat zijn nonkel is, werpt hij in eerste instantie op dat zijn nonkel 'blank' is - repliceren de dorpelingen: 'Onder de grond worden onze botten allemaal wit.'
Een paar bladzijden verder laat Remi's vader in de Westhoek noteren over de dood: 'Als de mens ons onverschillig is, mag hij onopvallend sterven. Als hij niet van ons is, is de dag snel voorbij; morgen komt een nieuwe dag. Zo gaat dat, zo is het dan. Maar als de overledene ons eigen bloed is, dan sleept de dag zich voort, tot de dag dodelijk uitgeput in de huid kruipt van de nacht. De nacht is lang, zo gaat dat, zo is het dan. Het went, omdat alles went. Zo gaat dat, zo is het dan.'
De manier waarop Peeters dat universele besef van menselijke sterfelijkheid onder woorden weet te brengen in 'De mensengenezer', het is een poos geleden dat ik zoiets mocht lezen.
Peeters - net als streekgenoot Leo Pleysier - is het soort fijnzinnig observator die schrijft in een compacte en toch lyrische taal. Ergens in dit boek woont Remi een lezing bij: de schrijver Stijn Streuvels leest ervoor uit zijn dagboek. Remi ergert zich: Streuvels heeft namelijk zijn dagboek 'gladgestreken' en leest eruit voor al betrof het een roman.
De ironie is dat het proza van Peeters in deze roman - naar ons gevoel - hulde brengt aan de impressionistische manier van schrijven die Streuvels typeert. Met dit verschil: Peeters wordt nergens dronken van zijn eigen taal. Wat bij Streuvels (denk ik) wel gebeurde, wat ervoor zou kunnen zorgen dat het leeuwendeel van zijn oeuvre nu quasi onleesbaar is.
Het is ook - voor zover ik weet - de eerste Belgische roman waarin Congo wordt voorgesteld als een aan België evenwaardig land (wat bij Jef Geeraerts toch niet het geval was). Wanneer een local laat noteren: 'We zijn erg goed in administratie, we hebben dat van jullie geleerd.' proef je de bittere ironie.
Zelf voelde ik me erg geraakt door de passage waarin Remi - kort na de dood van zijn geliefde nonkel Marcel - terechtkomt in een Congolees dorp waar een man wordt begraven. Wanneer de dorpelingen hem vertellen dat dat zijn nonkel is, werpt hij in eerste instantie op dat zijn nonkel 'blank' is - repliceren de dorpelingen: 'Onder de grond worden onze botten allemaal wit.'
Een paar bladzijden verder laat Remi's vader in de Westhoek noteren over de dood: 'Als de mens ons onverschillig is, mag hij onopvallend sterven. Als hij niet van ons is, is de dag snel voorbij; morgen komt een nieuwe dag. Zo gaat dat, zo is het dan. Maar als de overledene ons eigen bloed is, dan sleept de dag zich voort, tot de dag dodelijk uitgeput in de huid kruipt van de nacht. De nacht is lang, zo gaat dat, zo is het dan. Het went, omdat alles went. Zo gaat dat, zo is het dan.'
De manier waarop Peeters dat universele besef van menselijke sterfelijkheid onder woorden weet te brengen in 'De mensengenezer', het is een poos geleden dat ik zoiets mocht lezen.
June 7, 2024
Die Geschichten von zwei Männern, die sich aus unterschiedlichen Gründen für den Kongo interessieren, werden hier parallel erzählt.
Remi verlässt seine Bauernfamilie im flämischen Teil Belgiens in den 1950er Jahren, um als Priester in den Kongo zu gehen. Dabei interessiert ihn die religiöse Mission kaum, ihm geht es vor allem um das Eintauchen in die fremde Kultur, die er bisher nur aus den Erzählungen seines Onkels über den "schwarzen Soldaten" kannte. Wie Remi sich dem Klosterleben anpasst um diesen Traum zu verwirklichen, die Erfahrungen, die er mit seinen Mitmenschen vor allem im Kongo macht und wie sehr er sich auf die Erfahrungen, die Geschichten und Erlebnisse einlässt, war sehr interessant nachzulesen.
Parallel dazu stehen die Erzählungen eines seiner Studenten, der sich etwa 40 Jahre später auf eine ähnliche Reise auf den Spuren Remis in den Kongo begibt, um seine Diplomarbeit zu schreiben und dabei seine ganz eigenen Erfahrungen macht.
Erst im letzten Kapitel wird mit der Stimme des Autors erklärt, dass die Geschichte von Remi dem Leben von Renaat Devisch angelehnt ist. Ich hätte mir diese Information zu Anfang des Buches gewünscht, da ich mich während der Lektüre ständig gefragt habe, ob das alles erfunden oder nicht doch ein Teil davon so geschehen ist. Ich nehme an, dass der Autor selbst der Student aus dem zweiten Erzählstrang ist.
Viele Namen von Wissenschaftlern, Ethnologen und Anthropologen, von Büchern und Veröffentlichungen, die in diesem Buch auftauchen oder zitiert werden, sind auch heute noch auffindbar und abrufbar. Das macht die ganze Geschichte nur noch interessanter.
Remi verlässt seine Bauernfamilie im flämischen Teil Belgiens in den 1950er Jahren, um als Priester in den Kongo zu gehen. Dabei interessiert ihn die religiöse Mission kaum, ihm geht es vor allem um das Eintauchen in die fremde Kultur, die er bisher nur aus den Erzählungen seines Onkels über den "schwarzen Soldaten" kannte. Wie Remi sich dem Klosterleben anpasst um diesen Traum zu verwirklichen, die Erfahrungen, die er mit seinen Mitmenschen vor allem im Kongo macht und wie sehr er sich auf die Erfahrungen, die Geschichten und Erlebnisse einlässt, war sehr interessant nachzulesen.
Parallel dazu stehen die Erzählungen eines seiner Studenten, der sich etwa 40 Jahre später auf eine ähnliche Reise auf den Spuren Remis in den Kongo begibt, um seine Diplomarbeit zu schreiben und dabei seine ganz eigenen Erfahrungen macht.
Erst im letzten Kapitel wird mit der Stimme des Autors erklärt, dass die Geschichte von Remi dem Leben von Renaat Devisch angelehnt ist. Ich hätte mir diese Information zu Anfang des Buches gewünscht, da ich mich während der Lektüre ständig gefragt habe, ob das alles erfunden oder nicht doch ein Teil davon so geschehen ist. Ich nehme an, dass der Autor selbst der Student aus dem zweiten Erzählstrang ist.
Viele Namen von Wissenschaftlern, Ethnologen und Anthropologen, von Büchern und Veröffentlichungen, die in diesem Buch auftauchen oder zitiert werden, sind auch heute noch auffindbar und abrufbar. Das macht die ganze Geschichte nur noch interessanter.
June 16, 2018
Ik dacht dat dit een "echte" roman zou zijn maar het verhaal is gebaseerd op het leven van Renaat Devisch, een Belgische antropoloog. Peeters gaat in zijn boek op zoek naar het antwoord op de vraag of de mens verbonden is. Bestaan er geesten (daimonen) die ons sturen en richting geven?
Hoofdpersoon Remi verruilt op jonge leeftijd de boerderij voor het klooster. Hij is gefascineerd door de geschiedenis van de Westhoek en het verhaal over een zwarte (Congolese) soldaat. We volgen Remi in zijn reis naar Congo. We lezen over de ontmoetingen met lokale bewoners en over de invloed van het koloniale verleden.
Peeters weet je als lezer te boeien. Hij schrijft bevlogen over Congo en dankzij de foto's lijkt het alsof je zelf op reis bent geweest met Remi.
Hoofdpersoon Remi verruilt op jonge leeftijd de boerderij voor het klooster. Hij is gefascineerd door de geschiedenis van de Westhoek en het verhaal over een zwarte (Congolese) soldaat. We volgen Remi in zijn reis naar Congo. We lezen over de ontmoetingen met lokale bewoners en over de invloed van het koloniale verleden.
Peeters weet je als lezer te boeien. Hij schrijft bevlogen over Congo en dankzij de foto's lijkt het alsof je zelf op reis bent geweest met Remi.
May 24, 2025
met momenten was het verhaal absoluut de moeite, want:
• mooie beschrijvingen van omgeving & situaties komen voortdurend op
• de (soms geinige) dialogen bevatten een gezond niveau zelfbewustzijn
• verschillende delen hadden zo’n vlotte cadans, bijna als een young adult/fantasy novel
. . .maar soms deed het verhaal me ook fronsen & de tong klikken, want:
• vage, (koorts)dromerige beschrijvingen zorgden ervoor dat het verhaal wat desynchroniseerde met de opgebouwde cadans
• er was al eens ambigue gebruik van woorden/foto’s/beschrijvingen waarin wat passief kolonialisme leek door te schijnen
• enkele verhaallijnen leidden tot vrij weinig en introduceerden zo enkel meer verwarring
. . .dus drie sterren dan maar 🧑🏻⚖️
~~~
thanks Koen voor het boekje :)
• mooie beschrijvingen van omgeving & situaties komen voortdurend op
• de (soms geinige) dialogen bevatten een gezond niveau zelfbewustzijn
• verschillende delen hadden zo’n vlotte cadans, bijna als een young adult/fantasy novel
. . .maar soms deed het verhaal me ook fronsen & de tong klikken, want:
• vage, (koorts)dromerige beschrijvingen zorgden ervoor dat het verhaal wat desynchroniseerde met de opgebouwde cadans
• er was al eens ambigue gebruik van woorden/foto’s/beschrijvingen waarin wat passief kolonialisme leek door te schijnen
• enkele verhaallijnen leidden tot vrij weinig en introduceerden zo enkel meer verwarring
. . .dus drie sterren dan maar 🧑🏻⚖️
~~~
thanks Koen voor het boekje :)
April 21, 2017
Met Duizend Heuvels schreef Koen Peeters reeds een Afrikaroman. Met De Mensengenezer gaat hij samen met Remi, een boerenzoon uit de Westhoek, naar Congo, weliswaar met een tijdsverschil van 50 jaar. Remi wordt Jezuïet en wil de ondoordringbare gewoonten en rituelen van de Yaka ontdekken.
In parallelle hoofdstukken doet schrijver hetzelfde. Een boeiend boek waarin we de ontwikkeling van Remi volgen, maar ook een beeld krijgen van het Congolese binnenland, 50 jaar geleden en nu. Terloops worden we ook geconfronteerd met het verval van een land met corrupte leiders.
In parallelle hoofdstukken doet schrijver hetzelfde. Een boeiend boek waarin we de ontwikkeling van Remi volgen, maar ook een beeld krijgen van het Congolese binnenland, 50 jaar geleden en nu. Terloops worden we ook geconfronteerd met het verval van een land met corrupte leiders.
December 28, 2017
Een indringende tocht van de Westhoek tot bij de Yaka in hartje Congo. Want kennen we onze geschiedenis wel en ken jij de naam van je overgrootouders nog? De Yaka schudden meewarig hun hoofd.
“We onderschatten de omgang met het onzichtbare en het onzegbare, of het schuldgevoel tegenover de overledenen”
“We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de andere”
Peeters gaat op zoek naar de menselijke identiteit, naar het wezen van de mens; de geest, de daimon en de genius. Centraal staat de daimon, niet als demoon maar als een vorm van ontmoeting die ons leven stuurt en richting geeft. Een beklijvende gedachte in tijden waar het menselijk subject lijdt aan overmoed en navelstaarderij.
Inspirerend werk!
“We onderschatten de omgang met het onzichtbare en het onzegbare, of het schuldgevoel tegenover de overledenen”
“We hebben een bevreemdende spiegel nodig. Het donkere in ons resoneert met het donkere van de andere”
Peeters gaat op zoek naar de menselijke identiteit, naar het wezen van de mens; de geest, de daimon en de genius. Centraal staat de daimon, niet als demoon maar als een vorm van ontmoeting die ons leven stuurt en richting geeft. Een beklijvende gedachte in tijden waar het menselijk subject lijdt aan overmoed en navelstaarderij.
Inspirerend werk!
February 12, 2021
Twee verhaallijnen waarvan die van Remi in de Westhoek mij het meest aanspreekt. Ik heb het boek meermaals willen opgeven maar ik liet me gewoon meedrijven en dat was een goede beslissing.
Interessant aan het Congo gedeelte was hoe zwart Afrika omgaat met ziekten, zowel de fysieke als geestelijke. Ik herinner me de gesprekken met mijn broer hierover.
Interessant aan het Congo gedeelte was hoe zwart Afrika omgaat met ziekten, zowel de fysieke als geestelijke. Ik herinner me de gesprekken met mijn broer hierover.
April 4, 2019
Dit is toch een erg fraai werkje. De sfeer is beklemmend en van het proza druipt een belofte af die ook wordt ingelost. De korte hoofdstukken en de afwisseling tussen de verhaallijnen geven het boek een snelheid die erg plezierig is. Het taalgebruik is vaag genoeg om de verbeelding te stimuleren en het verhaal diep genoeg om de verbeelding aan de gang te houden.
In het laatste hoofdstuk richt de auteur zich direct tot de lezer en legt de bedoeling van het boek uit. Zelf vond ik het prettig dat een aantal gedachten waar ik geen woorden aan kon geven met dit einde een talige vorm kregen. Ondanks dat de auteur aangeeft met deze Congo roman niet op zoek te willen gaan naar het hart van de duisternis, maar veeleer naar de duisternis die in ons allemaal zit, is het toch een beetje jammer dat hij voor die zoektocht wel helemaal naar Congo moet.
Desalniettemin blijven de zoektocht naar de duisternis in Remi, de verkenning de duisternis in ons en de ontdekking van de daimonen in mijn hoofd rondspoken.
In het laatste hoofdstuk richt de auteur zich direct tot de lezer en legt de bedoeling van het boek uit. Zelf vond ik het prettig dat een aantal gedachten waar ik geen woorden aan kon geven met dit einde een talige vorm kregen. Ondanks dat de auteur aangeeft met deze Congo roman niet op zoek te willen gaan naar het hart van de duisternis, maar veeleer naar de duisternis die in ons allemaal zit, is het toch een beetje jammer dat hij voor die zoektocht wel helemaal naar Congo moet.
Desalniettemin blijven de zoektocht naar de duisternis in Remi, de verkenning de duisternis in ons en de ontdekking van de daimonen in mijn hoofd rondspoken.
June 11, 2023
De Mensengenezer van Koen Peeters was een geschenk. Ik had er op het eerste zicht geen speciale interesse in en liet het gewoon op het schab liggen. We zijn nu enkele jaren verder. Ik ben net verhuisd. En tijdens de verhuis hervond ik het boek. Op de één of andere manier had het boek dit maar wél een soort aantrekkingskracht op mij.
Het boek schetst twee parallelle verhalen: enerzijds van de jonge Rémi, die opgroeit op een W-Vlaamse boerenerf, en anderzijds het relaas van de schrijver zelf die in de voetsporen van Rémi treedt. Ik ben zelf van W-Vlaanderen en voelde me instant verbonden met beide personages. Ik ben zelf niet op een erf opgegroeid, maar ik herken de beelden, de sfeer, de verhalen van verre familieleden. De instant nostalgie zorgde voor een warm gevoel vanbinnen- alsof ik door het lezen van het boek een stuk van mijn identiteit herontdekte.
W-Vlaanderen wordt in vanaf het tweede deel van het boek ingeruild voor Congo. Beide personages reizen af, beiden met hun eigen motieven. Rémi, de boerenzoon, ontpopt zich als tot een spirituele ontdekker; zij het een hedendaagse sjamaan. Via het Christelijke geloof treedt hij binnen in de wereld van religie en geesten… Eerst zijn dat de geesten van W-Vlaanderen, met zijn gesneuvelde soldaten en de boeren die de elementen trotseren en bezweren; later worden dat de geesten van het overkoepelende duistere- en diepmenselijke. Rémi wil mensen genezen. Niet het vlees van de mensen, maar hun binnenkant. Het is alsof hij in de ziel wil kijken en daar wil rechttrekken wat scheef zit. Door naar Congo af te reizen ontdekt Rémi het brede spectrum van de innerlijke wereld der mensen. Er is veelal ook geen sprake van goed en kwaad; de duale traditie van het Christendom wordt als het ware ingeruild voor een breed amalgaam van onzichtbaar grijs. En net dat grijs leert Rémi kennen. Hij maakt het tastbaar. Hij ontdekt het. In de ander én in zichzelf.
Het boek is prachtig. De parallel tussen de twee werelden: intern en extern, W-Vlaanderen en Popokabaka, Christelijk en niet-Christelijk, religieus en spiritueel, verbinding en isolatie, etc. Koen Peeters schrijft op heldere en beknopte wijze, en verbind meesterlijk de achterliggende dynamieken en verhalen. Ik was bijzonder ontroerd door de laatste zin van het boek; na alle dankbetuigingen en vergelijkingen met de info die Peeters ter inspiratie haalde uit de echte wereld bij echte mensen… Die zin gaat als volgt: ‘Want eenieder zoekt op elk moment van de tijd, op elke plaats ter wereld, zijn eigen duistere raadsels uit.’.
Aanrader. Een echte aanrader!
Het boek schetst twee parallelle verhalen: enerzijds van de jonge Rémi, die opgroeit op een W-Vlaamse boerenerf, en anderzijds het relaas van de schrijver zelf die in de voetsporen van Rémi treedt. Ik ben zelf van W-Vlaanderen en voelde me instant verbonden met beide personages. Ik ben zelf niet op een erf opgegroeid, maar ik herken de beelden, de sfeer, de verhalen van verre familieleden. De instant nostalgie zorgde voor een warm gevoel vanbinnen- alsof ik door het lezen van het boek een stuk van mijn identiteit herontdekte.
W-Vlaanderen wordt in vanaf het tweede deel van het boek ingeruild voor Congo. Beide personages reizen af, beiden met hun eigen motieven. Rémi, de boerenzoon, ontpopt zich als tot een spirituele ontdekker; zij het een hedendaagse sjamaan. Via het Christelijke geloof treedt hij binnen in de wereld van religie en geesten… Eerst zijn dat de geesten van W-Vlaanderen, met zijn gesneuvelde soldaten en de boeren die de elementen trotseren en bezweren; later worden dat de geesten van het overkoepelende duistere- en diepmenselijke. Rémi wil mensen genezen. Niet het vlees van de mensen, maar hun binnenkant. Het is alsof hij in de ziel wil kijken en daar wil rechttrekken wat scheef zit. Door naar Congo af te reizen ontdekt Rémi het brede spectrum van de innerlijke wereld der mensen. Er is veelal ook geen sprake van goed en kwaad; de duale traditie van het Christendom wordt als het ware ingeruild voor een breed amalgaam van onzichtbaar grijs. En net dat grijs leert Rémi kennen. Hij maakt het tastbaar. Hij ontdekt het. In de ander én in zichzelf.
Het boek is prachtig. De parallel tussen de twee werelden: intern en extern, W-Vlaanderen en Popokabaka, Christelijk en niet-Christelijk, religieus en spiritueel, verbinding en isolatie, etc. Koen Peeters schrijft op heldere en beknopte wijze, en verbind meesterlijk de achterliggende dynamieken en verhalen. Ik was bijzonder ontroerd door de laatste zin van het boek; na alle dankbetuigingen en vergelijkingen met de info die Peeters ter inspiratie haalde uit de echte wereld bij echte mensen… Die zin gaat als volgt: ‘Want eenieder zoekt op elk moment van de tijd, op elke plaats ter wereld, zijn eigen duistere raadsels uit.’.
Aanrader. Een echte aanrader!
March 15, 2018
De fijne verwarring van herinnering en hunkering, oude verhalen en duizenden dia's, verlangen en weemoed... Mooi, heel mooi.
April 15, 2019
Stijl en inhoud begeesterend.
June 17, 2019
Schitterend boek!Ik kijk al uit naar het nieuwe boek van deze auteur "Kamer in Oostende ".
Displaying 1 - 30 of 92 reviews